محرّمات احرام
محرمات احرام اعمالى هستند كه بر محرم واجب است كه آنها را ترك نمايد[1]، از اين رو بر كسى كه مىخواهد محرم شود علم به آنها (اگر چه به صورت اجمال) لازم است، و به همين مقدار كه قصد داشته باشد طبق فتواى مرجع تقليدش در اين خصوص عمل نمايد كافى اس، ت و آن محرمات كه تروك احرام نيز ناميده مىشوند 25 چيز مىباشند.
[1]بعض از تروك احرام ذاتا حرام مىباشند، اگر چه شخص محرم نباشد، مثل استمناء، نگاه با لذّت به نامحرم، فسوق، صيد در حرم و ... و با محرم شدن حرمت آنها تشديد شده، و احيانا انجام آنها موجب كفاره مىشود، و اگر گفته شده است حاجى پس از تقصير از احرام بيرون مىآيد و تروك احرام بر او حلال مىشود، حليّت از جهت احرام است، اگر چه حرمت قبل از احرام به حال خود باقى است، و بعض از تروك احرام فقط در حال احرام حرام بوده، و در غير حال احرام هيچگونه حرمتى ندارند مثل نگاه كردن در آينه، استعمال عطريات، سايه بر سر قرار دادن و پوشيدن چكمه و كفش و جوراب و لباس دوخته براى مردها، سرمه به چشم كشيدن و ...
اوّل- صيد حيوان صحرايى و نگهدارى آن و كشتن و خوردن گوشت آن و هر نوع راهنمايى و همراهى در صيد آن حرام است، چه حلال گوشت و چه حرام گوشت، پرنده يا غير پرنده، و درندگانى كه محرم از ضرر رساندن آنان خائف باشد، يا پرندگان درندهاى كه به كبوتران حرم آزار برسانند، از اين حكم مستثنى هستند.
مسأله 359- اگر كسى حيوانى را در حال احرام صيد كند يا ذبح نمايد حكم ميته را دارد، و خوردن گوشت آن حرام و نماز با پوست آن نيز باطل است.
مسأله 360- صيد و كشتن حيوانات دريايى و نيز ذبح حيواناتى كه اهلى هستند، مثل مرغ، گاو و گوسفند جايز است، اگر چه بعدا وحشى شده باشند.
مسأله 361- ملخ جزو حيوانات صحرايى است و صيد و خوردن آن در حال احرام جايز نيست.
مسأله 362- در صورتى كه صحرايى بودن حيوانى مشكوك باشد اجتناب از صيد كردن آن نيز واجب نيست.
مسأله 363- حكم جوجه و تخم حيوانات مانند حكم مادر آنهاست.
مسأله 364- همانگونه كه صيد براى محرم حتى در غير حرم جايز نيست براى محل نيز صيد در حرم جايز نمىباشد، و در صورت ارتكاب، كفاره بر او واجب مىگردد، ولى اگر محرم در حرم صيد كند دو كفاره بر او واجب است: قيمت صيد و كفاره آن.
هريك از حيواناتى كه صيد آنها حرام است كفاره خاصى دارند، كه به جهت اختصار ذكر نشد.
دوم- استمتاعات از زن اگر چه زوجه خود او باشد بر محرم حرام است، بنابراين وطى و بوسيدن و لمس و نگاه با شهوت به زن حرام است، بلى نگاه و لمس و مانند اينها بدون شهوت اشكال ندارد، و براى زنان نيز همين حكم نسبت به مردان صادق است، اگر چه از محارم زن باشند.
سوّم- خواندن عقد نكاح براى محرم جايز نيست، چه عقد دائم باشد و چه موقّت، چه براى خودش عقد را بخواند و چه براى غير، چه آن غير محرم باشد و چه محل، حتى اجراى عقد فضولى و يا با وكالت نيز جايز نيست، و همچنين اگر وكيل از طرف محرم براى محرم عقد بخواند، اگر چه محرم قبل از محرم شدن براى خواندن صيغه عقد وكالت داده باشد.
مسأله 365- در حال احرام بنا بر احتياط واجب از خواستگارى زن نيز بايد اجتناب شود، لكن رجوع در طلاق حرام نيست.
چهارم- شاهد شدن براى عقد نكاح، اگر چه عقد براى شخص محل باشد، و نيز اداء شهادت بر عقد نكاح، اگر چه تحمّل شهادت قبل از احرام باشد.
پنجم- استمناء، يعنى انجام كارى كه موجب خروج منى از انسان شود به هر نحوى كه باشد بر محرم حرام است.
ششم- هرگونه استعمال بوى خوش حرام است، و اين حكم علاوه بر آنكه شامل انواع عطريات و گلاب مىگردد حتى زعفران و كافور و عود و هل و زنجبيل را نيز دربر مىگيرد، و تفاوتى در اين جهت نيست كه استفاده از مواد خوشبو به وسيله خوردن و يا آشاميدن و يا معطّر كردن لباس و بخور دادن و يا روغن مالى با موادّ خوشبو باشد.
مسأله 366- اگر محرم مجبور به استفاده از شىء خوشبو گردد، بايد بينى خود را گرفته و از آن استفاده نمايد. و همچنين كسى كه مىخواهد از بازار عطرفروشان عبور كند، و يا در مغازه عطّار بنشيند، و يا از او عطر بخرد بايد بينى خود را بگيرد.
مسأله 367- اگر عطر و امثال آن به لباس محرم بريزد لازم است فورا آن را با شستن و امثال آن زايل نمايد.
مسأله 368- خوردن سيب و گلابى و ميوهجاتى كه بوى خوش دارند اشكال ندارد، بلى خوددارى از بوييدن آنها نهايت احتياط است.
مسأله 369- محرم در هنگام برخورد با بوهاى بد نبايد بينى خود را بگيرد.
مسأله 370- احتياط واجب آن است كه بطور كلّى محرم از سبزيجات خوشبو مثل ريحان و نعناع استفاده ننمايد.
هفتم- پوشيدن لباس دوخته براى مردان حرام است مگر در حال ضرورت كه جايز است، ولى بايد كفاره بدهد.
مسأله 371- اشياء ذيل اگر چه دوخته باشد براى محرم اشكال ندارد.
الف: هميان و كمربند كه براى حفظ پول به كمر مىبندند.
ب: فتق بند، لكن به احتياط مستحب در صورت استفاده از آن يك گوسفند كفاره بدهند.
ج: كفشى كه تمام روى پا را نپوشاند.
مسأله 372- براى زنان پوشيدن لباس دوخته مانعى ندارد، مگر پوشيدن قفّازين (كه نوعى دستكش است).
هشتم- پوشيدن كفش و جوراب و چكمه و پوتين و امثال آن كه تمام روى پا را مىپوشاند براى مردان جايز نيست، ولى براى زنان مانعى ندارد.
مسأله 373- پوشيده شدن روى پا در هنگام راه رفتن و نشستن و خوابيدن به وسيله حوله احرام، و يا ملافه و روانداز، در هنگام خواب اشكال ندارد.
نهم- سرمه سياه كشيدن در صورتى كه زينت براى چشمها محسوب شود، اگر چه محرم قصد زينت هم نداشته باشد حرام است، بلكه بنا بر احتياط بايد از هر سرمهاى كه براى تزيين است هر چند سياه نباشد خوددارى شود.
دهم- نگاه كردن در آينه مطلقا براى تزيين و غير آن حرام است، و مستحب است پس از نگاه كردن تلبيه را تجديد نمايد.
مسأله 374- نگاه كردن در آينه به هنگام ضرورت مانند حالت رانندگى جايز است، و نگاه كردن در آب صاف و ساير مايعات و اشيايى كه تصوير انسان را نشان مىدهد مانعى ندارد، كما اينكه استفاده از عينك در جايى كه زينت محسوب نشود اشكال ندارد.
يازدهم- فسوق، يعنى هرگونه كذب و فحش دادن به ديگران، حرام است، و نيز مفاخره كردن، و اظهار فضل براى خود، و سلب آن از ديگران، و اثبات رذائل براى ديگران، و سلب آن از خود، و همچنين گفتن جملات ركيك و زننده و كلمات قبيح، براى محرم حرام است.
دوازدهم- جدال كه عبارت از گفتن (بلى و اللّه) و يا (نه و اللّه) است حتّى در مواردى كه خصومتى هم در بين نباشد بر محرم حرام است، و بنا بر احتياط واجب مىبايست از مطلق قسم خوردن به خداوند پرهيز شود، بلى به هنگام ضرورت براى اثبات حق يا دفع باطل و يا براى اظهار مودّت و دوستى و اكرام مؤمن جايز است.
سيزدهم- كشتن جانورى كه در بدن به وجود مىآيد مثل شپش بر محرم حرام است، و فرقى نمىكند كه محرم آن را مباشرة بكشد و يا به نحوى سبب قتل آن را فراهم آورد، و همچنين انداختن آن از بدن به نحوى كه در معرض تلف شدن قرار گيرد، و يا با حشرهكش بكشد، و بنا بر احتياط جايز نيست آن را به جايى از بدن كه در معرض سقوط باشد منتقل كند، اگر محل اوّل محفوظتر باشد، و كشتن كك و پشه و ساير حشرات براى دفاع از خود جايز است، اگر چه احوط لزوم اجتناب است خصوصا در حرم.
مسأله 375- كشتن حشراتى كه در بدن انسان بوجود نمىآيند مانند كنه مانعى ندارد، و همچنين است دور كردن آنها از بدن انسان، بلى انتقال آنها از بدن شتر جايز نيست.
چهاردهم- انگشتر به دست كردن براى زينت حرام است، ولى استفاده از انگشتر عقيق و فيروزه و ... به قصد استحباب شرعى مانعى ندارد، و احتياط مستحب آن است كه محرم از هرچه زينت محسوب مىشود مطلقا پرهيز كند، و نيز احتياط آن است كه در حال احرام از هر چيزى كه منافات با سادگى دارد بپرهيزد.
مسأله 376- استفاده از زيورآلات به قصد تزيين براى زن حرام است، مگر مقدارى كه قبل از احرام عادت به استفاده از آن داشته باشد، به شرط آنكه حتى به شوهر و يا محارم ديگر خود نيز (در غير صورت ضرورت) نشان ندهد.
پانزدهم- روغن مالى بدن ولو با روغنى كه بوى خوش نداشته باشد براى محرم حرام است، بلى در حال ضرورت مثل معالجه تركخوردگى يا معالجات ديگر اشكالى ندارد.
شانزدهم- زايل كردن مو از بدن خود و يا ديگرى جز در حال ضرورت جايز نيست، و اگر در صورت ضرورت از بدن خود ازاله مو كرده است، بايد فديه بدهد، ولى ازاله مو از بدن ديگرى در حال ضرورت فديه ندارد.
مسأله 377- ليف زدن بدن در صورتى كه انسان مطمئن باشد مو نمىريزد، اشكال ندارد.
مسأله 378- اگر در هنگام وضو يا غسل آب رساندن به بشره به نحو متعارف انجام شود، و بدون قصد از بدن مو بريزد اشكالى ندارد، و در صورتى كه بيش از اندازه براى رساندن آب به بشره دست بكشد و مظنّه ريزش مو وجود داشته باشد حكم به جواز مشكل است، و در صورت ريزش مو احتياط آن است كه دو كفّ طعام كفاره بپردازد.