757 س- كراهت صعود به جبل الرّحمه، آيا قبل از نيّت وقوف به عرفات است يا بعد از آن؟
ج- در وقت وقوف كراهت دارد كه از جبل بالا رود.
سوّم: وقوف به مشعر الحرام
مشعر كه «مزدلفه» و «جمع» نيز ناميده مىشود، زمين وسيع و معروفى است كه بين عرفات و منى واقع شده است، و با علائم منصوب حدود آن مشخص شده است.
مسأله 758- پس از مراجعت از عرفات، وقوف در مشعر واجب است، و احتياط واجب آن است كه شب عيد قربان را نيز در مشغر بيتوته نمايد، و به هنگام طلوع فجر نيّت وقوف كند، به اينكه بگويد: وقوف مىكنم در مشعر الحرام از طلوع فجر تا طلوع آفتاب در حج تمتّع و يا ... قربة الى اللّه، و نيز احتياط آن است كه ذكر خدا را، اگر چه اندك باشد، در مشعر ترك ننمايد.
مسأله 759- وقوف در تمام زمان تعيين شده، در مشعر واجب است، لكن مقدار واجب ركنى آن وقوف به اندازهاى است كه مسمّاى وقوف صدق كند، بنابراين اگر شخص اين مقدار را نيز ترك كند حجش باطل است.
مسأله 760- اگر شخصى از مشعر كوچ كند، و قبل از طلوع آفتاب از وادى محشر بگذرد گناه كرده، و بنا بر احتياط يك گوسفند كفّاره بدهد، اگر چه اقوى عدم وجوب كفّاره است.
مسأله 761- اگر كسى پس از درك مسمّاى وقوف در مشعر ديوانه و يا بيهوش شود، و يا به خواب رود، كفايت مىكند، و حجش صحيح است، ولى اگر در تمام وقت وقوف، ديوانه و يا بيهوش و يا در خواب باشد، حج و وقوفش باطل است، بلى در صورتى كه قبل از زمان وقوف به مشعر آمده، و با قصد وقوف خوابيده، اگر چه تمام زمان وقوف را در خواب باشد، صحّت حج او بعيد نيست.
مسأله 762- براى وقوف در مشعر و همچنين عرفات، بودن در آن محل به هر وضعيّت كفايت مىكند، و فرقى بين سواره، و پياده، و ايستاده، و يا نشسته بودن نيست.
مسأله 763- رفتن از مشعر به منى، قبل از طلوع فجر براى زنان و پيران و مريضهايى كه تحملّ ازدحام جمعيّت براى آنان مشكل است، و همچنين كسانى كه كار ضرورى دارند، جايز است.
مسأله 764- كسانى كه وقوف اختيارى مشعر را درك نكردهاند، در صورتى كه وقوف اختيارى و يا اضطرارى عرفات را درك كرده باشند، اگر قبل از زوال روز دهم ذيحجّه به قدر صدق مسمّاى وقوف در مشعر بمانند، كفايت مىكند.
مسأله 765- براى وقوف در مشعر سه وقت است:
اوّل- شب عيد براى كسانى كه تمكّن از وقوف پس از طلوع فجر را ندارند، همانگونه كه گذشت، و اين وقوف اضطرارى است.
دوّم- وقوف اختيارى، كه زمان آن را از طلوع فجر تا طلوع آفتاب است.
سوّم- از طلوع آفتاب تا هنگام زوال روز دهم ذيحجه، كه اين نيز زمان وقوف اضطرارى مشعر است.
مسأله 766- با در نظر گرفتن هريك از وقوف اختيارى و اضطرارى عرفات و مشعر، و درك هردو موقف، و يا يكى از آنها در وقت اختيارى و يا اضطرارى، و يا عدم درك آن دو، دوازده قسم به وجود مىآيد، كه حكم مكلّف از جهت صحّت و بطلان در هريك از آنها مختلف است، كه به اختصار به آن اشاره مىكنيم:
الف: وقوف عرفات را از ظهر تا غروب روز نهم درك كرده است.
1- وقوف مشعر در تمام اوقاتش از او فوت شده است.
صحيح
2- فقط وقوف اضطرارى شبانه مشعر را درك كرده است.
صحيح
3- وقوف بين الطلوعين كه وقوف اختيارى است درك كرده است.
صحيح
4- فقط وقوف اضطرارى مشعر را قبل از ظهر روز دهم درك كرده است.
صحيح
ب: وقوف اضطرارى عرفات را در شب عيد درك كرده است.
5- وقوف مشعر در تمام اوقاتش، از او فوت شده است.
باطل
6- وقوف اضطرارى شبانه مشعر را درك كرده است.
صحيح
7- وقوف بين الطلوعين را كه وقوف اختيارى است درك كرده است.
صحيح
8- وقوف اضطرارى قبل از ظهر روز دهم را در مشعر درك كرده است.
صحيح
ج: وقوف اختيارى و اضطرارى عرفات از او فوت شده است.
9- وقوف در مشعر نيز در تمام اوقاتش از او فوت شده است.
باطل
10- فقط وقوف شبانه در مشعر را درك كرده است.
صحيح
11- وقوف اختيارى مشعر كه بين الطلوعين است درك كرده است.
صحيح
12- فقط وقوف قبل از ظهر روز عيد قربان را در مشعر درك كرده است.
باطل
مسائل متفرقه وقوف به مشعر الحرام
767 س- آيا حاج مىتواند شب براى كارى و يا بدون كار از مشعر به منى برود و قبل از فجر، براى درك اختيارى مشعر برگردد يا جايز نيست؟
ج- براى غير معذور، جايز نيست و اگر رفت و قبل از طلوع فجر مراجعت نمود معصيت نموده، و لكن وقوف او صحيح است.
768 س- كوچ كردن از مشعر به منى قبل از نيمه شب يا بعد از آن، به جهت خوف ازدحام جمعيّت براى پيرمردها و بيماران و زنان جايز است يا خير؟
ج- براى مضطر و خائف و صاحب عذر و زنان، افاضه از مشعر به منى در شب جايز است، هر چند قبل از نصف شب باشد.
769 س- كاركنان و اعضاء كاروانى كه موظف به پذيرايى حجاج هستند، آيا مىتوانند وقوف اضطرارى مشعر را انجام داده، و همان شب عيد را به منى بروند و برنگردند يا نه؟
ج- اگر طورى است كه ناچارند بعد از وقوف مقدارى از شب در مشعر، شبانه به منى بروند، و نمىتوانند ثانيا به مشعر برگردند، مانعى ندارد، و لكن اكتفا به مقدار ضرورت نمايند.
770 س- كارمند كاروان، اثاث را از عرفات به مكه برد، و در مشعر توقف نكرد، و از مكه به مشعر برگشت، و تا صبح ماند، چه صورت دارد، و اگر وقوفش فقط به اندازه جمع كردن سنگ براى رمى جمرات باشد، تكليفش چيست؟
ج- حج او صحيح است، و به مقدار جمع كردن سنگ براى رمى جمرات، اگر به قصد وقوف توقف كند، ركن به عمل آمده است.
771 س- عدهاى در شب دهم ذيحجه عازم مشعر بودند، از افرادى كه آنجا بودند سؤال نمودند مشعر كجا است؟ جواب دادند اينجا است، اطمينان پيدا كردند كه مشعر است، نيّت بيتوته و قصد وقوف كردند، بعد كه وقت اضطرارى مشعر هم گذشته بود معلوم شد مشعر نبوده، نسبت به باقى اعمال حج و سال آينده وظيفه چيست؟
ج- در مورد سؤال چنانچه وقوف اختيارى عرفات را درك كردهاند، حج آنها صحيح است.
772 س- اگر به گفته مدير گروه كه مىگويد درك وقوف اختيارى مشعر براى او مشكل است و نمىتواند آن را درك نمايد اعتماد كند، و وقوف اختيارى را ترك نمايد، آيا اشكالى ندارد؟
ج- اگر براى شخص از گفته او اطمينان به وجود عذر حاصل شده، درك وقوف اضطرارى كفايت مىكند.
773 س- خدمهاى كه با زنها قبل از طلوع فجر به منى مىروند، ولى خود را قبل از طلوع آفتاب به مشعر مىرسانند، و وقوف ركنى مشعر را درك مىكنند، آيا نيابت آنان صحيح است يا نه؟
ج- اگر از ذوى الاعذار نبودهاند، نيابت آنها صحيح است، هر چند مرتكب حرام شدهاند.
774 س- كسى كه نمىدانسته وقوف اختيارى مشعر بين الطلوعين است، پس از آن وقوف اضطرارى را درك كرده، وظيفه او چيست؟
ج- اگر جهل او قصورى و عذرى باشد نه تقصيرى، و ترك وقوف اختيارى از روى كاغذ باشد، مانع ندارد.
775 س- شخصى وقوف عرفات و مقدارى از وقوف ليلى مشعر را درك كرده، و عمدا قبل از طلوع فجر، براى بردن اثاث و كار ديگرى به منى رفته است، و قصد داشته كه مجددا به مشعر برگردد، ولى در منى خوابش برده، وظيفه او چيست؟
ج- با فرض اينكه ترك اختيارى مشعر عمدى نبوده، در فرض مرقوم، اضطرارى كافى است، و چون شب نيّت وقوف نداشته، بايد اضطرارى روز را درك كند.