مسأله 760- اگر شخصى از مشعر كوچ كند، و قبل از طلوع آفتاب از وادى محشر بگذرد گناه كرده، و بنا بر احتياط يك گوسفند كفّاره بدهد، اگر چه اقوى عدم وجوب كفّاره است.
مسأله 761- اگر كسى پس از درك مسمّاى وقوف در مشعر ديوانه و يا بيهوش شود، و يا به خواب رود، كفايت مىكند، و حجش صحيح است، ولى اگر در تمام وقت وقوف، ديوانه و يا بيهوش و يا در خواب باشد، حج و وقوفش باطل است، بلى در صورتى كه قبل از زمان وقوف به مشعر آمده، و با قصد وقوف خوابيده، اگر چه تمام زمان وقوف را در خواب باشد، صحّت حج او بعيد نيست.
مسأله 762- براى وقوف در مشعر و همچنين عرفات، بودن در آن محل به هر وضعيّت كفايت مىكند، و فرقى بين سواره، و پياده، و ايستاده، و يا نشسته بودن نيست.
مسأله 763- رفتن از مشعر به منى، قبل از طلوع فجر براى زنان و پيران و مريضهايى كه تحملّ ازدحام جمعيّت براى آنان مشكل است، و همچنين كسانى كه كار ضرورى دارند، جايز است.
مسأله 764- كسانى كه وقوف اختيارى مشعر را درك نكردهاند، در صورتى كه وقوف اختيارى و يا اضطرارى عرفات را درك كرده باشند، اگر قبل از زوال روز دهم ذيحجّه به قدر صدق مسمّاى وقوف در مشعر بمانند، كفايت مىكند.
مسأله 765- براى وقوف در مشعر سه وقت است:
اوّل- شب عيد براى كسانى كه تمكّن از وقوف پس از طلوع فجر را ندارند، همانگونه كه گذشت، و اين وقوف اضطرارى است.
دوّم- وقوف اختيارى، كه زمان آن را از طلوع فجر تا طلوع آفتاب است.
سوّم- از طلوع آفتاب تا هنگام زوال روز دهم ذيحجه، كه اين نيز زمان وقوف اضطرارى مشعر است.
مسأله 766- با در نظر گرفتن هريك از وقوف اختيارى و اضطرارى عرفات و مشعر، و درك هردو موقف، و يا يكى از آنها در وقت اختيارى و يا اضطرارى، و يا عدم درك آن دو، دوازده قسم به وجود مىآيد، كه حكم مكلّف از جهت صحّت و بطلان در هريك از آنها مختلف است، كه به اختصار به آن اشاره مىكنيم:
الف: وقوف عرفات را از ظهر تا غروب روز نهم درك كرده است.
1- وقوف مشعر در تمام اوقاتش از او فوت شده است.
صحيح
2- فقط وقوف اضطرارى شبانه مشعر را درك كرده است.
صحيح
3- وقوف بين الطلوعين كه وقوف اختيارى است درك كرده است.
صحيح
4- فقط وقوف اضطرارى مشعر را قبل از ظهر روز دهم درك كرده است.
صحيح
ب: وقوف اضطرارى عرفات را در شب عيد درك كرده است.
5- وقوف مشعر در تمام اوقاتش، از او فوت شده است.
باطل
6- وقوف اضطرارى شبانه مشعر را درك كرده است.
صحيح
7- وقوف بين الطلوعين را كه وقوف اختيارى است درك كرده است.
صحيح
8- وقوف اضطرارى قبل از ظهر روز دهم را در مشعر درك كرده است.
صحيح
ج: وقوف اختيارى و اضطرارى عرفات از او فوت شده است.
9- وقوف در مشعر نيز در تمام اوقاتش از او فوت شده است.
باطل
10- فقط وقوف شبانه در مشعر را درك كرده است.
صحيح
11- وقوف اختيارى مشعر كه بين الطلوعين است درك كرده است.
صحيح
12- فقط وقوف قبل از ظهر روز عيد قربان را در مشعر درك كرده است.
باطل
مسائل متفرقه وقوف به مشعر الحرام
767 س- آيا حاج مىتواند شب براى كارى و يا بدون كار از مشعر به منى برود و قبل از فجر، براى درك اختيارى مشعر برگردد يا جايز نيست؟
ج- براى غير معذور، جايز نيست و اگر رفت و قبل از طلوع فجر مراجعت نمود معصيت نموده، و لكن وقوف او صحيح است.
768 س- كوچ كردن از مشعر به منى قبل از نيمه شب يا بعد از آن، به جهت خوف ازدحام جمعيّت براى پيرمردها و بيماران و زنان جايز است يا خير؟
ج- براى مضطر و خائف و صاحب عذر و زنان، افاضه از مشعر به منى در شب جايز است، هر چند قبل از نصف شب باشد.
769 س- كاركنان و اعضاء كاروانى كه موظف به پذيرايى حجاج هستند، آيا مىتوانند وقوف اضطرارى مشعر را انجام داده، و همان شب عيد را به منى بروند و برنگردند يا نه؟
ج- اگر طورى است كه ناچارند بعد از وقوف مقدارى از شب در مشعر، شبانه به منى بروند، و نمىتوانند ثانيا به مشعر برگردند، مانعى ندارد، و لكن اكتفا به مقدار ضرورت نمايند.
770 س- كارمند كاروان، اثاث را از عرفات به مكه برد، و در مشعر توقف نكرد، و از مكه به مشعر برگشت، و تا صبح ماند، چه صورت دارد، و اگر وقوفش فقط به اندازه جمع كردن سنگ براى رمى جمرات باشد، تكليفش چيست؟
ج- حج او صحيح است، و به مقدار جمع كردن سنگ براى رمى جمرات، اگر به قصد وقوف توقف كند، ركن به عمل آمده است.
771 س- عدهاى در شب دهم ذيحجه عازم مشعر بودند، از افرادى كه آنجا بودند سؤال نمودند مشعر كجا است؟ جواب دادند اينجا است، اطمينان پيدا كردند كه مشعر است، نيّت بيتوته و قصد وقوف كردند، بعد كه وقت اضطرارى مشعر هم گذشته بود معلوم شد مشعر نبوده، نسبت به باقى اعمال حج و سال آينده وظيفه چيست؟
ج- در مورد سؤال چنانچه وقوف اختيارى عرفات را درك كردهاند، حج آنها صحيح است.
772 س- اگر به گفته مدير گروه كه مىگويد درك وقوف اختيارى مشعر براى او مشكل است و نمىتواند آن را درك نمايد اعتماد كند، و وقوف اختيارى را ترك نمايد، آيا اشكالى ندارد؟
ج- اگر براى شخص از گفته او اطمينان به وجود عذر حاصل شده، درك وقوف اضطرارى كفايت مىكند.
773 س- خدمهاى كه با زنها قبل از طلوع فجر به منى مىروند، ولى خود را قبل از طلوع آفتاب به مشعر مىرسانند، و وقوف ركنى مشعر را درك مىكنند، آيا نيابت آنان صحيح است يا نه؟
ج- اگر از ذوى الاعذار نبودهاند، نيابت آنها صحيح است، هر چند مرتكب حرام شدهاند.
774 س- كسى كه نمىدانسته وقوف اختيارى مشعر بين الطلوعين است، پس از آن وقوف اضطرارى را درك كرده، وظيفه او چيست؟
ج- اگر جهل او قصورى و عذرى باشد نه تقصيرى، و ترك وقوف اختيارى از روى كاغذ باشد، مانع ندارد.
775 س- شخصى وقوف عرفات و مقدارى از وقوف ليلى مشعر را درك كرده، و عمدا قبل از طلوع فجر، براى بردن اثاث و كار ديگرى به منى رفته است، و قصد داشته كه مجددا به مشعر برگردد، ولى در منى خوابش برده، وظيفه او چيست؟
ج- با فرض اينكه ترك اختيارى مشعر عمدى نبوده، در فرض مرقوم، اضطرارى كافى است، و چون شب نيّت وقوف نداشته، بايد اضطرارى روز را درك كند.
واجبات و اعمال منى
چهارم- رمى جمره عقبه
چون حاجى در روز دهم به منى رسيد، اوّلين عمل او اين است كه به سوى جمره عقبه آمده، و آن را با هفت سنگريزه (حصى) رمى نمايد. جمره عقبه براى افرادى كه از مشعر به منى مىآيند آخرين جمره محسوب مىشود، و مردم آن را جمره بزرگتر و شيطان بزرگ نيز مىخوانند.
مسأله 776- زمان سنگ زدن، از طلوع آفتاب روز عيد، تا غروب آفتاب است. و رمى جمره در شب جايز نيست، مگر براى مريض و خائف و كسانى كه از رمى در روز عذر داشته باشند، و تا وقتى كه خودشان بتوانند در شب رمى كنند نبايد در روز براى خود نايب بگيرند، و فرقى نيست در جواز رمى در شب، براى صاحبان عذر، كه شب قبل رمى كنند و يا شب بعد، و اگر متمكّن نباشند كه رمى هر روز را در شب آن روز انجام دهند مىتوانند رمى سه روز را در يك شب بجا آورند.