882 س- شخصى در روز عيد قربان در حال رمى جمره عقبه پول خود را گم كرد، و چون پول براى هدى نداشت آن را مبدل به روزه كرد، و تصميم دارد بعد از ايام تشريق شروع به سه روز روزه نمايد، آيا چنين شخصى تقصير يا حلق را پس از سه روز روزه انجام دهد، يا همان روز عيد حلق يا تقصير نمايد؟
ج- مىتواند روز عيد حلق يا تقصير نمايد، ولى اگر اشيايى داشته باشد كه با فروش آنها بتواند قربانى تهيّه كند، متمكّن از هدى محسوب مىشود، و بايد قربانى كند، و روزه براى او مجزى نيست.
اعمال مكه
هفتم- طواف زيارت
پس از انجام اعمال منى در روز دهم، لازم است نسبت به انجام اعمال مكه كه اوّلين آنها طواف زيارت است مبادرت كند.
طواف زيارت كه طواف حج نيز ناميده مىشود از نظر احكام كاملا مانند طواف عمره تمتّع است، فقط در نيّت متفاوت است، و در اين طواف به جاى آنكه بگويد: در عمره تمتّع طواف مىكنم ...
مىگويد: در حج تمتّع طواف مىنمايم.
هشتم- نماز طواف زيارت
پس از طواف زيارت، دو ركعت نماز طواف زيارت نيز پشت مقام مىخواند، نماز طواف زيارت نيز در احكام و شرايط مانند نماز طواف در عمره تمتّع است.
نهم- سعى بين صفا و مروه
پس از نماز طواف زيارت، واجب است كه سعى بين صفا و مروه را بجا آورد، و آن نيز در احكام مانند سعى بين صفا و مروه، در عمره تمتّع است، با اين تفاوت كه اولا در نيّت مىگويد: سعى مىكنم در حج تمتّع، و ثانيا پس از سعى در حج تمتّع تقصير نيست.
با انجام سعى در حج تمتّع استفاده از بوى خوش نيز بر حاج حلال مىشود.
دهم- طواف نساء
پس از انجام سعى حاج به مسجد الحرام بازمىگردد، و دوباره خانه خدا را به نيّت طواف نساء طواف مىكند.
طواف نساء بر همه افرادى كه حج بجا مىآورند لازم است، و تفاوتى بين زن و مرد بالغ و غير بالغ نيست، حتّى براى طفل غير مميّز يا مجنونى كه وليّش او را محرم كرده است لازم است.
يازدهم- نماز طواف نساء
پس از طواف نساء واجب است حاج دو ركعت نماز طواف با همان كيفيتى كه در نماز طواف عمره گفته شد بجا آورد.
پس از انجام طواف نساء و نماز آن اگر به نحو صحيح انجام گيرد، زن بر مرد و مرد بر زن حلال مىشود، و اين آخرين چيز از تروك احرام است كه در مناسك حج بر حاج حلال مىشود.
مسأله 883- احتياط مستحب آن است كه پس از عمره تمتّع نيز طواف نساء و نمازش را بجا آورند.
مسأله 884- صبّى مميّز خودش طواف نساء و نمازش را به جا مىآورد، و غير مميّز را ولى او طواف داده، و نمازش را به نيابت او بجا مىآورد.
مسأله 885- اگر صبّى مميّز طواف نساء را به جا نياورد، و يا ولىّ، صبىّ غير مميزّ را طواف نساء ندهد، اگر دختر است بر او تمتّع از شوهر جايز نيست، و اگر پسر است بر او تمتّع از زن جايز نمىباشد، مگر آنكه يا خود او طواف كند، و يا ولى او قبل از بلوغ براى او نايب بگيرد، و يا خودش پس از بلوغ براى انجام طواف نايب بگيرد.
مسأله 886- بهتر آن است كه حاج پس از اعمال روز دهم در صورت امكان براى انجام اعمال مكه به مكه بيايد، و در صورتى كه امكان نداشت، روز يازدهم به مكه بيايد، بلكه احتياط آن است كه تا قبل از ظهر روز سيزدهم اعمال مكّه را انجام دهد، اگر چه تأخير انداختن آن تا آخر ذيحجه جايز است.
مسأله 887- كسانى كه حج إفراد و يا حج قران بجا مىآورند جايز است طواف زيارت و سعى را بر وقوف در عرفات و مشعر مقدّم بدارند، اگر چه ضرورتى در كار نباشد، ولى به خاطر كراهتى كه دارد بهتر است آن را مقدّم ندارند.
مسأله 888- كسانى كه حج تمتّع به جا مىآورند جايز نيست اختيارا طواف و سعى را بر وقوف به عرفات و مشعر مقدّم بدارند، و در صورت تقديم، طواف و سعى باطل و اعاده آن لازم است.
مسأله 889- از حكمى كه در مسئله قبل ذكر شد چند طايفه مستثنى هستند:
أ- زنى كه خوف حيض يا نفاس پس از اعمال منى را داشته باشد، و براى او امكان ماندن در مكه تا زمان پاك شدن به خاطر رفتن كاروان وجود نداشته باشد.
ب- بيماران و پيرانى كه به خاطر كثرت ازدحام، توانايى طواف پس از اعمال منى را نداشته باشند.
ج- كسانى كه يقين دارند بعد از برگشتن از منى در تمام ماه براى آنها طواف و سعى ممكن نمىشود.
واجب است اين سه گروه پيش از رفتن به عرفات و مشعر و منى طواف و سعى را بجا آورند.
مسأله 890- افرادى كه مجاز به تقديم طواف و سعى بر وقوف به عرفات و منى هستند در صورتى كه پس از مراجعت از منى تا آخر ذيحجه قادر به انجام طواف بودند، احوط و اولى آن است كه طواف و سعى را اعاده نمايند، و بهتر آن است از بوى خوش تا پايان زمان طواف و سعى مجدّد بپرهيزند، و نيز احتياط آن است كه طواف نساء و نماز آن را رجاء بر وقوفين مقدّم دارند، و سپس در صورت امكان پس از اعمال منى آنها را اعاده كنند، و در صورت عدم امكان نايب گرفته تا آنرا انجام دهند.
مسأله 891- لازم است نايب طواف نساء را از جانب منوب عنه بجا آورد.
مسأله 892- زنى كه از منى براى انجام مناسك مكه بازگشته است، اگر حائض شود، و امكان ماندن در مكه براى او تا زمان پاك شدن نباشد، بايد براى طواف زيارت و نمازش نايب بگيرد، و پس از آنكه نايب نماز طواف را به جاى آورد، خودش به سعى برود، و سپس براى انجام طواف نساء و نمازش مجددا نايب بگيرد، و در اين صورت از احرام كاملا بيرون آمده، و همه تروك احرام بر او حلال مىشود.
مسائل متفرقه اعمال بعد از منى و طواف نساء
893 س- هرگاه شخصى از روى جهل به حكم، قبل از وقوف به عرفات، طواف و نماز آن، سعى و تقصير را به جا آورد، و بعد از اتمام مناسك حج، متوجه اشتباه خود شد، آيا خللى به حج او وارد مىشود يا نه؟ و آيا كفاره بر او واجب است يا نه؟
ج- اگر تقديم بدون عذر بوده، واجب است طواف و سعى و تقصير را اعاده نمايد، و اگر با عذر بوده احتياطا اعاده كند، و كفاره در صورت جهل واجب نيست.
894 س- اگر كسى در حج تمتّع از جهت نسيان حكم، اوّل طواف نساء را بجا آورد، و بعد طواف زيارت را، سپس متذكّر شود، يا اينكه قبل از انجام طواف زيارت ملتفت گردد، و يا از جهت نسيان موضوع يعنى به خيال اينكه طواف زيارت را انجام داده فقط طواف نساء را بجا آورد، چه تكليفى دارد، و نيز اگر جهلا طواف نساء را قبل از طواف زيارت بجا آورد، حكمش چيست؟
ج- لازم است طواف نساء بعد از طواف زيارت واقع شود، بنابراين در تمام صور مذكوره بايد طواف نساء را دو مرتبه بجا آورد.
895 س- در حج لازم است كه طواف نساء و نماز آن را بعد از طواف حج و نماز و سعى بجا آورد يا خير؟
ج- بلى لازم است طواف نساء را بعد از سعى بجا آورد، و اگر عمدا مقدّم داشت اعاده آن با نمازش بعد از سعى لازم است، و در صورت جهل و فراموشى اعاده آن احوط است، و اگر خودش نمىتواند اعاده كند نايب بگيرد.
896 س- آيا انسان در عمره مفرده يا عمره تمتّع يا حج تمتّع مىتواند اعمال را با فاصله انجام دهد، مثلا يك روز طواف كند و روز ديگر نماز آن را بخواند، و روز ديگر سعى، و روز ديگر تقصير، و روز بعد طواف نساء را بجا آورد يا نه؟
ج- اگر چنين كند عمل صحيح است، لكن در بعض صور مثل تأخير نماز از طواف و تأخير سعى معصيت كرده است.
897 س- معذورين كه وقوف اضطرارى مشعر الحرام را شب درك نموده و به منى مىروند، و رمى جمره مىكنند، و وكالت براى قربانى مىدهند و تقصير مىنمايند، آيا جائز است در همان شب، طواف زيارت و طواف نساء را بجا آورند يا نه؟
ج- با عذر مانعى ندارد، كه شب طواف زيارت و سعى بين صفا و مروه و طواف نساء را انجام دهند.
898 س- كسى كه معذور باشد، و يا احتمال عذر بدهد مثل زن كه احتمال بدهد در اثر عادت زنانگى نتواند پس از مراجعت از منى طواف نساء بجا بياورد، آيا جايز است طواف نساء را بر عرفات مقدم بدارد يا نه؟
ج- در صورت مذكوره مىتواند طواف نساء را بعد از سعى، مقدم بر وقوف عرفات بدارد، بلكه با خوف از عدم تمكن لازم است، و احوط اعاده آن است در صورت تمكّن بعد از مراجعت، و در صورت عدم تمكّن احوط آن است كه براى اعاده نايب بگيرد.
899 س- در مواردى كه تقديم طواف بر وقوفين در حج تمتّع جايز است، آيا قبل از احرام حج تمتّع مىتوان انجام داد يا بعد از احرام واقع شود؟
ج- تقديم طواف و سعى حج تمتّع، بدون احرام، جايز نيست.
900 س- شخصى كه مىتواند اعمال مكه را بر وقوفين مقدم بدارد اگر جهلا بدون احرام، اعمال مكه را انجام داد چه صورتى دارد؟
ج- كفايت نمىكند و بايد يا قبل از وقوفين آنها را با احرام اعاده كند، و يا بعد از وقوفين و اعمال منى، آنها را بجا آورد.
901 س- زنى كه اعمال حج خود را بر وقوفين مقدّم داشته، بعد از سعى حائض مىشود، شوهرش در همان وقت به نيابت از او طواف نساء را انجام مىدهد، آيا اين نيابت صحيح است؟