و صفر و شهر ربيع الأوّل اربعة اشهر تكتب له الحسنات، و لا تكتب عليه السيئات الّا ان يأتى بموجبة، فاذا مضى الأربعة اشهر خلط بالنّاس».
هر چند علامه مجلسى عليه الرحمه در مرآت العقول دو احتمال در موجبه داده، يكى آن كه مراد كبيره است كه موجب آتش است، ديگر آن كه گناهى است كه موجب كفر شود. و فرموده: احتمال اوّل اظهر است.
ولى با توجه به روايت معاوية بن عمّار اطمينان حاصل مىشود كه مراد از موجبه، كبيره است. بنابراين گناهى كه نوشته نمىشود گناهى است كه در كتاب و سنّت موجب دخول در آتش نشده باشد.
شيخ الطائفة در تهذيب، صفحه نوزده، جلد پنجم، اين حديث را از سعد اسكاف روايت فرموده، به عبارتى كه با اين عبارت اختلاف دارد، و جمله «الّا يأتى بموجبة» را ندارد. و ايشان ذيل حديث را اين نحو روايت فرمودهاند:
«فاذا قضى نسكه غفر اللّه له بقية ذى الحجة و المحرم و صفر و شهر ربيع الأول، فاذا مضت اربعة اشهر خلط بالنّاس».
ولى معتمد همان روايت كافى است، زيرا معلوم است كه در نقل تهذيب، روايت مختصر شده، و مثل نقل به مضمون است، و علاوه جمله «الّا يأتى بموجبة» از آن اسقاط شده، و در دوران امر
بين زياده و نقيصه، اصالت عدم زياده بر اصل عدم نقيصه مقدم است. و فرضا هم اين دو اصل را حجت بدانيم در خصوص مورد با توجه به روايت معاوية بن عمّار ظاهر اين است كه اين جمله اسقاط شده، و نسخه كافى صحيح است. و احتمال اينكه جمله «الّا أن يأتى بكبيرة» يا «الّا يأتى بموجبة» در اين دو روايت از بعض روات به عنوان شرح و تفسير حديث اضافه شده باشد بسيار بعيد است.
و اگر فرضا هم اين نحو باشد از رحمت و مغفرت و كرم و فضل خداوند متعال، بعيد نيست كه مقرر فرمايد تا چهار ماه مؤمنى كه حج بجا آورده مطلق گناهانى كه تحت فشار تسويلات نفس و غلبه هوا از او صادر شده (نه به نحو بىاعتنايى و استخفاف به امر خداوند) مورد آمرزش واقع شود. و كسى نمىتواند رحمت واسعه و تفضل خدا را محدود كند.
بلى اين حديث كسى را كه از روى بىاعتنايى و استخفاف به امر و نهى خدا معصيت نمايد، يا اينكه بخواهد با تشبّث به اين حديث در اين چهار ماه هر گناه و معصيتى را مرتكب گردد، شامل نمىشود. و از ابتدا تا حال هم هيچ كس از اين اخبار استفاده نكرده، كه حاج تا چهار ماه مرخص و آزاد است. و با اتكاء به اين حديث مرتكب هر معصيتى بخواهد بشود. كه اين برداشت و تلقى البته صحيح نيست.
مستحبات و مكروهات حج
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
مستحبات و مكروهات حج
مستحبّات سفر
براى سفر آداب و مستحبّات فراوانى است كه به اهمّ آنها- كه تناسب بيشترى با حج دارد- اشاره مىكنيم:
1- تزكيه نفس، و نيت را براى خداوند متعال خالص كردن، و پرهيز از هر چيزيكه او را از خداوند غافل كرده، و به خود متوجّه مىسازد.
2- پاك كردن مال از حرام، و پرداخت حقّ اللّه و حق الناس از اموال خود، زيرا كه در روايت آمده است: كسى كه با مال حرام به حج برود هنگامى كه لبيك مىگويد در جواب او گفته مىشود «لالبيّك و لا سعديك» اجابت تو اجابت نيست، و عملت مرضى خاطر ما نمىباشد.
و هم چنين نسبت به حقوق غير مالى مردم، از آنان حليّت بطلبد.
3- نوشتن وصيّتنامه، زيرا حضرت صادق عليه السّلام فرموده است: «من ركب راحلته فليوص» هركس عازم سفر مىشود بايد وصيّت كند، زيرا چه بسا اجل او فرا رسد و راه بازگشت براى او نباشد.
4- خواندن دو ركعت نماز و قرائت اين دعا:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَوْدِعُكَ الْيَوْمَ نَفْسِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي وَ وُلْدِي وَ مَنْ كَانَ مِنِّي بِسَبِيلِ الْإِيمَانِ الشَّاهِدَ مِنْهُمْ وَ الْغَائِبَ، اللَّهُمَّ احْفَظْنَا وَ احْفَظْ عَلَيْنَا.
اللَّهُمَّ اجْمَعْنَا فِي رَحْمَتِكَ وَ لَا تَسْلُبْنَا فَضْلَكَ إِنَّا إِلَيْكَ رَاغِبُونَ.
اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ وَ كَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَ سُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَ الْمَالِ وَ الْوَلَدِ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ هَذَا التَّوَجُّهَ طَلَباً لِمَرْضَاتِكَ وَ تَقَرُّباً إِلَيْكَ اللَّهُمَّ فَبَلِّغْنِي مَا أُؤَمِّلُهُ وَ أَرْجُوهُ فِيكَ وَ فِي أَوْلِيَائِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين».
و نيز اين دعا را بخواند:
«اللَّهُمَّ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِي وَ عَلَيْكَ خَلَّفْتُ أَهْلِي وَ مَالِي وَ مَا خَوَّلْتَنِي وَ قَدْ وَثِقْتُ بِكَ، فَلَا تُخَيِّبْنِي يَا مَنْ لَا يُخَيِّبُ مَنْ أَرَادَهُ وَ لَا يُضِيعُ مَنْ حَفِظَهُ.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ احْفَظْنِي فِيمَا غِبْتُ عَنْهُ، وَ لَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين».
5- صدقه بدهد، و مقدارى از تربت حضرت امام حسين عليه السّلام را همراه خود ببرد كه بهترين حرز براى او خواهد بود، ان شاء اللّه.
مستحبّات احرام
مستحبّات احرام ده چيز است
1- كوتاه نكردن موى سر قبل از احرام از اوّل ماه ذى القعده، و اين استحباب با حلول ماه ذى الحجّه تأكيد مىگردد.
2- نظيف كردن بدن، و كوتاه كردن ناخنها، و گرفتن شارب، و ازاله موهاى زير بغل، و عانه قبل از احرام، اگرچه اين امور را تازه انجام داده باشد.
3- غسل كردن به هنگامى كه مىخواهد محرم شود، اگرچه
حائض و نفساء باشد، و كسى كه به خاطر عذر تمكّن از غسل ندارد رجاء بدل از غسل تيمّم نمايد، و با خوف نبودن آب در ميقات مىتوان قبل از ميقات غسل كرد، و در اين صورت اگر در ميقات آب بود غسل را اعاده كند، و همچنين براى كسى كه بعد از غسل و قبل از احرام از او حدث اصغر سرزند، و يا از پوشاك و خوراكى كه استفاده از آن براى محرم جايز نيست استفاده كند، مستحب است كه غسل را اعاده نمايد، و مىتوان در ابتداى روز براى شبى كه در پيش است و همچنين در ابتداى شب براى روزى كه در پيش است براى احرام غسل كند.
4- هنگام غسل احرام، خواندن ادعيهاى كه از معصومين عليهم صلوات اللّه رسيده است. پس مىگويد:
بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لِي نُوراً وَ طَهُوراً وَ حِرْزاً وَ أَمْناً مِنْ كُلِّ خَوْفٍ، وَ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ سُقْمٍ.
اللَّهُمَّ طَهِّرْنِي وَ طَهِّرْ لِي قَلْبِي، وَ اشْرَحْ لِي صَدْرِي، وَ أَجْرِ عَلَى لِسَانِي مَحَبَّتَكَ وَ مِدْحَتَكَ وَ الثَّنَاءَ عَلَيْكَ، فَإِنَّهُ لَا قُوَّةَ لِي إِلَّا بِكَ، وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ قِوَامَ دِينِي التَّسْلِيمُ لِأَمْرِكَ، وَ الِاتِّبَاعُ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ، صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِه».
5- پارچه احرام از پنبه باشد، و بهتر آن است كه در پارچه سفيد مانند حولههاى حمّام محرم شود.