شود، و نهايت اين سعى آن بود كه از غير او بىنياز گردد.
(32) اتّصال العبد بمولاه يكون على اربع مراتب و هى الّتى تسمّى مقامات و درجات: اوليها رتبة المتّقين و هى من نتايج الخوف، و الثانية رتبة المحسنين و هى من نتايج الرّجاء، و الثالثة رتبة الابرار و هى من نتايج المحبّة و الرّابعة رتبة الصّالحين و هى من نتايج الاخلاص، ثمّ الاستقامة مادّة كلّ واحدة من هذه المراتب.
و انقطاع العبد يكون على اربع مساقط: و هى الّتى يسمّى لعاين و دركات:
فالاوّل الاعراض و هو من لواحق الاستهانة، و الثّانى الحجاب و هو من لواحق الاستخفاف، و الثّالث الطّرد و هو من لواحق الانكار، و الرّابع الخسأة و هو من لواحق البغض.
و اعوجاج الطّريق مادّة كلّ واحد من هذه، فاذا سعد العبد بوصال مولاه على الحقيقة فقد صارت دنياه آخرته، و موته حيوته، و فقره غناه، و مرضه صحّته، و نومه يقظته، و ضعفه قوّته، و حزنه فرحه. و اذا شقى بانقطاعه عن مولاه فقد انقلب به الامر فى كلّ ما ذكرناه الى الضّد و بالعكس. ترجمه: رسيدن بنده بخداوند چهار مرتبه دارد و آن اينست كه آنرا مقامات و درجات خوانند:
اول: مرتبه متقيان و آن از نتايج خوف بودالَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى،وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ.
دوم: مرتبه محسنان و آن از نتايج رجا بود. (انّ اللّه مع الذين اتّقوا و الّذينهم يرجون لقاءنا.)
سيم: مرتبه ابرار و آن از نتايج محبت بود.وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ،يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ.
چهارم: مرتبه صلحا بود و آن از نتايج اخلاص باشد.وَ أَدْخَلْناهُمْ فِي رَحْمَتِنا،إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ،مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ. و راستى و استقامت ماده هر يك ازين مراتب
باشد.فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ.
و بريده شدن از خداوند بچهار مسقط بود و آنرا لعنتها و دركات خوانند.
اول: اعراض و آن از توابع استهانت بود.وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً،وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى،فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ.
دوم: حجاب و آن از توابع استخفاف بود.إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ،فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطاعُوهُ.
سيم: طرد و آن از نواحى انكار بود.وَ لا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ،ينكرون آيات اللّه.
چهارم: خساءت و آن از توابع بغض بود. (اخسؤا فيها و لا تكلّمون و القينا بينهم العداوة و البغضاء).
و كژى طريقت ماده هر يكى از اين مساقط بود.وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا.
و چون بنده نيكبخت شود بوصال خداوند خويش بحقيقت دنياى او آخرت شود، و مرگش حيات، و درويشى او توانگرى، و بيمارى او تندرستى، و خواب او بيدارى، و ضعف او قوت، و اندوه او شادى. و اگر بدبخت گردد بانقطاع از خداوند خويش اين جمله بر ضدّ و عكس گردد.
(33) قال عارف: قد كنت اشرب فاذداد ظماء حتّى عرفت البارى فرويت من غير شرب. ترجمه: پيوسته آب ميخوردم و تشنگى من مىافزود، و چون خدا را بشناختم بىآب خوردن سيراب شدم.
(34) انّى لاحسب انّ احدا لم يقف على سرّ هذا العالم و غيب ما فيه، و لا عجب
فإنّ الجزء يعجز عن الاحاطة بالكلّ، و ليس العجب أيضا من الشوق الدّائم مع العجز القائم. ترجمه: مىپندارم كه كسى بر سرّ اين عالم و غيب آنچه در اوست واقف نشود، و اين عجب نيست زيرا كه جزو بكل محيط نتواند شد، پس عجب نيست، عجب اين شوق دايم است با قيام عجز.
(35) سبحان من لم يجعل لخلقه سبيلا الى معرفته الّا بالعجز عن معرفته.
ترجمه: پاكا خدائى كه خلق را بمعرفت خود راهى نداده است جز بعجز از معرفت او.
(36) ما اعجب ما دفع اليه طالب الحكمة: الشوق الى الاوّل يدلّه على البحث، و البحث عنه يعجزه عن الادراك. ترجمه: چه عجب حالتيست كه طالب حكمت را افتاده است: شوق او بمبدء اول او را بر بحث دلالت ميكند، و بحث ازو او را از ادراك عاجز ميگرداند.
(37) هو الّذى عشقه العقل، و بفضل عشق العقل تهالكت النّفس، و بفضل هذا التهالك حبّ الطّبيعة، و بسريان هذه القوّة حيّيت الاشياء و انتظمت و دامت و خلّدت، فهل لهذا الجود غاية، او هل لهذا الاحسان نهاية! ترجمه: اوست آنكس كه عقل بر او عاشق شد، و از فضل عشق عقل اندوه شوق نفس پديد آمد، و از فضل اندوه نفس مهربانى طبيعت، و بسريان اين قوه همه چيزها زنده و منتظم [و] جاويد و دايم شد، پس اين جود را غايتى و اين احسان را نهايتى تواند بود!
جستجوترجمهخلاصه سازیاعراب گذاری
الباب الثانى فى النبوّة و الامامة و خلو الزّمان عنه
(1)يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ. ترجمه:
اى كسانيكه ايمان آوردهايد طاعت خدا و رسول داريد و طاعت خداوندان فرمان كه در ميان شماست.
(2)فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ، ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً.
جستجوترجمهخلاصه سازیاعراب گذاری
پدر و قوم خود را گفت من بيزارم از آنچه شما مىپرستيد، مگر از آن خداى كه مرا آفريده است، چه او مرا هدايت كند. و اين سخن را خداى كلمه باقى گردانيد در عقب و نسل او تا مگر مردمان با خدا گردند.
(6)إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ،يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ.
(11) انّما الائمة قوام اللّه على خلقه و عرفاؤه على عباده، لا يدخل الجنّة الّا من عرفهم و عرفوه، و لا يدخل النّار الّا من انكرهم و انكروه. ترجمه:
بدرستى كه امامان قايمان خداىاند بر خلق، و سروران بر بندگان او، و در بهشت نشود مگر آنكه ايشان را شناسد، و ايشان او را شناسند، و در دوزخ نشوند مگر كسى كه ايشان را نشناسد، و ايشان او را شناسند.
(12) فيهم كريم القرآن، و كنوز الرحمن، ان نطقوا صدقوا، و ان صمتوا لم يسبقوا. ترجمه: در ميان ايشانست خلاصه قرآن، و گنجهاى خداى. اگر سخن گويند راست گويند، و اگر خاموش باشند كسى بر ايشان سبقت نگيرد.
(13) نحن النمرقة الوسطى بها يلحق التّالى و اليها يرجع الغالى. ترجمه:
ما وساده ميانينايم كه باز پس مانده را در آن رسانيم، و از حدود درگذشته را بآنجا آريم.
(14) الا إنّ مثل آل محمّد كمثل نجوم السّماء، اذا حوى نجم طلع نجم.
ترجمه: مثل آل محمد چون مثل ستارگان آسمانست، چون ستارهاى فرو شود ديگرى برآيد.
(15) انّ عليّا باب من دخله كان مؤمنا، و من خرج منه كان كافرا.
ترجمه: على دريست كه كسى درو رود مؤمن باشد، و كسى كه ازو بيرون آيد كافر باشد.
(16) اللّهم انّك أيّدت دينك فى كلّ اوان بإمام اقمته علما لعبادك و منارا فى بلادك، بعد ان وصلت حبله بحبلك، و جعلته الذّريعة الى رضوانك، و افترضت طاعته، و حذّرت معصيته، و أمرت بامتثال امره، و الانتهاء عند نهيه، لا يتقدّمه متقدّم، و لا يتأخّر عنه متأخّر، و هو عصمة اللّائذين، و كهف المؤمنين، و عروة المتمسّكين،
و نهج العالمين. ترجمه: بار خدايا! تو دين خويش را قوت دادهاى در هر روزگارى بامامى كه او را نشان كردهاى در ميان بندگان خود، و موضع نور و هدايت در شهرهاى خود، بعد از آنكه رسن او در رسن خود پيوستى، و او را وسيلت رضاى خود گردانيدى، و طاعت او فريضه كردى، و از معصيت او را حذر فرمودى، و بفرمان بردارى او فرمان دادى، و از نافرمانى او نهى كردى، هيچكس بر او تقدّم نتواند گرفت، و از او باز پس نتواند ماند، و او باشد نگاهدار پناه گيرندگان، و پناهگاه مؤمنان، و دست آويز جويندگان، و راه راست عالميان.
(17) اخترتهم لامرك، و جعلتهم خزنة علمك، و حفظة دينك، و خلفائك فى ارضك، و حججك على عبادك، و طهّرتهم من الرّجس تطهيرا بارادتك، و جعلتهم الوسيلة اليك، و المسلك الى جنّتك. ترجمه: ايشانرا بسوى امر خود اختيار كردهاى، و خازنان علم و حافظان دين خود كردهاى، و خلفاء زمين، و حجّتان تو بر بندگان تو، و ايشان را از پليدى و دنس پاك گردانيدهاى بارادت خويش، و ايشانرا وسيلت معرفت خود، و راه بهشت خود گردانيدهاى.
(18) فختم بنا جميع من ذرأ و برأ، و جعلنا شهداء على من جحد، و كثّرنا بمنّه على من قلّ. ترجمه: خداى بما ختم كرد آفرينش خود، يعنى انتهاى همه بما است، و ما را گواه گردانيد بر كسانى كه جحود كنند، و ما را بسيار گردانيد بنعمت خويش بر كسانى كه اندك باشند.
(19) انا سبت السبوت و دهر الدّهور. نحن اناس سرمديّون و شيعتنا منّا، [ترجمه: من سبت سبتها و دهر دهرهايم، ما مردمى سرمدى هستيم و پيروان ما از ما هستند]
(20) اللّه واحد احد ليس كاحاد العدد، و قد افرد بالرّياسات و تدبير جميع
ما خلق آحادا من خلقه، قدّر لهم الحكم و الامر فيما اقامهم لتدبيره، ليدلّ بجميع ما خلق على وحدانيّته و عظمته. ترجمه: خدا يكيست و يگانه، نه چون واحد اعداد.
و بحقيقت مهترى، و تدبير آفرينش، مردمانى يگانه، كه يكى پس از يكىاند، از خلق برگزيد، و حكم و فرمان بايشان داد، در اقامت تدبير او، تا دليل سازند بجملگى آفرينش بر يگانگى عظمت او.
(21) ايّاك ان تقول و تعتقد انّ اللّه اهمل الخلق، و لا يهملهم طرفة عين من قيام امام من اعقاب الرّسل و الائمّة، يقوم بامر الامّة، فانّ من قال بخلاف هذا فقد اشرك. ترجمه: بپرهيز از آنكه گوئى يا اعتقاد كنى كه خدا خلق را مهمل گردانيده است: كه طرفة العين ايشانرا از قيام امامى از عقب پيمبران و امامان كه مأمور امّت قائم باشند مهمل بگذارد، و هر كه بخلاف اين گويد مشرك باشد.
(22) لمّا كانت الدّعوة الى اهل بيت النبوّة قانون العبادة و ميزان معرفة حقيقة الشّهادة الموصلة الى السّعود الابدىّ فى دار السعادة، لزم ان يعمر بها المعاهد و يدعى اليه الصّادر و الوارد. ترجمه: چون دعوت با اهل بيت نبوّت قانون عبادتست، و ميزان معرفت حقيقت شهادت، كه موصل بود بسعادتهاى ابدى در سراى سعادت، لازم باشد كه معاهد را بآن معمور دارند، و صادر و وارد را بآن دعوت كنند.
من كلام الحكماء و الدّعاة- صاحب تحرير الفوائد:
(23) قال بعضهم فى اوصاف الائمة: رجال طابوا فى الظّلال، فظهروا بالاشخاص، و ظلال كانوا عن يمين العرش، فتشخّصوا بالرّجال، ظلال انوار فى الاوّل، رجال اسرار فى الآخرة، هم الكمالات و الغايات فى الخلق الكائنات، كانوا شاهدين عند خلق الارض و السّموات، و صاروا القائمين و الاشهاد فى كتب المعاملات. كنّا اظلّة عن يمين العرش، فسبّحنا فسبّحت الملئكة تسبيحا. ترجمه: مردمانى كه در