امام وفات كرده است. هنگامى كه به حرم حضرت رضا عليه السلام مىروند گويى به زيارت قبور مىروند! مىپندارند امام فوت كرده است!؟ نه امام را مىبينيم، نه فكر مىكنيم كه امام مىبيند! در اين مورد حالت بسيارى از ما همانند پيروان اهل سنّت است!
هنگامى كه به ديدن يكى از مسئولين عالىرتبه نظام مىرويم، مثلًا رئيس جمهور، چقدر در حركات خود دقت مىكنيم؟
در كلماتى كه مىگوييم دقت مىكنيم؟ نگاه خود را برنمىگردانيم، چرا كه خدمت اين مقام هستيم! اين مقام، ما را مىبيند! آيا همين مواظبت و دقت را در محضر امام رضا عليه السلام هم داريم؟ گويى به زيارت مردهاى مىرويم؟ حضرت رضا عليه السلام وفات كرده است!!
آيا معنى«اشهد انك تشهد مقامى و تسمع كلامى و ترد سلامى»را مىفهميد؟ گروه سوم امام را حىّ، حاضر، ناظر و قادر مىدانند.
امام عينالله ناظره است. مؤمن خدا را حاضر مىداند، واسطه خدا را هم حاضر مىداند. عينك داشته باشيم و ببينيم، مؤمن مىفهمد امام زنده است، ناظر است، قادر و مقتدر است. ائمه عليه السلام حاضرند! حاضرند! مىبينند! جواب مىدهند. اينها ممتاز هستند، از ملائكه بالاتر هستند. التفات ما كم است!
حرم مىرويم و مىآييم فكر مىكنيم كسى ما را نديده است؟
ملائكه از ما غافل نيستند. ما را مىبينند!
فوائد زيارت
در باب زيارت فوائد بسيارى وجود دارد كه مختصراً به گوشهاى از آنها اشاره مىكنيم.
الف. بعد تربيتى و اخلاقى
1. احترام به شخصيتهاى بزرگ دينى-/ مذهبى؛
2. انگيزه براى اتصاف به صفات اولياء خدا؛
3. پرورش حالت خضوع و خشوع؛
4. احساس نشاط و پشتوانهاى معنوى؛
5. مضامين عاليه زيارت مأثوره القاء كننده معارفى عميق مىباشد؛
6. حالت توبه و بازگشت به سوى خدا.
ب. بعد معنوى و دينى
1. عبادت و ارتباط با خدا و ولى خدا؛
2. ايجاد روحيه شهادتطلبى و جهاد در راه خدا؛
3. بيعت و تجديد پيمان با نبى صلى الله عليه و آله و با امام عليه السلام و دين؛
4. اميد به آمرزش گناهان؛
5. حالت دعا كه دعا بخشى از زيارت است كه با واسطه قرار دادن نبى صلى الله عليه و آله يا ولى، راه ارتباط و تقرّب با خدا حاصل مىشود؛
6. تعظيم شعائر دينى و مذهبى.
ج. بعد سياسى-/ اجتماعى
1. ايجاد همبستگى و وحدت بين قلبها و امت اسلامى؛
2. فرهنگ سازى و بالندگى فرهنگى و فكرى؛
3. تبادل و تضارب افكار؛
4. ايجاد كانونهاى مذهبى، حوزههاى علمى و دانشگاههاى دينى؛
5. گسترش مدنيت و تعميق روابط اجتماعى.
د. بعد اقتصادى و هنرى
1. ايجاد آبادانى و رونق زندگى؛
2. خلق آثار هنرى مانند معمارى در اماكن متبرّكه؛
3. توسعه سنّت وقف و موقوفات؛
4. گسترش سنّت نذر و نذورات؛
5. تبادل تجارت و اطلاعات اقتصادى؛
6. توسعه صنعت توريسم.
لازم به ذكر است برخى فوائد زيارت «هميشگى و همگانى» است. مانند اينكه: ياد بزرگان و معصومان، آدمى را در مسير بزرگوارى و پاكى و قدم برداشتن در مسير عصمت كمك مىكند و اين فايده براى همه زائران با اختلاف مراتب حاصل است
به طورى كه حداقل در مدت زيارت، زائر در محيط معنوى قرار مىگيرد و اهتمام نسبت به نماز اول وقت، تلاوت قرآن و ارتباط معنوى با اولياى الهى و همنشينى با خوبان و عبادتكنندگان پيدا مىكند و زمينه استغفار براى همگان بيشتر فراهم مىگردد.
و برخى فوايد مقطعى و موردى است به طورى كه ديده شده، برخى از زائران در همين دنيا و به صورت زودهنگام حاجت آنها برآورده مىشود و پيمانه خود را از دست ولى خدا پُر مىكنند.
تجلّى اينگونه كرامات موجب جلب توجّه همگان به سوى آستان مقدس اولياى الهى مىگردد تا رابطه معنوى خويش را و رفت و آمد به اين مكان مقدس را بيش از پيش ادامه دهند.
البته فايده ثواب و شفاعت اخروى نيز شامل همه زائران مىشود. چنان كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله به اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود: «يا ابالحسن! به درستى كه خداى تعالى قبر تو و فرزندان تو را، بُقعههايى كرده است از بُقعههاى بهشت و عرصهاى از عرصههاى آن و دلهاى خلق و برگزيدگان بندگان خد را مايل به آنها ساخته، تا خوارى و اذيت راه را متحمّل شوند و قبور شما را تعمير كنند و بسيار به زيارت آيند؛ به جهت تقرّب به خدا و دوستى پيغمبر او. يا على! اين طايفه مخصوصاند به شفاعت من و وارد مىشوند بر حوض من و ايشانند زيارت كنندگان من و همسايگان من فرداى قيامت در بهشت»[1].
[1]. معراج السعادة، ص 703.
تبرك جويى
«اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيراً وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»[1]؛ «اين پيراهن مرا ببريد و آن را بر چهره پدرم بيفكنيد [تا] بينا شود، و همه كسان خود را نزد من آوريد».
از اين آيه شريفه به خوبى استفاده مىشود كه همان گونه كه اولياى الهى مقدس هستند و كلام آنها داراى اثر است، متعلّقات آنان نيز داراى اثر مىباشد. به طورى كه پيراهن و يا ضريح آنان نيز داراى اثر مىباشد و زائران مىتوانند به آن متبرك شوند و يا براى ديگران تبرّكى ببرند و انشاءالله داراى اثر باشد.
[1]. يوسف( 12)، آيه 93.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
زيارت امامان عليهما السلام
آداب زيارت
«فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى»[1].
1. نخست طهارت ظاهرى مانند وضو و غسل زيارت و طهارت باطنى كه همان قصد قربت و صفاى دل است براى كسب فيض.
«فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ»[2].
2. پوشيدن لباس پاك و نو و عطرآگين كردن خود.
«يا بَنى آدَمَ خُذُوا زينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ»[3].
3. كنار گذاشتن صدقه و انفاق به فقرا.
«وَ أَنْفِقُوا مِمّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفينَ فيهِ فَالَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ أَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبيرٌ»[4].
4. پرهيز از سخنان بيهوده و لغو، تمركز حواس و حضور قلب.
«وَ الَّذينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ»[5].
[1]. طه( 20)، آيه 12.
[2]. توبه( 9)، آيه 108.
[3]. اعراف( 7)، آيه 31.
[4]. حديد( 57)، آيه 7.
[5]. مؤمنون( 23)، آيه 3.