کتاب آداب و احکام زیارت

امامزادگان حرم حضرت معصومه عليها السلام‌

قبر شريف حضرت معصومه عليها السلام در زير ضريح فعلى داخل يك سرداب (زيرزمين) واقع شده و در آن سرداب بعد از حضرت معصومه عليها السلام بانوان جليل القدر ديگرى در جوار حضرت دفن شده‌اند كه عبارتند از:

الف) زينب دختر امام جواد عليه السلام؛

ب) امّ محمد نوه امام جواد (دختر موسى بن جواد عليه السلام)؛

ج) ميمونه نوه امام جواد (دختر موسى بن جواد عليه السلام)؛

د) بُرَيهيه نوه امام جواد (دختر موسى بن جواد عليه السلام)؛

ه) امّ اسحاق كنيز محمد بن موسى نوه امام جواد عليه السلام؛

و) ام حبيب كنيز يكى از نوادگان حضرت جواد عليه السلام (پسر نوه امام جواد- محمد بن احمد بن موسى الجواد)[1].

پس مناسب است در زيارت حضرت معصومه عليها السلام آن مخدرات و بانوان بزرگ نيز اينگونه زيارت شوند«السلام عليكُنّ يا بناتَ رسول‌اللَّه»يا بگوييم:«السلام على رسول اللَّه و على ذرية رسول اللَّه».

امامزادگان ديگرى كه تا سال 385 ه. ق در مقبره حضرت معصومه عليها السلام خارج سرداب دفن شده‌اند چندين نفر هستند:

الف. امامزاده حسين نواده پنجم امام صادق عليه السلام؛

ب. امامزاده حمزه از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

[1]. بحارالانوار، ج 60، ص 220- 229؛ منتهى‌الامال، ج 2، ص 162.

ج. امامزاد ابوجعفر از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

د. امامزاده ابوالقاسم از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

ه. امامزاده على بن حمزه از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

و. امامزاده ابوعلى از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

ز. امامزاده ابوجعفر ثانى؛

ح. امامزاده ابومحمد از نوادگان امام سجاد عليه السلام؛

ط. امامزاده ابوعلى ثانى؛

و ....[1]

اولين سايه‌بان مقبره شريف حضرت معصومه عليها السلام را خاندان اشعرى بنا نمودند. حضرت زينب دختر امام جواد عليه السلام نيز گنبد و بارگاهى با آجر و سنگ و گچ بر روى مرقد مطهر ساخت و در هر دوران صحن و سراى حضرت پرشكوه‌تر گشت تا اينكه در زمان صفويّه گسترش حرم به اوج خود رسيد و حرم فعلى از آثار همان دوره است.

[1]. گنجينه آثار قم، فيض، ج 1، ص 392- 391.

مختصرى از مسجد مقدس جمكران‌

تاريخچه مسجد

«شيخ عفيف صالح حسن بن مثله جمكرانى مى‌گويد:

شب سه‌شنبه، هفدهم ماه مبارك رمضان 393 هجرى، در سراى خود خفته بودم كه جماعتى به در سراى من آمدند.

نيمى از شب گذشته بود، مرا بيدار كردند و گفتند:

«برخيز و امر امام محمد مهدى صاحب الزمان، را اجابت كن كه تو را مى‌خواند».

حسن‌بن مثله مى‌گويد: «من، برخاستم و آماده شدم». چون به در سرا رسيدم، جماعتى از بزرگان را ديدم، سلام كردم.

جواب دادند و خوشامد گفتند و مرا به آن جايگاه- كه اكنون مسجد (جمكران) است- آوردند.

حضرت امام عليه السلام مرا به نام خود خواند و فرمود: «برو به حسن بن مسلم بگو: رخصت نيست كه تو ديگر در اين زمين زراعت كنى، بايد هر چه از اين زمين منفعت برده‌اى، برگردانى تا در اين موضع مسجد بنا كنند».

به حسن‌بن مسلم بگو: «اينجا، زمين شريفى است و حق‌تعالى اين زمين را از زمين‌هاى ديگر برگزيده و شريف كرده است».

حسن بن مثله مى‌گويد عرض كردم: «سيد و مولاى من! مرا در اين باره، نشانى لازم است؛ زيرا مردم سخن مرا بدون نشانه و دليل نمى‌پذيرند».

امام عليه السلام فرمود: «تو برو رسالت خود را انجام ده. ما در اينجا، علامتى مى‌گذاريم كه گواه گفتار تو باشد».

كيفيت نماز تحيّت مسجد

«مردم را بگو تا به اين موضع رغبت كنند و عزيز بدارند و چهار ركعت نماز در اين جا بگذارند: دو ركعت تحيت مسجد، در هر ركعتى، يك بارسوره حمدو هفت بار سوره‌«قُلْ هُو اللَّهُ احَد»[خوانند] و تسبيح ركوع و سجود را هفت بار بگويند».

كيفيت نماز امام زمان (عج)

«و دو ركعت نماز صاحب الزمان بگذارند، بر اين ترتيب كه در [هنگام خواندن سوره‌]حمدچون به‌«اياك نعبد و اياك نستعين»برسند، آن را صد بار بگويند و بعد از آن، فاتحه را تا آخر بخوانند.

ركعت دوم را نيز به همين طريق انجام دهند. تسبيح ركوع و سجود را نيز هفت بار بگويند. هنگامى كه نماز تمام شد، تهليل‌(لا اله الا اللَّه)و تسبيح فاطمه زهرا عليها السلام را بگويند. آن گاه‌

سر بر سجده نهاده، صد بار صلوات بر پيغمبر و آل او فرستند».

اين نقل، از لفظ مبارك امام عليه السلام است كه فرمود:

«فمن صلّا هما، فكانما صلى فى البيت العتيق»[1]؛ «هر كس، اين دو ركعت (يا اين دو نماز) را بخواند، گويى در خانه كعبه نماز خوانده است ...».

[1]. مفاتيح‌الجنان، آداب نماز حضرت حجت( ع).

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

احكام زيارت‌

احكام زيارت‌

شرايط قصر نماز

پرسش 1. در چه صورتى در مسافرت، نماز شكسته مى‌شود؟

همه مراجع:اگر همه شرايط ذيل فراهم شود، نماز شكسته مى‌شود:

1. سفر او (رفت و برگشت) كمتر از هشت فرسخ شرعى نباشد؛

2. از اول مسافرت، قصد هشت فرسخ داشته باشد؛

3. در بين راه از قصد خود برنگردد؛

4. قصد ماندن ده روز در آنجا را نداشته باشد؛

5. سفر او معصيت و حرام نباشد؛

6. شغلش مسافرت نباشد مانند راننده‌ها؛

7. آنكه به حد ترخّص برسد؛

8. جايى كه سفر مى‌كند، وطن دوم او نباشد.[1]

تبصره 1. حد ترخّص يعنى از وطن يا محل اقامتش به اندازه‌اى دور شود كه ديوار شهر را نبيند و صداى اذان آن را نشنود.

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1272 تا 1355.