حكمى دارد؟
ج 4- خريد و فروش و تهيّه و توزيع موادّ مخدّر از قبيل هروئين و كوكائين جايز نيست و امّا مانند دخانيات اشكال ندارد.
س 5- حكم خريد و فروش موادّ مخدّر چيست و آيا شخص، در صورت فروش و يا خريد موادّ، مالك پول دريافتى يا مادّه خريدارى شده مىشود يا خير؟
ج 5- اگر خريد و فروش آن جهت استفاده حرام مثل كشيدن آنها جهت تخدير باشد حرام مىباشد و نيز بيع آن فاسد و مالك پول دريافتى نمىشود و لذا ملاك فساد بيع بستگى به نحوه استفاده از آن است پس در مواردى كه استعمال آن حلال است مثل تهيّه دارو جايز و در غير اين صورت حرام است.
س 6- خريد و فروش انواع موادّ مخدّر چه حكمى دارد؟
ج 6- جواز و عدم جواز، صحّت و فساد بيع بستگى به جهت مورد استعمال دارد چنانچه در مواردى بكار رود كه موجب فساد در جامعه يا اضرار به شخص يا اشخاص گردد، يقيناً قبيح و حرام است و اگر كاربرد درمانى و جهت ساخت داروهاى درمانى باشد اشكال ندارد.
س 7- تشويق و ترغيب افراد به استفاده از اين موادّ و معتاد نمودن آنان چه حكمى دارد؟
ج 7- معاونت در اثم است و گناهكار مىباشد و عامل بدبختى افراد است و لذا فعل حرام انجام داده و حاكم شرع بايد اينگونه افراد را تعزير نمايد.
س 8- كشت، تهيّه، عمل آورى و اختفاى موادّ مخدّر چه حكمى دارد؟
ج 8- در صورتى كه جهت استفاده در موارد حرام بكار رود كه معمولًا اينگونه است همه موارد حرام است.
س 9- اگر شخص يا اشخاصى از محلّ اختفاء و نگهدارى و ساخت موادّ مخدّر و باندهاى توزيع كننده آن خبر داشته باشند چه وظيفهاى دارند؟
ج 9- وظيفه آنها اطّلاع دادن به مأمورين ذى ربط است در صورتى كه مشكل ساز نباشد.
س 10- اگر حضور فرد يا افراد در جلسهاى يا مهمانى كه باعث تقويت افراد قاچاقچى يا مرتبطين به او يا معتادين شود و يا قبح استعمال يا خريد و فروش اين موادّ از بين برود مجازند در اين جلسه شركت نمايند؟
ج 10- شركت در جلساتى كه موجب ترويج و تقويت اين اعمال و افراد قاچاقچى و معتاد مىگردد حرام است.
س 11- لطفاً نظرتان را درباره استعمال موادّ مخدّر و كلّيه مقدمات آن از قبيل:
كشت، توليد، وارد كردن، صادر كردن، نگهدارى، حمل، اختفاء توزيع، خريد و فروش، داير كردن محلّ براى استعمال، تشويق افراد به استعمال، توليد آلات و ادوات استعمال، مخفى كردن افرادى كه مرتكب اعمال فوق شدهاند و از بين بردن آثار ارتكاب بطور مشروح به نحوى كه متن فتوا علاوه بر موارد فوق الذكر شامل هر موضوعى كه ذكر آن را براى ارشاد مسلمين لازم مىدانيد اعلام فرمائيد؟
ج 11- در جوامع بشرى و عقلاء مسلّم آن است كه هر چه را كه داراى منفعت معتنى به نباشد بلكه چه بسا مستلزم ضرر و زيان قابل توجّه هم باشد انجامش را قبيح و حرام مىدانند و لذا كشت، توليد، واردات، صادرات، نگهدارى، حمل، اختفاء، توزيع، خريد و فروش، داير كردن محلّ براى استعمال، تشويق ديگران به استعمال موادّى مانند هروئين، كاكوئين و مرفين از نظر شرعى حرام مىباشد امّا تهيّه و كشت موادّى مانند ترياك در موارد ضرورى مثل ساخت دارو آن هم با اجازه مسئولين ذى ربط بلااشكال است.
خريد و فروش كتب ضالّه
س 1- ضابطه در كتب ضالّه چيست و بعد از نگهدارى و ردّ اقوال آن آيا از بين بردن واجب است و اگر كسى بخشى از آن را ياد گرفت آيا بايد فراموش كند يا عدم مراجعه و ترك كفايت مىكند و آيا پنهان داشتن مطالب آن از كسانى كه قدرت ردّ عناوين آن را ندارند واجب است؟
ج 1- ضابطه و ملاك در كتب ضالّه اين است كه داراى مطالب باطل باشد و يا داراى مطالبى باشد كه بدان وسيله در صدد گمراه كردن مردم بر آيد، كه البتّه مورد دوّم محلّ اختلاف است پس بنابر اين اگر در نگهدارى آن مصلحت قوى ترى نباشد، از بين بردنش واجب است و ترك يادگيرى آن هم اگر براى مصلحت قوى تر نباشد، واجب است كما اين كه پنهان داشتن از كسانى كه امكان گمراه شدن دارند، واجب است.
س 2- با توجّه به رشد فرهنگى مردم راه تشخيص كتب ضالّه چيست؟ و حكم چه مىباشد؟
ج 2- كتبى كه شأنيت براى اضلال را داشته باشد كتب ضالّه هستند و لو اين كه اضلال آن فعلى نباشد و اين گونه كتب گرچه ممكن است براى جامعهاى هم اضلال آور نباشد ولى معذلك تهيّه و نگهدارى آن براى غير اهلش، حرام است.
س 3- خريد كتب غير اسلامى چه صورت دارد؟
ج 3- براى اهل آن اشكال ندارد و براى غير اهلش كه احتمال گمراه شدن در او هست، جايز نيست.
س 4- تصاوير و وسايلى كه منافى عفت عمومى باشد آوردن آنها به مدرسه چه صورت دارد و در صورتى كه اينگونه وسايل خريد و فروش شود و داراى ماليّت باشد آيا پاره كردن و از بين بردن آنها جايز است (در صورت عدم جواز چطور
عمل شود)؟
ج 4- در صورتى كه از مصاديق تصاوير ضالّه باشد از بين بردن آن اشكال ندارد حتى اگرچه داراى ماليّت باشد و اگر از مصاديق تصاوير ضالّه نباشد، نبايد آنها را از بين برد بلكه براى حلّ مشكل بايد با اولياء دانشآموز مسئله را در ميان گذاشت.
س 5- در موارد بالا در صورت تكرار و اصرار بر عمل توسط دانشآموز آيا حكم تغيير خواهد كرد؟
ج 5- حكم معيّن است و بايد از اولياء و يا حاكم شرع اجازه گرفت و عمل نمود.
س 6- انتشار مطبوعات منحرف ضدّ اخلاقى، چاپ و خريد و فروش آنها چگونه است؟
ج 6- نگارش، پيرايش، تايپ، غلطگيرى، چاپ، صحّافى، توزيع، خريد و فروش و اجازه چاپ براى كلّيه نشريات و مطبوعاتى كه در مسير انحراف اخلاقى و عقيدتى و جسارت به احكام نورانى اسلام حركت مىكنند حرام و مستوجب عقوبت است زيرا از مصاديق بارز كتب ضالّه هستند.
س 7- نگارش، ويرايش، تايپ، غلطگيرى، چاپ، صحّافى، توزيع و خريد و فروش نشرياتى كه عليه اصول يا فروع دين و خلاف مبانى اخلاق مطلب مىنويسند و كمك كردن به اين نشريات از طريق كمك مالى و تبليغاتى چه حكمى دارد؟
ج 7- اگر كتابهاى مورد نظر جزء كتب ضالّه به شمار مىآيند تمام موارد مندرجه در راه آماده سازى اينگونه كتب حرام است.
دعانويسى، رمل و جفر و ستارهشناسى
س 1- حكم تعليم و تعلّم رمل، جفر، اسطرلاب، فال و نظاير آن و پول گرفتن يا
پول دادن براى آنها چيست؟
ج 1- در صورتى كه از تعليم و تعلّم آنها سوءاستفاده نشود، بلكه براى رفع حوائج ضرورى باشد، مانعى ندارد البتّه در آن قسمتى كه شرع مقدّس اجازه داده است.
س 2- بعضى از افراد بنام دعانويسى مثلًا براى رفع يا اصلاح اختلاف زن و شوهر پول مىگيرند، چه صورت دارد؟
ج 2- در فروض ذكر شده اشكال ندارد، امّا اگر كارهايى از قبيل طلسم يا جدايى انداختن بين زن و شوهر و امثال آن باشد، حرام است.
س 3- افرادى كه در آمدشان تعويذ دادن و رمل انداختن و فال و طالعبينى مىباشد اينها پولى از بابت اين كار مىگيرند دادن و گرفتن اين پول چه حكمى دارد؟
ج 3- اگر براى دعا نوشتن باشد در مواردى كه شرع اجازه داده است مثل بعضى از بيماريها اشكال ندارد ولى در موارد ديگر خالى از اشكال نيست چه پول دادن براى اين موارد چه گرفتن آن.
س 4- اخبار منجّمين و ستاره شناسان از نظر شرعى تا چه حدّ مورد قبول است؟
ج 4- اگر خبرهائى كه مىدهند در حدّ احتمال باشد اشكال ندارد و امّا اخبار قطعى و يقينى جايز نيست ولى براى كسانى كه مىخواهند از اخبار آنها استفاده كنند اگر از قولشان يقين حاصل مىكنند عمل اشكال ندارد و الّا جايز نيست.
فيلمبردارى و عكّاسى از نامحرم
س 1- آيا اجرت فيلمبردارى زنان از مجالس مردانه اشكال دارد؟
ج 1- به نظر ما جايز نيست و اجرت هم اشكال دارد.
س 2- در عكّاسى زنان نيز مراجعه و درخواست مىكنند كه با سر برهنه از آنان عكس گرفته شود، چه صورت دارد و اجرت آن چگونه است؟
ج 2- جايز نيست و اجرت هم اشكال دارد.
س 3- كسى كه از مجالس عروسى فيلمبردارى مىكند و همه نامحرم هستند، حقّالزحمه او چه حكمى دارد؟
ج 3- اگر كارش منحصر در حرام باشد (از نظر تكليفى) پول آن هم حرام است ولى مال ملك او مىشود، البتّه مسلمان بايد از اينگونه درآمدها اجتناب كند.
نقّاشى، مجسمه سازى و تصاوير ذى روح
س 1- با بررسى و دقّت در روايات و كلمات علماء فريقين مىيابيم كه ملاك حرمت مجسّمه سازى و نقّاشى موارد ذيل است:
الف- همانندى به خلق خدا و مثل آفريدههاى الهى، آفريدن (يشبهون بخلق الّله) و يا (يضاهؤن خلق الّله)
ب- همانندى به خالق و رويارويى با خدا (منّ مثّل مثالًا) و (منّ صوّر صورة)
ج- شگفت آور بودن مجسّمه
د- همانندى با بت پرستان و مشركان
م- تعظيم و گرامى داشت مجسّمه كه در راستاى احترام و تكريم هياكل عبادت و بتهاى مورد پرستش مشركان است
با توجّه به اين كه در حال حاضر هدف سازندگان مجسّمه موارد فوق نيست و با عنايت به اين كه امروزه تصويرگرى به عنوان يك هنر در دنيا مورد طرح و بررسى است و عنوان ديگرى به خود گرفته است نظر مبارك حضرتعالى چيست؟
ج 1- به نظر ما ساختن مجسّمه ذى روح به هر قصد باشد حرام است و
در غير ذى روح اشكال ندارد.
س 2- آيا بين مجسّمههاى نيم تنه و ناقص با مجسّمههاى تمام قدّ و كامل از نظر شرعى فرقى وجود دارد؟
ج 2- اگر مجسّمه به طورى باشد كه صدق تمام بدن انسان يا حيوان كند مثل اين كه انسان نشستهاى را تجسيم كنند، حرام است ولى در مثل نيم تنه و سر انسان حرام نيست.
س 3- تصاوير فرشته و جنّ به صورت مجسّمه و به صورت منقوش چه حكمى دارد؟
ج 3- ساختن مجسّمه فرشته و جنّ حرام است، ولى به صورت منقوش كراهت دارد.
س 4- آبا بين تصوير موجودات جاندار به گونه پيكر تراشى و تنديس يا به گونه نقش و عكس بر روى كاغذ، ديوار و پارچه يا تصوير موجودات بى روح به شكل مجسّمه و تنديس موجودات بى روح به صورت نقّاشى و عكّاسى با صرف رنگ آميزى و نقش نگارى به صورت خطوط متوازى و بدون نمودار شكلى (ثوب مَعلّم يامُعلّم) با يكديگر از نظر فقهى تفاوت دارند؟
ج 4- پيكر تراشى و تنديس ذى روح حرام است و در بقيّه صور از عكس و نقّاشى و مجسّمه غير ذى روح حرمت نيست و در مثل عكس و نقّاشى مكروه است.
س 5- نظر مبارك را در خصوص تصاوير تخيّلى، برقى و كامپيوترى مجسّمه و تصاوير كاريكاتور و كارتنى بيان فرمائيد؟
ج 5- در اين جهت تفاوت نمىكند و هر جا صدق عكس و نقّاشى كند كراهت دارد در صورتى كه نقّاشى ذى روح باشد.
س 6- نظر شما با استناد به متون دينى اسلام (قرآن و احاديث) در مورد ساخت نيم تنه و يا پيكره كامل پيامبران و امامان چيست؟
ج 6- جايز نيست زيرا ساختن مجسمه انسان معمولى هم به نظر ما حرام است مخصوصاً تنديس پيامبران و ائمه كه هيچ شكّى در حرمت آن نيست.
س 7- آيا مىتوان تنديس و پيكره امامان را در ميادين شهر نصب نمود؟
ج 7- نظر به آنكه در بيشتر مواقع موجب هتك است جايز نيست.
س 8- نظر شما در مورد تصاوير موجود كه توسط افراد غير مسلمان نقاشى شدهاند چيست؟
ج 8- خالى از شبهه نيست.
س 9- نظر شما در مورد تصوير كودكى حضرت محمّد6كه چند سالى است به بازار آمده چيست؟
ج 9- نسبت قطعى دادن به حضرت رسول6خالى از شبهه نيست.
س 10- كلًا نظر اسلام در مورد شمايل نگارى و پيكره سازى ساير افراد (افراد عادى) چيست؟
ج 10- مجسمه سازى انسان كامل به نظر ما جايز نيست ولى نقاشى بدون تجسيم كراهت دارد.
س 11- آيا تصاويرى از پيامبران و امامان كه مورد پذيرش علماى اسلام باشد موجود است يا خير؟
ج 11- ظاهراً موجود نيست.
س 12- برخى فروشندگان عكسهاى مينياتور از زنان و مردان يا عكسهاى آنان خصوصاً زنان زيبا با لباسهاى محلّى به صورت محرّك و نيمه عريان مدّعى هستند فروش و توليد اين عكسها با مجوّز وزارت ارشاد است، آيا اين مجوّز شرعى براى خريد و فروش اين محصولات مىباشد؟
ج 12- هر نوع عملى كه موجب خدشهدار شدن عفت عمومى جامعه گردد حرام است و لو وزارت ارشاد مجوّز داده باشد.