کتاب ادوار فقه و کیفیت بیان آن ( فارسی )

ابو عمرو دانى ( م 444 ) او داراى دو كتاب در اين زمينه است ، يكى التيسير فى القراءات السبع ، و ديگرى المحكم فى النقط .
احمد بن محمد ، معروف به ابن برد اندلسى ( م بعد 440 ) التحصيل فى تفسير القرآن ، و التفصيل فى تفسير القرآن .
ابو عمرو عثمان بن سعيد دانى ( م 444 ) التيسير فى القراءات السبع ، و المقنع فى رسم القرآن ، و المحكم فى نقط المصاحف .
على بن احمد واحدى ( م 468 ) البسيط - الوسيط - الوجيز .
سليمان بن خلف معروف به ابو الوليد باجى ( م 484 ) الناسخ و المنسوخ .
عبد القاهر بن عبد الرحمن جرجانى ( م 1 / 474 ) اعجاز القرآن الكبير .
تفسير و علوم قرآن در قرن ششم در اين قرن نيز انديشمندان به بررسى و كاوش ابحاث تفسير و علوم قرآن پرداخته‌اند و كتبى در اين باره تدوين نموده‌اند ، از آن جمله :
رشيد الدين ميبدى ( م اوايل قرن ششم ) تفسير كشف الاسرار و عدة الابرار .
على بن محمد بن طبرسى ( م 504 ) آيات الاحكام .
ابو حامد محمد غزالى ( م 505 ) او در اين زمينه دو كتاب دارد جواهر القرآن - رموز قرآن .
عبد الرحيم قشيرى نيشابورى ( م 514 ه ) التيسير فى التفسير .
ابو محمد بغوى ( م 510 / 516 ) مصابيح .
احمد بن خلف ( م 531 ) ناسخ القرآن و منسوخه .
عمر بن محمد نسفى حنفى ( م 537 ) التيسير فى التفسير ، و الاكمل الاطول فى تفسير القرآن .
محمود بن عمر خوارزمى ( م 538 ) معروف به زمخشرى ، تفسير كشاف .
محمد بن ابى القاسم ، معروف به زين المشايخ ( م 562 / 576 ) التنبيه على اعجاز القرآن .
على بن زيد بيهقى خراسانى ، معروف به ابن فندق ( م 565 ) كتاب اعجاز القرآن .
محمد جمال افندى ، روائع الاعجاز .

ابو على طبرسى ( م 548 / 554 ) جمع الجوامع - مجمع البيان فى تفسير القرآن - الكافي الشافي .
محمد بن عبد الله اندلسى معروف به ابن العربي ( م 2 / 543 ) احكام القرآن .
محمد بن عبد الله مكى صقلى ( م 565 ) ينبوع الحياة فى التفسير .
محمد بن ابى القاسم بن بابجوك ( م 562 ) كتاب او به نام مفتاح التنزيل معروف بوده است .
قطب راوندى ( م 573 ) فقه القرآن فى آيات الاحكام .
محمد بن حسين بيهقى نيشابورى ( م حدود 576 ) تفسير آيات الاحكام .
ابن قيم جوزى ( م 597 ) كتاب فنون الافنان فى عجائب علوم القرآن .
على بن محمد ، معروف به كياهراسى ( م 504 ) احكام القرآن .
محمود بن حمزه كرمانى ( م اوايل اين قرن ) كتاب لباب التفسير و البرهان فى متشابه القرآن .
ابو الفتوح رازى ( م 552 ) كتاب او به نام تفسير ابو الفتوح رازى به فارسى معروف است .
عالى بن ابراهيم غزنوى حنفى ( م 5 / 2 / 581 ) تفسير التفسير .
عبد المنعم اندلسى ( م 597 ) احكام القرآن .
ابن الجوزى ( م 597 ) زاد المسير فى علم التفسير .
تفسير و علوم قرآن در قرن هفتم اين قرن نيز شاهد انديشمندانى است كه در زمينه ابحاث تفسير و علوم قرآن كوشش فراوانى مبذول داشته‌اند ، از آن جمله :
عمر بن محمد سهروردى ( م 632 ) بغية البيان فى تفسير القرآن .
احمد بن حمد ، معروف به ابن عرفه ( م 633 ) منهاج الرسوخ فى علم الناسخ و المنسوخ .
علم الدين سخاوى ( م 643 ) كتاب جمال القراء و كمال الاقراء .
يوسف بن قزعلى الواعظ ( م 654 ) تفسير على القرآن العظيم ( 27 جلد ) .
محمد بن عمر معروف به فخر رازى ( م 606 ) مفاتيح الغيب ( تفسير كبير معروف ) .
محمد انصارى خزرجى ( م 671 ) جامع احكام القرآن .

عبد الرزاق رسعنى حنبلى ( م 661 ) رموز الكنوز .
يحيى بن سعدون ازدى ( م 670 ) آيات الاحكام .
عز بن عبد السلام ( م 660 ) مجازات القرآن .
عبد الواحد انصارى ( م 651 ) التبيان فى علم البيان المطلع على اعجاز القرآن .
ابو شامه ( م 665 ) المرشد الوجيز فيما يتعلق بالقرآن العزيز .
محمد بن احمد قرطبى ( م 671 ) ناسخ و منسوخ و احكام القرآن .
عبد الله بن عمر شيرازى ، معروف به بيضاوى شافعى ( م 685 / 682 ) كتاب انوار التنزيل و اسرار التأويل .
محمد بن سليمان بلخى حنفى معروف به ابن نقيب ( م 698 ) صاحب تفسير القرآن .
محى الدين معروف به ابن عربى ( م 683 ) تفسير القرآن الكريم .
عبد العظيم بن عبد الواحد ( م 654 ) البرهان فى اعجاز القرآن .
محمد بن احمد سراقه ( م 662 ) اعجاز القرآن .
تفسير و علوم قرآن در قرن هشتم در اين قرن نيز انديشمندان كتابهاى متنوع در زمينه ابحاث تفسير و علوم قرآن تدوين نموده‌اند ، از آن جمله :
ابراهيم بن احمد ، معروف به الرقى ( م 703 ) تفسير القرآن .
ابن جزى ( م 747 ) كتاب التفسير .
ابن قيم جوزيه ( م 751 ) آيات الاحكام .
احمد بن عبد الله متوج بحرينى ( م حدود 771 ) النهاية فى تفسير الخمسمائة فى الاحكام .
محمد بن عبد الله زركشى ( م 745 / 797 ) البرهان فى علوم القرآن .
ابراهيم بن احمد انصارى ( م 709 ) ايجاز البرهان فى اعجاز القرآن .
اسماعيل بن عمر قرشى ، معروف به ابن كثير ، ( م 774 ) تفسير القرآن .
يحيى بن حمزه يمنى زيدى ( م 749 ) شرح آيات الاحكام .
ابى حيان اندلسى ( م 745 ) تفسير بحر محيط .
على بن محمد شافعى ، معروف به خازن ( م 725 ) لباب التأويل فى معان التنزيل

فى التفسير ، معروف به تفسير خازن كه در حاشيه اين تفسير ، تفسير معالم التنزيل علامه بغوى شافعى چاپ شده .
عبد الله بن احمد نسفى حنفى ( م 701 ) مدارك التنزيل و حقايق التاويل .
احمد بن يوسف سمين ( م 756 ) احكام القرآن .
ابراهيم بن عبد الرحيم ، معروف به ابن جماعه ( م 790 ) تفسير ( 10 جلد ) .
حسن بن محمد قمى نيشابورى ( م حدود 750 ) تفسير غرائب القرآن و رغائب الفرقان و اوقاف القرآن .
احمد بن محمد سمنانى ( م 736 ) صاحب تفسير القرآن .
هبة الله الحموى ( م 738 ) روضات الجنان فى تفسير القرآن .
محمد بن عبد الله بن بهادر ( م 794 ) البرهان فى تفسير القرآن .
على بن عبد الكافي ( م 756 ) الدر النظيم فى تفسير القرآن العظيم .
تفسير و علوم قرآن در قرن نهم در اين قرن نيز انديشمندانى چند كتبى را در تفسير و علوم قرآن تدوين نموده‌اند ، از آن جمله :
سليمان بن عبد الناصر ( م 811 ) ناسخ القرآن و منسوخه .
فاضل مقداد بن عبد الله سيورى اسدى حلى ( م 826 ) كنز العرفان فى فقه القرآن .
احمد بن عبد الله ، معروف به ابن المتوج ( م 810 ) منهاج الهداية فى تفسير آيات الاحكام . و ناسخ القرآن و منسوخه .
ناصر بن جمال الدين ( م حدود 860 ) آيات الاحكام .
حسن بن شمس الدين استرآبادى ( م حدود 900 ) معارج السئول و مدارج المأمول فى تفسير آيات الاحكام .
شيخ زين الدين بياضى عاملى ( م 877 ) مباحث فى علوم القرآن .
علامه قراماتى ، بحر العلوم فى تفسير القرآن .
احمد بن يحيى زيدى ( م 840 ) آيات الاحكام .
احمد بن على عسقلانى معروف به ابن حجر ( م 852 ) كتاب اسباب النزول و الايات النيرات الخوارق المعجزات .

محمد بن دمشقى مشهور به ابن حزى ( م 833 ) النشر فى القراءات العشر .
برهان الدين ابراهيم بن عمر بقاعى ، نظم الدرر فى تناسب الايات و السور .
على بن احمد هندى ( م 835 ) تبصير الرحمن و تيسير المنان به بعض ما يشير إلى اعجاز القرآن .
احمد بن اسماعيل ابشيطى ( م 883 ) ناسخ القرآن و منسوخه .
عبد الرحمن ثعالبى بن محمد جزائرى ( م 879 ) تفسير جواهر الحسان فى تفسير القرآن .
تفسير و علوم قرآن در قرن دهم در اين قرن نيز انديشمندان به ابحاث تفسير و علوم قرآنى ادامه داده و كتبى را در اين زمينه تدوين نموده‌اند ، از آن جمله :
ابراهيم بن على كفعمى ( م 905 ) قراضة النضير فى التفسير .
عبد الرحمن بن ابو بكر ( م 911 ) معترك الأقران فى اعجاز القرآن - و احكام القرآن .
عبد الرحمن سيوطى ( م 911 ) او در اين زمينه چهار كتاب دارد : الاتقان فى علوم القرآن - التحبير فى علوم التفسير - معترك الأقران فى تفسير القرآن - و تفسير الدرّ المنثور و . .
محمد يمنى زيدى ( م 957 ) شرح آيات الاحكام .
ابو مسعود ( م 951 ) كتاب تفسير .
محمد شهفتيكى مشهدى ( م 907 ) آيات الاحكام .
ابو نصر هبة الله ، الناسخ و المنسوخ .
ابو سعيد عمادى مفتى قسطنطنيه ارشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريم .
محمد حسينى مرعشى ( م حدود 900 ) آيات الاحكام .
ابراهيم حسن النبيسى ( م 915 ) تفسير القرآن .
ابراهيم بن محمد ( م 923 ) الايات التى فيها الناسخ و المنسوخ .
ابراهيم بن محمد اسفرايينى ( م 3 / 945 ) حاشيه بر تفسير بيضاوى .
ابراهيم بن حمزه ادرنوى ( م 970 ) جامع الأنوار و نزهة الابصار فى التفسير .
ملا فتح الله كاشانى ( م 997 / 988 ) منهج الصادقين فى الزام المخالفين فى تفسير

القرآن المبين و زبدة التفاسير .
احمد بن محمد ، معروف به مقدس اردبيلى ( م 993 ) زبدة البيان فى احكام القرآن .
ابو الفتح بن امير حسينى ( م 976 ) تفسير شاهى كه ظاهرا به فارسى نوشته شده است .
تفسير و علوم قرآن در قرن يازدهم انديشمندان در اين قرن به طور وسيع و گسترده ابحاث تفسير و علوم قرآنى را مورد بحث و كنكاش قرار داده و كتبى را تدوين نموده‌اند ، از جمله :
ابراهيم بن عبد الله قريمى ( م 1001 ) الرسالة النارية فى كشف الاسرار النارية .
ابراهيم بن حسين حسنى ( م 1026 ) حاشيه بر كشاف زمخشرى .
فاضل كاظمى ( م حدود اواسط اين قرن ) مسالك الافهام فى شرح آيات الاحكام .
ابراهيم بن احمد ، معروف به ابن الملا ( م 1030 ) آلاء الرحمن .
محمد بن ادريس زيدى ، صاحب الدرة المضيئة فى الايات المنسوخة الفقهية .
محمد بن حسين عاملى ، معروف به شيخ بهائى ( م 1030 ) آلاء الرحمن .
محمد استرآبادى ( م 1036 ) آيات الاحكام .
ابراهيم بن ابراهيم لقانى ( م 1041 ) تفسير القرآن .
محمد بن احمد عوفى ( م 1050 ) الناسخ و المنسوخ .
محمد حسين مرعشى ( م 1034 ) تفسير آيات الاحكام .
محمد معروف به شاه قاضى ( م حدود 1040 ) . تفسير القرآن محمد بن ابراهيم شيرازى ، معروف به ملا صدرا ( م 1050 ) تفسير القرآن الكريم .
محمد اقحصارى ( 1025 ) انوار القرآن فى احكام القرآن .
عبد الله بلخى ( م 1189 ) مدارك الاحكام و انوار القرآن .
ابراهيم بن محمد شيرازى ( م 1070 ) الوثقى فى تفسير القرآن .
ملا محسن معروف به فيض كاشانى ( م 1091 ) تفسير صافى .
حسام الدين بن حجال الدين طريحى ( م 1095 ) الوجيز فى تفسير القرآن العزيز .
محمد سعيد طباطبايى ( م 1092 ) مفاتيح الاحكام فى شرح آيات الاحكام القرآنية ( شرح بر زبدة البيان مرحوم مقدس اردبيلى ) .

< فهرس الموضوعات > تفسير و علوم قرآنى در قرن دوازدهم < / فهرس الموضوعات > تفسير و علوم قرآنى در قرن دوازدهم ابراهيم بن حسين كورانى ( م 1101 ) هدية العارفين .
محمد هروى بحارى ( م 1109 ) انوار القرآن في احكام القرآن .
ميرزا محمد مشهدى ( م 1125 ) تفسير كنز الدقائق .
على بن محمد عاملى ( م 1140 ) مشكاة الأنوار فى تفسير القرآن .
هويزى ( م حدود 1112 ) تفسير نور الثقلين .
ابراهيم القاضي اصفهانى ( م . 116 ) تفسير كبير .
محمد بن على موسوى عاملى ( م 1139 ) ايناس المؤمنين به اقتباس علوم الدين عن النبراس المعجز ، المبين فى تفسير آيات القرآنية التى هى الاحكام الاصلية و الفرعية .
محمد ابراهيم تبريزى ، معروف به مير ابراهيما ( م 1149 ) تحصيل الاطمينان فى شرح زبدة البيان فى تفسير آيات الاحكام من القرآن .
سيد هاشم حسينى بحرانى ( م 7 / 1109 ) البرهان فى تفسير القرآن ابراهيم بن مصطفى معروف به حنيف رومى ( م 1189 ) الناسخ و المنسوخ على بن محمد طباطبايى ( م 1195 ) حاشيه بر انوار تنزيل علامه بيضاوى .
اسماعيل حقى ( م 1137 ) احكام القرآن و كتاب روح البيان فى تفسير القرآن .
< فهرس الموضوعات > تفسير و علوم قرآن در قرن سيزدهم < / فهرس الموضوعات > تفسير و علوم قرآن در قرن سيزدهم ابراهيم بن محمد ( م 1213 ه ) مفاتيح الرضوان فى تفسير القرآن .
عبد الباسط بن رستم قندجى ( م 1223 ) عجيب القرآن فى اسرار القرآن .
عبد الله حسينى هندى ( م 1270 ) كتاب احكام القرآن .
سيد محمود بغدادى ، معروف به آلوسى ( م 1270 ) تفسير روح المعاني .
محمد بن على ، معروف به شوكانى ( م 1250 ) فتح القدير الجامع بين فنى الرواية و الدراية من علم التفسير .
محمد جعفر استرآبادى ( م 1263 ) دلائل المرام فى تفسير آيات الاحكام .
محمد حمزاوى ( مفتى دمشق ) در الاسرار .
عبد الحسين مخزومى ( م 1279 ) الوجيز فى تفسير آيات الاحكام .
ابراهيم سبغة الله حيدرى ( م 1299 ) فصيح البيان فى تفسير القرآن .

ابراهيم بن عمر بيوص ( م 1400 ) تفسير كبير .
تفسير و علوم قرآن در قرن چهاردهم در اين قرن بيش از هر عصرى علوم قرآن تدوين شده است ، اين برترى تنها در تعداد كتب نيست ، بلكه تحولى ارزنده در ديدگاه دانشمندان و نويسندگان مشهود است و ابعاد اجتماعى و سياسى نيز مورد توجه آنان قرار گرفته است . انديشمندان در اين قرن به ابتكارات جديد و مهمى در ابحاث علوم قرآن دست يا زيدند و حقايق تازه اى را از قرآن براى مسلمانان ارائه داده‌اند ، از آن جمله :
محمد بن احمد اسكندرانى ( م 1306 ) كشف الاسرار النورانية القرآنيه و تبيان الاسرار الربانيه . .
محمد بخارى ( م 1307 ) نيل المراد من تفسير آيات الاحكام .
احمد زينى ( م 1304 ) شرح آيات الاحكام .
عبد الرحمن قرحداقى ( م 1339 ) كتاب الناسخ و المنسوخ .
محمد تقى بن محمد قاسم اردوبادى ( م 1333 ) كتاب الشهاب المبين فى اعجاز القرآن و اصول الدين .
احمد فوزى ساعاتى ( م 1348 ) البرهان فى اعجاز القرآن .
سيد احمد خان ، ( 1232 - 1316 ) تفسير القرآن و هو الهدى و الفرقان .
ابراهيم بن ادريس ، معروف به نوسى ( م 1304 ) كتاب تفسير القرآن .
احمد سعد عقاد مصرى ، ضياء الاكوان فى تفسير القرآن .
شيخ طاهر جزائرى ( م 1338 ) التبيان لبعض المباحث المتعلقة بالقرآن .
محمد مصطفى مراغى ( 1364 ه ) تفسير المراغي .
طنطاوى بن جوهرى ( م 1358 ) ، الجواهر فى تفسير القرآن كريم . ( 26 جلد ) شيخ محمد نهاوندى ( م 1371 ) صاحب تفسير .
محمد جمال الدين قاسمى دمشقى ( م 1332 ) محاسن التأويل : اين تفسير در 17 جلد قرار دارد .
عبد القادر ملا خويش بيان المعاني على حسب النزول .
يوسف مروه ، كتاب علوم الطبيعة فى القرآن .