جواب:اشكالى ندارد.
سؤال 315-اگر معتكف در معاملهاى پول نپردازد، بلكه جنس را نسيه بخرد، يا نسيه بفروشد، يا براى معامله نائب بگيرد، يا پول را به دست خود فروشنده ندهد، يا مستقيماً پول از دست خريدار نگيرد، اعتكاف چه حكمى پيدا مىكند؟
جواب:حكم معامله كردن قبلًا گذشت؛ ولى اگر ديگرى را نائب بگيرد، اشكالى ندارد.
سؤال 316-معتكف از كسى طلبكار است، آيا مىتواند طلب خويش را بازستاند؟
جواب:مانعى ندارد.
سؤال 317-پول دادن به حمّامى به خاطر استفاده از حمّام مستحبّ است؛ آيا اين عمل به عنوان خريدوفروش، كه مبطل اعتكاف است، محسوب مىشود؟
جواب:اشكالى ندارد.
سؤال 318-آيا رفتن به حمّام نزديك محلّه، جهت انجام مستحبّات اعتكاف، خروج از اعتكاف محسوب، و موجب ابطال آن مىشود؟ رفتن به منزل نزديك مسجد جهت حمّام استحبابى چطور؟
جواب:هر دو اشكال دارد.
سؤال 319-پول دادن به افرادى كه معتكف نيستند، جهت خريد لوازم مورد نياز، مثل شامپو و خمير دندان و مانند آن، چه حكمى دارد؟
جواب:آنچه ضرورى است، مانعى ندارد.
سؤال 320-در مساجد معمولًا عطر مىزنند، و گريزى از آن نيست، وظيفه معتكف چيست؟
جواب:عمداً استنشاق نكند.
سؤال 321-آيا معتكف مىتواند از صابونها و شامپوهاى معطّر استفاده كند؟
جواب:احتياطاً پرهيز كند.
سؤال 322-ملاقات و گفتگوى اعتكافكننده با اعضاى خانوادهاش (همسر، خواهر، مادر) در طول اعتكاف چه حكمى دارد؟
جواب:اشكالى ندارد.
سؤال 323-اگر روزه براى كسى ضرر داشته باشد، چه حكمى دارد؟
جواب:اعتكاف اشخاصى كه روزه براى آنها ضرر دارد باطل است.
سؤال 324-آيا نگاه شهوتانگيز موجب بطلان اعتكاف و وجوب كفّاره مىشود؟
جواب:موجب بطلان اعتكاف نمىشود.
محرّمات اعتكاف
سؤال 325-كدام يك از محرّمات اعتكاف، باعث بطلان اعتكاف مىشود؟ و در چه مواردى كفّاره واجب مىشود؟
جواب:پنج چيز بر معتكف حرام است:
1-تمتّع از همسر، خواه جماع باشد، يا لمس و بوسيدن، بنابر احتياط.
2-استمناء بنابر احتياط؛ هر چند از طريق حلال باشد، مانند ملاعبه با همسر.
3-بوييدن عطريّات و بوهاى خوش؛ هر چند به قصد لذّت نباشد.
4-خريدوفروش، بلكه مطلق تجارت با نبودن ضرورت بنابر احتياط؛ ولى پرداختن به امور مباح دنيوى مانند خيّاطى و امثال آن اشكال ندارد.
5-جدال بر سر مسائل دينى يا دنيوى به قصد غلبه كردن بر طرف مقابل و اظهار فضيلت، و در اين امور فرقى ميان شب و روز نيست و هر يك از امور فوق اعتكاف را باطل مىكند.
سؤال 326-اگر در حال اعتكاف معاملهاى انجام دهد آيا معامله نيز باطل مىشود؟
جواب:معامله باطل نيست.
متفرّقات اعتكاف
سؤال 327-گفتن شعر در اعتكاف نهى شده است؛ اگر در اعتكاف اشعارى در مدح اهل بيت عليهم السلام بيان شود، آيا خللى در اعتكاف ايجاد مىكند؟
جواب:خللى وارد نمىكند.
سؤال 328-اگر كسى در نيّت خود شرط رجوع كند، آيا بدون بروز مانع مىتواند اعتكاف را در روز سوّم بهم بزند؟
جواب:اشكال دارد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
فصل دوازدهم: احكام خمس
منافع كسب
سؤال 329-پزشكان براى معاينه بيمار نياز به وسائل پزشكى دارند. حكم خمس اين وسائل، در موارد ذيل چگونه است؟
الف)در صورتى كه اين وسائل را نقداً خريدارى كرده باشند.
ب)در صورتى كه اين وسائل را به صورت اقساطى خريدارى كرده، و اقساط آن را به تدريج در ظرف چند سال مىپردازند.
ج)در صورتى كه مبلغى را قرض گرفته، و اين وسائل را خريده، و ماهانه اقساط وام را مىپردازند، و بر اين وام سود هم تعلّق گرفته باشد.
د)وسائل مصرفى پزشكى، كه پزشكان براى بيماران استفاده مىكنند مثل لوازم پانسمان و تزريق و مانند آن.
جواب الف تا د:تمام اين امور جزء سرمايه محسوب مىشود. اگر از پول نقد تهيّه شده، يا اگر اقساطى بوده قسط آن را پرداختهاند و سال بر آن گذشته، خمس دارد.
سؤال 330-شخصى پارچه چادرى تهيّه نموده، ولى به خاطر مشغله كارى، يا علل ديگر، نتوانسته آن را براى دوختن به خيّاط بدهد، و اكنون سال خمسى او فرا رسيده است، آيا خمس اين چادر را بايد بپردازد؟
جواب:در صورتى كه نياز به آن داشته، هر چند اتّفاقاً آماده مصرف نشده، خمس ندارد.
سؤال 331-اگر ملكى را براى افراد معيّن، مثلًا فرزندان خود، وقف كند خمس دارد؟
جواب:هرگاه قبل از گذشتن سال خمس وقف كند خمس ندارد.
سؤال 332-آيا اشياى زينتى كه در حدّ شأن خانواده است، مانند قاب عكس، ولى نداشتن آن نقص محسوب نمىشود، مشمول خمس است؟
جواب:لوازم زندگى اگر در حدّ شأن باشد خمس ندارد.
سؤال 333-آيا به مبالغى كه شخص بيمه شده در طول چندين سال به شركت بيمه پرداخت مىكند، و بعداً به تدريج به عنوان حقوق ماهيانه به وى پرداخت مىشود، خمس تعلّق مىگيرد؟
جواب:خمس تعلّق نمىگيرد؛ مگر اين كه چيزى از هزينه سال او اضافه بماند.
سؤال 334-كسانى كه از نظر موقعيّت مالى ضعيف هستند، آيا مىتوانند براى مخارج ازدواج پسر، يا براى تهيّه جهيزيّه دخترشان، پول پسانداز كنند؟
جواب:خمس به آن تعلّق مىگيرد؛ امّا اگر زياد در زحمت باشد ما خمس آن را به آنها مىبخشيم.
سؤال 335-از دانشگاه وام گرفتهام، و پنج سال ديگر اين وام را از من پس مىگيرند. و به عبارتى من الان به آنها بدهكار هستم. آيا سر سال خمسى كه مىرسد، مىتوانم مقادير فوق را از موجودى كسر نمايم؟ يا پنج سال بعد كه قسط آن قرضها را دادم جزء مؤونه همان سال محسوب مىشود، و نبايد سر سال خمسى پنج سال بعد آن مقادير را به موجودى اضافه نمايم؟
جواب:اقساط مذكور جزء مؤونه همان سالى محسوب مىشود كه پرداخت مىگردد.
سؤال 336-امروزه براى حجّ واجب ثبت نام مىكنند و پس از چند سال شخص را به حج مىفرستند. با توجّه به اين كه پول چند سال نزد آنها مىماند و در همان سال خرج نمىشود، با رسيدن سال خمسى بايد خمس آن را داد؟
جواب:هرگاه از درآمد همان سال ثبت نام باشد خمس ندارد.
سؤال 337-شخصى لباس يا وسيله ديگرى براى جهيزيّه فرزندش مىخرد. پس از گذشت چند سال آن را از جهيزيّه بر داشته و به عنوان هديه به فرزند ديگرش
مىدهد، يا در مصادف ضرورىتر هزينه مىكند. آيا پرداخت خمس آن واجب است؟
جواب:خمس ندارد.
سؤال 338-آيا به سرمايه ثابت طلافروشان خمس تعلّق مىگيرد؟
جواب:آرى سرمايه خمس دارد؛ ولى يك بار كه خمس بدهند كافى است، و بعداً فقط افزايش را حساب مىكنند.
مصرف خمس
سؤال 339-شخصى از سيّد فقيرى طلبى دارد. مىخواهد طلبش را از بابت سهم سادات حساب كند، ولى فعلًا سهم سادات بدهكار نيست، و از طرفى هم مىخواهد اين سيّد به او بدهكار نباشد. آيا راهى وجود دارد كه سيّد مذكور به اين شخص مديون نباشد، و از سوى ديگر اين شخص بتواند سهم ساداتى كه سالهاى آينده بر ذمّه او مىآيد را بابت طلب اين سيّد بردارد؟
جواب:مىتواند با اجازه حاكم شرع آن را بپردازد؛ يعنى در واقع به حاكم شرع وام مىدهد، كه بعداً از باب وجوه با او محاسبه كند.
سؤال 340-شخصى جنس معيّنى از سيّد نيازمندى طلبكار است، و مىخواهد مقدارى از طلبش را از بابت سهم ساداتى كه بر ذمّهاش آمده، حساب كند. با توجّه به اين كه بدهكار مذكور قدرت پرداخت هيچ مقدار از بدهيش را ندارد. به چه شكل عمل كند؟
جواب:مىتواند بدهى او را از بابت سهم سادات قيمت كرده، و حساب كند.
سؤال 341-كسانى كه تنها از طرف مادر سيّد هستند، چه امتيازاتى دارند؟
جواب:از جهاتى حكم سيّد دارند، و از جهاتى ندارند. خمس نمىتوانند بگيرند، و از لباس مخصوص سادات نمىتوانند استفاده كنند؛ امّا از جهاتى شرافت سيادت دارند.
سؤالات متفرّقه خمس
سؤال 342-پدرم اعتقاد چندانى به مسائل دينى ندارد، و فقط نماز و روزه را به جا
مىآورد؛ آن هم كاملًا سرسرى، امّا بقيّه تكاليف مانند خمس و زكات و مانند آن را رعايت نمىكند. نمىخواهم اموال ايشان در مسائل زندگى من داخل شود، امّا اصرار دارند كه به من كمك كنند. لطفاً در اين مورد به سؤالات زير پاسخ دهيد:
1-چه كار كنم؟ تكليف غذا خوردن در آنجا چيست؟
جواب:شما مىتوانيد از مال ايشان استفاده كنيد، و خمسش را بپردازيد.
2-مبلغى كه تاكنون كمك كردهاند، مرا به ايشان زياد وابسته كرده است. به نظر شما چه كارى در اين شرايط مناسب است؟
جواب:وابستگى به پدر چيز مهمّى نيست. سعى كنيد با اخلاق خوش و منطق مؤدّبانه، پدر را به راه راست بياوريد.
3-عدم رعايت فروع دين، عدم اعتقاد عملى به اصول را نشان مىدهد. دوستى با ايشان من را نسبت به دين و حلال و حرام و واجبات بىتفاوت مىكند. چگونه مىتوان اين مطلب را به ايشان متذكّر شد به طورى كه ناراحت نشود، و از طرف من نيز اتمام حجّت شده باشد. با توجّه به اين كه ايشان بسيار عاطفى هستند، و به كوچكترين انتقادات سازندهاى ناراحت مىشوند، و اشك مىريزند؟
جواب:سعى كنيد با تواضع و بردبارى و زبان خوش، تدريجاً در ايشان نفود كنيد، و هرگز مأيوس نشويد. و تذكّرات در خلوت باشد، نه در جلوى مردم، و به صورت خيرانديشى باشد، نه به صورت انتقاد و خشونت و بدانيد سهل انگارى در فروع، هميشه دليل بر عدم ايمان به اصول نيست.
سؤال 343-تصرّف در وجوه صدقه، كفّاره، زكات، خمس و مانند آن، به عنوان قرض و سپس برگرداندن آن چه صورت دارد؟ پولهايى كه به عنوان امانت در نزد انسان است چطور؟
جواب:در صورتى كه صاحب پول، آنها را به عنوان صدقه يا خمس جدا كرده، مىتواند در آنها تصرّف كند؛ ولى اگر كسى به عنوان امانت به آنها سپرده، حقّ تصرّف ندارند.
سؤال 344-در بعضى از محافل بحثى مطرح هست كه آيا ماليات در نظام اسلامى