سؤال 672-لطفاً پيرامون ازدواج موقّت به پرسشهاى زير پاسخ دهيد:
1-آيا جواز متعه مربوط به دوره و شرايط خاصّى از تاريخ اسلام بوده است؟
2-آيا حكومت اسلامى در قبال قانونمندى، يا جلوگيرى از گسترش آن در جامعه، وظيفهاى دارد؟
3-در شرايط كنونى وظيفه روحانيّت در ارتباط با ازدواج موقّت چيست؟ آيا همچون ساير احكام مكلّف به ترويج آن هستند؟
4-در فتواى مشهور آمده است: «زن يائسه عدّه ندارد.» آيا كسانى كه لولههاى رحم خود را بستهاند، در حكم زنان يائسه هستند؟
جواب:مسأله متعه اختصاص به زمان معيّنى نداشته، و ندارد، ولى گاهى (مثل زمان ما) شرايط ايجاب مىكند قيود و شرايطى براى آن قائل شوند، كه افراد هوسباز از آن سوء استفاده نكنند. و تبليغ از آن بدون فراهم شدن آن شرايط خالى از مشكلات نيست؛ و امّا زنانى كه لولههاى خود را ببندند، مشمول يائسه بودن نيستند؛ بلكه در حكم «من لا تحيض فى سنّ من تحيض» مىباشند.
سؤال 673-در اختلاف بين عقد موقّت و دائم حكم چيست؟ در صورت امكان دلايل آن را ذكر فرماييد:
جواب:ما در مسأله اختلاف در عقد دائم و موقّت، به سراغ الفاظ نمىرويم، و معتقديم تفاوت اين دو عقد از قبيل اقلّ و اكثر است. قدر متيقّن كه اقل است را مىگيريم، و اكثر را رها مىكنيم؛ مگر اين كه دليلى بر آن اقامه شود. و مسأله انقلاب عقد موقّت به دائم را در فرض ترك ذكر مدّت قبول نداريم، و قانون «العقود تابعة للقصود» را همه جا حاكم مىدانيم.
احكام نگاه و نظر
سؤال 674-اخيراً برخى از بانوان نسبت به ابرو يا دور لب، عمليّات تاتو انجام مىدهند، (پررنگ كردن دور ابرو و لب با خالكوبى) كه طبعاً زينت تلقّى مىشود. و گاه پوشاندن آن نيز مقدور نمىباشد. لطفاً بفرماييد كه اين عمل مشمول آيه شريفه
«وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ»مىباشد، يا نه؟ نگاه به صورت چنين زنانى چه حكمى دارد؟
جواب:آيه«لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ»با توجّه به جمله«إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها»زينتهاى موجود در صورت و دستها تا مچ را شامل نمىشود. ولى اگر اين زينت تند و زننده باشد، و منشأ مفاسدى شود، جايز نيست.
سؤال 675-نگاه كردن به اعضاى بدن زن كافر غير ذمّى چه حكمى دارد؟
جواب:نگاه كردن به اعضايى كه معمولًا در عرف آنها مكشوف است، بدون قصد لذّت اشكالى ندارد.
سؤال 676-آيا ديدن عكسها، يا فيلمهاى سكس براى متأهّلين كه جهت تحريك براى آميزش به آن نگاه مىكنند، اشكال دارد؟ اگر اشكال دارد، براى كسانى كه جهت تحريك جنسى ناچار از نگاه كردن آن فيلمها هستند، چه حكمى دارد؟
جواب:استفاده از اين فيلمها جايز نيست، مگر در حال ضرورت. ضمناً توجّه داشته باشيد مشاهده اين فيلمها تدريجاً نيروى جنسى را ضعيف مىكند.
سؤال 677-در بعضى از حمّامهاى داخل شهر يك نفر كيسه مىكشد، و موهاى زائد بدن را زائل مىكند. با توجّه به اين كه نگاه به عورت جايز نيست، آيا اين كار جايز است؟
جواب:نگاه به عورت ديگرى، خواه براى زائل كردن مو باشد، يا چيز ديگر، جايز نيست. ولى زايل كردن موهاى زير بغل و مانند آن، به وسيله همجنس مانعى ندارد.
سؤال 678-در سازمانهاى نظامى كشور، اعمّ از ارتش، سپاه پاسداران، نيروى انتظامى و برخى ديگر از سازمانهاى دولتى از اين قبيل، براى استخدام نيروى جديد، ابتدا بايستى شخص را از هر جهت معاينه كامل بدنى نمايند، تا از سلامت جسمى شخص اطمينان حاصل گردد. در اين آزمايشات تمامى اعضاى بدن، از جمله دستگاه تناسلى، مورد معاينه قرار مىگيرد. آيا پزشك همجنس اجازه ديدن و لمس آن قسمت از بدن را جهت معاينه و احراز سلامتى دارد؟
جواب:در مواردى كه ضرورت دارد مجاز است. و منظور از ضرورت اين
است كه معاينه بدنى براى آن كار لازم است، و بدون معاينه بدنى استخدام نمىكنند، و شخص هم نياز به استخدام دارد.
سؤال 679-حكم نگاه كردن بدون ريبه به تصويرها و فيلمهايى كه مواضعى از بدن را نمايش مىدهند كه معمولًا پوشانده مىشود، چيست؟
همچنين نگاه به تصوير و فيلم عورتين بدون ريبه چه حكمى دارد؟
آيا شناختن صاحب تصوير و فيلم، دخالت در حكم دارد؟
شناختن از نظر شرعى به چه معنا است؟ آيا صرف دانستن اسم و رسم كافى است؟
جواب:در مورد فيلمهايى كه اعضاى بدن را نشان مىدهد چنانچه به قصد شهوت نگاه نكنند، و خوف مفسدهاى نباشد، اشكال ندارد؛ ولى نسبت به عورتين مطلقاً جايز نيست. و اگر زنانى باشند كه معمولًا خود را مستور مىدارند، نگاه كردن به عكسهاى برهنه آنان مجاز نمىباشد. و منظور از شناخت، تنها شناخت اسمى نيست، بلكه مشخّصات بيشترى لازم است.
پوشش
سؤال 680-وظيفه خواهران مسلمان دانشجوى تركيه را نسبت به «رعايت حجاب» در فرضهاى ذيل بيان فرماييد:
1-شرط طىّ كردن تمام ترمهاى دانشجويى در دانشگاههاى تحت مديريّت لاييكها، رعايت نكردن حجاب شرعى است.
2-شرط اتمام چند ترم باقيمانده از رشته خاصّى در دانشگاه رعايت نكردن حجاب است.
جواب:با توجّه به اين كه اگر دختران مسلمان و متديّن دروس عالى را نخوانند تنها افراد بىبندوبار و لامذهب پستهاى مهم را اشغال مىكنند، به افراد متديّن اجازه داده مىشود كه مسأله حجاب را در خصوص مواردى كه ضرورت دارد رعايت نكنند، ولى در غير آن موارد حتماً رعايت نمايند.
سؤال 681-لطفاً در مورد تزيين زنان به انگشتر و حلقه نامزدى به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف)آيا در دست كردن حلقه نامزدى طلا (انگشتر) در جلوى مرد نامحرم جايز است؟
جواب:اشكال ندارد.
ب)اگر در مورد سؤال استعمال آن بىاشكال باشد، ولى همين عمل از نظر مرجع تقليد بنده (شوهر) جايز نباشد، آيا استفاده از آن براى همسرم منعى دارد؟
آيا لازم است از او بخواهم كه استفاده نكند؟
جواب:هركس بايد به فتواى مرجع تقليد خود عمل كند، و شما نمىتوانيد او را از اين كار نهى كنيد.
ج)زن از چه انگشترى مىتواند در جلوى نامحرم استفاده كند؟
جواب:هر نوع انگشترى كه منشأ مفسده خاصّى نگردد اشكالى ندارد.
سؤال 682-برخى مادران دختران نابالغ خود را با سر و پاى برهنه در خيابانها و مجالس در حضور نامحرمان ظاهر مىكنند. اين كار از نظر شرعى چه صورت دارد؟
جواب:بر پدر و مادر لازم است فرزندان خود را از زمان طفوليّت با مسائل اسلامى آشنا كنند.
ارتباط زن و مرد
سؤال 683-لطفاً به سؤالات زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا ارتباط نوشتارى و نامهنگارى دختر و پسر بالغ نامحرم از طريق كامپيوتر و شبكه اينترنت جايز است؟
ب)پس از آشنايى طرفين از طريق بالا، آيا ملاقات عمومى تعدادى دختر و پسر بالغ و نامحرم، در مكانى عمومى جايز است؟
ج)آيا مصاحبه و نگاه به چشمها و صورت همديگر جايز است؟
د)اگر موارد بالا جايز باشد، در چه مرحلهاى اجازه پدر براى ادامه ارتباط دختر
با پسر بالغ و نامحرم، حضورى يا نوشتارى، واجب است؟
جواب:با توجّه به اين كه اين گونه ارتباطها غالباً منشأ مفاسدى مىشود، جايز نيست.
سؤال 684-جوان مجرّدى در برخورد با نامحرم دچار مشكل است. اين برخوردها و نگاههاى غير مستقيم و گاه مستقيم (كه بنا به ضرورت و از روى ناچارى انجام مىشود،) و حتّى در برخى موارد شنيدن صداى نامحرم و صداى پاى او، برايش نوعى لذّت به همراه دارد. لازم به ذكر است محدود كردن خود و خانهنشينى براى فرار از مشكل مطرح شده، تنها براى مدّتى او را از اين صحنهها دور مىكند، امّا در برخوردهاى بعدى، كه به ناچار هر انسانى ناگزير از آن است، اوّلًا: اين حالتها در او تشديد مىشود، به طورى كه گاه حتّى در برخورد با محارم نيز مشكل مطرح شده بروز مىكند، ثانياً: در درازمدت به علّت قطع ارتباط با ديگران، و بيرون نرفتن از منزل، و حتّى ترك درس و تحصيل در دانشگاه، و چشم پوشيدن از تلويزيون و تصاوير و عكسها، و در يك كلام به انزوا نشستن، باعث بروز ناراحتيهاى مختلف جسمى و روحى از جمله افسردگى و ناراحتيهاى عصبى او خواهد شد. وظيفه شرعى چنين شخصى چيست؟
جواب:به هيچ وجه لازم نيست با مردم قطع رابطه كند، و خانهنشين شود.
همين اندازه كه عمداً نگاه نكند مشكلى ندارد، حتّى اگر قهراً و بدون اختيار براى او لذّتى حاصل شود.
سؤال 685-فيلمهايى ساخته مىشود كه زن و مرد نامحرم در آن بازى مىكنند، و به مقتضاى نقش محوّله، با هم شوخى كرده، و به يكديگر نگاههاى عاشقانه دارند.
بازى كردن آنها در چنين فيلمهايى چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه آداب عفّت اسلامى را رعايت كنند مانعى ندارد.
سؤال 686-متأسّفانه روابط بين پسر و دختر در جامعه ما بسيار بد جا افتاده، و پدر و مادرها از آن به عنوان يك كار زشت از آن ياد مىكنند. من به عنوان يك پسر جوان موارد زيادى از اين روابط را ديدهام. اگر پسر و دختر در روابط خود، حدود را
رعايت كنند، و بدون اطّلاع پدر و مادرشان رابطهاى برقرار نمايند، و بين خودشان دوستى پايدارى را برنامهريزى كرده باشند، كه به احتمال قريب به يقين به ازدواج آنها منتهى شود، آيا شرعاً مشكلى دارد؟
جواب:تجربههاى مكرّر در مكرّر نشان داده كه رابطههاى دختران و پسران دامهاى شيطان است، و منجر به خلاف شرع مىشود. بنابراين تنها در صورتى كه قصد ازدواج داشته باشند، آن هم به مقدارى كه براى شناخت يكديگر لازم است، مىتوانند تماس بگيرند.
احكام شير دادن
سؤال 687-اگر زن و شوهرى، كودكى را كه سنّ او كمتر از 2 سال است به فرزندخواندگى بپذيرند، و زن با كمك و مشاركت شوهر، و با استفاده از روش خاصّى، پستان خود را شيردار سازد، و كودك را با چنين شيرى به طور مستقيم (از پستان) در حدّ نصاب تعيين شده (15 مرتبه كامل، يا به دفعات در طىّ يك شبانه روز به صورت تغذيه انحصارى) شير دهد، لطفاً بفرماييد:
1-آيا به اين طريق رابطه خويشاوندى رضاعى ميان كودك و زوجين مورد اشاره محقّق مىگردد؟
2-در صورتى كه پاسخ سؤال اوّل منفى باشد، آيا رابطه مادر و فرزندى رضاعى به صورت انحصارى ميان مرضعه و مرتضع برقرار مىشود؟
جواب:حكم رضاع در اين مورد جارى نيست، و اين مسأله از مسائلى است كه در ميان فقها كاملًا مشهور است، و مدارك معتبرى دارد كه شير بدون ولادت، تأثيرى در تحريم ندارد.
سؤال 688-شخصى از خانمى، طبق شرايطى كه در رسالههاى عمليّه بيان شده، شير خورده است. اين زن پس از فوت همسرش، شوهر ديگرى انتخاب نموده، و از هر دو شوهر داراى فرزندانى است. لطفاً در اين مورد به دو سؤال زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا فرزندانى كه اين خانم از هر دو شوهر دارد بر آن شخص محرم هستند؟
جواب:آرى محرمند.
ب)آيا فرزندانى كه از شوهر دوّم دارد، مىتوانند با فرزندان اين شخص كه از خانم مذكور شير خورده، ازدواج نمايند؟
جواب:نمىتوانند ازدواج كنند.
سؤال 689-دختر بچّه شيرخوارى، شير خاله خود را مىنوشد؛ ولى نه به اندازهاى كه باعث حرمت شود. آيا پسر اين خاله مىتواند با آن دختر ازدواج كند؟
جواب:اگر به اندازهاى كه باعث تحريم مىشود، نخورده است، ازدواج آنان مانعى ندارد.
سؤال 690-زن و شوهرى به مسافرت رفته، و فرزند شيرخوار خود را به مادر آن زن مىسپارند. او از شير خود يك ماه تمام به آن بچّه شير مىدهد. با توجّه به اين كه تمام شرايط نشر حرمت حاصل شده، طبق فتاواى موجود، دامادش بر دخترش، نامحرم است، و بايد از يكديگر جدا شوند. لطفاً بفرماييد:
اوّلًا: اگر مادر زن به كلّى نسبت به اين حكم جاهل بوده، چه صورتى دارد؟
ثانياً: در فرض ايجاد حرمت، اگر دختر با شوهرش همبستر شود و فرزندى منعقد گردد، چه حكمى دارد؟
جواب:طبق فتواى اخير ما اين زن به شوهرش حرام نمىشود. هر چند خالى از كراهت نيست.
نشوز
سؤال 691-در قرآن مجيد آمده: «اگر زنان نافرمانى كردند، آنها را كتك بزنيد؟!» و در جاى ديگر مىخوانيم: «مردها به خاطر اين كه نفقه مىدهند، بر زنان تسلّط دارند.» فلسفه اين دو حكم الهى چيست؟
جواب:جواب هر دو سؤال در تفسير نمونه جلد سوّم، صفحه 369 و 373 نوشته شده است.
سؤال 692-هرگاه زوجه از ايفاى وظايف زوجيّت خوددارى نمايد، ناشزه بوده و
مستحقّ نفقه نخواهد بود. حال اگر شوهر از انجام وظايف زوجيّت سرباز زند، به گونهاى كه زوجهاش را معلّقه قرار دهد، بفرماييد:
1-آيا مىتوان حكم به نشوز زوج كرد؟
جواب:آرى در اين صورت زوج ناشز است، و زوجه مىتواند به حاكم شرع شكايت كند، تا او را وادار به انجام وظيفه نمايد، و در صورت لزوم تعزير كند.
2-آيا در اين صورت زوجه مىتواند از دادگاه تقاضاى طلاق نموده، و دادگاه نيز بر اين اساس حكم به طلاق زوجه دهد؟
جواب:در صورتى كه زوج به هيچ وجه حاضر نباشد امساك به معروف يا تسريح به احسان كند، و زوجه در عسر و حرج قرار گيرد، حاكم شرع مىتواند او را طلاق دهد.
سؤال 693-با عنايت به آيه شريفه 34 سوره نساء، آيا صدور افعال و رفتار زير از زن دليل بر كراهت و نشوز وى مىباشد؟ راه اثبات آنچه بين زوج و زوجه رخ داده، چيست؟
1-ابراز بىعلاقهگى به زوج، و كراهت از نزديكى، و جلوگيرى از عزل.
2-بگويد: «من شخص ديگرى را مىخواستم، و از تو خوشم نمىآيد» و كراراً از همان اوايل ازدواج در خواست طلاق كند.
3-به خواسته شوهر اهميّتى ندهد، بىاعتنايى و لجاجت كند، رفت و آمدها و تلفنهاى ديگران به منزل را كه در غياب شوهر انجام شده، از او كتمان نمايد.
4-بدون اجازه و اطّلاع شوهر از منزل خارج شده، و به محافل اجتماعى خلاف شئون و ميل شوهر برود.
5-در غياب شوهر و بدون اطّلاع او، اموال با ارزش وى را از منزل خارج كند، و در حضور شهود تضمين برگشت بدهد، ولى عمل نكند. و جهيزيّه خود را نيز طبق سند كتبى تحويل گرفته و با خود ببرد، و بىاذن زوج پس از سه ماه زندگى را ترك كند.
6-بر خلاف شروط ضمن عقد، ما بقى قباله خود را به اجرا گذاشته، و به هيچ يك