سؤال 681-لطفاً در مورد تزيين زنان به انگشتر و حلقه نامزدى به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف)آيا در دست كردن حلقه نامزدى طلا (انگشتر) در جلوى مرد نامحرم جايز است؟
جواب:اشكال ندارد.
ب)اگر در مورد سؤال استعمال آن بىاشكال باشد، ولى همين عمل از نظر مرجع تقليد بنده (شوهر) جايز نباشد، آيا استفاده از آن براى همسرم منعى دارد؟
آيا لازم است از او بخواهم كه استفاده نكند؟
جواب:هركس بايد به فتواى مرجع تقليد خود عمل كند، و شما نمىتوانيد او را از اين كار نهى كنيد.
ج)زن از چه انگشترى مىتواند در جلوى نامحرم استفاده كند؟
جواب:هر نوع انگشترى كه منشأ مفسده خاصّى نگردد اشكالى ندارد.
سؤال 682-برخى مادران دختران نابالغ خود را با سر و پاى برهنه در خيابانها و مجالس در حضور نامحرمان ظاهر مىكنند. اين كار از نظر شرعى چه صورت دارد؟
جواب:بر پدر و مادر لازم است فرزندان خود را از زمان طفوليّت با مسائل اسلامى آشنا كنند.
ارتباط زن و مرد
سؤال 683-لطفاً به سؤالات زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا ارتباط نوشتارى و نامهنگارى دختر و پسر بالغ نامحرم از طريق كامپيوتر و شبكه اينترنت جايز است؟
ب)پس از آشنايى طرفين از طريق بالا، آيا ملاقات عمومى تعدادى دختر و پسر بالغ و نامحرم، در مكانى عمومى جايز است؟
ج)آيا مصاحبه و نگاه به چشمها و صورت همديگر جايز است؟
د)اگر موارد بالا جايز باشد، در چه مرحلهاى اجازه پدر براى ادامه ارتباط دختر
با پسر بالغ و نامحرم، حضورى يا نوشتارى، واجب است؟
جواب:با توجّه به اين كه اين گونه ارتباطها غالباً منشأ مفاسدى مىشود، جايز نيست.
سؤال 684-جوان مجرّدى در برخورد با نامحرم دچار مشكل است. اين برخوردها و نگاههاى غير مستقيم و گاه مستقيم (كه بنا به ضرورت و از روى ناچارى انجام مىشود،) و حتّى در برخى موارد شنيدن صداى نامحرم و صداى پاى او، برايش نوعى لذّت به همراه دارد. لازم به ذكر است محدود كردن خود و خانهنشينى براى فرار از مشكل مطرح شده، تنها براى مدّتى او را از اين صحنهها دور مىكند، امّا در برخوردهاى بعدى، كه به ناچار هر انسانى ناگزير از آن است، اوّلًا: اين حالتها در او تشديد مىشود، به طورى كه گاه حتّى در برخورد با محارم نيز مشكل مطرح شده بروز مىكند، ثانياً: در درازمدت به علّت قطع ارتباط با ديگران، و بيرون نرفتن از منزل، و حتّى ترك درس و تحصيل در دانشگاه، و چشم پوشيدن از تلويزيون و تصاوير و عكسها، و در يك كلام به انزوا نشستن، باعث بروز ناراحتيهاى مختلف جسمى و روحى از جمله افسردگى و ناراحتيهاى عصبى او خواهد شد. وظيفه شرعى چنين شخصى چيست؟
جواب:به هيچ وجه لازم نيست با مردم قطع رابطه كند، و خانهنشين شود.
همين اندازه كه عمداً نگاه نكند مشكلى ندارد، حتّى اگر قهراً و بدون اختيار براى او لذّتى حاصل شود.
سؤال 685-فيلمهايى ساخته مىشود كه زن و مرد نامحرم در آن بازى مىكنند، و به مقتضاى نقش محوّله، با هم شوخى كرده، و به يكديگر نگاههاى عاشقانه دارند.
بازى كردن آنها در چنين فيلمهايى چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه آداب عفّت اسلامى را رعايت كنند مانعى ندارد.
سؤال 686-متأسّفانه روابط بين پسر و دختر در جامعه ما بسيار بد جا افتاده، و پدر و مادرها از آن به عنوان يك كار زشت از آن ياد مىكنند. من به عنوان يك پسر جوان موارد زيادى از اين روابط را ديدهام. اگر پسر و دختر در روابط خود، حدود را
رعايت كنند، و بدون اطّلاع پدر و مادرشان رابطهاى برقرار نمايند، و بين خودشان دوستى پايدارى را برنامهريزى كرده باشند، كه به احتمال قريب به يقين به ازدواج آنها منتهى شود، آيا شرعاً مشكلى دارد؟
جواب:تجربههاى مكرّر در مكرّر نشان داده كه رابطههاى دختران و پسران دامهاى شيطان است، و منجر به خلاف شرع مىشود. بنابراين تنها در صورتى كه قصد ازدواج داشته باشند، آن هم به مقدارى كه براى شناخت يكديگر لازم است، مىتوانند تماس بگيرند.
احكام شير دادن
سؤال 687-اگر زن و شوهرى، كودكى را كه سنّ او كمتر از 2 سال است به فرزندخواندگى بپذيرند، و زن با كمك و مشاركت شوهر، و با استفاده از روش خاصّى، پستان خود را شيردار سازد، و كودك را با چنين شيرى به طور مستقيم (از پستان) در حدّ نصاب تعيين شده (15 مرتبه كامل، يا به دفعات در طىّ يك شبانه روز به صورت تغذيه انحصارى) شير دهد، لطفاً بفرماييد:
1-آيا به اين طريق رابطه خويشاوندى رضاعى ميان كودك و زوجين مورد اشاره محقّق مىگردد؟
2-در صورتى كه پاسخ سؤال اوّل منفى باشد، آيا رابطه مادر و فرزندى رضاعى به صورت انحصارى ميان مرضعه و مرتضع برقرار مىشود؟
جواب:حكم رضاع در اين مورد جارى نيست، و اين مسأله از مسائلى است كه در ميان فقها كاملًا مشهور است، و مدارك معتبرى دارد كه شير بدون ولادت، تأثيرى در تحريم ندارد.
سؤال 688-شخصى از خانمى، طبق شرايطى كه در رسالههاى عمليّه بيان شده، شير خورده است. اين زن پس از فوت همسرش، شوهر ديگرى انتخاب نموده، و از هر دو شوهر داراى فرزندانى است. لطفاً در اين مورد به دو سؤال زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا فرزندانى كه اين خانم از هر دو شوهر دارد بر آن شخص محرم هستند؟
جواب:آرى محرمند.
ب)آيا فرزندانى كه از شوهر دوّم دارد، مىتوانند با فرزندان اين شخص كه از خانم مذكور شير خورده، ازدواج نمايند؟
جواب:نمىتوانند ازدواج كنند.
سؤال 689-دختر بچّه شيرخوارى، شير خاله خود را مىنوشد؛ ولى نه به اندازهاى كه باعث حرمت شود. آيا پسر اين خاله مىتواند با آن دختر ازدواج كند؟
جواب:اگر به اندازهاى كه باعث تحريم مىشود، نخورده است، ازدواج آنان مانعى ندارد.
سؤال 690-زن و شوهرى به مسافرت رفته، و فرزند شيرخوار خود را به مادر آن زن مىسپارند. او از شير خود يك ماه تمام به آن بچّه شير مىدهد. با توجّه به اين كه تمام شرايط نشر حرمت حاصل شده، طبق فتاواى موجود، دامادش بر دخترش، نامحرم است، و بايد از يكديگر جدا شوند. لطفاً بفرماييد:
اوّلًا: اگر مادر زن به كلّى نسبت به اين حكم جاهل بوده، چه صورتى دارد؟
ثانياً: در فرض ايجاد حرمت، اگر دختر با شوهرش همبستر شود و فرزندى منعقد گردد، چه حكمى دارد؟
جواب:طبق فتواى اخير ما اين زن به شوهرش حرام نمىشود. هر چند خالى از كراهت نيست.
نشوز
سؤال 691-در قرآن مجيد آمده: «اگر زنان نافرمانى كردند، آنها را كتك بزنيد؟!» و در جاى ديگر مىخوانيم: «مردها به خاطر اين كه نفقه مىدهند، بر زنان تسلّط دارند.» فلسفه اين دو حكم الهى چيست؟
جواب:جواب هر دو سؤال در تفسير نمونه جلد سوّم، صفحه 369 و 373 نوشته شده است.
سؤال 692-هرگاه زوجه از ايفاى وظايف زوجيّت خوددارى نمايد، ناشزه بوده و
مستحقّ نفقه نخواهد بود. حال اگر شوهر از انجام وظايف زوجيّت سرباز زند، به گونهاى كه زوجهاش را معلّقه قرار دهد، بفرماييد:
1-آيا مىتوان حكم به نشوز زوج كرد؟
جواب:آرى در اين صورت زوج ناشز است، و زوجه مىتواند به حاكم شرع شكايت كند، تا او را وادار به انجام وظيفه نمايد، و در صورت لزوم تعزير كند.
2-آيا در اين صورت زوجه مىتواند از دادگاه تقاضاى طلاق نموده، و دادگاه نيز بر اين اساس حكم به طلاق زوجه دهد؟
جواب:در صورتى كه زوج به هيچ وجه حاضر نباشد امساك به معروف يا تسريح به احسان كند، و زوجه در عسر و حرج قرار گيرد، حاكم شرع مىتواند او را طلاق دهد.
سؤال 693-با عنايت به آيه شريفه 34 سوره نساء، آيا صدور افعال و رفتار زير از زن دليل بر كراهت و نشوز وى مىباشد؟ راه اثبات آنچه بين زوج و زوجه رخ داده، چيست؟
1-ابراز بىعلاقهگى به زوج، و كراهت از نزديكى، و جلوگيرى از عزل.
2-بگويد: «من شخص ديگرى را مىخواستم، و از تو خوشم نمىآيد» و كراراً از همان اوايل ازدواج در خواست طلاق كند.
3-به خواسته شوهر اهميّتى ندهد، بىاعتنايى و لجاجت كند، رفت و آمدها و تلفنهاى ديگران به منزل را كه در غياب شوهر انجام شده، از او كتمان نمايد.
4-بدون اجازه و اطّلاع شوهر از منزل خارج شده، و به محافل اجتماعى خلاف شئون و ميل شوهر برود.
5-در غياب شوهر و بدون اطّلاع او، اموال با ارزش وى را از منزل خارج كند، و در حضور شهود تضمين برگشت بدهد، ولى عمل نكند. و جهيزيّه خود را نيز طبق سند كتبى تحويل گرفته و با خود ببرد، و بىاذن زوج پس از سه ماه زندگى را ترك كند.
6-بر خلاف شروط ضمن عقد، ما بقى قباله خود را به اجرا گذاشته، و به هيچ يك
از توافقنامهها و تعهّدات طرفين، كه توسّط زوجه و پدرش امضا شده، عمل نكند.
7-ادامه زندگى خود را منوط به دريافت كلّ قباله، و حقّ مسكن، و دريافت سه فقره چك سفيد امضا از شوهر و كسان او بنمايد.
جواب:چنانچه موارد بالا ثابت شود، زن ناشزه است.
احكام اولاد
سؤال 694-درباره اماره فراش و نفى ولد به دو سؤال زير پاسخ دهيد:
الف)آيا براى اجراى اماره فراش، احراز وقوع مطلق نزديكى كافى است، يا نزديكى بايد به گونهاى باشد كه احتمال حاملگى، هر چند به صورت ضعيف، وجود داشته باشد؟ مثلًا برخى از فقهاى عظام وطى در دبر را، به ويژه در صورت عزل، يا عدم انزال، براى جريان اماره فراش كافى نمىدانند. نظر حضرتعالى چيست؟
جواب:در تمام اين موارد احتمال انعقاد فرزند هست، و اماره فراش محسوب مىشود.
ب)با توجّه به فرض فوق، اماره فراش در كدام يك از حالتهاى زير جارى است؟
1-عزل
2-عدم انزال
3-وطى در دبر
4-نزديكى در ايّام عادت ماهانه
5-استفاده يكى از زوجين، يا هر دو، از وسايل پيشگيرى از حاملگى
6-عقيم شدن زوج توسّط عمل جرّاحى
7-اثبات عقيم بودن زوج به وسيله آزمايشات پزشكى
8-صغير بودن زوج
9-خصىّ و مجبوب بودن زوج
جواب:در تمام موارد بالا اماره فراش موجود است؛ زيرا هيچ كدام دليل
قطعى عدم انعقاد فرزند نيست.
سؤال 695-با توجّه به اين كه از شرايط تحقّق اماره فراش، اين است كه از زمان وقوع نزديكى تا هنگام تولّد، كمتر از شش ماه، و بيش از حد اكثر مدّت حمل نگذشته باشد، لطفاً بفرماييد:
الف)اگر زمان وضع حمل به طور معمول نرسيده باشد، ولى با عمل جرّاحى طفل را زودتر متولّد كنند، تا از حد اكثر حمل (10 ماهه) تجاوز نكند، آيا اماره فراش جارى، و طفل ملحق به شوهر است؟
جواب:در اين صورت ملحق به فراش نيست.
ب)تاريخ نزديكى و فاصله ميان آميزش و تولّد به چه وسيلهاى تعيين مىشود؟
اگر چندين نزديكى در طُهر واحد انجام شود، مبدأ حمل كدام است؟ اگر زوجين با يكديگر توافق كنند كه از تاريخ نزديكى تا زمان تولّد، بيشتر از ده ماه يا كمتر از شش ماه گذشته، آيا چنين توافقى پذيرفته مىشود، و نَسَب طفل نفى مىگردد؟
جواب:منظور از فراش نزديكى نيست كه تاريخ آن را تعيين كنند، بلكه همين اندازه كه زن در خانه شوهر باشد، كه امكان نزديكى درباره او مىرود، اماره فراش حاصل است.
سؤال 696-آيا شرط حد اقل 6 ماه، فقط مربوط به طفلى است كه صحيح و سالم و زنده به دنيا بيايد، يا شامل طفل مريض، ناقص، يا طفلى كه مرده به دنيا آمده نيز مىشود؟
جواب:اطفال مريض و ناقص و مانند آن را نيز شامل مىشود، مشروط بر اين كه انسان محسوب شود.
سؤال 697-همانطور كه مستحضريد براى اماره فراش، احراز و اثبات وقوع نزديكى در مورد زوجين لازم نيست. آيا احراز وطى براى جريان اماره فراش در وطى به شبهه در مورد جريان اماره فراش نسبت به وطى به شبه نيز نيازى به احراز و اثبات نزديكى نيست، يا از آنجا كه نزديكى به شبهه خلاف اصل است، بايد احراز شود؟ يعنى آيا اجراى اماره فراش در وطى به شبهه (مثلًا) متوقّف بر اقرار و اعتراف واطى به نزديكى است؟
جواب:در مورد وطى به شبهه احراز وطى لازم است.
سؤال 698-خانمى اظهار مىدارد كه: «از مورّخه 30/ 6/ 76 تا 30/ 6/ 77 در عقد منقطع مردى بوده، و فرزندش در تاريخ 8/ 5/ 77 به دنيا آمده است.» مرد نفى ولد مىكند، و مىگويد: «عقد منقطع آنها از 15/ 1/ 77 به مدّت شش ماه بوده، و چون فرزند مذكور در مدّت كمتر از شش ماه از تاريخ عقد به دنيا آمده، متعلّق به ايشان نيست.» لطفاً بفرماييد:
1-با توجّه به اختلاف طرفين در مبدأ عقد منقطع، و عدم ارائه دليل معتبر يا بيّنه شرعى بر صحّت اظهاراتشان، قول كدام يك مقدّم است؟
2-با توجّه به نفى ولد از سوى زوج، آيا امكان الحاق فرزند مذكور به زوج وجود دارد؟
3-زوجه مىگويد: «سر دفتر ازدواج شماره فلان، صيغه عقد منقطع را جارى نموده، و سر دفتر مذكور نيز ادّعاى زوجه را تأييد مىنمايد. ولى در دفاتر خود چيزى ثبت نكرده است. آيا با يك شاهد و قسم زوجه، ادّعاى وى ثابت مىشود؟
جواب 1 تا آخر:فرزند مذكور به زوج ملحق نيست.
سؤال 699-آيا عقيقه براى ميّت نيز واجب است؟ آيا بچّه خردسال مىتواند از گوشت عقيقه تناول نمايد؟
جواب:عقيقه مطلقاً واجب نيست، ولى استحباب دارد. و در مورد ميّت بايد به قصد رجا انجام شود. و بهتر آن است كه بچّه خردسالى كه عقيقه براى او مىشود، از آن نخورد.
سؤال 700-آيا مىتوان به خانوادههايى كه فرزند ندارند، فرزندى بدون سرپرست (مانند كودكان سر راهى) تحويل داد، و در مقابل پولى از آنها گرفت؟ اگر مبلغ اخذ شده بر اساس جنس طفل، يا ويژگيهاى ظاهرى او، متفاوت باشد، چه حكمى دارد؟
جواب:فروختن فرزند به هيچ عنوان جايز نيست.
احكام وطى به شبهه
سؤال 701-لطفاً در مورد وطى به شبهه به سؤالات زير پاسخ دهيد: