سؤال 775-هر يك از اطاقهاى مدارس علميّه به يك طلبه اختصاص داده شده است. بعضى از طلّاب علوم دينى هر وقت دلشان خواست وارد اتاق ديگرى شده، و به استراحت يا مطالعه مىپردازند. آيا كسى كه اتاقى به او مىدهند، حق دارد ديگرى را راه ندهد؟ آنها مىگويند: «اتاق و مدرسه مال امام زمان عليه السلام است، و هر طلبهاى مىتواند از آن استفاده كند،» آيا اين سخن صحيح است؟
جواب:اتاقى كه طبق مقرّرات به طلبهاى داده مىشود، ديگران حق ندارند بدون اجازه او داخل شوند، و از اين نظر حكم خانه او را دارد.
سؤال 776-با توجّه به اين كه هر يك از مالكان ملك مشاع، در جاى جاى آن ملك سهم مالكانه دارند، در مواردى كه تمام ملك مشاع مورد غصب قرار گرفته باشد، آيا هر يك از مالكان آن ملك مىتوانند به طور جداگانه نسبت به خلع يد غاصب از تمام ملك مشاع اقدام نمايند؟
جواب:آرى مىتوانند.
فصل سى و دوّم: احكام اموال مجهول المالك
سؤال 777-اگر وسيلهاى (مثلًا كيف) بخريم، و داخل آن چيز ديگرى (مثلًا انگشتر) باشد، آيا مىتوان آن را تصاحب كرد، و با آن نماز خواند؟ نمازهاى خوانده شده چه حكمى دارد؟
جواب:بايد آن را به صاحبش برگردانيد. و اگر به هيچ وجه صاحبش پيدا نمىشود، آن را بفروشيد و قيمت آن را به مستحقّ بدهيد.
سؤال 778-اگر شخصى مال با ارزشى را در خيابان پيدا كند، و آن مال را بخاطر فرار از مسئوليّت رها كند؛ آيا ضامن است؟ اصولًا نظر كلّى حضرتعالى در اين مورد چيست؟
جواب:در صورتى كه آن را برندارد، ضامن نيست.
سؤال 779-هرگاه شخصى حيوانى بخرد، و در شكم آن مالى پيدا شود، متعلّق به چه كسى است؟
جواب:بايد از فروشنده حيوان سؤال كند كه آيا چيزى گم كرده، يا نه؟ اگر نشانههايى داد كه منطبق بر آن بود، بايد آن مال را به او بازگرداند. و اگر فروشنده اظهار بىاطّلاعى كرد، احتياط آن است كه به مدّت يك سال صبر كند، و در جستجوى صاحبش باشد، و اگر پيدا نشد مىتواند تملّك كند.
سؤال 780-در صورتى كه صاحب حيوان گمشده پيدا شود، يا بعد از يك سال پيدا نشود، و حيوان به فقيرى داده شود، آيا مىتوان هزينههاى نگهدارى آن را با صاحب حيوان، يا فقير حساب كرد؟
جواب:آرى مىتواند مخارج ضرورى را از او بگيرد؛ مشروط بر اين كه در
اين مدّت راهى براى پيدا كردن صاحب آن نداشته باشد.
سؤال 781-برخى اوقات در مساجد يا اماكن عمومى كفشها جا به جا مىشود، استفاده از كفشهاى بجا مانده چه صورت دارد؟
جواب:در صورتى كه يقين به رضايت صاحبان آن داشته باشد اشكال ندارد.
در غير اين صورت، اگر كفشى را كه بردهاند قيمتش مساوى يا بيشتر از كفشى باشد كه به جا گذاردهاند، مىتوان به عنوان تقاص برداشت. و اگر كفش به جا مانده قيمتش بيشتر باشد، بايد معادل مقدار اضافى را به شخص فقيرى پرداخت كرد.
سؤال 782-شغل شخصى تعمير و فروش فلاكس و چتر مىباشد. بعضى از اشخاص، وسائل خود را براى تعمير به ايشان داده، و به يكى از علل زير وسيله مورد نظر نزد تعمير كار مانده است:
1-در موقع مقرّر براى پس گرفتن جنس مراجعه نكرده، و هنگامى كه مراجعه كردهاند جنسشان پيدا نشده است.
2-اصلًا مراجعه نكردهاند.
3-در موقع مقرّر مراجعه كرده، امّا به خاطر عدم تعمير جنس، يا پيدا نشدن آن، تحويل داده نشده، و ديگر رجوع نكردهاند يا دفعات بعد كه رجوع كرده، باز به همين طريق گذشته، و ديگر مراجعه نكردهاند، و بعد پيدا شده است.
4-بعضى اجناس را تعمير كار از مردم خريده، امّا به خاطر مخلوط شدن با اجناس مردم نمىداند اين جنس امانت مردم است، يا خودش صاحب آن مىباشد.
5-بعضى از اجناس چندين سال، و برخى بيشتر از يك سال، و بعضى كمتر از يك سال نزد ايشان مانده است. از سوى ديگر، ارزش بعضى از اجناس بيش از چهار هزار تومان، و بعضى كمتر از 1000 تومان، يا 500 تومان، يا 200 تومان مىباشد.
با توجّه به كوچك بودن مغازه، وجود اجناس مذكور در آنجا موجب گم شدن اجناس ديگران مىشود. وظيفه تعميركار چيست؟ آيا مىتواند اجناس مذكور را تعمير نموده، و آن را فروخته، و دست مزد خود را كسر كرده، و بقيّه را به صندوق صدقات بريزد؟
جواب:در صورتى كه از پيدا كردن صاحبان آنها مأيوس باشد، مىتواند مطابق آنچه ذكر شد عمل كند. ولى بايد صندوق صدقات مورد اعتمادى را انتخاب كند.
سؤال 783-حكم لقطهاى كه مالكش پيدا شده، در حالى كه رشد كرده، و هنگامى كه نزد يابنده بوده رشد حاصل شده، چه مىباشد؟ آيا حكم نماء متّصل و منفصل يكى است؟
جواب:زياده متعلّق به مالك است، و اگر سال بر آن گذشته خمس دارد. و چنانچه يابنده براى حفظ آن هزينه كرده، مىتواند از مالك آن بگيرد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
فصل سى و سوّم: احكام سر بريدن و شكار حيوانات
احكام ذبح
سؤال 784-يكى از دانشجويان ايرانى، كه در مسكو به تحصيل اشتغال دارد، مىگويد: در قصّابىهاى تاجيك، كه گوشت ذبح اسلامى مىفروشند، از نظر بهداشتى در سطح بسيار پايينى قرار دارند. گوشت آنها داراى انگل و ميكروب است، و هر لحظه امكان ابتلا به بيمارىهاى مربوطه (عفونى و انگلى) مىرود. از طرفى، گوشتهايى كه با ذبح غير اسلامى عرضه مىگردد، از تمام جهات تمييز و بستهبندى شده، و امكان هيچ گونه آلودگى ندارد. حال در خريد گوشت كدام يك را انتخاب كنيم؟
جواب:در صورتى كه واقعاً گوشتهاى ذبح اسلامى خطرناك باشد، و استفاده از گوشتهاى غير ذبح اسلامى جنبه اضطرار داشته باشد، به مقدار لازم مانعى ندارد.
سؤال 785-نظارت بهداشتى، بازرسى، معاينه بهداشتى گوشت در كشتارگاههاى كشور به منظور پيشگيرى و كنترل بيماريهاى مشترك بين انسان و دام، و تهيّه گوشت سالم و بهداشتى، از جمله وظايف سازمان دامپزشكى كشور است. و بر اساس قوانين جارى كشور، كشتار و ذبح هر نوع دام كشتارى در خارج از كشتارگاه، به استثناى روز عيد سعيد قربان، و مراسم مذهبى و ملّى، ممنوع و غير مجاز مىباشد.
با توجّه به مقدّمه فوق لطفاً نظر شريف خود را در موارد ذيل اعلام فرماييد:
1-كشتار غير مجاز دام در شهرهاى داراى كشتارگاه صنعتى، به منظور فروش و عرضه گوشت غير بهداشتى به مصرف كنندگان چه حكمى دارد؟
2-خريدوفروش گوشت فاقد مهر بهداشتى كشتارگاه، كه از طريق كشتار غير
مجاز تهيّه گرديده، و ممكن است موجب انتقال آلودگى و بسيارى از بيماريهاى مشترك بين انسان و دام گردد، چه حكمى دارد؟
جواب:بر همه مسلمانان لازم است كه قوانين و مقرّرات نظام اسلامى را محترم بشمارند. از جمله، آنچه مربوط بر كشتار دامهاست، و با سلامت و تندرستى جامعه ارتباط دارد. و بر مسئولين امور كشتارگاهها لازم است بر ذبح اسلامى جامع الشرائط نظارت دقيق كنند، تا بهانهاى به دست افراد جهت ذبح خارج از كشتارگاه نيفتد.
احكام شكار
سؤال 786-شخصى به هنگام غروب آفتاب به طرف شكار تيراندازى نموده، و آن را زخمى مىكند. شكارچى از همان لحظه به دنبال يافتن شكار مىرود (دنبال كردن شكار زخمى از ردّ خونى است كه از او بر جا مىماند.) بعد از لحظاتى شب فرا مىرسد، شكارچى مجبور مىشود شكار را رها نموده، و شب را در آن منطقه بخوابد.
روز بعد به جستجو ادامه مىدهد، و بعد از مدّتى شكار را در حالى مىيابد كه به خاطر خون زيادى كه از او رفته، مرده بود. آيا گوشت اين شكار حلال است؟
جواب:در صورتى كه مىداند شكار به وسيله همان تير از بين رفته، گوشت آن حلال است.
سؤال 787-طبق قانون محيط زيست جمهورى اسلامى ايران، شكار قوانين مخصوص به خود را دارد، و يك شكارچى بايد به آن پايبند باشد. از جمله آنها مراعات كميّت و كيفيّت شكار، داشتن سلاح مجاز، داشتن پروانه شكار، شكار در فصل و روزهاى مجاز، شكار در محلّ مجاز، و رعايت بعضى قوانين ديگر مىباشد.
حال اگر يك شكارچى همه، يا يكى از قوانين مربوطه را رعايت ننمايد، استفاده از شكار مذكور چه حكمى دارد؟
جواب:گوشت آن شكار حرام نيست؛ ولى تخلّف از قوانين حكومت اسلامى جايز نمىباشد.
سؤال 788-طبق قوانين جمهورى اسلامى، نگهدارى سلاح غير مجاز جرم محسوب مىشود. لطفاً بفرماييد:
اوّلًا: در صورتى كه فردى اقدام به نگهدارى اسلحه غير مجاز نمايد، وظيفه مسلمانان در مورد اين گونه افراد چيست؟
ثانياً: شكار با سلاح غير مجاز شرعاً چه حكمى دارد؟
جواب:شكار حرام نمىشود؛ ولى نگه داشتن اسلحه غير مجاز جايز نيست.
سؤال 789-در كتب فقهى شكار با سلاح غصبى شرايط مخصوص به خود را دارد، ولى بر اساس قانون، يك فرد تحت هيچ شرايطى (چه مجوّز داشته باشد، و چه نداشته باشد،) نمىتواند از سلاح مجاز ديگران استفاده نمايد. حال اگر فردى از سلاح ديگرى در شكار استفاده كند (و لو با اجازه صاحب سلاح،) حكم شرعى شكار چيست؟
جواب:شكار حرام نيست؛ هر چند كار خلافى كرده است.
سؤال 790-مرسوم شده كه افراد خوابگاه پرندگان حلال گوشت وحشى را شناسايى، و شب هنگام موقعى كه حيوان در خواب است با ترفندها و ابزار آلات مختلف آنها را شكار مىكنند. چنين شكارى با توجّه به حديث «حيوان در آشيانهاش در امان است.» چه حكمى دارد؟
جواب:چنين شكارى حلال نيست.
سؤال 791-بعضى از مسلمانان، حيوانات حرام گوشت، از جمله خوك را شكار، و جهت مصرف صاحب اديان ديگر به آنها مىفروشند. شكار و خريدوفروش اين گونه حيوانات از ناحيه مسلمانها چگونه است؟
جواب:خالى از اشكال نيست.
سؤال 792-مشاهده مىشود كه حيوانات وحشى، از جمله خوك، خرس، گرگ و مانند آن، به محصولات و احشام روستائيان آسيبهاى جدّى وارد مىكنند. اگر روستائيان بخواهند به حيوانات وحشى آسيب وارد كنند، توسّط محيط زيست به دادگاه معرّفى، و دادگاه آنها را جريمه مىنمايد. در صورتى كه مقابله با حيوانات