فصل سى و چهارم: احكام خوردنيها و آشاميدنيها
سؤال 796-ميزان و معيار شناخت حيوان حلال گوشت چيست؟
جواب:در آيات و روايات به نام آنها اشاره شده، و ضابطه خاصّى ندارد؛ ولى معمولًا حيوانات گوشتخوار مأكول اللّحم نيستند، و غالب حيوانات گياهخوار مأكول اللّحم هستند.
سؤال 797-آيا حكم حيوانى كه به غير روش شرعى ذبح شده (غير مذكّى،) و حيوانى كه به طور طبيعى مرده (ميته) يكى است؟
جواب:تفاوت دارد. حيوان غير مذكَّى پاك است، هر چند خوردن گوشت آن حرام مىباشد. ولى ميته هم حرام است، و هم نجس.
سؤال 798-گوشت برخى از حيوانات حرام گوشت در معالجه بعضى از امراض مؤثّر است؛ هر چند سند معتبر علمى و فقهى در اين رابطه وجود ندارد. شكار و استفاده از گوشت يا خون اين گونه حيوانات چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه طبق تشخيص طبيب متديّن تنها راه علاج نباشد، جايز نيست.
سؤال 799-خوردن اشياى زير چه حكمى دارد:
1-كبد گوسفند، بُز، گاو
2-دنبلان بُز، گوسفند، گاو
3-گوشت صورت حيوانات حلال گوشت
4-تخم مرغى كه لكّه قرمزى بر زرده آن باشد.
جواب:دنبلان هيچ حيوانى حلال نيست. و اگر لكّه قرمز تخم مرغ به يقين
خون بوده باشد، خوردن آن تخم مرغ اشكال دارد، مگر اين كه خون بيرون زرده باشد، و زرده را طورى بشويند كه پاره نشود. و خوردن بقيّه مانعى ندارد.
سؤال 800-خوردن بعضى از مواد، ميوهها و غذاها براى برخى از بيماران ضرر دارد، مصرف چنين موادّى براى آنها چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه ضرر مهمّى داشته باشد، خوردن آن حرام است.
سؤال 801-استفاده از سوسيس، كنسروها و موادّ غذايى، كه از كشورهاى خارجى وارد مىشود، چه صورت دارد؟
جواب:مواد گوشتى كه از كشورهاى خارجى غير مسلمان آورده مىشود حرام است.
سؤال 802-خريد، فروش و استفاده از گوشت خرچنگ چه صورت دارد؟
جواب:جايز نيست؛ ولى فروختن آن به غير مسلمين اشكالى ندارد.
سؤال 803-در كتاب استفتائات جديد، جلد اوّل، سؤال 993، گوشت خرگوش را مطلقاً حرام دانستهايد. علّت علمى آن چيست؟
جواب:در بعضى از روايات آمده است كه خرگوش شباهتى با حيوانات درّنده دارد، و اين مسأله از چنگال او نمايان است، و لذا گوشت آن تحريم شده است.
سؤال 804-با توجّه به اين كه از نظر پزشكى ثابت شده مصرف كم و كنترلشده مشروبات الكلى نه تنها ضررى براى بدن ندارد، بلكه مانند آشاميدنيهاى ديگر مفيد مىباشد، و با در نظر گرفتن اين كه مشروبات الكلى نوعى از نعمتهاى خداوند مانند ساير نعمتهاست، چه اشكال دارد براى استفاده از جنبههاى مثبت و مفيد آن، مانند بقيّه نعمتهاى خدادادى، با شرايط و مقدار مشخّص مصرف شود؟
اگر كسى به حدّى از درجه خودسازى و كنترل خويشتن رسيده باشد كه در اثر مصرف كم و كنترلشده مشروبات الكلى به ورطه اعتياد و حتّى مستى كشيده نشود، آيا مجاز به مصرف كم و كنترلشده مشروبات الكلى مىباشد؟
جواب:اوّلًا: هيچ كس نمىگويد مشروبات الكلى به مقدار كم ضرر ندارد، بلكه مقدار كم ضررش كمتر است. ثانياً: هرگاه چنين اجازهاى به مردم داده شود،
به هيچ وجه قابل كنترل نيست، و به زودى تمام جامعه آلوده مىشود. به همين جهت شرع مقدّس آن را به طور كلّى ممنوع كرده است. ثالثاً: قانون جنبه عمومى دارد، و نمىتوان اشخاص را به بهانههاى مختلف استثنا كرد. سعى كنيد ان شاء اللَّه گرفتار وسوسههاى شيطان نشويد.
سؤال 805-توليد، فروش و استفاده از شربت ترك اعتياد چه حكمى دارد؟
جواب:اگر واقعاً براى ترك اعتياد است اشكالى ندارد.
سؤال 806-كسى كه دندان مىكشد تا حدود ده ساعت اگر آب دهان خود را، كه بعضاً با خون همراه است، بيرون بريزد، باعث تداوم خونريزى و ضرر به وى مىشود.
لذا بيمار با گذاشتن گاز روى محلّ دندان كشيده شده، بايد بزاق را، كه احتمالًا با مقدارى خون همراه است، فرو ببرد؛ تكليف چيست؟
جواب:مادام كه مجبور نباشد، خونابه را فرو نبرد. و اگر موجب شد و حرجى است، مانعى ندارد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
فصل سى و پنجم: احكام نذر و عهد
سؤال 807-در ايّام ماه مبارك رمضان، كه براى تبليغ به منطقهاى از روستاهاى مرودشت شيراز رفته بودم، شاهد محروميّتهاى بسيارى در اين روستا بودم (از قبيل:
1-نداشتن مسجد 2- نداشتن جادّه مناسب 3- نداشتن دبيرستان، مخصوصاً براى دختران 4- نداشتن حتّى يك اتاق مخابراتى 5- نداشتن محلّ مناسب ورزشى براى جوانان 6- كمبود فضاى آموزشى دبستان و راهنمايى) از طرفى 20 تا 30 نفر از اهالى روستا در ايّام محرّم، مخصوصاً دهه اوّل، هر كدام حدود 300 تا 400 هزار تومان خرج اطعام و پخت غذا مىنمودند، و سفرههايى در حسينيّه انداخته مىشد كه نوعاً فقراى واقعى منطقه، يا به علّت حفظ آبرو، يا به علّت تراكم جمعيّت در حسينيّه، و استفاده متمكّنين و متموّلين و بستگان آنها، از خوردن طعامهاى مربوطه محروم مىشدند. به علاوه، بسيارى از غذاها دست نخورده و مصرف نشده دور ريخته مىشد. با توجّه به مشكلات موجود منطقه، آيا مىتوان وجوهاتى را كه جهت روضهخوانى به شكل مذكور هزينه مىگردد، و منجر به اسراف نعمتهاى الهى مىشود، جمعآورى و با نظارت روحانى صرف نيازهاى فوق و مصارف عامّ المنفعه كرد؟
جواب:چنانچه نذورات مزبور، نذورات مطلقه براى امام حسين عليه السلام است، مىتوان آن را براى حلّ مشكلات مردم استفاده كرد. ولى اگر نذر جهت طبخ غذا و اطعام است، بايد فقط در همان راه مصرف شود. و اگر در آن ايّام، يا در آن منطقه، قابل استفاده نمىباشد، مىتوانيد در مناطقى ديگر يا در ايّامى ديگر از آن براى اطعام استفاده كنيد.
سؤال 808-دخترم بر اساس عواطف لطيف دوره نوجوانى نذرهايى بر خلاف عرف كرده است؛ مثلًا نذر كرده كه اگر نمازش حتّى به طور غير عمد قضا شود، همان روز بدون خوردن سحرى روزه بگيرد، و در روز چند ركعت نماز مستحبّى بخواند. قرآن را چندين بار ببوسد، و چند آيه از آن را حتماً بخواند. براى صلوات فرستادن حتماً با حجاب كامل باشد. علاوه بر اين، وقتى شك مىكند كه آيا براى فلان امر نذر كرده يا نه؟ براى اين كه در انجام نذرها كوتاهى نكرده باشد، حتّى نذرهاى مشكوك را هم بجا مىآورد. و اين نذرها به گونهاى افراطى دنبال مىشود كه مُخلّ به زندگى عادى وى شده، و گاه مورد تمسخر و ريشخند برخى از اطرافيان نيز قرار مىگيرد، كه براى ادامه زندگى اجتماعىاش مخاطرهآميز است. از طرفى عدم انجام اين نذرها تأثير منفى بر روحيهاش مىگذارد، و او را دچار نگرانى عواقب اخروى آن مىكند. با توجّه به توضيحات بالا لطفاً بفرماييد: ايشان تا چه حد ملزم به رعايت اين گونه نذرهاست؟
جواب:نذرهاى مذكور تا آنجا كه مخلّ به زندگى، و موجب عسر و حرج، و باعث تمسخر نگردد معتبر مىباشد، در غير اين صورت معتبر نيست؛ ولى نذرهايى مانند نذر روزه بدون خوردن سحرى، اشكال دارد. همچنين در موارد شك هيچ مسئوليّتى براى عمل به نذر ندارد. البتّه تمام اين احكام در جايى است كه صيغه نذر به صورت صحيح خوانده شده باشد، و مايه آزار پدر نباشد؛ در غير اين صورت عمل به نذر لازم نيست.
سؤال 809-لطفاً به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف)اگر فردى قادر به انجام نذر خود نباشد، آيا مرتكب معصيت شده است؟
ب)عدول از نذر بدون دليل چگونه است؟
ج)آيا تأخير در آن جائز است؟
جواب:در صورتى كه نذر مطلق باشد، تأخير در آن جايز است. و اگر بدون عذر مخالفت شود، كفّاره دارد. و كفّاره آن مانند كفاره ماه رمضان است.
سؤال 810-اگر شخصى در شرايط مختلف زندگى، چه قبل از تكليف و چه پس از
آن، نذرهاى متفاوتى نموده، و اكنون تعداد و موضوع آن نذرها را فراموش كرده باشد، وظيفهاش چيست؟
جواب:عمل به آنچه قبل از بلوغ نذر كرده لازم نيست. همچنين اگر صيغه نذر را، هر چند به زبان فارسى، به زبان نياورده بلكه در دل نذر كرده باشد، عمل به آن واجب نيست. ولى آنچه را بعد از بلوغ نذر كرده، و صيغه آن را نيز خوانده بايد به آن عمل كند. و در صورت شك، آن مقدار كه يقينى است بجا مىآورد. و در صورتى كه مورد نذر مشكوك باشد و نتواند احتياط كند، قرعه مىزند و طبق آن عمل مىنمايد.
سؤال 811-بيش از يك سال است كه نذر كردهام در صورت قضاى حاجتم، يك رأس گوسفند، يا معادل مبلغ آن، جهت مراسم عاشورا بدهم، و هنوز حاجتم كاملًا به اجابت نرسيده است. لطفاً در اين مورد به سؤالات زير پاسخ فرماييد:
1-دقيقاً يادم نيست كه هنگام نذر، مشخّص كرده باشم كه مبلغ نذر را به حسينيّه خاصّى بدهم. آيا مىتوانم مبلغ يا قيمت يك رأس گوسفند را بين 2 يا 3 حسينيّه تقسيم كنم؟
جواب:در صورتى كه موقع نذر حسينيّه خاصى در نظر شما نبوده، مىتوانيد بين چند حسينيّه تقسيم نماييد.
2-هنگام نذر مشخّص نكردهام كه گوسفند در چه حدّى از نظر سنّ و وزن باشد، آيا مىتوانم حدّ متوسّط را در نظر بگيرم؟
جواب:مانعى ندارد.
3-آيا مادام كه حاجتم برآورده نشده، مىتوانم مقدار و نوع و محلّ اداى نظر را تغيير دهم؟
جواب:اگر صيغه نذر خواندهايد جايز نيست.
4-آيا قبل از اجابت نذر، مىتوانم آن را ادا كنم؟
جواب:واجب نيست.
سؤال 812-در صورتى كه بخواهم قيمت يك رأس گوسفند را يك جا به يك
حسينيّه بدهم، آيا بايد به آنها بگويم كه حتماً با اين پول گوسفند بخرند، و گوشت آن را جهت مراسم اطعام عزاداران حسينى مصرف كنند؟
جواب:آرى لازم است اين مطلب را يادآورى كنيد.