(564)
حضرتعالى در مسأله 269 در مناسك چنين فرمودهايد: «... و زير سايه محمل رفتن هنگام سير ... عيبى ندارد» اين سؤال مطرح مىشود:
اين «عيب نداشتن» آيا نسبت به كسى است كه سوار خودرو شده است اگر با استفاده از بدنه و كناره داخل خودرو زير سايه برود؟ يا آن كه نسبت به كسى است كه سوار خودرو نمىباشد اما اگر آن خودرو از كنار او بگذرد سايهاى از آن بوجود مىآيد كه سايهاش بر سر او مىافتد؟
[جواب]
باسمه تعالى: منظور همان مورد دوم است، و اللَّه العالم.
(565)
پس از رسيدن به مكه؛ آيا جايز است كه در خودروئى سقف دار سوار شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط آن است كه در حال نقل و انتقال داخل شهر مكه نيز آن را ترك كند، و اللَّه العالم.
(566)
اگر حاجى در يكى از محلههاى جديد مكه- مثلًا عزيزيه- مسكن گزيند و در حال احرام بخواهد به سمت مكه قديمى برود، آيا جايز است كه در خودروئى سقف دار سوار شود؟ يا آن كه جايز بودن آن فقط مخصوص همان محلهاى است كه در آن سكونت گزيده است؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط در ترك آن است حتى در خيابانهاى مكه قديمه، و اللَّه العالم.
(567)
اگر آفتاب و گرما و سرما و باران و باد نباشد و زير سايه رفتن برابر و يكسان با نرفتن باشد، اما خودرو در حال حركت، تندبادى بوجود آورد،
به گونهاى كه هوا و فضاى وسيله نقليه به علت سرعت آن دگرگون شود، در اين حالت آيا زير سايه رفتن جايز مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در حالت اختيار جايز نيست و در صورت اضطرار براى زير سايه رفتن بايد كفاره بدهد، و اللَّه العالم.
(568)
حضرتعالى در مناسك حج در مسأله 270 چنين فرمودهايد:
«منظور از زير سايه رفتن اين است كه بدين وسيله از آفتاب يا سرما يا گرما يا باران يا باد و مانند اينها جلوگيرى كند، و چنانچه هيچ كدام از اينها نباشد به طورى كه بود و نبود سايهبان يكسان باشد عيبى ندارد» آيا چنين چيزى ممكن است؟ يا آن كه تعليق به موضوع محالى شده است؟ و اگر سايهبان از آفتاب و سرما و يا باران جلوگيرى نكند، آيا بكار بردن آن جايز مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: امكان داشتن آن بدين صورت است كه شب باشد و نه آفتاب و نه باران و نه باد باشد و چيزى را روى سر خود بگيرد كه در اين صورت اين كار اشكالى ندارد و بر ذمّه او چيزى نيست، و اللَّه العالم.
(569)
آيا كسى كه در جايى متوقف است ولى قصد و نيت سير و حركت دارد حكم او در حرمت زير سايه رفتن مثل شخص در حال حركت است، مثلًا در راه براى گفتگو با كسى، يا نياز به دستشويى در جائى بنشيند يا آن كه خودروئى كه در آن سوار شده است، بخاطر شلوغى و ترافيك يا اشكال فنى و يا سوختگيرى و موارد ديگرى در ميانه راه توقف كند، در همان حالى كه در آن سوار شده است، آيا جايز است كه سايهبان يا چترى را روى
سر خود بگيرد؟
[جواب]
باسمه تعالى: حرمت زير سايه رفتن مخصوص به حال حركت است، و اللَّه العالم.
(570)
شخصى كه بوسيله هواپيما به جدّه آمده است، تصميم مىگيرد كه سوار خودروى سقف دار شود و از ميقات مُحرم گردد و بازهم در همان خودروى سقف دار به راه خود ادامه دهد. و پس از آن گوسفندى را به [عنوان كفاره] قربانى كند، آيا چنين كارى جايز است؟ يا آن كه بايد بدنبال خودروئى بىسقف باشد و در صورتى كه چنين خودروئى را پيدا نكرد، آنگاه مىتواند سوار خودروى سقف دار گردد؟
[جواب]
باسمه تعالى: بر شخص محرم واجب است كه بدنبال خودروى بىسقف باشد و اگر بدست آوردن آن امكان نداشت پس از احرام بستن مىتواند سوار خودروى سقف دار گردد و كفاره آن را نيز پرداخت نمايد، و اللَّه العالم.
(571)
حجاج، از هتل در مكّه لباس احرام پوشيدند و سوار اتوبوسها شدند و به طرف مسجد جن [مكه قديمى] حركت كردند تا آن كه از آنجا محرم شوند [و نيّت و تلبيه حج تمتع را در آنجا اجرا كنند] و راهنما وارد خودروى زنان شد تا براى آنها نيّت را بگويد كه ناگهان پليس فرا رسيد و راننده را مجبور كرد كه حركت كند، در حالى كه راهنما در آن بود و زمان آن پيش از مغرب بود و وسيله نقليه تقريباً 200 متر حركت كرد و جابجا
گرديد، آيا [اين راهنما] براى زير سايه رفتن واجب است كه كفاره بپردازد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض سؤال بنا بر احتياط بايد كفاره بپردازد، و اللَّه العالم.
(572)
پس از وارد شدن به [چادرها] در منى جايز است كه شخص براى رفتن بسوى جمرات يا كشتارگاه زير سايه برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط در ترك آن است، و اللَّه العالم.
(573)
آيا بخاطر شدّت حرارت آفتاب از روى اضطرار جايز است كه زير سايه برود؟ در اين صورت، اگر زير سايه رفت، آيا لازم است كه كفاره بدهد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورت اضطرار جايز است كه زير سايه برود اما كفاره بر ذمّه اوست، و اللَّه العالم.
(574)
اگر پليس حجاج را مجبور كند كه از روى سقف خودرو پياده شوند و به درون آن بروند در اين فرض آيا واجب است كه كفاره زير سايه رفتن را نيز بپردازند؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى در اين فرض نيز كفاره واجب مىشود، و اللَّه العالم.
(575)
شخص محرم در منى اگر بخواهد از چادرها به سمت رمى جمرات برود، آيا جايز است كه زير سايه چيزى قرار بگيرد؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط در ترك آن است، و اللَّه العالم.
(576)
در حال حاضر مسجد تنعيم جزء خانههاى مكه شده است، و خانههاى مكه از آنجا هم فراتر رفته است، اگر مكلف در خود مكه باشد، و بخواهد عمره مفرده انجام دهد و از اين مسجد محرم شود، حال اين سؤالها مطرح مىشود:
الف: آيا جايز است كه سوار خودروى سقف دار شود؟
ب: از كدام نقطه و مكان واجب است كه تلبيه را قطع كند؟ آيا به هنگام ديدن حرم؟ در حالى كه ممكن است در مسجد تنعيم، حرم را ببيند؟
[جواب]
باسمه تعالى: حكم زير سايه رفتن گذشت، و با ديدن خانههاى مكّه قديم، تلبيه را قطع كند، و اللَّه العالم.
(577)
اگر شخص محرم به اول صحراى عرفات رسيد و بدنبال جائى بود تا در آن وارد شود، آيا در اين صورت جايز است كه هنگام گشتن و قبل از مستقر شدن در چادر خويش با چتر و يا سوار خودروى مسقف شدن، زير سايه برود؟ و همچنين در مشعر الحرام يا منى هم مىتواند چنين كارى را بكند؟ و آيا بين اينكه محل استقرار او معلوم نباشد يا معلوم باشد اما به آنجا نرسيده باشد، تفاوتى وجود دارد يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: در اين موارد ذكر شده احتياط، در ترك آن است، مگر آن كه مجبور شود يا آن كه از ضرر و زيان آن بترسد كه در اين صورت جايز است، اما بنا بر احتياط، بايد كفاره بدهد، و اللَّه العالم.
(578)
ميان مكه و منى تونلهائى وجود دارد كه براى حجاج رهگذر
درست شده است، و درازاى آن به طول يك كيلومتر است، آيا گذشتن شخص محرم از درون آن، زير سايه رفتن صدق مىكند؟ و اگر راهى غير از اين وجود داشته باشد يا نداشته باشد، حكم آن فرق مىكند؟
[جواب]
باسمه تعالى: زير سقف و سايه تونل حركت كردن و زير هر سقف و سايه ثابت رفتن، جايز است و آنچه كه ممنوع است، سايهاى است كه همراه شخص باشد، مانند سقف خودروها و غيره، و اللَّه العالم.
(579)
براى گريز از مشقّت و مشكلات و يا بمنظور هماهنگى و وحدت در شعارها در مراسم اسلامى، آيا جايز است كه در خودروهاى معمولى- سقف دار- سوار شود؟ همانگونه كه عامه چنين مىكنند؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر مقصود رفتن روى سقف خودرو باشد في نفسه مانعى ندارد، امّا اگر مقصود سوار شدن در داخل خودرو سقفدار باشد عمل مزبور براى محرم جايز نيست مگر در صورت اضطرار، و اللَّه العالم.
(580)
اگر شخص محرم در آسانسور برقى سوار شود، حكم آن چيست؟ و اگر در ميانه راه و پيش از رسيدن به مكّه- مثلًا در جدّه- چنين كارى كرده باشد، حكم آن چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اشكالى ندارد، بلكه آنچه كه حرام است، زير سايه رفتن در حال حركت است، و اللَّه العالم.
(581)
حكم سوار شدن در آسانسور كه در ساختمانها بكار برده شده است، در حال احرام چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اشكالى ندارد، آنچه كه ممنوع است، زير سايه رفتن در حال حركت و سير است نه در حال منزل كردن، و اللَّه العالم.
(582)
آيا بر شخص محرم جايز است كه در نقل و انتقال در حال سفر از خودروهاى بزرگ اتوبوس يا خط واحد كه سقفهاى آن را برداشته باشند استفاده نمايد، با توجه و عنايت به اين كه بدنه و كناره آنها به مقدار زيادى از وزش باد جلوگيرى خواهد كرد ضمن اينكه هواى زياد نيز وجود دارد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر پنجرههاى آنها باز باشد اشكالى ندارد، و اللَّه العالم.
(583)
وقتى حجاج، در كنار هم مىنشينند بگونهاى است كه گاهى سايه برخى بر برخى ديگر مىافتد، آيا بايد از سايه همديگر نيز پرهيز و خوددارى نمايند؟
[جواب]
باسمه تعالى: خوددارى كردن از آن سايه واجب نيست، و اللَّه العالم.
(584)
بر فرض كه طى كردن راه در روز باشد، و آفتاب از يكى از دو طرف خودرو بتابد، بگونهاى كه ستونهاى پهلوئى و بدنه خودرو از تابش قسمتى از نور آفتاب جلوگيرى كند و سايه آن بر سر شخص محرم يا صورت او بيفتد، آيا بر او واجب است كه از چنين سايهاى پرهيز و خوددارى نمايد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر شيشههاى آن باز باشد، اشكالى ندارد، و اللَّه العالم.
(585)
آيا بر شخص محرم جايز است كه خودروئى بىسقف سوار شود كه چهار گوشه دارد و ارتفاع دو گوشه آن از سر شخص مُحرم تقريباً
30 سانتىمتر و ارتفاع دو طرف ديگر آن از سر شخص محرم تقريباً 70 سانتىمتر مىباشد بطورى كه بر ذمّه او كفارهاى نباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر شيشههاى خودرو باز باشد بگونهاى كه از ورود باد و يا آفتاب و مانند آن جلوگيرى نكند، كفارهاى بر ذمّه او نيست، و اللَّه العالم.
(586)
در مورد سؤال قبلى، چنانچه امر دائر باشد ميان سوار شدن در خودروى بىسقف يا سوار شدن در خودروى سقف دار، در اين صورت آيا براى شخص مُحرم جايز است كه سوار خودروى سقف دار شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: با فرض اين كه بازگذاشتن شيشههاى خودرو امكان نداشته باشد، و بگونهاى باشد كه بودن او در كنار بدنه اين خودرو و نبودن آن يكسان باشد، و مجبور به زير سايه رفتن باشد احتياط در آن است كه سوار خودروى بىسقف گردد و كفاره را هم بپردازد، و اللَّه العالم.
(587)
در وقت احرام بستن، معمولًا براى نقل و انتقال از خودروهاى بىسقف استفاده مىشود كه به هنگام نشستن روى كف اين خودروها، اطراف بدنه آن بالا مىباشد كه باعث زير سايه رفتن مىگردد و معمول چنين است كه به وسيله تخته چوبى، طاقچهاى را ساخته و از آن براى نشستن استفاده مىشود كه از سايه انداختن جلوگيرى كند، اما اين كار باعث بروز برخى از مشكلات از طرف برخى مسئولين مىگردد كه به هنگام بازرسى از حركت اين خودروها جلوگيرى مىكنند و يا برخى از حرفها و سخنهاى رنجآور و توهينآميز را به مؤمنين مىگويند. اين جداى