از خطرهائى است كه از خود راه متوجه ما مىگردد يا در توقف ناگهانى ممكن است رخ دهد، آيا جايز است كه در حالت احرام، به نشستن روى كف همين خودروها اكتفا شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مذكور، جايز است كه روى كف اين خودروها بنشينند اما بنا بر احتياط، كفاره هم واجب مىشود، و اللَّه العالم.
(588)
راهنما يا روحانى، جز زنها كسى همراه او نيست، آيا بر او جايز است كه همراه آنها در خودروى سقف دار سوار شود، زيرا كه نمىتواند آنها را تنها بگذارد و ترك كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: جايز است، لكن بايد كفاره بپردازد، و اللَّه العالم.
(589)
اگر براى شخص محرم، وسيله نقل و انتقال شرعى [خودروى بىسقف] فراهم نگردد، آيا جايز است كه يكسره با خودروئى مجهز و راحت [كولردار] سفر كند؟ يا بر او واجب است كه براى بدست آوردن وسيله نقليه بصورت تدريجى و مرحلهاى عمل كند؟ حتى اگر واجد همه شرائط نباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: واجب نيست كه براى فراهم نمودن وسيلهاى كه شرايط آن فراهم نشده است بصورت تدريجى و مرحلهاى عمل كند و در صورتى كه وسيله نقليه مطلوب فراهم نشده باشد، جايز است كه يكسره به وسيله نقليه راحت و مجهز منتقل گردد، و يك گوسفند براى هر احرام قربانى كند، گرچه بيش از يك بار هم در آن خودرو سوار شده باشد، و اللَّه العالم.
(590)
در مناسك حج (مسأله 269) بطور خلاصه چنين آمده است:
«مردان مُحرم هنگام سير نبايستى زير سايه متحرك رفته يا سايبانى مانند چتر بر سر بگيرند... و احوط بلكه اظهر آن است كه زير سايه چيزى كه روى سر نباشد نيز نرود» سپس در ادامه چنين فرمودهاند: «زير سايه محمل رفتن هنگام سير اشكالى ندارد» مراد و منظور از اين عبارتها چيست؟ و آيا شامل سايه خودرو نيز مىگردد يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مراد و منظور از زير سايه محمل رفتن كه اشكالى ندارد، آن است كه خود محمل حركت كند و او نيز بصورت منفصل و در كنار آن و همراه آن برود و حركت كند اما با سايه بوجود آمده از آن و مانند آن، زير سايه قرار گيرد، و همچنين در صورتى كه سوار خودروئى شده باشد كه بىسقف باشد و شيشههايش از اطراف آن باز باشد كه در اين صورت هم جايز است كه زير سايه خودروى ديگرى كه در حركت است حركت كند.
و براه خود ادامه دهد، و اللَّه العالم.
(591)
آيا بر حاجى جايز است كه با وسيله نقليه سقف دار سفر كند در حالى كه براى او امكان دارد كه وسيله نقليه بىسقف كرايه كند، اما به خاطر هزينه مالى چنين كارى انجام نمىدهد. آيا براى زير سايه رفتن بايد كفاره دهد؟
[جواب]
باسمه تعالى: سوار شدن بر خودروى سقف دار جايز نيست مگر در صورتى كه تحمل آن خسارت براى او حرجى باشد كه در اين صورت
مىتواند سوار خودروى سقف دار شود لكن بايد كفاره بپردازد، و اللَّه العالم.
(592)
آيا حرمت زير سايه رفتن با احرام بستن تزاحم دارد و در صورتى كه تزاحم پيش آيد كدام يك مهمتر است، و همين سؤال در ساير محرّمات- غير از زير سايه رفتن- نيز مطرح است؟
[جواب]
باسمه تعالى: حرمت زير سايه رفتن و ديگر محرمات احرام با احرام بستن تزاحمى ندارد و چنانچه شخص محرم شد و اضطرار به ارتكاب بعضى از محرمات احرام مثل زير سايه رفتن يا غير آن پيدا كرد ارتكاب آن جايز است لكن در بعضى از محرمات احرام مثل زير سايه رفتن در صورت ارتكاب آن از روى اضطرار نيز بايد كفاره بپردازد، و اللَّه العالم.
(593)
آيا عنوان «راننده» در حرمت زير سايه رفتن مستثنى است؟
ممكن است كه راننده بخواهد با ماشين سقف دار به مكه برود در حالى كه جايگزينى هم مىتواند داشته باشد، آيا جايز است كه اين كار را انجام بدهد؟
[جواب]
باسمه تعالى: كسى به عنوان راننده مستثنى نمىشود، و حال و شرايط او همانند افراد ديگر است، و اللَّه العالم.
(594)
ممنوعيت زير سايه رفتن از سمت پهلو براى شخص محرم در حال حركت، فتوى است يا احتياط وجوبى؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط در پرهيز از زير سايه رفتن از سمت پهلو است، و اللَّه العالم.
(595)
وسيلههاى نقليه پنجرههايى دارد كه گاهى بزرگ و گاهى كوچك
مىباشند، آيا سوار شدن در اين خودروها زير سايه رفتن صدق مىكند؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر پنجرهها كوچك باشد به گونهاى كه كسى كه در كنار آنها نشسته باشد از آنها استظلال مىكند، سوار شدن در چنين خودروهايى، محل اشكال است. اما اگر پنجرهها بزرگ باشد و محرم در وقت سوار شدن بر خودرو آنها را باز كند مانعى ندارد، و اللَّه العالم.
(596)
اگر شخص محرم در يك وقت و زمانى مجبور به زير سايه رفتن گردد، آيا جايز است كه در وقت و زمانى غير ضرورى زير سايه برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: در وقت غير ضرورى جايز نيست، اما كفاره آن تكرار نمىگردد. مگر آن كه يكى از آنها در يك احرام و ديگرى در احرامى ديگر باشد، و اللَّه العالم.
(597)
اگر شخص محرم شبانه در خودروئى سقف دار سوار گردد در حالى كه خواب باشد و پس از طلوع آفتاب وارد شهر مكّه شود و به منزل و محل سكونت خود برسد، آيا كفاره بر او واجب مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى كفاره بر او واجب مىشود، و اللَّه العالم.
(598)
اين جانب مقلد حضرت آية اللَّه العظمى خوئى قدس سرّه بودهام و نظر ايشان چنين بود كه زير سايه رفتن حرام است، و كفاره زير سايه رفتن بر ذمّهام بوده است، سپس در اين مسأله به حضرتعالى برگشتم، آيا بازهم كفارهاى بر ذمّهام مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در اين مسأله فتوائى بر خلاف نظر حضرت ايشان قدس سرّه ندارم،
و اللَّه العالم.
(599)
نظر و رأى حضرت آية اللَّه العظمى خوئى قدس سرّه در مورد زير سايه رفتن پهلو و كنار محمل قرار گرفتن چيست؟ آيا نظر ايشان فتواست يا احتياط؟ زيرا كه در چاپ مناسكهائى كه در اختيار ماست، تفاوتهايى مىباشد. در برخى از آنها فتوا به «اظهر» است و در برخى ديگر از آنها «احتياط» است، ما را راهنمايى فرماييد. از شما سپاسگزاريم.
[جواب]
باسمه تعالى: آنچه از نظر و رأى ايشان قدس سرّه مىدانيم فتواست، و اللَّه العالم.
(600)
كسى كه رمى جمرات [روز عيد] و همچنين قربانى را فقط انجام داده باشد، آيا مىتواند كه از تابش آفتاب زير سايه برود، و اگر زير سايه رفت، آيا كفارهاى بر ذمّه او هست؟
[جواب]
باسمه تعالى: شخص محرم پس از قربانى كردن و سر تراشيدن يا تقصير كردن از احرام خارج مىشود، ولى پس از قربانى كردن و پيش از سر تراشيدن يا تقصير كردن از احرام خارج نشده است، و حكم آن حكم زير سايه رفتن محرم است، و اللَّه العالم.
(601)
اگر امر دائر شود ميان آن كه فقط زير سايه پهلو و كناره قرار گيرد و يا آنكه مطلقاً زير سايه قرار گيرد، در اين صورت اگر كسى مقلد مجتهدى باشد كه فتوا به حرمت زير سايه رفتن پهلو و كناره مىدهد آيا براى او جايز است كه مطلقاً زير سايه قرار گيرد يا آنكه فقط زير سايه رفتن پهلو و كنار- كه مجبور به آن شده است- جايز مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: جايز نيست كه استظلال مطلق را مرتكب شود، اما در صورت اضطرار، استظلال پهلوئى و كناره جايز مىباشد، و اللَّه العالم.
(602)
اگر شخص در هنگام احرام بايد همسر خود را همراهى كند بدليل اينكه خوف بر همسر خود دارد و در اين صورت مجبور است ماشينهاى مسقف سوار شود آيا جايز است يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، اگر تحمّل آن سخت و دشوار بود جايز است كه زير سايه برود اما كفاره آن بر ذمّه اوست، و اللَّه العالم.
(603)
آيا بر شخص مكلف جايز است كه براى انجام دادن اعمال عمره مفرده مستحبى به مكه برود در حالى كه مىداند پس از احرام بستن مجبور مىشود ماشين مسقف سوار شود؟ و همچنين براى حج مستحب، آيا جايز است كه به اين صورت عمل كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى جايز است و ضررى به صحّت احرام او چه در عمره مفرده يا حج تمتع- چه واجب و چه مستحب- نمىرساند، و اللَّه العالم.
(604)
اگر شخص مكلف جاهل به حكم سوار شدن به ماشين مسقف در حال احرام بود، و يا آن كه به حرمت آن از جهتى ديگر جاهل بود مانند آن كه گمان كرده بود كه مسجد تنعيم جزء شهر مكه است، و از مسجد تنعيم مُحرم شد، حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورت جهل، كفارهاى بر ذمّه او نيست، و اللَّه العالم.
(605)
اگر شخص مُحرم مجبور به استفاده از ماشين مسقف شود در اين
صورت سوار شدن بر خودروى سقف دار جايز است؟
[جواب]
باسمه تعالى: سوار شدن در خودروى سقف دار در حال احرام جايز نيست، مگر در صورت اضطرار كه در اين صورت سوار شدن مانعى ندارد لكن بايد كفاره بپردازد، و اللَّه العالم.
مسائلى درباره كفارات:
(606)
اگر شخص مُحرم، يكى از محرّمات احرام را مرتكب شد، مثلًا در هنگام احرام ماشين مسقف سوار شد و بخواهد گوسفندى را قربانى كند، براى چه كسانى اين گوسفند هزينه و تقسيم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: همانند ديگر كفارات ميان فقرا و مستمندان مؤمنين تقسيم شود، و اللَّه العالم.
(607)
كفاره زير سايه رفتن، آيا ملحق به كفارات است كه جز مستمندان و فقيران جايز نيست كسى از آنها چيزى بخورد يا نه؟ و در صورتى كه خوردن آن براى ديگران جايز باشد، آيا كسى كه كفاره آن بر ذمّه او بوده است، جايز است از آن بخورد يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: اين هم همانند ديگر كفارات است، كه به فقرا داده مىشود، ولى جايز است كه اندكى از آن را بخورد و قيمت آن چه كه خورده است به فقير بپردازد، و اللَّه العالم.
(608)
اگر بر حاجى از جهت كفاره قربانى كردن گوسفند واجب شده
باشد، آيا مىتواند آن را تا رسيدن به شهر و ديار خويش به تأخير بيندازد؟
زيرا كه گوسفند در منى و مكّه گران مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، جايز است، و اللَّه العالم.
(609)
اگر در منى يا مكّه قربانى كرد، و در آنجا فقير و مستمندى نبود تا آن كه قربانى را به آنها صدقه بدهد و آن را رها كرد تا آنكه تلف شد، آيا بر فقرا و مستمندان ضامن مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر توان آن را داشت كه پيش از قربانى كردن از فقير وكالت بگيرد احتياط آن است كه ضامن مىباشد، و اللَّه العالم.
(610)
در صورتى كه بصورت مطلق كفاره يك گوسفند بر ذمّه او باشد اگر بجاى آن، يك شتر يا يك گاو قربانى كند مجزى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: قربانى، شامل گوسفند و گاو و شتر مىباشد و در كفارهاى كه خصوص گوسفند نام برده شده است، بنا بر احتياط خصوص آن لازم است كه قربانى شود، و اللَّه العالم.
(611)
حضرتعالى در مناسك چنين فرمودهايد كه: «مصرف كفارات فقرا و مستمندان مىباشد» اگر حاجى، فقيرى را در مكّه يا در منى پيدا نكرد تا بتواند صدقه را به او بدهد لازم است كه در آنجا قربانى كند؟ و در صورتى كه قربانى كرد با گوشت قربانى چه كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: قربانى كردن در مكّه يا منى واجب نيست مگر در روز عيد كه واجب است در آن روز قربانى كند و گوسفندى كه از جهت كفاره