گردد، و اللَّه العالم.
(110)
سالها پيش همسرم پولى را براى ثبت نام من به يكى از كاروانها پرداخت كرده است و در حال حاضر نام من براى رفتن به حج در آمده است، اما همسرم مرده است و من نمىدانم آن پولى كه قبلًا براى ثبت نام من پرداخت كرده است خمسش را داده است يا نه؟ در حال حاضر وظيفه من چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مذكور، پرداخت خمس بر شما واجب نمىباشد، و اللَّه العالم.
(111)
اگر زنى بر خود نترسد و بتواند به تنهائى به سفر حج برود، آيا شرط است كه محرمى را نيز به همراه خود ببرد، و در صورتى كه بترسد و نتواند آرامش و امنيت خود را حفظ كند، در اين صورت آيا حج از او ساقط مىشود يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر زن در سفر حج بر خودش نترسد همراه نمودن محرم شرط نمىباشد. اما اگر بر خودش بترسد بر او واجب است كه محرمى را با خود همراه كند، هر چند كه مجبور باشد مزد و اجرت او را نيز پرداخت نمايد و اگر نتواند مزد و اجرت او را پرداخت نمايد يا به همراه بردن محرم براى او فراهم نگردد حج بر او واجب نيست، و اللَّه العالم.
(112)
من دخترى هستم كه پيش از فرا رسيدن بلوغم به همراه مادرم به حج رفتم و برادرم همه اعمالى را كه خودم هم مىتوانستم انجام بدهم به
نيابت انجام داد و در حال حاضر مستطيع مىباشم و همچنين براى رفتن به حج هم استطاعت و توان دارم، آيا واجب است كه آن را ادا كنم؟ و در صورت واجب بودن، آيا واجب است كه ازدواج كنم؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر در حال حاضر مستطيع هستيد بر شما واجب است كه به حج برويد و در هر حال جايز است كه ازدواج هم بكنيد، و اللَّه العالم.
مسائلى از حج بذلى:
(113)
اگر به شخصى همه هزينههاى حج- بجز هزينه و پول قربانى- بصورت هديه پرداخت شود، و خود او نيز نمىتواند قربانى را از پول خود خريدارى كند، آيا بر او واجب است كه اين بذل و هبه را قبول كند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر مىتواند بجاى قربانى روزه بگيرد بر او واجب است كه اين هبه را قبول كند وگرنه واجب نيست، و اللَّه العالم.
(114)
آيا دادن چك به مقدار و مبلغى كه به اندازه هزينه و خرج حج است نوعى از بذل بشمار مىآيد، كه پذيرفتن آن واجب باشد يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: نوعى از بذل مىباشد و اگر آن مبلغ در بانك بصورت ذخيره موجود باشد واجب است كه آن را قبول كند، و اللَّه العالم.
(115)
اگر به كسى مالى بخشيده شد تا با آن حج را بجا آورد اما وى پيش از رسيدن به ميقات فوت كرد، آيا بر بخشنده واجب است كه باقيمانده مالى را كه پيش آن شخص است، به ورثهاش پرداخت نمايد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر اين مال را بعنوان اذن در تصرف و يا بعنوان هبه و بخشش بشرط آن كه با آن به حج برود داده باشد مىتواند از آن بازگردد و پول را مطالبه نمايد، و اللَّه العالم.
(116)
آيا بهتر و افضل آن است كه انسان حج مستحبى براى خودش بجا آورد و يا آن كه هزينه حج را به برخى از مؤمنان كه استطاعت مالى ندارند ببخشد و خودش به نيابت از ديگرى حج را بجا آورد؟
[جواب]
باسمه تعالى: براى خودش حج بجا آورد، افضل است، و اللَّه العالم.
(117)
اگر همسرم هزينه و مخارج حج را بعهده گرفت اما من مىدانم كه خمس اموالش را پرداخت نمىكند، و من خودم شخصاً از مال ويژه خودم هم هزينه حج را دارا نمىباشم تكليف من نسبت به آنچه كه مربوط به هزينه حج از رفت و برگشت و فراهم نمودن ارز و خريد لباس احرام و قربانى است چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: چيزهائى كه همسر شما به شما مىدهد اگر مىدانيد كه خمس به آن تعلق گرفته است و همسر شما موضوع تهيه و آماده نمودن آنچه كه خود شما براى حج بدان نيازمنديد را از آن اموال بر عهده شما نهاده است، در اين صورت، تصرف شما در آن اموال بعنوان وكالت جايز نيست. اما اگر خودش آنچه را كه شما براى سفر حج خود بدان نياز داريد خريده است و در اختيار شما قرار داده است، و يا آن كه مالى را به شما پرداخت نموده تصرّف شما در آنچه كه او به شما داده است، جايز است و
خمس آن بر عهده همسر شماست، و اللَّه العالم.
(118)
اگر همسرم به هنگام عقد ازدواج به من وعده داده است كه يك بار مرا به همراه خود به حج ببرد، آيا حج بر ذمّه من مستقر شده است؟
[جواب]
باسمه تعالى: به محض وعده حج، استطاعت محقق نمىشود، مگر آن كه همسر شما آن را در ضمن عقد بر خودش شرط كرده باشد و حاضر هم باشد كه به آن شرط عمل كند، هر چند حاضر بودن ايشان بعد از درخواست شما از ايشان باشد- كه در اين صورت حج بر شما واجب مىشود، و اللَّه العالم.
(119)
اگر به زنى هزينههاى حج پرداخت شود و مىداند كه بذل و بخششكننده كه همان همسر اوست، بذل و بخشش او همراه با منّت است به گونهاى كه باعث ذلّت او مىگردد، آيا بر اين زن واجب است كه اين بذل و بخشش را قبول كند يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مذكور اگر اين ذلّت و خوارى- كه گفته شده است- از بافتههاى ذهنى و اوهام و تخيّلات او نباشد و ذلّت و خوارى او حقيقى باشد، حج بر او واجب نيست، و اللَّه العالم.
(120)
من زنى هستم كه فرزندم مىخواهد مرا به همراه خود به حج ببرد، با اين كه من استطاعت مالى هم ندارم و از سوى ديگر همسرم رضايت نمىدهد كه به حج بروم، وظيفه من چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: به محض بذل و بخشش استطاعت فراهم مىگردد و حج
واجب مىشود و اجازه همسر معتبر نيست، و اللَّه العالم.
مسائلى از اجازه همسر در حج:
(121)
من زنى مستطيع مىباشم اما همسرم اجازه نمىدهد كه به حج بروم وظيفه من چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض سؤال، اجازه شوهر اعتبارى ندارد، و اللَّه العالم.
(122)
همسرم داراست و وضع مالى خوبى دارد، اما مرا از رفتن به حج بازمىدارد و راضى نمىشود كه مقدارى از اموال ويژه خودم را نيز- براى هزينه كردن سفر حج- به فروش برسانم، در حال حاضر كدام يك مقدم است اطاعت همسر يا رفتن به حج؟
[جواب]
باسمه تعالى: مجرد جلوگيرى و ممانعت همسر مانع از وجوب حج نمىگردد، و اللَّه العالم.
(123)
اگر يقين دارم كه رفتن من به حج بدون اجازه شوهرم مرا در معرض طلاق قرار خواهد داد و مشكل بزرگ و دشوارى در زندگى من رخ مىدهد، آيا در اين صورت بازهم حج بر من واجب مىگردد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر رفتن شما به حج شما را به سختى و مشقّت دچار مىسازد در اين صورت حج بر شما واجب نمىگردد، و اللَّه العالم.
(124)
اگر مردى همسرش را از رفتن به حج مستحبى نهى كرد اما همسرش اهميتى به اين نهى نداد و آن زن به حج رفت، آيا حج مستحبّى او
صحيح مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر منافاتى با حق شوهرش داشته باشد، حج او صحيح نمىباشد بلكه بنا بر احتياط خارج شدن زن از منزل بايد به رضايت شوهر باشد حتى در صورتى كه منافاتى با حق شوهر نداشته باشد، و اللَّه العالم.
(125)
آيا صحّت حج مستحبّى براى زن، متوقف و مشروط به اجازه شوهرش مىباشد حتى در مواردى كه حج او منافاتى هم با حقوق همسردارى او نداشته باشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: چنانچه خارج شدن از منزل به اذن شوهر بوده و انجام حج مستحبى نيز منافاتى با حق شوهر نداشته باشد مثل اينكه با همراهى شوهر به حج رفته صحت حج مستحبى موقوف به اجازه شوهر نيست، و اللَّه العالم.
(126)
اگر شوهرى به همسرش اجازه داد كه به حج مستحبّى برود و همسرش با اجازه او به شهرهاى مقدّس- مكه و مدينه- سفر كرد، آيا شوهرش حق دارد بار ديگر او را پيش از احرام بستن و يا بعد از احرام بستن بازدارد و ممانعت كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: اين مسأله دو صورت دارد
صورت اول: اگر اين ممانعت و بازداشتن، پيش از احرام بستن باشد و زن پيش از تمام كردن حج بتواند به خانه و كاشانهاش برگردد، واجب است كه بازگردد.
صورت دوم: اگر بعد از احرام بستن و يا قبل از آن باشد امّا نتواند
پيش از تمام كردن حج به خانه و كاشانه خود بازگردد در اين صورت حج او صحيح است، و اللَّه العالم.
«وصيت به حج»
(127)
كسى وصيت كرده است كه شخص ناقص العضو از طرف او حج بجا آورد، و نقص عضو آن شخص بطور طبيعى براى بجا آوردن اعمال حج در حجة الاسلام و غير آن، تأثير دارد [و نمىتواند آن را بطور صحيح بجا آورد] آيا عمل به اين وصيت لازم است؟
[جواب]
باسمه تعالى: براى حج غير واجب چنين كارى جايز است، و اللَّه العالم.
(128)
شخصى بدون آن كه مشخص و معين كند وصيت به حج كرد و ورثه احتمال مىدهند كه حج بر او مستقر شده است، آيا بر آنها واجب است كه هزينه آن را از اصل اموال او خارج سازند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: از ثلث اموال او خارج مىشود، مگر آن كه معلوم شود كه مستطيع بوده و شك دارند كه حج را انجام داده است يا نه [كه در اين صورت از اصل اموال او خارج مىشود]، و اللَّه العالم.
(129)
شخصى وصيت كرد كه برخى از املاك مشخص و معين او پس از فوت او بفروش برسد و با پول آن از طرف او حج نيابتى بجا آورده شود، و وقتى فروخته شد درآمد حاصل از آن به مقدار زيادى بيشتر از اجرت و هزينه حج نيابتى مىباشد، با اين مقدار زيادى چه بايد كرد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر وصيت به حجة الاسلام كرده است زياده آن اگر از ثلث اموال بيشتر و زيادتر نباشد، در كارهاى خير هزينه و مصرف مىشود و اگر حجة الاسلام در ذمه ميت نبوده و به غير حجة الاسلام وصيت كرده چنانچه قيمت آن ملك زايد بر ثلث نباشد پس از نائب گرفتن براى انجام حج از طرف ميت مقدار زيادتر نيز اگر وافى به حج باشد در حج ديگرى براى ميت صرف مىشود و اگر وافى به حج ديگر نباشد در كارهاى خير براى ميت صرف مىشود و زايد بر ثلث ميت در هر دو صورت ملك ورثه است و نفوذ وصيت در آن احتياج به اجازه ورثه دارد، و اللَّه العالم.
(130)
شخصى استطاعت مالى دارد و نامش را در سازمان حج و زيارت ثبت كرد و پيش از آن كه نوبت او فرا رسد و قرعه بنام او درآيد مُرد و وصيت كرده كه پسرش به نيابت از او حجة الاسلام را بجا آورد و در همان حال پسرش نيز مستطيع بود و يا آن بعد از فوت پدرش مستطيع گرديد اما راه براى او باز نبود و استطاعت طريقى نداشت اما در حال حاضر پس از فوت پدرش استطاعت طريقى براى او فراهم گرديد. آيا حج خود را مقدم بدارد يا آن كه حج پدرش را بر اساس وصيت او مقدم بدارد؟ در حال حاضر وظيفه او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: از طرف خودش حج بجا آورد و از طرف پدرش براى حج بلدى نيابت بگيرد، و اللَّه العالم.
(131)
اگر كسى به فرزند بزرگترش وصيت كرد كه پس از فوت او حج