مىتواند نسبت به آن مال جمعآورى شده چندان پايبندى نداشته باشد و آن را براى نيازهاى خود هزينه كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط استحبابى آن است كه كسى را بعنوان نائب در سال جارى انتخاب كند، و اللَّه العالم.
(145)
اگر بر مكلف عمل جراحى بر مثانه او انجام شده باشد و در حال حاضر نتواند بصورت نشسته ادرار كند و باد معده نيز از او خارج مىشود و بصورت ايستاده ادرار مىكند، اگر از نظر مادّى مستطيع شد، آيا بر او جايز است كه كسى را بعنوان نائب به حج بفرستد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر براى او سفر كردن و بدست آوردن طهارت با كيفيت مطلوب در حقّ خودش براى بجا آوردن طواف و نماز آن، امكان دارد، بايد خودش به حج برود.
و اگر براى او سفر كردن امكان ندارد يعنى براى او سخت و دشوار است بايد كسى را براى نيابت، آماده سازد و او را براى انجام حج نيابتى از طرف خود بفرستد، و احتياط آن است كه نائب، صروره باشد [يعنى تا كنون به حج نرفته باشد]، و اللَّه العالم.
(146)
آيا نائب شدن از شخص زنده براى عمره مفرده مستحب جايز است؟ مواردى كه در آنها نيابت از زنده جائز است- غير از نماز و روزه- كدام است؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، نائب شدن از طرف شخص زنده در عمره مفرده
مستحبى و طواف و زيارت ائمه اطهار عليهم السلام و معروفين و شناختهشدگان از صالحان كه به اهل بيت عليهم السلام منسوب هستند جايز است و همچنين حجة الاسلام در صورتى كه خود شخص مكلّف از انجام دادن آن عاجز و ناتوان باشد، و اللَّه العالم.
(147)
برخى از خدمه كاروانها به نيابت از ديگران حج بجا مىآورند، اما بر اثر حجم بسيار كارها و آشفتگى خاطر ممكن است كه از نيابت غافل شوند و از طرف خودشان مُحرم شوند. آيا احرام آنها باطل مىشود و بر آنها واجب است كه احرام خود را تجديد كنند؟
[جواب]
باسمه تعالى: نيّت اجمالى- براى نيابت- كافى مىباشد بطورى كه اگر از او سؤال شود كه از طرف چه كسى مُحرم مىشود، پاسخ دهد كه از طرف فلانى مُحرم مىشوم. اما اگر بطور كلى فراموش كند به گونهاى كه اگر از او سؤال شود، اشتباهى پاسخ مىدهد كه از طرف خودم مُحرم مىشوم در اين صورت احرام او از شخص ديگرى [منوب عنه] واقع نمىشود، و اللَّه العالم.
(148)
شخصى براى اداى اعمال حج از طرف ديگرى نائب شد و از شهر و ديار خود به همين نيّت حركت كرد وقتى كه به ميقات رسيد و براى عمره تمتع محرم شد بطور كلى فراموش كرد، به طورى كه اگر از او سؤال مىشد كه چه مىكنى پاسخ مىداد كه براى خودم مُحرم مىشوم و متوجه خطا و اشتباه خود نبود تا آنكه وارد مكه گرديد، در حال حاضر تكليف او
چيست؟ و آيا جايز است كه از احرام خودش دست بردارد و آن را بار ديگر از طرف منوب عنه بجا آورد يا آن كه بر او لازم است كه حج را به نيّت خودش بجا آورد؟
[جواب]
باسمه تعالى: جواب آن از مسأله قبلى مشخص شد و بر او واجب است كه حج را به نيت خودش به پايان برساند، و اللَّه العالم.
(149)
اگر كسى خود را به نيابت از ديگرى اجير كرد يا آن كه قصد داشت كه بصورت تبرّعى از شخص ديگرى نائب شود و براى عمره يا حج مُحرم شد ولى در حال حاضر شك دارد كه به هنگام احرام بستن، قصد و نيّت كرده است يا نه، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: دو صورت دارد:
اگر بصورت تبرعى و هديهاى مُحرم شده است، حج را به نيّت واقعى آن كسى كه مُحرم شده است به پايان برساند و همچنين اگر براى انجام دادن اعمال حج نه در خصوص اين سال اجير شده بود به همان شكل اعمال را به پايان برساند و اين حج، از آن شخص ديگر مجزى نخواهد بود. اما اگر مخصوص همان سال اجير شده باشد بعيد نيست كه از طرف كسى كه اجير شده است احرام او واقع شود. پس از طرف او حج را به پايان مىرساند و از طرف آن شخص هم مجزى خواهد بود، و اللَّه العالم.
(150)
كسى كه در حج نائب شده است، اگر به هنگام رسيدن به ميقات نيابت را فراموش كرد و براى خودش مُحرم شد، آيا اين احرام، از طرف
خودش منعقد مىشود يا خير؟ و آيا عدول كردن او به عمره مفرده يا به عمره تمتع براى كسى كه از طرف او اجير شده است، مجزى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: جواب اين مسأله نيز از مسأله قبلى آشكار شد و در هر حال جايز نيست به عمره مفرده و يا به عمره تمتع براى كسى كه او را اجير كرده است عدول كند، و اللَّه العالم.
(151)
اگر كسى از طرف شخصى- مثلًا زيد- نائب شد و نيّت كرد ولى بخاطر غفلت از طرف كس ديگرى- مثلًا عمرو مُحرم شد، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر نيّت او اين بوده كه از طرف كسى كه اجير شده است يا بصورت تبرّعى و هديهاى است، مُحرم شود. و از روى اشتباه و خطا بجاى نام او نام شخص ديگرى را برده است، اين احرام او، از طرف اجيركننده و يا كسى كه بصورت تبرّعى و هديهاى مُحرم شده است واقع مىشود، و اللَّه العالم.
(152)
كسى كه در اعمال حج، از طرف شخص ديگرى نائب شده است، اگر احرام عمره تمتع را از طرف خودش انجام داد و اعمال عمره يا برخى از اعمال آن را نيز از روى جهل و يا فراموشى انجام داد حكم و وظيفه او چيست؟ با توجه به اينكه اين شخص از طرف منوب عنه براى همين سال براى حج اجير شده است، آيا براى باقيمانده اعمال خود نيّت خود را به همان شخص برگرداند؟ و اگر چنين كارى مجاز است اعمال گذشته او كه
نيّت آن از طرف خودش بوده است نه از طرف منوب عنه، حكم آن چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر قصد احرام از طرف خودش از باب اشتباه و خطا بوده است و نيّت اجمالى او اين بوده است كه از طرف ديگرى مُحرم شود،- همانگونه كه در برخى از پاسخهاى قبلى گذشت- اين احرام از طرف منوب عنه واقع شده است و با همان نيّت آن را به پايان مىرساند و الّا اگر براى حجة الاسلام به نيت خودش محرم شده درحالىكه مكلف به حجة الاسلام نبوده آنچه از اعمال كه انجام داده رها مىكند و به ميقات برمىگردد و از آنجا به نيت منوب عنه محرم مىشود، و اللَّه العالم.
(153)
اگر كسى براى حج بلدى اجير شد، اما در ساعت حركت غافل شد كه نيّت آن را انجام دهد، آيا همان نيّت قبلى او كافى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه به نيّت مخالف ديگرى عدول نكرده باشد، همان نيّت قبلى او كافى مىباشد، و اللَّه العالم.
(154)
اگر كسى براى حج بلدى اجير شود و پيش از فرا رسيدن فصل حج، بسوى شهر متوفى حركت كرد سپس به سوى شهر خويش بازگشت و قصد داشت كه سفر حج را از همان جا شروع كند و از همان جا بسوى مكّه حركت كرد، آيا اين كار او مجزى مىباشد؟ و آيا حج او بلدى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: چنانچه مورد اجاره حج بلدى در مقابل حج ميقاتى باشد
همانطور كه در نايب فرستادن عاجز براى انجام حج از اين قبيل است در اين صورت نيت به هنگام خارج شدن از بلد نايب هم كفايت مىكند، اما اگر مورد اجاره حج از بلد ميت باشد بايد قصد شروع از بلد ميت باشد يعنى بلد ميت مبدأ سفر به حج باشد و غير آن مجزى نيست، و اللَّه العالم.
(155)
اگر شخص مكلّفى بخواهد از طرف ميّتى بصورت تبرّعى حج بجا آورد اما نمىداند كه آيا اين ميّت در زمان حيات خود حج بجا آورده است يا نه، آيا نيّت حجة الاسلام براى او در نظر داشته باشد يا چيز ديگرى را؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مورد سؤال، نائب، حج را به نيت آنچه در زمان موت منوب عنه از او مطلوب بود بجا مىآورد، و اللَّه العالم.
(156)
در مناسك حضرتعالى چنين فرمودهايد: «اگر لباس طواف و پول قربانى او از مالى باشد كه حقّ شرعى بدان تعلّق گرفته است، حج او صحيح نمىباشد» اگر مكلّف نمىداند هر آنچه كه- از اموال- در حال حاضر در دست اوست، خمس بدان تعلق گرفته است و يا آن كه خمس آن را به افرادى كه مستحق آن نبودهاند پرداخت كرده است، و يا آن كه فقط سهم سادات آن را پرداخت كرده است، با همه اينها، حج خود را انجام داده است.
پس از فوت او مىخواهند بصورت نيابتى از طرف او حج بجا آورند، در حال حاضر بازهم حجة الاسلام را نيّت كنند و يا چيز ديگرى را؟
[جواب]
باسمه تعالى: صحيح نبودن حج در صورتى است كه لباس و قربانى خود
را با عين همان مال خريدارى كرده باشد. اما اگر به ثمن كلى و در ذمه خريدارى كرده باشد و پول آن را بعنوان وفاى به ثمن و اداء دين پرداخت كرده باشد، حج مذكور صحيح است و براى نائب همين مقدار كافى است كه نيّت كند آنچه كه از ميّت به هنگام فوت، مطلوب بوده است را انجام مىدهد، كه اگر حجة الاسلام بر ذمّه او بود، از طرف او حجة الاسلام واقع مىشود، و اگر حج مستحبّى بود از طرف او واقع خواهد شد، و اللَّه العالم.
(157)
در فرض سؤال قبلى، آيا پيش از فوت بر او واجب است كه حج را بار ديگر بجا آورد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر پس از انجام دادن همه مناسك حج، براى او شك و ترديد پيش آمد اعتنائى به شك خود نكند و اعاده كردن آن بر او لازم نيست.
و اگر شك او در آغاز اعمال حج بود، در اينجا دو حالت دارد: حالت اول: آن چه كه در دست اوست يقين ندارد كه حقّ شرعى قبلًا به آن تعلق گرفته است كه در اينجا بنا بر عدم تعلّق حق شرعى مىگذارد. حالت دوم:
يقين دارد كه حقّ شرعى بدان تعلّق گرفته است، اما يقين به ادا و پرداخت آن ندارد و در اين حالت لازم است كه آن را ادا نمايد سپس آن را در مناسك و اعمال حج هزينه كند. و در هر حال، حكم شرعى خريدن لباس احرام و قربانى با پولى كه خمس بدان تعلق گرفته است، در جواب سابق بيان شد، و اللَّه العالم.
158)
اگر شخصى براى نيابت از شخص ديگرى اجير شد اما نائب و اجيركننده صيغه شرعى قرارداد را جارى نكردند و نائب اعمال حج را بر اساس وظيفه منوب عنه انجام داد، آيا در اين مورد اشكالى هست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورت مذكور عمل انجام شده، مجزى مىباشد و هيچ اشكالى ندارد و نائب مستحق اجرت مشخص و معين شده مىباشد، و اللَّه العالم.
(159)
اگر شخص مكلّف قبلًا به حج نرفته باشد، آيا بر او جايز است كه به نيابت از ديگرى حج را بجا آورد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در جايز بودن نيابت، شرط نيست كه نائب، به حج رفته باشد. كسى كه در طول عمر خويش به حج نرفته است مىتواند براى انجام حج از طرف ديگران نائب شود بلكه كسى كه نمىتواند خودش شخصاً به حج برود احتياط آن است كه شخصى را كه تا كنون به حج نرفته است آماده و مهيا سازد و او را به نيابت به حج بفرستد، و اللَّه العالم.
(160)
اگر فرزند، بدون اجازه پدر، كسى را براى نيابت از پدرش براى رفتن به حج اجير كرد، آيا حج نائب اجير شده صحيح مىباشد؟ و آيا مجزى از حج پدر خواهد بود يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مجزى بودن حج نائب از طرف پدر، محل اشكال است، و اللَّه العالم.
(161)
شخصى براى انجام دادن اعمال حج به مدينه منوره رفت و قصد