مردم در مقابل اين نوع حكومتها، مخالفت و محكوم كردن اين نوع اعمال غير شرعى، در حدود مجاز شرعى است. منظور از حدود مجاز شرعى اين است كه مخالفت كردن، باعث ايجاد هرج و مرج در كشور و روشن كردن آتش فتنه و اخلال در امنيت يا اتلاف اموال اشخاص بىگناه و خونريزى نگردد.
تكثير و فروش آثار آيت الله فياض و مصرف عوايد آن در امور خيريه يا منافع شخصى
سؤال 35:
برخى از دولتها مانع ورود بسيارى از كتابهاى اسلامى هدفمند مىشوند. آيا اجازه مىدهيد كه كتابهاى شما در اين جوامع تكثير و عكس بردارى شده و فايده فروش نسخههاى عكس بردارى شده، در برنامهها و پروژه هاى اسلامى مانند مساجد و حسينيهها و اقامه عزادارىها و كميتههاى كمك به ايتام و ازدواجهاى دسته جمعى مصرف شود؟
جواب:
بلى! هيچ اشكالى ندارد و اين يك پروژه خوب و عمل نيك و خدمت به جامعه است.
سؤال 39:
نظر شما درباره كسى كه اين كتابها را براى منافع شخصى خود تكثير
نموده و بفروشد چيست؟
جواب:
اشكالى ندارد. اما شرعاً حق نداريم از اين عمل منع كنيم.
خريد و فروش قرآن كريم
سؤال 37:
برخى از كتابفروشىها بر روى قرآنها به نيت فروش، قيمت هايى را تعيين ميكنند، در حالى كه معروف اين است كه قرآن شريف بايد با نيت هديه فروخته شود. به نظر جنابعالى كتابفروشى ها چه بايد بكنند تا با اين مانع شرعى مواجه نشوند و قيمت را هم بر روى قرآنها نچسبانند؟ شيوه شرعى به دست آوردن قرآن از كتابفروشىها چيست؟
جواب:
فروختن قرآن كريم حتى به كافر اشكالى ندارد؛ مخصوصاً اگر غارضى از خريدن، اطلاع و آشنايى با احكام شرعى و معارف اسلامى باشد. بلى! اگر بداند كه فروش قرآن به كافر منجر به هتك حرمت قرآن و توهين به كرامت آن مى شود، جايز نيست.
حقوق ويرايشگر
سؤال 38:
بعضى از سخنرانان و كنفرانس دهندگان، ويرايش سخنرانى ها و درسهاى خود را به ديگران واگذار مى كنند. ويرايشگر آنها را از نوارها پياده نموده و با تعديل در شيوه بيان، به زبان عربى فصيح و رسا مى نگارند. سپس صاحبان آنها بدون اشاره به نام ويرايشگر- هرچند به عنوان يك تقدير و تشكر- در مقدمه يا خاتمه و تنها به نام خود چاپ مى كنند، در حالى كه اين عمل، تضييع حق معنوى ويرايشگران ادبى محسوب مى شود. نظر جنابعالى در اين مورد چيست؟
جواب:
چاپ آنها به نام خود و بدون اشاره به نام ويرايشگر اشكالى ندارد؛ زيرا در اين عمل تضييع حقى وجود ندارد. چون وجود چنين حقى از نگاه شرعى ثابت نشده است.
چاپ سخنرانىهاى دينى
سؤال 39:
آيا هر ناشرى مى تواند سخنرانىهاى دينى هر سخنران را چاپ كند؟ مخصوصاً با اين فرض كه خود سخنران فوت كرده و گرفتن اجازه از ورثه او هم مشكل است.
جواب:
بلى! اين كار جايز است؛ زيرا گفته شد كه حق تأليف شرعاً ثابت نشده است.
تكثير و فروش كتاب، نوار، فيلم و سريال بدون اجازه مؤلف و ناشر
سؤال 40:
برخى از كتابفروشىها و بعضى از فروشندگان سيار، كتابهاى قاچاقى را با قيمت هاى چند برابر مى فروشند. نظر شما در اين مورد چيست؟ همچنين برخى هم كتاب هايى را كه با ماشين فتو كاپى نسخه بردارى كرده اند مى فروشند. عدهاى ديگر هم نوارهاى ويديويى فيلمها و سريال هاى اسلامى و برنامه هاى دينى را تكثير كرده براى منافع شخصى خود به فروش ميرسانند. آيا اين عمل آنان جايز است؟ مخصوصاً با توجه به اين كه در روى صفحه كتابها و نوارها اين عبارت نوشته شده كه: «حقوق چاپ محفوظ است» و با تأكيد مى توان گفت كه صاحبان اين كتابها و نوارها يا ناشران و توليد كنندگان آنها راضى نيستند؛ چون اين عمل باعث ضرر آنان مى شود؟
جواب:
همه اعمال ذكرشده جايز است؛ زيرا گفته شد كه حق تأليف و حق چاپ از نگاه شرعى ثابت نيست.
مصرف بيت المال در تبليغات حكومتها
سؤال 41:
آيا از نگاه شرعى هر نوع نظام حكومتى مى تواند بيت المال مسلمين را صرف تبليغات اين نظام و بدگويى مخالفين و رقباى خود نمايد، آن هم با استفاده از شيوههاى گوناگون تبليغاتى در روزنامه ها، مجلات، نشرات، شبكه هاى الكترونيكى و غيره؟
جواب:
براى هيچ نظامى از نگاه شرعى روا نيست كه بيت المال مسلمين را چنين مصرف كند؛ زيرا اين اموال بايد در راه مصالح اسلام و مسلمين مانند اعمار و تأسيس انستيتوتهاى اسلامى، مدارس دينى، حوزات علميه، نشر فرهنگ دينى و انديشههاى اسلامى با همه شيوه هاى ممكن مصرف شود. بلى هرگاه نظام حكومتى، يك نظام اسلامى و مبتنى بر اساس اصل حاكميت خداوند يكتا و بى همتا باشد، مى تواند از بيت المال به نفع نظام استفاده كند. بدين جهت كه در رأس اين نظام در زمان حضور، پيامبر اكرم (ص) يا يكى از ائمه اطهار (ع) و در زمان غيبت هم فقيه جامع الشرايط و اعلم قرار دارد.
نسبت دادن كتاب كسى ديگر به خود
سؤال 62:
اگر نويسنده اى به سرقت كتاب مؤلف ديگرى دست زده و آن را به خود نسبت دهد، حكم شرعى آن چيست؟
جواب:
اين عمل جايز نيست؛ زيرا نسبت دادن كتاب به خود، با اين كه آن كتاب از ديگرى است، دروغ است.
تشابه ابداعات شعرى و ادبى
سؤال 43:
نظر شما درباره توارد و تشابه خيال يا انديشه چيست؟ به عنوان مثال گاهى شاعرى در كشورى، اشعارى را ميسرايد و شاعرى ديگر در كشور ديگر عين همان شعر يا مشابه آن را ميسرايد، بدون اين كه دو شاعر سابقه ارتباط با همديگر داشته باشند. علماى روان شناسى از اين حالت سخن گفته اند. اما آيا اين حالت در انديشه دينى ما بنياد يا تفسيرى دارد؟
جواب:
براى اين پديده در انديشه هاى دينى تفسيرى وجود ندارد. البته اين پديده اگر دايمى باشد، تصادفى هم نخواهد بود؛ زيرا تصادف هيچگاه دايمى نيست. بلكه بايد گفت چنين حالتى ناشى از تقارب
بين دو شاعر از نگاه نيروى ابداع، نظام شاعرى، فن و متد ادبى مى باشد. والله العالم.
حق چاپ و نشر كتابهايى كه مؤلف يا وارت آن نيست
سؤال 44:
نظر جنابعالى چيست درباره برخى از چاپخانه ها و مراكز نشر كه كتابهاى ميراث فرهنگى را- كه ملكيت شرعى شخص معينى نيست- چاپ مى كنند و از آن سود به دست مى آورند؟ همچنين نظر شما چيست در مورد كتاب هاى اسلامى قديمى كه مؤلفان يا وارثان آنان كه حق چاپ و نشر را داشته باشند، اصلًا وجود ندارند. حق چاپ و نشر اين نوع كتاب ها از كيست؟ آيا اين حق از حاكم شرع يعنى مراجع تقليد و و كلاى آنان است؟ از نگاه شرع كار چاپخانه ها و ناشران در استفاده از اين حق و كسب مبالغ هنگفت سود چه حكمى دارد؟
جواب:
چاپخانهها و مراكز نشر مى توانند كتابهاى ميراث فرهنگى و اسلامى قديمى مانند كتابهاى فقهى، اصولى و غيره را چاپ و نشر نمايند. بلكه چنين عملى خدمت به دين و مذهب و احياى ميراث اسلامى شمرده ميشود. چنان كه قبلًا گفته شد حق چاپ، تأليف و نشر براى مؤلفين، نويسندگان و ناشران شرعاً ثابت نشده، تا اين حق بعد از فوت به ورثه آنان انتقال يابد. همچنين اقدام به
اين كار، احتياج به اذن از حاكم شرع ندارد.
چاپ كتابهاى دعا براى استفاده عموم
سؤال 45:
برخى از خانوادهها كتابهاى دعا را چاپ مى كنند و در صفحه اول آن مى نويسند كه اين كتاب هديه به روح يكى از بستگان آنها بوده و به روح او فاتحه خوانده شود. سپس اين كتابها را در مساجد براى استفاده عموم توزيع مى كنند. آيا چاپ كتاب هاى دعا با اين روش درست است؟ آيا لازم است از جناب شما يا يكى از وكلاى شما اجازه گرفته شود تا از صحت نقل و نوشته دعاها اطمينان حاصل شود و از نقل و چاپ آنها به صورت نادرست جلوگيرى گردد؟
جواب:
چاپ كتاب هاى دعا به شيوه اى كه اشاره شد، اشكالى ندارد و منوط به اذن حاكم شرع نيست، مشروط بر اين كه در متن دعا با كم و زياد كردن، تصرف و اجتهاد صورت نگيرد.
آموختن علوم دينى از طريق نوارهاى كاست
سؤال 46:
نظر جنابعالى چيست در مورد آموختن علوم دينى از طريق نوارهاى