نويسندگان توجيهگر سياستهاى حكام و رابطه تروريسم با اسلام
سؤال 48:
برخى از روزنامه نگاران به توجيه سياستهاى حكام و مواضع ذليلانه آنان در قبال مسايل سرنوشت ساز امت ما مخصوصاً مسأله فلسطين مى پردازند. زيرا موضع اكثر- البته نه همه- زمامداران در كشورهاى عربى اسلامى موافق با ديكته هاى كاخ سفيد و برنامه هاى آنان به نام صلح است. رسانهها در كشورهاى عربى اسلامى ما ابزار فرمانبردار و در خدمت آمريكا و صهيونيزم بين المللى است و از نگاه آنان هر كسى كه بر خلاف اين سياست حركت كند، تندرو يا مخالف و يا تروريست و چيزهايى از اين قبيل ناميده مى شود. نظر جنابعالى در مورد اين نويسندگانى كه سياستهاى اين زمامداران را توجيه مى كنند چيست؟
جواب:
وظيفه هر مسلمان از ديدگاه شرع تنها همين مقدار است كه با هر وسيله ممكن از حق دفاع كند و نه بيشتر از آن. همچنين از توجيه باطل در چهره حق پرهيز كند و اين مساله را تبيين نمايد كه دين اسلام دين صلح، مسالمت و عدالت است و اسلام ترور را در همه اشكال و انواع آن محكوم مى كند و به حفظ جان انسانها اهتمام مى ورزد خداوند فرموده است:«وَ مَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً»اسلام
كشتن انسان را بدون دليل، به شدت تقبيح و محكوم كرده است.«مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً».آيا متنى قوى تر از اين آيه در مورد حفظ حقوق بشر و تأكيد بر آن، در نظام ديگرى در جهان وجود دارد؟
ولى بسيار جاى تأسف است كه در اين اواخر گروهى در ميان مسلمانان ظهور كرده كه به اعمال غيرانسانى تروريستى دست مى يازند مانند كشتن زنان، مردان، اطفال و كهنسالان بى گناه، به گونه بسيار فجيع و غيرانسانى به نام دين، در حالى كه اسلام از چنين افرادى برائت ميجويد. از اين رو، بر رهبران مسلمان از دين مداران و سياستمداران است كه متحد شوند و با توحيد كلمه و با استفاده از هر وسيله ممكن مانند تبليغات به اشكال مختلف و اعمال قوه و غيره، اين غده سرطانى، يعنى تروريسم، را از پيكر امت اسلامى بزدايند. وجود اين پديده خبيث و ناپاك در پيكر امت اسلامى، فرصت و زمينه را فراهم ميسازد براى ورود دشمنان در سرزمينهاى اسلامى گاهى به بهانه اين كه دين اسلام، تروريسم را ترويج مى كند، گاهى به اين نام كه مسلمانان قادر به دفع ترور و تروريستها از كشورهاى خود نيستند.
رمزگشايى لوحهاى فشرده و تكثير آنها
سؤال 49:
برخى از متخصصين كامپيوتر، سى دى ها يا لوحهاى فشردهاى را كه برنامه ها و درسهاى اسلامى در آنها تسجيل شده است، رمزگشايى مى كنند و سپس به تكثير و فروش آنها براى منافع شخصى خود اقدام مى نمايند، با اين كه شركت ها و مؤسساتى كه اين لوح ها را نشر كرده، بر روى آنها نوشته اند كه: «همه حقوق محفوظ است» و اين كه نسخه بردارى و تكثير آنها مجاز نيست و با اين كه سرقت اين الواح فشرده و تكثير آنها موجب زيانهاى مادى به ناشران آنها مى گردد. نظر جناب عالى در اين مورد چيست؟
جواب:
قبلًا گفته شد كه اين حقوق هرچند در نزد عارف و عقبلا در عصر حاضر ثابت است، اما در زمان معصومين (ع) به جهت عدم ثبوت موضوع آن، ثابت نبوده است. بدين جهت نمى توان از طريق عدم ورود منع و رداع از سوى معصومين (ع) امضا و تأييد آن را كشف و احراز كرد. از اين رو، هيچ اشكالى وجود ندارد در رمزگشايى لوحهاى فشرده و تكثير و فروش و استفاده از آنها و اين موجب زيان مالى شركت ها يا مؤسسات ناشر آنها نمى شود و تنها از انتفاع زيادتر و سود بيشتر آنان مانع مى گردد.
چاپ كتاب بدون نام مؤلف
سؤال 50:
آيا چاپ و نشر كتاب بدون نام مؤلف جايز است؟ با علم به اين كه اين روش ممكن است موجب زيان ناشر يا كتابفروش شود، مخصوصاً كه اگر اين كتابها مشتمل بر افكارى باشد كه حقايق سياسى، اقتصادى يا فرهنگى دولتها يا گروههاى معينى را افشا مى سازد. از سوى ديگر چاپ كتاب بدون شناخت مؤلف آن در دنياى انديشه و فرهنگ، يك امر طبيعى و عادى نيست. نظر جناب عالى در اين مورد چيست؟ آيا اين از مصاديق رازدارى و تقيه محسوب مى شود؟
جواب:
اگر در چاپ كتاب ها بدون نام مؤلف، مصلحتى وجود داشته باشد، چاپ آنها با اين روش اشكالى نخواهد داشت. اما اينكه چاپ آنها در شرايط خاصى موجب زيان مراكز نشر و كتابفروشى ها مى شود، مانع از جواز چاپ نمى گردد.
انتخاب نوع كاغذ، تعداد صفحه و حجم كتاب در قرارداد جاب
سؤال 51:
ناشرى با نويسندهاى درباره چاپ كتاب وى توافق مى كند، ولى بعد از اين كه طرفين از همديگر جداشدند، ناشر مرداد مى شود كه كتاب را با
كدام كاغذ چاپ كند. چون ناشر يك نوع كاغذ دارد، اما با سه منبع توليد و هر كدام داراى قيمت متفاوت از ديگرى است؛ به گونه اى كه اگر كاغذ اعلى را انتخاب كند، سود آن تقليل مييابد و اگر كاغذ ارزان را در نظر بگيرد، سود آن ازدياد خواهد يافت و به طور طبيعى ناشران سود زياد را دوست دارند و از اين رو كاغذ ارزان را انتخاب مى كنند. اكنون سؤال اين است كه اگر نوع كاغذ، يكى اما منابع صنعت و توليد آن متفاوت باشد؛ يعنى توليد چند كشور و با قيمت هاى متفاوت باشد، آيا ناشر مى تواند هر نوعى را كه بخواهد انتخاب كند؟ يا اين كه لازم است رضايت صاحب كتاب را به دست آورد يا در قرارداد اين شرط را بگنجاند تا مشكل شرعى پيدانكند؟
جواب:
اگر در ضمن قرارداد، نوع كاغذ معين نشده باشد، مالاك، نوع متعارف و متداول در چاپخانهها و مراكز نشر است.
سؤال 52:
اگر بين ناشر و مؤلفى درباره چاپ كتابى، توافقى صورت گرفته باشد، آيا بر ناشر لازم است كه براى مؤلف تعداد صفحات كتاب و اندازه و حجم آن را مشخص نمايد؟ زيرا ناشر مى تواند در مورد حجم كتاب به اختيار خود عمل كند. يعنى حجم حروف (قلم و سايز) را به دلخواه خود انتخاب كند كه خود باعث كم يا زيادشدن صفحات كتاب و كوچك يا بزرگ شدن حجم آن خواهد شد. در نتيجه اگر ناشر بخواهد سود بيشتر به
دست آورد، مى تواند تعداد صفحات را با بزرگ كردن حجم حروف، افزايش دهد. در اينجا است كه مسأله حرص ناشر مطرح ميشود و بدين جهت او كتاب را مطابق منافعش تنظيم ميكند. نظر جناب عالى در اين مورد چيست؟
جواب:
اگر خصوصيات چاپ كه در سؤال مورد اشاره قرار گرفته، در قرارداد معين شده باشد؛ بايد طبق آن عمل گردد و گرنه مالاك آن چيزى است كه در چاپ كتاب از نگاه تعداد صفحات و حجم كتاب و حروف مورد استفاده و خصوصيات ديگر، متعارف است.
تأليف كتاب با نقل و تلخيص كتابهاى ديگران
سؤال 53:
برخى از مؤلفان به كثرت تأليفات توجه دارند، بدون اين كه از كيفيت و عمق برخوردار باشد و تنها به نقل زياد و تلخيص كتابهاى ديگر با ذكر منبع يا بدون ذكر آن اكتفا مى كنند. اين حالت ناشى از اندك بودن دانش است يا ناتوانى در ابداع و ابتكار حقيقى از جهت طرح مطالب و يا نوآورى در عرصه انديشه و فرهنگ. آيا آزادىهاى اسلامى افراد، اين نوع عمل مؤلفان را نيز شامل مى گردد؟ آيا اين يك نوع نقل و تلخيص و زيادهروى در آن نيست، به جاى ابداع و نوآورى و بازدهى واقعى؟
جواب:
براى مؤلف لازم نيست كه از قدرت علماى زياد در پژوهشى و نوآورى برخوردار باشد؛ زيرا تأليف هر فرد به حساب توانايى او است. لذا گاهى تأليف، چيزى بيشتر از نقل مطالب از اين يا آن كتاب نيست، مشروط بر اين كه در نقل، امانت رعايت گردد.
سيستم عددى براى حفظ كتاب از دستبرد و تحريف
سؤال 54:
كتابهاى دينى بسيارى از علما و مراجع دينى چاپ ميشود، بدون معيارهاى عددى كه متن حقيقى كتابها را صيانت و محافظت كند تا در آينده اگر به دست افراد غير امين بيفتند، از دستبرد تغيير و تحريف در امان بمانند. چنان كه در بسيارى از كتابهاى حديث مذاهب ديگر اسلامى چنين وضعيتى پيش آمده؛ يعنى با حذف بسيارى از احاديث مربوط به فضايل اميرالمؤمنين (ع) و احقيت ايشان به خلافت بعد از پيامبر خدا (ص) و همچنين با حذف فضايل اهل بيت (ع) به چاپ رسيدهاند. چنين روشى با سيستم جهانى تأليف نيز سازگار و هماهنگ است. امروزه در اين سيستم جهانى، هر تأليف و هر چيز چاپى و در هر موضوعى داراى شماره معيارى خاصى است كه متن حقيقى كتاب را على رغم گذشت زمان، چنان كه هست و بدون هيچ تغييرى با حذف يا اضافه و يا تحريف، حفظ مى كند. امروز كتابخانه هاى بزرگ دنيا همين سيستم را رعايت مى كنند. اين سيستم در واقع به يك نوع نظارت قانونى دايمى تبديل شده است تا
صحت متن هر كتابى مطابق به آنچه مؤلف آن را تهيه كرده است، در چاپهاى بعدى رعايت و تضمين گردد.
جواب:
اما در مورد كتابهاى علمى تحقيقى مثل كتاب هاى اصولى و فقهى و مانند آنها، قرار دادن آنها تحت يك معيار عددى كه هر نظريه و ابتكار و تحقيق را حفظ كند، اصولًا ناممكن است؛ علاوه بر اين كه جنين كارى لازم هم نيست. اما كتاب هاى حديث را مى توان تحت اين معيار قرار داد؛ به گونه اى كه از هر نوع كم يا زياد كردن محفوظ بمانند. اما اين كار هم لازم نيست. تنها چيزى كه حرام است تحريف حقايق و خيانت در امانت و حذف نصوصى مربوط به فضايل امير المؤمنين (ع) و احقيت ايشان براى خلافت است.
نويسندگان دربار و تحريف تاريخ
سؤال 55:
تاريخ اسلامى ما گرفتار نويسندگانى است كه از سوى زمامداران تعيين مى شوند. اين نوع نويسندگان، تاريخ و رويدادهاى آن را آنچنان مينويسند كه كاخ هاى قدرت به آنان ديكته كرده باشند، حتى اگر حقايق و پشت پرده رويدادها را با توطئه و دسيسه بپوشانند و كتمان كنند. هنوز هم بسيارى از اين دسته از نويسندگان در بسيارى از كشورهاى ما، در اطراف زمامداران و نظامهاى حاكم مى چرخند. تكليف