تهيه رساله دانشگاهى توسط كسى ديگر
سؤال 79:
برخى از محصلين تحصيلات عالى در دانشگاهها در آماده كردن رساله (تز) هاى دانشگاهى خود، با نويسندگان ديگرى توافق مى كنند تا اين رساله ها را در مقابل مبلغ پول، نوشته و آماده كنند و سپس آنان بعد از اين كه براى آمادگى دفاع، رساله تهيه شده را به دقت خواندند و مطالعه كردند، به اين عنوان كه خود آن را تهيه كرده اند، به مقامات مربوطه دانشگاه تقديم مى كنند و بعد هم با دروغ و تزوير به درجه ماسترى يا دكترى نايل مى شوند. نظر شريعت در مورد اين دانشجويان چيست؟ همچنين نظر شريعت در مورد كسى كه رساله دانشگاهى را به نيابت از ديگرى تهيه كرده چيست؟
جواب:
اين عمل جايز نيست. چنان كه عمل كسى كه به نيابت از ديگرى به نوشتن رساله مى پردازد، نيز جايز نيست.
خريدارى كتابهاى اديان ديگر
سؤال 80:
آيا براى مسلمان جايز است كه كتابهاى آسمانى اديان ديگر غير از اسلام را على رغم وجود تحريف و تزوير در آنها خريدارى كند؟
جواب:
بلى! جايز است و اشكالى ندارد. وجود تحريف و تزوير مانع جواز خريدان نيست.
نقل حديت بدون اطمينان از صحت سند
سؤال 81:
آيا براى نويسنده يا استاد جايز است كه به حديثى از احاديث پيامبر (ص) يا ائمه (ع) استشهاد كند، بدون اين كه درباره عبارت حقيقى آن متيقن باشد، به گونه اى كه نقل به معنى نمايد و در عين حال به پيامبر يا يكى از ائمه (ع) نسبت دهد؟
جواب:
استشهاد به آن جايز است به عنوان اين كه در فلان كتاب روايت شده است و به عنوان اين كه سخن پيامبر (ص) يا يكى از ائمه (ع) است جايز نيست، مگر اين كه در باره صحت سند آن مطمئن شود.
نقل به معناى آيات قرآن
سؤال 82:
درباره آيات قرآن كريم چطور؟ آيا نويسنده يا كنفرانس دهنده يا سخنران مى تواند بدون اطمينان از ناص حقيقى آيه قرآن، مضمون و
معناى آن را نقل كند و اين نقل به معنا را يادآورى هم كند؟ اگر اصلًا يادآورى هم نكند چطور؟
جواب:
استشهاد به عنوان آيه قرآن، بدون اطمينان از ناص حقيقى آن جايز نيست.
ترجمه نادرست قرآن كريم
سؤال 83:
نظر جناب عالى چيست درباره ترجمه قرآن كريم به زبانهاى خارجى توسط مترجمان غير ماهر و ناوارد كه گاهى در ترجمه مرتكب خطا هم مى شوند، به گونه اى كه برخى از معانى قرآنى را طورى نقل مى كنند كه معناى حقيقى آيات را انتقال نمى دهد. اگر اين كار غير عمدى باشد نظر جناب عالى چيست؟ اگر مترجم از روى عمد و به منظور گمراهساختن يا تحريف كلام خداوند اين كار را انجام داده باشد، چه حكم دارد؟
جواب:
ترجمه براى افراد غير ماهر و ناوارد كه بداند در ترجمه مرتكب خطا مى شود، به گونه اى كه مناسب شأن قرآن و صدور آن از جانب خداوند نباشد، جايز نيست. اما اگر نداند كه خطا مى كند و يا اين كه خطا جزئى باشد اشكال ندارد. اما اگر تحريف و تفسير به غير معناى اصلى، از روى عمد و از قصد باشد جايز نيست.
چاپ قرآن در چاپخانه غير مسلمان
سؤال 84:
آيا چاپ قرآن شريف در چاپخانه اى كه مالك يا كاركنان آن غير مسلمان باشد، چه در كشورهاى اسلامى يا غير اسلامى، جواز دارد؟
جواب:
بلى! جايز است و اشكالى ندارد، مشروط بر اين كه از نگاه عرف اهانت به قرآن شمرده نشود.
گذاشتن قرآن كريم در قفسه كتاب يا بر كرسى
سؤال 85:
آيا گذاشتن قرآن به عنوان يك كتاب مقدس آسمانى، در قفسه كتاب در كنار كتابهاى دنيوى جايز است؟ آيا اين يك نوع اهانت به كتاب خداوند نيست؟ نظر جنابعالى چيست در مورد كسى كه قرآن را روى كرسى خاص مى گذارد، به طور دايمى در كنار مصلايى كه معمولًا در منزل خود در آنجا نماز مى گذارد، با توجه به اين كه مصلى و كرسى قر آن در روى زمين قراردارد؟
جواب:
بلى! جايز است و اين اهانت به قرآن شمرده نمى شود. همچنين گذاشتن قرآن بر روى كرسى خاص اشكالى ندارد.
چاپ قرآن با كامپيوتر توسط شخص جنب
سؤال 89:
آيا چاپ قرآن توسط شخص جنب، با دستگاه كامپيوتر و بدون لمس نوشته ورقى كه با اين دستگاه چاپ مى شود، جايز است؟
جواب:
بلى! چاپ قرآن كريم با دستگاه كامپيوتر جايز است.
تفسيرهاى نادرست قرآن كريم
سؤال 87:
هر از چند گاهى در كتاب هاى عامه، تفسيرهاى ارتجالى و بدون مطالعه را در مورد آيات قرآن يا حديث شريف مى خوانيم كه هيچ مستند علمى نداشته و از نگاه موازين علمى، تفسيرهاى نادرست و خطا مى باشند. آيا بر كسانى كه توانايى علمى دارند واجب است كه اين نوع نوشته ها را نقد و رد كنند و با ذكر خطاهاى آنها، به تفسير مشهور و احاديث پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) و به آنچه موافق عقل و اجماع باشد، ارجاع دهند؟
جواب:
رد و نقد اين نوع نوشته ها واجب نيست، بلكه گاهى اين رد و نقلها موجب مفسده مى شود.
استفاده از متد شك در مطالعات قرآنى
سؤال 88:
نظر جنابعالى چيست درباره «متد شك» در مباحث علمى؛ بدين ترتيب كه پژوهشگر طرح موضوعات علمى را به خاطر روشن نبودن مسأله و يا عدم يقين كامل، با شك و ترديد و طرح سؤالهاى منطقى آغاز ميكند و سپس به تدريج جستجو را ادامه مى دهد تا به حقيقت موضوع نايل گردد؟ آيا مى توان از اين متد در مطالعات قرآنى نيز استفاده كرد، مثل بررسى برخى از حقايق طبيعت كه قرآن به آنها اشاره كرده و علم هم هنوز به بحث درباره آنها ادامه مى دهد؟
جواب:
استفاده از اين روش اشكالى ندارد. ولى نمى تواند آنچه را كه از طريق مطالعه، پژوهش، حدس و اجتهاد به آن مى رسد، به خداوند متعال نسبت دهد.
علم جديد و مسايل غيبى
سؤال 89:
قرآن كريم به پارهاى از مسايل مربوط به مرگ مانند: روح، قبض روح در حال مرگ، عالم برزخ، روز نشر، قيامت و غيره اشاره كرده است. آيا بحات در اين مسايل براى علم جديد به طور مطلق و دايمى محال است يا اين كه از نگاه عقلى بحث درباره آنها امكان پذير است؟
جواب:
بلى! براى علم جديد محال است كه به اين مسايل دست پيدا كند؛ زيرا اين مسايل از امور غيبى است كه جز خداوند يا كسى كه خداوند بخواهد مانند پيامبر اكرم (ص)، از آنها آگاهى ندارد.
ذكر منبع و سند حديت
سؤال 90:
شهرت صحت بسيارى از احاديث باعث شده كه بسيارى از نويسندگان به راويان آنها اشاره نكنند و در اين رابطه برخى از علماى عامه بر برخى از نويسندگان شيعه خرده ميگيرند كه چرا منبع و سند حديث را ذكر نمى كنند و تنها به ذكر متن اكتفا مى نمايند؟ به نظر جنابعالى آيا ذكر منبع و سند واجب است يا اين كه ذكر منبع كافى است؟
جواب:
هرگاه ذكر منبع و سند، فايده و اثر مثبت داشته باشد، بايد نويسنده آن را ذكر كند.
عدم ثبوت صحت برخى روايات
سؤال 91:
در برخى از احاديث آمده است كه هر كس يك بيت شعر درباره
پيامبر (ص) يا ائمه (ع) بنويسد، يك خانه در بهشت به او داده مى شود. صحت اين نوع احاديث در چه حد است؟
جواب:
صحت اين احاديث به اثبات نرسيده است. ولى عمل به آنها به عنوان رجاء اشكال ندارد.
سؤال 92:
رواياتى، از «ملاحم و فتن» يعنى جنگ ها و آشوبها در تاريخ سخن مىگويد. صحت اين روايات در چه حد است؟ آيا آنها در ميراث اسلامى ما ريشه و اساسى دارد؟
جواب:
اين مسأله در ميراث اسلامى ما اساس و بنيادى ندارد و روايات وارده در اين موضوع، بى اساسى است.
سؤال 93:
نظر جناب شما در مورد انتساب خطبه «البيان» به امام على (ع) چيست؟
جواب:
نسبت اين خطبه په امام اميرالمؤمنين (ع) صحت ندارد.