چاپ قرآن در چاپخانه غير مسلمان
سؤال 84:
آيا چاپ قرآن شريف در چاپخانه اى كه مالك يا كاركنان آن غير مسلمان باشد، چه در كشورهاى اسلامى يا غير اسلامى، جواز دارد؟
جواب:
بلى! جايز است و اشكالى ندارد، مشروط بر اين كه از نگاه عرف اهانت به قرآن شمرده نشود.
گذاشتن قرآن كريم در قفسه كتاب يا بر كرسى
سؤال 85:
آيا گذاشتن قرآن به عنوان يك كتاب مقدس آسمانى، در قفسه كتاب در كنار كتابهاى دنيوى جايز است؟ آيا اين يك نوع اهانت به كتاب خداوند نيست؟ نظر جنابعالى چيست در مورد كسى كه قرآن را روى كرسى خاص مى گذارد، به طور دايمى در كنار مصلايى كه معمولًا در منزل خود در آنجا نماز مى گذارد، با توجه به اين كه مصلى و كرسى قر آن در روى زمين قراردارد؟
جواب:
بلى! جايز است و اين اهانت به قرآن شمرده نمى شود. همچنين گذاشتن قرآن بر روى كرسى خاص اشكالى ندارد.
چاپ قرآن با كامپيوتر توسط شخص جنب
سؤال 89:
آيا چاپ قرآن توسط شخص جنب، با دستگاه كامپيوتر و بدون لمس نوشته ورقى كه با اين دستگاه چاپ مى شود، جايز است؟
جواب:
بلى! چاپ قرآن كريم با دستگاه كامپيوتر جايز است.
تفسيرهاى نادرست قرآن كريم
سؤال 87:
هر از چند گاهى در كتاب هاى عامه، تفسيرهاى ارتجالى و بدون مطالعه را در مورد آيات قرآن يا حديث شريف مى خوانيم كه هيچ مستند علمى نداشته و از نگاه موازين علمى، تفسيرهاى نادرست و خطا مى باشند. آيا بر كسانى كه توانايى علمى دارند واجب است كه اين نوع نوشته ها را نقد و رد كنند و با ذكر خطاهاى آنها، به تفسير مشهور و احاديث پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) و به آنچه موافق عقل و اجماع باشد، ارجاع دهند؟
جواب:
رد و نقد اين نوع نوشته ها واجب نيست، بلكه گاهى اين رد و نقلها موجب مفسده مى شود.
استفاده از متد شك در مطالعات قرآنى
سؤال 88:
نظر جنابعالى چيست درباره «متد شك» در مباحث علمى؛ بدين ترتيب كه پژوهشگر طرح موضوعات علمى را به خاطر روشن نبودن مسأله و يا عدم يقين كامل، با شك و ترديد و طرح سؤالهاى منطقى آغاز ميكند و سپس به تدريج جستجو را ادامه مى دهد تا به حقيقت موضوع نايل گردد؟ آيا مى توان از اين متد در مطالعات قرآنى نيز استفاده كرد، مثل بررسى برخى از حقايق طبيعت كه قرآن به آنها اشاره كرده و علم هم هنوز به بحث درباره آنها ادامه مى دهد؟
جواب:
استفاده از اين روش اشكالى ندارد. ولى نمى تواند آنچه را كه از طريق مطالعه، پژوهش، حدس و اجتهاد به آن مى رسد، به خداوند متعال نسبت دهد.
علم جديد و مسايل غيبى
سؤال 89:
قرآن كريم به پارهاى از مسايل مربوط به مرگ مانند: روح، قبض روح در حال مرگ، عالم برزخ، روز نشر، قيامت و غيره اشاره كرده است. آيا بحات در اين مسايل براى علم جديد به طور مطلق و دايمى محال است يا اين كه از نگاه عقلى بحث درباره آنها امكان پذير است؟
جواب:
بلى! براى علم جديد محال است كه به اين مسايل دست پيدا كند؛ زيرا اين مسايل از امور غيبى است كه جز خداوند يا كسى كه خداوند بخواهد مانند پيامبر اكرم (ص)، از آنها آگاهى ندارد.
ذكر منبع و سند حديت
سؤال 90:
شهرت صحت بسيارى از احاديث باعث شده كه بسيارى از نويسندگان به راويان آنها اشاره نكنند و در اين رابطه برخى از علماى عامه بر برخى از نويسندگان شيعه خرده ميگيرند كه چرا منبع و سند حديث را ذكر نمى كنند و تنها به ذكر متن اكتفا مى نمايند؟ به نظر جنابعالى آيا ذكر منبع و سند واجب است يا اين كه ذكر منبع كافى است؟
جواب:
هرگاه ذكر منبع و سند، فايده و اثر مثبت داشته باشد، بايد نويسنده آن را ذكر كند.
عدم ثبوت صحت برخى روايات
سؤال 91:
در برخى از احاديث آمده است كه هر كس يك بيت شعر درباره
پيامبر (ص) يا ائمه (ع) بنويسد، يك خانه در بهشت به او داده مى شود. صحت اين نوع احاديث در چه حد است؟
جواب:
صحت اين احاديث به اثبات نرسيده است. ولى عمل به آنها به عنوان رجاء اشكال ندارد.
سؤال 92:
رواياتى، از «ملاحم و فتن» يعنى جنگ ها و آشوبها در تاريخ سخن مىگويد. صحت اين روايات در چه حد است؟ آيا آنها در ميراث اسلامى ما ريشه و اساسى دارد؟
جواب:
اين مسأله در ميراث اسلامى ما اساس و بنيادى ندارد و روايات وارده در اين موضوع، بى اساسى است.
سؤال 93:
نظر جناب شما در مورد انتساب خطبه «البيان» به امام على (ع) چيست؟
جواب:
نسبت اين خطبه په امام اميرالمؤمنين (ع) صحت ندارد.
مظلوميت حضرت فاطمه (ع)
سؤال 96:
برخى از نظرياتى ظهور كرده كه در مورد مظلوميت حضرت فاطمه زهرا (س) ترديد كرده اند. بر اين نظريات نقدها و ردهاى زيادى نوشته شده كه برخى از آنها به حد تحقير، توهين، دشنام، ابله خواندن و حتى تكفير هم رسيده است. نظر جناب عالى در اين مورد چيست؟
جواب:
تكفير جايز نيست مگر در صورت انكار توحيد يا رسالت و يا انكار آنچه به انكار و تكذيب رسالت منجر شود، مشروط بر اين كه به اين ملازمه، التفات و آگاهى وجود داشته باشد و گرنه موجب كفار نمى گردد. اما در مظلوميت حضرت فاطمه زهرا (ع) بعد از رحلت پدرش از نگاه روايات و تاريخ، هيچ شك و شبهه اى وجود ندارد. ولى اختلاف و مناقشه در اين مساله و دشنام، شاتم، تقبيح و محكوم كردن ها، براى شيعيان سودى جز تفرقه ندارد و تنها دشمنان از آن سود ميبرند. اين نوع مسايل بايد با شيوه حكيمانه و با موعظه حسنه حل شود، نه با مشاجره و تقبيح و توهين، در غير اين صورت، مسايلى، بيشتر پيچيده خواهد شد. در اين مورد بايد اطراف قضيه به يك راه حل برسند و تنها هدف همه، هم خدمت به مذهب
و مصالح عمومى طايفه باشد.
عدم ثبوت صحت برخى از روايات مربوط به عاشورا
سؤال 95:
در برخى از كتاب ها، درباره برخى از روايات مربوط به سيره امام حسين (ع) و برخى از رويدادهاى روز عاشورا مثل ازدواج قاسم بن الحسن (ع) با سكينه دختر امام حسين (ع) اظهار ترديد شده است. نظر جنابعالى درباره اين بحث ها به طور كلى و در خصوص ازدواج قاسم با سكينه چيست؟
جواب:
صحت ازدواج قاسم با سكينه ثابت نشده است. اما قضايا و رويدادهاى عاشورا با همه خصوصيات آن ممكن است همگى مطابق واقع باشد. ولى برخى از اين خصوصيات از طريق روايات صحيحه به ما نرسيده است؛ نقل آنها به قصد رجاء اشكال ندارد.
تكليف دانشجويان در غرب در برخورد با بى حجابى
سؤال 96:
دانشجويان ما كه در غرب مشغول تحصيل هستند، با بسيارى از مشكلات و از آن جمله برخورد با بى حجابى مواجه هستند. اين پديده در غرب به عنوان يك امر طبيعى تلقى ميشود و مظاهر آن در هر مكان و حتى در
كتاب هاى آموزشى ديده مى شود. تكليف شرعى دانشجويان ما در چنين حالاتى چيست؟
جواب:
نه تنها عكس زنان در كتاب بلكه حتى نگاه به زنان بيحجابى كه اگر منع شوند، عمل نخواهند كرد، از نگاه شرع مجاز است، مشروط بر اين كه اين نگاه از روى شهوت نباشد.
ضرورت اعلام خطا براى نويسنده
سؤال 97:
هر گاه نويسنده اى بفهمد كه در يكى از موضوعات خود كه در كتاب، مجله و يا روزنامه اى نشرشده، اشتباه كرده است، تكليف شرعى او چيست؟ آيا بر او شرعاً واجب است كه خطاى علمى خود را اعلام كند؟ مخصوصاً اگر اين خطا باعث ضرر براى ديگران شود؟
جواب:
اگر خطا در بررسى نظريات علمى باشد، اعلام آن واجب نيست. اما اگر خطا در مسايل عملى باشد مثل اين كه فقيه در فتواى خود اشتباه كند مانند اين كه به جواز چيزى فتوادهد كه در واقع واجب يا حرام باشد، يا اين كه فتوا به وجوب دهد و در واقع حرام باشد و يا بالعكس؛ در اين حالت لازم است كه در صورت امكان، خطاى خود را براى مردم اعلام كند. ولى اگر فتوا به وجوب يا حرمت دهد و