کتاب اسلام دین فطرت

ب - مواد زيانبخش

خوردن، آشاميدن، تزريق و يا استعمال چيزي كه براي جسم و يا روح انسان ضرر قابل توجه دارد حرام است .

ج - مايعات و آشاميدني هاي حرام

هر چيز مست كننده مانند شراب، فقاع (يك نوع آب جو) و خون و آنچه به وسيله ملاقات با نجس، نجس شده، حرام است . همچنين بنابر احتياط واجب هر چيزي كه طبيعت انسان از آن متنفر است حرام مي‌باشد.

احكام خوراكي ها

1 -خوردن خوراكي كه متعلق به ديگري است، بدون رضايت و اجازه وي جايز نيست و براي خوردن بايد رضايت او جلب شود.2 -خوردن و آشاميدن از منزل يا باغ پدر، مادر، برادر، خواهر، عمه، عمو، دايي، خاله، فرزند، همسر و نيز دوستان و كسي كه منزل و محل كار خود را به انسان محول نموده جايز است ; مگر در صورتي كه اطمينان يا گمان به راضي نبودن آنان داشته باشد.3 -كسي كه در اثر گرسنگي و يا تشنگي به حد اضطرار رسيده و چيز حلال به دست نمي آورد، در حدي كه خطر را از خود دفع نمايد، مي‌تواند از چيز حرام بخورد و يا بياشامد; و اگر ناچار شود از مال شخص ديگري بخورد، بايد عوض آن را بدهد.4 -كسي كه درمان بيماري او به نظر پزشك متخصص و مطمئن، منحصر در استفاده كردن از حرام است، در حد ضرورت اشكال ندارد.

5 -سر سفره اي كه در آن شراب مي‌خورند، اگر انسان يكي از آنان محسوب شود، نبايد بنشيند و از خوردن از آن سفره بايد اجتناب نمايد.6 -خوردن و آشاميدن از ظرف طلا يا نقره و استعمال آن حرام است .

تفريحات و سرگرمي ها

از اميرالمؤمنين (ع) نقل شده كه مؤمن در زندگي خود وقتي را براي مناجات با پروردگارش اختصاص دهد، و زماني را براي اداره زندگي مادي خويش بگذارد و زماني نفس را با لذت آن در قلمرويي كه مشروع و زيباست تنها و آزاد گذارد: "للمؤمن ثلاث ساعات : فساعة يناجي فيها ربه و ساعة يرم معاشه و ساعة يخلي بين نفسه و بين لذتها فيما يحل و يجمل ."[1]اين تقسيم بندي نكات مهمي را دربر دارد:1 -دين به ابعاد مختلف زندگي انسان توجه كرده است .2 -كار و تلاش براي زندگي و همچنين پرداختن به لذتهاي مادي از نظر دين مورد توجه و تأكيد قرار گرفته است .3 -لذتهاي نفساني از چند بعد مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد:الف -از اين جهت كه تفريحات سالم به اندازه خود از لوازم حيات است و بايد در زندگي انسان وجود داشته باشد; سيره مستمر مسلمانان در بازيها به طور عموم تأييد شده است و مخالفتي با آن نشان نداده اند.[2]ب -پرداختن به اين امور (تفريحات و سرگرمي ها) مي‌تواند جنبه تربيتي و آموزشي داشته باشد. بنابراين نبايد تفريحات و شوخي ها به هزل و هرزگي و بيهودگي و اذيت و آزار و مسخره كردن ديگران كشيده شود.[3]
[1]سيد رضي، نهج البلاغه، حكمت 390، ص 545 .
[2]نجفي، محمدحسن، جواهرالكلام، ج 28، ص 221 و 222 .
[3]كليني، كافي، ج 2، ص 663 - 665 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :537

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

ج -از آنجايي كه تفريحات سالم در پرورش جسم و روح بسيار دخيل اند، بنابراين بر آنها فايده عقلاني و مصلحت و غرض صحيح مترتب است . از پيامبر اكرم6روايت شده است : "علموا ابنأكم السباحة و الرماية"[1]"به فرزندان خويش شنا و تيراندازي بياموزيد." به طور كلي سرگرمي هاي گوناگون اگر همراه با كار حرام يا مستلزم حرام نباشد اشكال ندارد. بنابراين گوش دادن و ديدن برنامه هاي سينما، تئاتر، راديو، تلويزيون، ماهواره، اينترنت و مانند آن چنانچه مستلزم فساد افكار و اخلاق فرد يا جامعه يا ترويج باطل نباشد اشكال ندارد; ولي مواظب باشند مانع از كارهاي واجب و مهم نشود و تمام وقت خود را سرگرم به اين چيزها نكنند، مخصوصا كودكان كه بايد نسبت به آنها دقت بيشتري اعمال گردد.

مسابقات

برگزاري مسابقاتي كه در تقويت دين و بالا بردن بينش علمي، ادبي، هنري و يا فني جامعه مؤثر است، مانند مسابقات حفظ قرآن، احكام، مقاله نويسي، رياضي، فيزيك، شيمي و... بدون شرطبندي دو طرف جايز است . و اگر فرد ثالث و يا دولت و يا مؤسسه برگزاركننده به برندگان جوايزي اعطا كند اشكال ندارد; و برنده، مالك جايزه مي‌شود. در چند مسابقه شرطبندي دو طرف هم جايز است و آنها عبارتند: از اسب دواني و تيراندازي ; و بعيد نيست در مسابقه با انواع ابزار و وسايل جنگي روز مانند تفنگ، هواپيماي جنگي، تانك و غيره نيز شرطبندي جايز باشد. در مسابقاتي كه شرطبندي در آنها جايز است امور زير بايد رعايت شود:1 -بايد در مسابقه، ايجاب و قبول با لفظ و يا كاري كه بر آن دلالت كند ابراز شود.2 -طرفين عاقل و بالغ و داراي اختيار و قصد باشند.
[1]كليني، كافي، ج 6، ص 47، حديث 4 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :538

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

3 -مقدار جايزه - خواه به صورت عين يا دين - معين باشد و يكي از دو طرف و يا شخص سوم پرداخت نمايد.4 -جهاتي كه جهل به آنها موجب نزاع مي‌گردد روشن باشد. مانند هدف، مقدار مسافت، خط شروع و پايان، نوع وسيله و... .

احكام برخي از تفريحات

1 - غنا

غنا و هر آوازي كه مهيج شهوت جنسي و موجب فساد اخلاق و تباه شدن عقل و شرافت انسان يا ترويج باطل باشد، خواندن و گوش دادن و نيز ياد دادن و يادگرفتن و شغل قرار دادن آن حرام است . در روايات از آنچه كه لهو و لعب و غنا باشد بسيار مذمت شده است ; از جمله در روايتي آمده است : "خانه اي كه در آن شراب و آلات لهو و موسيقي و قمار باشد، ملائكه به آن خانه وارد نمي شوند و دعاي اهل خانه مستجاب نمي گردد و بركت از آن خانه رخت برمي بندد."[1]و در روايتي امام صادق (ع) فرمود: "خانه غنا از مصيبت و بلاي ناگهاني در امان نيست ."[2]البته غناي زنان خواننده براي زنها در مجالس عروسي استثنا شده و حرام نيست، ولي بايد مردهاي نامحرم صداي آنان را نشنوند و مشتمل بر منكر نباشد و بنابر احتياط واجب به مجلس عروسي اكتفا شود و در مجالس جشن ديگر خوانده نشود. اگر كسي شك داشته باشد كه آواز يا آهنگي از لحاظ عرفي مناسب با مجالس فساد و از مصاديق غناي حرام مي‌باشد يا نه، اجتناب از آن لازم نيست ; گرچه احتياط خوب است .

2 - شعبده بازي

شعبده بازي در صورتي كه براي جلوه دادن حق به شكل باطل و يا باطل به شكل حق باشد، جايز نيست ; ولي اگر براي سرگرمي و پركردن اوقات فراغت باشد، اشكال ندارد.
[1]حر عاملي، وسائل الشيعة، باب 100) از ابواب ما يكتسب به، ج 17، ص 315، حديث 13) .
[2]همان، باب 99، ص 303، حديث 2 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :539

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

3 - احضار ارواح و هيپنوتيزم

احضار ارواح چنانچه موجب هتك يا اذيت آنان و يا برهم زدن نظم عمومي و مانند آن نباشد اشكال ندارد; و خواب مصنوعي (هيپنوتيزم) در صورتي كه اثر سوئي بر آن مترتب نباشد، دليلي بر حرمت آن وجود ندارد.

4 - قمار

بازي و مسابقه با آلات و وسايلي كه براي قمار وضع شده است جايز نيست ; هر چند بنابر احتياط به قصد سرگرمي و بدون شرطبندي باشد. ولي بازي و مسابقه با آلاتي كه در نظر عرف مردم مخصوص قمار نيست و قبلا هم نبوده يا قبلا مخصوص قمار بوده و اكنون از آلت قمار بودن به طور كلي خارج شده است، اشكال ندارد. خداوند قمار را عملي شيطاني مي‌داند كه موجب عداوت و كينه ميان مسلمانان مي‌شود و نيز موجب بازماندن از ياد خداوند و از نماز مي‌گردد: (انما يريد الشيطان أن يوقع بينكم العداوة و البغضاء في الخمر و الميسر و يصدكم عن ذكر الله و عن الصلوة ).[1]

5 - مواد مخدر

استفاده از مواد مخدر چنانچه ضرر عقلايي براي انسان داشته باشد، يا حتي احتمال چنين ضرري داشته باشد، حرام است ; مگر اين كه بيمار باشد و معالجه او از نظر پزشك متخصص منحصر به اين راه باشد.
[1]سوره مائده (5)، آيه 91 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :540

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

اقتصاد

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

اهميت اقتصاد

اقتصاد با همه اهميتي كه دارد - چنان كه برخي ادعا كرده اند - زيربناي همه مسائل اخلاقي و اعتقادي فرد و جامعه نيست ; اما تأثير آن را در فرهنگ و بسياري از آداب و رسوم و جريانهاي روزمره زندگي و افراد و ملل نمي توان انكار كرد. آنچه به دين مربوط مي‌شود، بيان احكام اقتصادي و رعايت شئون داد و ستد و كار و كوشش و مقررات كلي توليد و توزيع و مصرف است . به همين دليل در تعاليم اسلامي مسائل اقتصادي به ويژه مسأله فقر و غنا مورد توجه جدي قرار گرفته، به حدي كه پيامبراكرم6درباره ناداري فرمود: "كاد الفقر ان يكون كفرا"[1]"نزديك است كه فقر به كفر بينجامد." اسلام اهدافي را در زندگي فردي و اجتماعي بشر قرار داده كه بدون اقتصاد سالم غير قابل تأمين است . از سويي بايد انسان همواره آزاد بماند و بر كرامت انساني اش آسيب نرسد. "لاتكن عبد غيرك و قد جعلك الله حرا"[2]"بنده ديگري مشو، كه خدا تو را آزاد آفريده است ." از سويي ديگر جامعه بايد بر محور عدالت و نيكي بچرخد، (ان الله يأمر بالعدل و الاحسان )[3]"خدا به دادگري و نيكي فرمان مي‌دهد." رسيدن به اين اهداف هنگامي ميسر است كه اولا: ملت مسلمان در اقتصاد نيازمند نباشد; به ويژه دستش به طرف غير مسلمانان دراز نگردد. نيازمندي با وابستگي ملازم است و كرامت انسان را مخدوش مي‌كند; گرچه اسم بردگي در كار نباشد. هر ملتي كه در مسائل اقتصادي به طور يك جانبه دستش به طرف ملل ديگر
[1]صدوق، الخصال، باب الواحد، ص 12، حديث 40 ; مجلسي، بحارالانوار، ج 69، ص 30 .
[2]سيد رضي، نهج البلاغه، نامه 31، ص 401 .
[3]سوره نحل (16)، آيه 90 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :543

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست