5 -سر سفره اي كه در آن شراب ميخورند، اگر انسان يكي از آنان محسوب شود، نبايد بنشيند و از خوردن از آن سفره بايد اجتناب نمايد.6 -خوردن و آشاميدن از ظرف طلا يا نقره و استعمال آن حرام است .
تفريحات و سرگرمي ها
از اميرالمؤمنين (ع) نقل شده كه مؤمن در زندگي خود وقتي را براي مناجات با پروردگارش اختصاص دهد، و زماني را براي اداره زندگي مادي خويش بگذارد و زماني نفس را با لذت آن در قلمرويي كه مشروع و زيباست تنها و آزاد گذارد: "للمؤمن ثلاث ساعات : فساعة يناجي فيها ربه و ساعة يرم معاشه و ساعة يخلي بين نفسه و بين لذتها فيما يحل و يجمل ."[1]اين تقسيم بندي نكات مهمي را دربر دارد:1 -دين به ابعاد مختلف زندگي انسان توجه كرده است .2 -كار و تلاش براي زندگي و همچنين پرداختن به لذتهاي مادي از نظر دين مورد توجه و تأكيد قرار گرفته است .3 -لذتهاي نفساني از چند بعد ميتواند مورد توجه قرار گيرد:الف -از اين جهت كه تفريحات سالم به اندازه خود از لوازم حيات است و بايد در زندگي انسان وجود داشته باشد; سيره مستمر مسلمانان در بازيها به طور عموم تأييد شده است و مخالفتي با آن نشان نداده اند.[2]ب -پرداختن به اين امور (تفريحات و سرگرمي ها) ميتواند جنبه تربيتي و آموزشي داشته باشد. بنابراين نبايد تفريحات و شوخي ها به هزل و هرزگي و بيهودگي و اذيت و آزار و مسخره كردن ديگران كشيده شود.[3]
[1]سيد رضي، نهج البلاغه، حكمت 390، ص 545 .
[2]نجفي، محمدحسن، جواهرالكلام، ج 28، ص 221 و 222 .
[3]كليني، كافي، ج 2، ص 663 - 665 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :537
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
ج -از آنجايي كه تفريحات سالم در پرورش جسم و روح بسيار دخيل اند، بنابراين بر آنها فايده عقلاني و مصلحت و غرض صحيح مترتب است . از پيامبر اكرم6روايت شده است : "علموا ابنأكم السباحة و الرماية"[1]"به فرزندان خويش شنا و تيراندازي بياموزيد." به طور كلي سرگرمي هاي گوناگون اگر همراه با كار حرام يا مستلزم حرام نباشد اشكال ندارد. بنابراين گوش دادن و ديدن برنامه هاي سينما، تئاتر، راديو، تلويزيون، ماهواره، اينترنت و مانند آن چنانچه مستلزم فساد افكار و اخلاق فرد يا جامعه يا ترويج باطل نباشد اشكال ندارد; ولي مواظب باشند مانع از كارهاي واجب و مهم نشود و تمام وقت خود را سرگرم به اين چيزها نكنند، مخصوصا كودكان كه بايد نسبت به آنها دقت بيشتري اعمال گردد.
مسابقات
برگزاري مسابقاتي كه در تقويت دين و بالا بردن بينش علمي، ادبي، هنري و يا فني جامعه مؤثر است، مانند مسابقات حفظ قرآن، احكام، مقاله نويسي، رياضي، فيزيك، شيمي و... بدون شرطبندي دو طرف جايز است . و اگر فرد ثالث و يا دولت و يا مؤسسه برگزاركننده به برندگان جوايزي اعطا كند اشكال ندارد; و برنده، مالك جايزه ميشود. در چند مسابقه شرطبندي دو طرف هم جايز است و آنها عبارتند: از اسب دواني و تيراندازي ; و بعيد نيست در مسابقه با انواع ابزار و وسايل جنگي روز مانند تفنگ، هواپيماي جنگي، تانك و غيره نيز شرطبندي جايز باشد. در مسابقاتي كه شرطبندي در آنها جايز است امور زير بايد رعايت شود:1 -بايد در مسابقه، ايجاب و قبول با لفظ و يا كاري كه بر آن دلالت كند ابراز شود.2 -طرفين عاقل و بالغ و داراي اختيار و قصد باشند.
[1]كليني، كافي، ج 6، ص 47، حديث 4 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :538
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
3 -مقدار جايزه - خواه به صورت عين يا دين - معين باشد و يكي از دو طرف و يا شخص سوم پرداخت نمايد.4 -جهاتي كه جهل به آنها موجب نزاع ميگردد روشن باشد. مانند هدف، مقدار مسافت، خط شروع و پايان، نوع وسيله و... .
احكام برخي از تفريحات
1 - غنا
غنا و هر آوازي كه مهيج شهوت جنسي و موجب فساد اخلاق و تباه شدن عقل و شرافت انسان يا ترويج باطل باشد، خواندن و گوش دادن و نيز ياد دادن و يادگرفتن و شغل قرار دادن آن حرام است . در روايات از آنچه كه لهو و لعب و غنا باشد بسيار مذمت شده است ; از جمله در روايتي آمده است : "خانه اي كه در آن شراب و آلات لهو و موسيقي و قمار باشد، ملائكه به آن خانه وارد نمي شوند و دعاي اهل خانه مستجاب نمي گردد و بركت از آن خانه رخت برمي بندد."[1]و در روايتي امام صادق (ع) فرمود: "خانه غنا از مصيبت و بلاي ناگهاني در امان نيست ."[2]البته غناي زنان خواننده براي زنها در مجالس عروسي استثنا شده و حرام نيست، ولي بايد مردهاي نامحرم صداي آنان را نشنوند و مشتمل بر منكر نباشد و بنابر احتياط واجب به مجلس عروسي اكتفا شود و در مجالس جشن ديگر خوانده نشود. اگر كسي شك داشته باشد كه آواز يا آهنگي از لحاظ عرفي مناسب با مجالس فساد و از مصاديق غناي حرام ميباشد يا نه، اجتناب از آن لازم نيست ; گرچه احتياط خوب است .
2 - شعبده بازي
شعبده بازي در صورتي كه براي جلوه دادن حق به شكل باطل و يا باطل به شكل حق باشد، جايز نيست ; ولي اگر براي سرگرمي و پركردن اوقات فراغت باشد، اشكال ندارد.
[1]حر عاملي، وسائل الشيعة، باب 100) از ابواب ما يكتسب به، ج 17، ص 315، حديث 13) .
[2]همان، باب 99، ص 303، حديث 2 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :539
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
3 - احضار ارواح و هيپنوتيزم
احضار ارواح چنانچه موجب هتك يا اذيت آنان و يا برهم زدن نظم عمومي و مانند آن نباشد اشكال ندارد; و خواب مصنوعي (هيپنوتيزم) در صورتي كه اثر سوئي بر آن مترتب نباشد، دليلي بر حرمت آن وجود ندارد.
4 - قمار
بازي و مسابقه با آلات و وسايلي كه براي قمار وضع شده است جايز نيست ; هر چند بنابر احتياط به قصد سرگرمي و بدون شرطبندي باشد. ولي بازي و مسابقه با آلاتي كه در نظر عرف مردم مخصوص قمار نيست و قبلا هم نبوده يا قبلا مخصوص قمار بوده و اكنون از آلت قمار بودن به طور كلي خارج شده است، اشكال ندارد. خداوند قمار را عملي شيطاني ميداند كه موجب عداوت و كينه ميان مسلمانان ميشود و نيز موجب بازماندن از ياد خداوند و از نماز ميگردد: (انما يريد الشيطان أن يوقع بينكم العداوة و البغضاء في الخمر و الميسر و يصدكم عن ذكر الله و عن الصلوة ).[1]
5 - مواد مخدر
استفاده از مواد مخدر چنانچه ضرر عقلايي براي انسان داشته باشد، يا حتي احتمال چنين ضرري داشته باشد، حرام است ; مگر اين كه بيمار باشد و معالجه او از نظر پزشك متخصص منحصر به اين راه باشد.
[1]سوره مائده (5)، آيه 91 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :540
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اقتصاد
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
اهميت اقتصاد
اقتصاد با همه اهميتي كه دارد - چنان كه برخي ادعا كرده اند - زيربناي همه مسائل اخلاقي و اعتقادي فرد و جامعه نيست ; اما تأثير آن را در فرهنگ و بسياري از آداب و رسوم و جريانهاي روزمره زندگي و افراد و ملل نمي توان انكار كرد. آنچه به دين مربوط ميشود، بيان احكام اقتصادي و رعايت شئون داد و ستد و كار و كوشش و مقررات كلي توليد و توزيع و مصرف است . به همين دليل در تعاليم اسلامي مسائل اقتصادي به ويژه مسأله فقر و غنا مورد توجه جدي قرار گرفته، به حدي كه پيامبراكرم6درباره ناداري فرمود: "كاد الفقر ان يكون كفرا"[1]"نزديك است كه فقر به كفر بينجامد." اسلام اهدافي را در زندگي فردي و اجتماعي بشر قرار داده كه بدون اقتصاد سالم غير قابل تأمين است . از سويي بايد انسان همواره آزاد بماند و بر كرامت انساني اش آسيب نرسد. "لاتكن عبد غيرك و قد جعلك الله حرا"[2]"بنده ديگري مشو، كه خدا تو را آزاد آفريده است ." از سويي ديگر جامعه بايد بر محور عدالت و نيكي بچرخد، (ان الله يأمر بالعدل و الاحسان )[3]"خدا به دادگري و نيكي فرمان ميدهد." رسيدن به اين اهداف هنگامي ميسر است كه اولا: ملت مسلمان در اقتصاد نيازمند نباشد; به ويژه دستش به طرف غير مسلمانان دراز نگردد. نيازمندي با وابستگي ملازم است و كرامت انسان را مخدوش ميكند; گرچه اسم بردگي در كار نباشد. هر ملتي كه در مسائل اقتصادي به طور يك جانبه دستش به طرف ملل ديگر
[1]صدوق، الخصال، باب الواحد، ص 12، حديث 40 ; مجلسي، بحارالانوار، ج 69، ص 30 .
[2]سيد رضي، نهج البلاغه، نامه 31، ص 401 .
[3]سوره نحل (16)، آيه 90 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :543
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
دراز باشد، اسير و برده آنهاست . امام علي (ع) ميفرمايد: "احسن الي من شئت و كن اميره، استغن عمن شئت و كن نظيره ، احتج الي من شئت و كن اسيره"[1]"هر كه را ميخواهي مورد نيكي و احسان خود قرار ده، فرمانرواي او خواهي گشت . از هر كس كه ميخواهي بي نياز شو، با او برابر خواهي شد; و محتاج هر كه ميخواهي شو، اسير او خواهي بود."ثانيا:عدالت كليد حل مسائل و موجب رشد و تعالي جامعه است . در جامعه نامتعادل، استعدادها از بين ميرود. خداوند دوست ندارد امكانات اقتصادي در انحصار گروه و جمع خاصي باشد و ثروت فقط در ميان ثروتمندان دست به دست بگردد: (كي لا يكون دولة بين الاغنيآء منكم ).[2]اگر ثروتها در دست يك گروه دست به دست بگردد، سبب رانت خواري و ايجاد انحصار خواهد شد; و اقتصاد بيمار و نامتعادلي را بر جامعه تحميل ميكند و جلوي رشد اقتصادي و اجتماعي را ميگيرد.
مقررات اقتصادي
انسان براي بقا و حيات خود به چيزهايي از قبيل غذا، لباس و مسكن كه وسايل معاش ناميده ميشوند نياز دارد. هر كس به تناسب رشد فكري، جسمي و اجتماعي خود سعي ميكند تا نيازمنديهاي خود را از راههايي هر چه سهل تر با كميت بيشتر و كيفيتي بهتر تأمين نمايد; كه باعث پيدايش توليد، توزيع و مبادله ميشود. از آنجايي كه انسان موجودي اجتماعي است و به روابط اجتماعي نيازمند است و روابط اجتماعي به طور طبيعي تضاد منافع را به دنبال دارد، بايد براي رفع تضاد منافع، جامعه قانونمند شود و رفتارها متناسب با روابط اجتماعي سامان داده شود. بايد حدود آزادي و فعاليت هاي اقتصادي افراد و حدود دخالت حكومت روشن گردد. چگونگي پيدايش مالكيت، نقش پول، كار و سرمايه و... تبيين شود و چارچوبها مشخص گردد.
[1]خوانساري، شرح غررالحكم، ج 2، ص 584، حديث 2311 تا 2313 .
[2]سوره حشر (59)، آيه 7 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :544
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست