کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

10 اظهار نظر: اگر دولت پاکستان می خواست ورود خارجیها و دیپلماتها را به منطقه کاهوتا محدود

نماید کافی بود که آن را به لیست مناطق ممنوعه (بلوچستان، منطقه روستایی سند و غیره) اضافه کند.

ضرب و شتم دیپلماتها و ایجاد وقایعی که پای دیپلماتها در آن به میان کشیده شود افراطی گری است. به

نظر ما دولت پاکستان نمی تواند فرانسوی ها را به عنوان افراد مورد ضرب و شتم انتخاب نماید.

یک تشریح احتمالی این است که مؤسسات امنیتی دستور داشته اند که در حراست از تأسیسات کاهوتا

طوری عمل می کنند که مخالفت مطبوعات در رابطه با برنامه هسته ای پاکستان مطرح نشود. در انجام این

کار احتمالاً یک افسر بسیار علاقه مند پا را از اختیارات خود فراتر گذاشته و دستور اجرای این نقشه را

صادر کرده است.کینگ

نظم و قانون در بلوچستان افزایش نگرانی و تشنج در مورد افغانستان

سند شماره (34)

تاریخ: 10 تیرماه 1358 1 ژوئیه 79طبقه بندی: خیلی محرمانه

از: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.به: وزارت سفارت آمریکا در اسلام آباد

موضوع: نظم و قانون در بلوچستان افزایش نگرانی و تشنج در مورد افغانستان

1 (تمام متن خیلی محرمانه است)

2 به خاطر دریافت گزارش اندیشمندانه و مطلع سازنده در مورد بلوچستان متشکریم. این گزارش

حاوی نکاتی جدید و تحریک کننده پیرامون تأثیر اوضاع افغانستان و هجوم پناهندگان بر اوضاع داخلی

بود.

3 باید گفته شود که ما گمان نمی کنیم که انفجار بلوچستان بستگی به نحوه تفکر آشوبگران در رابطه با

مقدار حمایت آمریکا از پاکستان داشته باشد. ناآرامیهای گذشته صرفا ناشی از اوضاع سیاسی و اقتصادی

داخلی این ایالت بوده و تعهدات آمریکا در این زمینه نقشی نداشته است.

4 یادداشت بیوگرافیک، بیانیه و پاراگراف 10 که در آن گفته شده، ضیاء فرزند مولوی است برای ما

بسیار جالب است. OIL/B JNR/ سعی کرد این موضوع را دنبال کند، ولی نتوانست شواهدی دالّ بر آن

بیاید. پرونده های ما نشان می دهد که ضیاء به مدارس غیرمذهبی رفته است و پدرش یعنی محمد اکبر نیز

احتمالاً یکی از کارمندان دون رتبه دولتی بوده است. در صورتی که سفارت و یا ادارات تابعه آن بتوانند

اطلاعات بیشتری در این زمینه به ما بدهند بسیار ممنون خواهیم شد چون JNR/OIL/Bمی خواهد

بیوگرافی کاملتری را از ضیاء منتشر سازد.

5 بار دیگر از ارسال گزارش قبلی بسیار متشکر هستیم. خوانندگان شما در واشنگتن به بلوچستان

علاقه و توجه خاص مبذول می دارند.کریستوفر

بودجه پاکستان برای سالهای مالی 80/1979، چندان تفاوتی نداشته است

سند شماره (35)

تاریخ: 10 تیرماه 1358 1 ژوئیه 79تاریخ: 12 تیر 1358 3 ژوئیه 79

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: بودجه پاکستان برای سالهای مالی 80/1979، چندان تفاوتی نداشته است.

1 وزیر دارایی، غلام اسحاق خان در سخنرانی خود در مورد بودجه در 28 ژوئیه از دولت کنونی

طوری صحبت کرد که با هفت سال مدیریت نادرست اقتصاد روبرو بوده و با مبارزه با تمام مشکلات

درصدد است، وضع پاکستان را از نظر اوضاع مالی در داخل و خارج بهبود بخشد. غلام اسحاق در

توصیف مشکلات اقتصادی از چند چیز به درستی یاد کرد، لیکن در این زمینه از ارقام مربوط به بودجه

استفاده نکرده است. اسناد بودجه مربوط به سالهای مالی 80/1979 کل دریافتیهای قابل

پیش بینی را 41 میلیارد روپیه (9/9 روپیه معادل یک دلار آمریکا) و هزینه ها یا مخارج را معادل 1/52

میلیارد روپیه نشان می دهد که کسری بودجه نیز معادل 1/11 میلیارد روپیه خواهد بود. در حالی که

ارقام بودجه ای تجدید نظر شده سال گذشته کل دریافتی را 2/39 میلیارد روپیه و مخارج را 3/46

میلیارد روپیه و کسری بودجه را 1/7 میلیارد روپیه نشان داده بود، و حال آنکه برخلاف کسری بودجه

اعلام شده 3/2 میلیارد روپیه ای، کسری بودجه واقعی 5 میلیارد روپیه بیشتر می باشد. قرار است عوارض

لازم برای سال جاری حدودا از 1/5 میلیارد روپیه به 1/46 میلیارد روپیه افزایش و کسری بودجه را به 6

میلیارد روپیه تقلیل دهد.

2 غلام اسحاق در کنفرانس مطبوعاتی گفت دولت پاکستان سعی خواهد کرد با جذب منابع مالی

بیشتر خارجی از کشورهای کنسرسیوم دیگر کشورهای دوست و در صورت لزوم بازار سرمایه

بین المللی، شکاف 3 میلیارد روپیه ای بودجه خود را کمتر کند. در صورت جذب این سرمایه، قروض

جدید، وامهای جدید، علاوه بر تأمین دوباره مالی 3 میلیارد روپیه ای برای وامهای کوتاه مدت، توانایی

پاکستان را در اداره و بازپرداخت قروض خارجی سالهای آتی مشکلتر خواهد نمود.

3 علت وجود کسری بودجه عظیم سال گذشته و کسری بودجه سال جاری مخارج و درآمدهای

بودجه است. غلام اسحاق اعتراف کرد که پس انداز داخلی پاکستان و مالیات تولید ناخالص ملی کمترین

میزان را در سطح جهانی داشته ولی مخارج دولت در بودجه سالهای 80/1979 که به گفته او تا حد امکان

کاهش یافته، نشانگر افزایش مطلق در زمینه وسیعی است و از مبالغی که ممکن است در نتیجه افزایش

مالیاتها گرد آید فراتر رفته است. با در نظر گرفتن درآمد اضافی 1/8 میلیارد روپیه ای در نتیجه کمکها و

مالیاتهای جدید، دریافتیها به سطح 5/21 میلیارد روپیه بیش از 4/40 میلیارد روپیه سال 79/1978 بالغ

خواهد شد در حالی که مخارج 22 درصد بیش از 7/42 میلیارد روپیه ژوئیه 1978 افزایش خواهد

داشت.

4 در برآورد بودجه سال جاری، مخارج بیش از بودجه 79/1978 افزایش می یابد و بیشتر در زمینه

دفاعی (از 5/1 میلیارد روپیه، به 7/11 میلیارد روپیه) خدمات وامی (از 1/1 میلیارد روپیه به 5/7

میلیارد روپیه)، سوبسید (از 5/1 میلیارد روپیه به 9/3 میلیارد روپیه) است در حالی که سوبسید گندم 1

میلیارد روپیه کاهش یافته است و مخارج عمرانی هیئتهای خودمختار چون ذوب آهن کراچی و

کارخانه های سیمان و کود (از 36/1 میلیارد) روپیه به 9/10 میلیارد روپیه) افزایش یافته است،

سوبسیدها، خدمات دامی و بودجه دفاعی و ذوب آهن کراچی و بندر قاسم سبب شده اند که مخارج بالا

برود و تقریبا نیمی از بودجه عمرانی را به خود اختصاص داده اند. مخارج بخش اجتماعی مردمی،

بهداشت، آموزش و پرورش، عمران روستایی و رفاه اجتماعی هنوز هم 5 درصد بودجه دولتی یا کمتر از

5/2 درصد کل مخارج را مانند سال گذشته در برمی گیرد.

5 مالیاتهای اضافی 1/5 میلیارد روپیه ای قرار است از طریق جیره بندی بافت مالیات بر درآمد (که

براساس آن بعضی از پرداخت کنندگان مالیات بر درآمد کم درآمدترین سود خواهند برد) و افزایش قیمت

برق، کرایه قطار و چند محصول سوبسیددار مانند روغن نباتی و محصولات نفتی تأمین گردد. بخش

کشاورزی تقریبا به خاطر ورود زکات و عشر چندان تغییر نکرده است لیکن بعدها در سال مالی جاری

تغییراتی ایجاد خواهد شد گرچه جمع آوری این مالیاتها مستقیم با بودجه مرتبط نخواهد شد.

6 این بودجه به طورکلی برای همه و حتی کشورهای کمک کننده، ناراحت کننده است که در

کنسرسیوم پاریس نیز این نگرانی نشان داده شده است و از طرف احزاب سیاسی نیز مورد انتقاد قرار گرفته

و آن را بودجه ای «بی روح و بوروکراتیک» نام نهاده اند. اتحاد ملی پاکستان می گوید اگر در انتخابات

پیروز شود، مالیاتهای جدید را لغو خواهد کرد.

7 ما چند نسخه از اسناد بودجه را به همراه سخنرانی مربوط به بودجه به طور خلاصه و مفصل برای

واشنگتن ارسال می داریم؛ تحت گزارش سالیانه.کینگ

پیدایش طوفان در مورد نقش زن در سیاست

سند شماره (36)

تاریخ: 14 تیر 1358 5 ژوئیه 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: پیدایش طوفان در مورد نقش زن در سیاست

1 در آغاز مشاجره در مورد مشخص نمودن شکل سیاسی آتی کشور که با زمان تعیین تاریخ

انتخابات مصادف شده است، ظاهرا در مورد نقش زن در سیاست طوفانی بر پا شده است. این گزارش

نوعی پاورقی برای تلگرام مرجع وضع زنان در پاکستان و اظهار نظری بر رنجهای فزاینده ناشی از

اسلامی سازی و نگرانی خاص در مورد نقش آتی همسر و دختر بوتو در سیاست می باشد.

2 در تاریخ 2 ژوئیه مولانا مفتی محمود ریاست اتحاد ملی پاکستانی ضد بوتو که خود علاوه بر اینکه

یک رهبر مذهبی است، ریاست جمعیت علمای اسلامی محافظه کار را نیز بر عهده دارد این مسئله را در

سخنرانی خود مطرح کرد. طبق معمول مخاطب سخنان مفتی حزب خلق پاکستان و نخست وزیر پیشین

بوتو بودند. او با تأکید بسیار از ضربات و خسارات وارده توسط نخست وزیر فقید بر کشور سخن گفت و

اعلام داشت که از تورم تا تولید رو به کاهش و کلاً هر مشکلی که کشور با آن دست به گریبان است، ناشی و

نتیجه سالها حکومت بوتو بوده است.

3 وی پس از آن با اشاره به انتخابات ماه نوامبر گفت که امکان ندارد حزب خلقی پاکستان پیروز

شود. وی با استناد به قرآن گفت پیغمبر با صراحت رهبریت و حکومت زنان را رد کرده است. معذالک

حزب خلق پاکستان به رهبری نصرت بوتو همسر بوتو (و یا احتمالاً دختر بوتو، به نام بی نظیر) نخواهد

توانست در انتخابات پیروز گردد. وی با کمال خشونت گفت: این حزب یک اسب مرده است. و مرده ها

امکان بازگشت ندارند.

4 در رد تعابیر ارتجاعی مفتی، رئیس نشریه طریق استقلال در پنجاب، ملک وزیر علی توجه مولانا

را به قانون اساسی سال 1973 پاکستان معطوف داشت که خود مفتی نیز بر آن صحه گذاشته و در آن هیچ

زنی را که شهروند و مسلمان باشد از مقامات دولتی و حتی اشغال بالاترین مقام در دولت منع نمی کند.

علاوه براین، او به مفتی خاطر نشان ساخت که تمام احزاب دوستدار اسلام پاکستان از دوشیزه فاطمه

جناح برای رسیدن به ریاست جمهوری در هنگام مخالفت با رئیس جمهور ایوب خان در سال 1964

حمایت کرده بودند.

5 اظهار نظر: با نزدیکتر شدن دوران ماقبل انتخابات بخصوص اگر حزب خلق پاکستان در رهبریت

خود تغییراتی داده و زنان بوتو رهبریت را به دست گیرند از این گونه مسائل بسیار خواهیم شنید. در میان

اسلامیهای محافظه کار، پیام مفتی در مورد زنان از اهمیت بسیار برخوردار است. قانون اساسی سال

1973 و نظریات معتدلانه تر افرادی چون وزیر علی تأثیری نخواهد داشت. عملاً تنها مانع برای رسیدن

زنان بوتو به ریاست جمهوری، سن بی نظیر بوتو می باشد. در سن 25 سالگی وی نمی تواند رئیس جمهور

(45) استاندار (35) یا سناتور (30) شود، معذالک او با این شرایط سنی می تواند در هر مجلسی چه ملی

و یا استانی شرکت نموده و چون غیر از آن شرط دیگری برای نخست وزیر نیست، وی می تواند به عنوان

رهبر منتخب اکثریت مؤتلفه حزبی نخست وزیر کشور گردد. کینگ

اختلافات سنی شیعه پیرامون اسلامی ساختن کشور، دولت پاکستان را...

سند شماره (37)

تاریخ: 17 تیر 1358 8 ژوئیه 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: اختلافات سنی شیعه پیرامون اسلامی ساختن کشور،

دولت پاکستان را با مشکلات و خطراتی روبرو ساخته است

1 تمام متن خیلی محرمانه است.

2 خلاصه: اقدامات دولت جهت تبدیل جامعه پاکستانی به یک الگوی اسلامی (نظامی اسلامی / نظام

مصطفی) موجبات افزایش تضاد و تشنج بین جامعه اکثریت سنی و اقلیت شیعی در این کشور را فراهم

کرده است. البته در جامعه سنی نیز اختلافات درونی در مورد این موضوع وجود دارد؛ لیکن زمینه یک

توافق اساسی بین سنی ها و شیعیان که از تعابیر مختلف شریعت الهام می گیرند، به هیچ وجه وجود ندارد.

تعهدات دولت مبنی بر محترم شمردن حقوق شیعیان با اتخاذ تصمیمات سیاسی، یا اقدامات و بیانیه های

رهبران سنی ها که از نظر جامعه شیعه چیزی نیست، مگر تحمیل نظر اکثریت سنی در زمینه شریعت بر تمام

مسلمانان کشور، دائما تضعیف می گردد.

3 راه حل موقتی پیشنهادی توسط دولت در ماه مه (تلگرام مرجع الف) در مدت یک ماه با بیانیه

نیرومند سرپرست اتخاذ ملی پاکستان (و سخنگوی سنی ها) مولانا مفتی محمود که گفته بود قانون

پاکستان نمی تواند بر دو تعبیر (سنی و شیعه) شریعت استوار باشد و باید تنها بر تعابیر اکثریت سنی / حنفی

قائم باشد، اعتبار خود را از دست داد. رابطه نزدیک اتحاد ملی پاکستان و مفتی با ژنرال ضیاء بیانیه وی را

از آنچنان اعتبار خاصی برخوردار ساخت که خشم جامعه شیعه را برانگیخت. خشم مفتی در 24 ژوئن با

اعلام بافت پنجگانه دولتی جهت جمع آوری مالیاتهای رفاهی زکات و عشر که عوارض مازاد بودجه ای

بود و تنها برنامه دولت را در سوق دادن پاکستان به سوی نظام اسلامی نشان می دهد، ظاهر گردید (تلگرام

مرجع ب) اختلافات اساسی شیعه در مورد زکات و عشر در پیشنهادات دولت مورد ملاحظه قرار نگرفته

بود و شیعیان گمان می کردند که بار دیگر دولت برخلاف گفته خود عمل کرده است.

4 مسئله مربوط به جامعه و عدم همبستگی لازم در دولت می باشد. ضیاء رهبری دولتی را به عهده

دارد که اغلب بیش از تواناییهای خود وعده و وعید می دهد و در رابطه با مسئله سنی و شیعه نیز همین

مطلب صادق است. سنی ها بر این روند سلطه داشته و سعی نیز سعی خواهند کرد ضیاء را وادار کنند که به

تعهدات خود در زمینه رعایت حقوق هر دو مذهب عمل کند. لیکن شیعیان اعتقاد و ایمان خود به ضیاء را

از دست داده اند. آنها سعی دارند در این بازی وقفه ای ایجاد کنند و به آینده چشم دوخته اند تا دولتی بر سر

کار آید که در جامعه اسلامی پاکستان از نظریات فرقه گرایی کمتر و مادی گرایی بیشتری بهره برداری کند.

با این وصف، در پاییز جاری احتمال بروز خشونت بین سنی و شیعه وجود دارد. (پایان خلاصه)

5 حکومت نظامی رئیس جمهور ضیاءالحق در فرمول بندی پیشنهادات مربوط به ایجاد یک سبک

جدید زندگی اسلامی (نظام اسلامی) در پاکستان به خاطر اختلافات فرقه ای بین اکثریت (8075 درصد)

سنی و اقلیت (2520 درصد) شیعی با مشکلاتی روبه رو شده است و جامعه شیعی نیز گمان نمی کند

رئیس جمهور ضیاء بتواند، به تعهد خود مبنی بر محترم شمردن سنتها و عقاید آنها عمل کند.

آنچه مشخص نیست، این است که آیا می توان راهی یافت که از طریق آن دو نوع قانون اسلامی در این

کشور اجرا شود. یعنی، آیا نظام اسلام می تواند در برگیرنده تعابیر مختلف اسلامی باشد؟ یا سنی ها سعی

خواهند کرد با استفاده از نظام اسلامی در پاکستان تعابیر خود را از سنت شریعت بر اقلیت شیعه تحمیل

کنند، و در این راه نه تنها شرایط تاریخی که بافت جامعه پاکستانی را در نظر بگیرند؟

6 آتش بس بین دو جامعه که در ماه مه (تلگرام مرجع الف) گزارش شده بود، در اصل موقتی بود.

اختلاف دیرین بین دو مذهب برجسته در مورد شکل جامعه اسلامی پاکستان بار دیگر به زخمی تاریخ

مبدل شده است که گویا حکومت نظامی تحت سلطه سنی ها و احزاب سیاسی موجود بر آن نمک

می پاشند.

7 در تاریخ 10 ژوئیه، عدم اتفاق با شیعیان طیف سیاسی، در بیانیه عمومی مولانا مفتی محمود،

سرپرست اتحاد ملی پاکستان که گفته بود قانون عمومی پاکستان باید بر فقه حنفیه سنی استوار باشد «چون

اکثریت پاکستانیها پیرو این مذهب هستند»نشان داده شد. وی گفت امکان ندارد که بتوان دو نوع قانون را

در این کشور (تلگرام مرجع الف) به مرحله اجرا گذارد.

8 این بیانیه که توسط یک رهبر حزبی (و مذهبی) برجسته نزدیک به حکومت نظامی ایراد شده بود

جامعه شیعی را خشمگین نمود. اتهاماتی از قبیل «گاوبندی» و بدتر، از طرف سخنگویان دین اقلیت به وی

وارد گردید.

آقا مرتضی پویا، ناشر روزنامه «سلمان» که یکی از مهمترین میانه روهای شیعه است، با انتشار دو مقاله از

افراطی گرایی بیانیه مفتی سخن گفت. پویا و دیگران پیش بینی کردند که این گونه محدودیت فکری سنی ها

به رؤیای ایجاد یک نظام واقعی اسلامی، یعنی نظام اسلام که پاکستانیها بدان دل بسته اند، به طرز

فلاکت باری پایان خواهد داد.

9 در همین حال، دولت ضیاءالحق به شیعیان (حداقل به طور پنهانی) اطمینان داد که بیانیه مفتی به

هیچ وجه نمایانگر سیاست دولت پاکستان نیست. ضیاء به رهبران شیعه گفت مسئله نظام قضایی به وسیله

کمیته ای که قبلاً و در مذاکرات اولیه منصوب شده بود (تلگرام مرجع الف) مورد بررسی است و هنوز در

مورد آن تصمیمی اتخاذ نشده است؛ لیکن این تعهد دولت پاکستان علنا اعلام نشده است و گویا دولت از

عکس العمل جامعه سنی این کشور هراسناک است.

10 در تاریخ 24 ژوئن پس از اعلام رسمی بافت پنجگانه عوارض جدید اسلامی «زکات» و «عشر»

(تلگرام مرجع ب) توسط دولت پاکستان، این مصالحه با ضربه دیگری مواجه گردید. طبق برداشت

حکومت نظامی، این مالیاتها با سنت شیعه کاملاً اختلاف دارند لیکن در برنامه جدید بر همه باید تحمیل

می شد و دولت نیز سعی نکرده بود شیعیان را از این قاعده مستثنی سازد.

11 عکس العمل شیعیان در این رابطه توأم با خشونت و افراط بود. مفتی جعفر، یکی از رهبران

برجسته جامعه شیعی، از اعضای فرقه خود خواست که پولهای خود را از بانکها بیرون کشیده و «زکات» و

«عشر» را نپردازند. ولی پاسخگویی به ندای وی بسیار محدود بود و جعفر در درخواست خود اعتدال را

پیشه کرد. در تاریخ 2 ژوئیه، وی اعلام کرد که چون دولت به وی اطمینان داده بود که از کسر نمودن

مالیاتهای حسابهای بانکی به طور مستقیم خودداری خواهد کرد، وی نیز درخواست خود را برای بیرون

کشیدن پولهای بانکی پس گرفته است.

با این وصف جعفر در سخنرانی دوم ژوئیه خود بار دیگر اعلام کرد که جامعه اش مصمم است در برابر

تحمیل نظام اجتماعی اقتصادی سنی مقاومت به خرج دهد. علاوه بر این جعفر اعلام کرد که جناح

رادیکال وی در جامعه شیعه به تحریک فعالیتهای کمیته فرعی شورای ایدئولوژی اسلامی که تلاش می کند

روش مصالحه بین فرقه ها را بیابد، ادامه خواهد داد.

12 عناصر معتدل تر شیعه، به رهبری پویا، به طرز سنجیده تری در رابطه با اعلامیه 24 ژوئن

عکس العمل نشان دادند. پویا در خفا خاطر نشان می سازد که او و دیگر رهبران از طرف دولت پاکستان

اطمینان یافته اند که اجرای طرح «زکات» و «عشر» به طور اجباری و کورکورانه تحمیل نخواهد شد. پویا

در 2 ژوئیه به مقام سفارت گفت که او شخصا به این نتیجه رسیده است که حکومت نظامی ضیاءالحق بر

نحوه اجرای نظام اسلامی در پاکستان تأثیر نخواهد گذاشت. وی معتقد است که این پیشنهادات «عالیه و

ظریف» از حکومت نظامی ناشی می شود؛ لیکن به نظر وی تغییرات چندانی پدید نخواهد آمد. پویا

می گوید: «هیچ پیشرفت حقیقی برای رسیدن به یک سبک زندگی اسلامی موفق نخواهد شد، مگر آنکه

یک دولت منتخب مردمی روی کار بیاید. «وی پیش بینی می کند که حتی در آن موقع نیز نمایندگان واقعا

اسلامی در مجلس ملی در اقلیت قرار خواهند گرفت و گمان نمی کند که چنین هیئتی بتواند در ایجاد مدینه

فاضله مورد نظر ضیاء سرعت عمل داشته باشد. وی یادآور شد که هیچ یک از هیئتهای سیاسی موجود در

تاریخ، آزادانه به سبک زندگی اسلامی تن نداده است. از جمله مناطقی که نظام اسلامی غالب است،

می توان کشورهایی را نام برد که شعائر اسلامی را از رده های بالا بر جامعه و از طریق یک حاکم موروثی

تحمیل می کنند (مانند عربستان سعودی کویت، و غیره) در حالی که تحمیل این شعائر به وسیله رژیمهای

نظامی (چون عراق، لیبی و غیره) نوعی تقلید در پیاده کردن نظام اسلامی به حساب می آید. پویا معتقد

است که عناصر آرایشی «نظام واقعی» برای جامعه به هیچ وجه کافی نیست.

13 عکس العمل دو لبه جامعه شیعه نسبت به این رخدادها از نظر بسیاری یک مانور هماهنگ است.

مقاومت رادیکال جعفر (که تا به حال موفقیت آمیز نبوده است) که تلاش در تحریک جامعه دارد با

میانه روی و منطق پویا معتدل می گردد. ولی نتیجه آن ازدیاد فشار وارده بر حکومت نظامی ضیاءالحق

می باشد که اگر ادامه یابد، مانع از اجرای این موارد قبل از انتخابات ماه نوامبر خواهد گردید. طبق گفته پویا

ممکن است در نتیجه این امر از بدترین لحظه ها، بهترین بهره برداری شود (البته به طور ضمنی). یعنی همه

متقاعد شوند که به جای قبول نظامی دارای گرایشات سنی تحمیلی بهتر است هیچ گونه «نظام» خاصی

نداشته باشند.

14 رهبریت سنی به سرکردگی سیاستمدارانی چون مفتی محمود به طرز غیرتشکیلاتی سعی دارد

قبل از انتخابات نوعی «نظام» خاص را تدوین نماید. آنها ترس از آن دارند که مبادا حضور سیاسیشان در

یک دولت آزادانه انتخاب شده کمتر از حضور کنونیشان و یا «همکاریشان» با حکومت ضیاء باشد.

15 اظهار نظر: پویا در گفتگو با مقام سفارت به خوبی نظر خود را در مورد مشکلات موجود در برابر

منافع فرقه ای جهت تغییر سبک زندگی در پاکستان ابراز داشت و گفت: «احزاب مذهبی نمی توانند

اعتقادات فرقه ای خود را بدون پذیرفتن برداشت عمومی مادی گرایی بقبولانند.»

درست است که هیچ یک از احزاب در دستیابی به این هدف موفق نشده اند، ولی شیعیان در برابر سنی ها که

از نظر سیاسی در احزابی چون جمعیت اسلامی، جمعیت العلمای پاکستان و جمعیت علمای اسلام مفتی

سازمان یافته اند، موفقیت بیشتری خواهند داشت؛ چون خسارات بیشتری به آنها وارد خواهد شد. فلسفه

شیعی نیز در این کشور بهتر با جنبه مادی برخورد می کند چون از افراد عامی کشور توقع چندانی ندارد.

16 تضاد ادامه خواهد داشت. شیعیان وعده های ضیاء را برای دستیابی به یک راه حل جهت کاربرد

هر دو سیستم قضایی به وی گوشزد خواهند کرد، تا هیچ یک از آنها به سلطه مورد نظر دست پیدا نکنند.

سنی ها نیز تقاضاهای بر حق خود را در مورد نظام اسلامی مورد نظر خود به رخ خواهند کشید و به دولت

فشار وارد خواهند کرد، تا قبل از انتخابات به وعده های خود در مورد نظام اسلامی عمل نماید.

17 دولت ضیاء با یک مشکل واقعی رو به روست. با قرنها تضاد سنی ها که از گذشته به آنها به ارث

رسیده، به شیعیان در مورد این مسئله که به گمان آنها بنیادی است فشارهایی وارد می گردد. آنان نیز با

سرسختی به تلاش خود ادامه خواهند داد و به دولت نظامی فشار وارد خواهند آورد تا به تعهدات خود در

مورد نظام اسلامی عمل کند. با ادامه روند اسلامی سازی، رهبران شما نیز در هر فرصت سعی خواهند کرد

موانع موجود بر سر راه خود را از میان بردارند. در نتیجه این اقدامات سرعت سیر روند کاهش خواهد

یافت، لیکن رنج و عذاب ضیاء که به گمان بسیاری ابعاد مسئله را درک می کند و به گمان بسیاری دیگر

سعی دارد با حربه دو دوره بازی به شیعیان حیله زده و اکثریت سنی را راضی نگه دارد، طولانی تر خواهد

شد. برای کسانی که به ضیاء شک دارند این توهم پیش می آید که وی بیش از توانایی خود، وعده و وعید

می دهد و نخواهد توانست راه حلی را بیابد.

میانه روی وی در مورد این مسئله از حمایت عمومی برخوردار است، لیکن رهبریت سنی قادر است جامعه

را در این مورد تحریک نماید.

18 رابطه میان این دو جامعه در پاکستان نیز مانند دیگر کشورها توأم با تضاد بسیار است. معمولاً در

پاکستان در ماه رمضان که در ماه اوت آغاز می گردد. احساسات فرقه ای تحریک می گردد و در ماه محرم

که در پایان نوامبر سال جاری انشاءاللّه بسته به رؤیت ماه آغاز خواهد شد، تشنج بین سنی و شیعه به اوج

خود خواهد رسید. با این وصف فرا رسیدن انتخابات نیز به این تشنجات دامن خواهد زد. شیعیان دیگر به

ضیاء و حکومت نظامی به عنوان حافظ منافع خود ایمانی ندارد. آنها سعی دارند تصمیم گیری مربوط به

اجرای نظام اسلامی را تا زمانی که یک دولت منتخب قدرت را در دست نگرفته با تأخیر و تعویق روبرو

سازند. ولی سنی ها نیز که گمان می کنند که حکومت نظامی تحت سلطه تسنن از آنها حمایت می کند، ممکن

است کاسه صبرشان لبریز شده و به اقدامات مستقیم تر و یا حتی خشونت بار متوسل شود. همین امر ممکن

است تأثیر عمیق بر رابطه سنی و شیعه داشته باشد و بر آینده نظام اسلام، آینده حکومت نظامی و در واقع به

آینده پاکستان خساراتی بزند.کینگ

اظهار نظر مقامات وزارت خارجه در مورد سفر دوست (شاه محمددوست -م) و...

سند شماره (38)

تاریخ: 17 تیر 1358 8 ژوئیه 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. با اولویت

موضوع: (سری) اظهار نظر مقامات وزارت خارجه در مورد

سفردوست ( شاه محمددوست -م) و روابط افغانستان و پاکستان

1 (سری) تمام متن: اطلاعات کشور بیگانه حفاظت شود.

2 مقامات سفارت در هفتم ژوئیه فرصتی داشتند تا درباره سفر هفته گذشته محمد دوست، معاون

وزیر خارجه افغانستان به پاکستان و ملاقات وی با امیر عثمان دبیر کل امور افغانستان، ایران و ترکیه که در

گفتگوها شرکت داشت بحث و تبادل نظر نمایند. صحنه گفتگو ضیافت شامی بود که وسیله کاردار در رابطه

با پرفسور ویلیام گریفیت استاد دانشگاه فلتچر ترتیب داده شده بود.

3 عثمان گفت که دولت پاکستان در رابطه با سفر دوست توقعهای بسیاری نداشت و به همین دلیل از

نتایج معتدل حاصله از این ملاقات چندان ناراحت نیست. دوست یک مقام حرفه ای بود و یکی از

چهره های انقلابی نمی باشد. گفتگوها صمیمانه و عاری از مشاجرات لفظی بود و با تأکید بر مسائل ناشی

از فرار 100000 پناهنده افغانی به پاکستان، نوعی تبادل نظر را شامل می گردید. مهمترین انتقادی که

دوست در رابطه با متهم ساختن پاکستان به مداخله در امور افغانستان مطرح کرد اشاره کلی تحت عنوان

«مداخله خارجی» بود.

4 عثمان گفت که گفتگوهای بین دوست و وزیر خارجه شهنواز راه را برای «ادامه مذاکرات» بین

مقامات عالیرتبه «هموار» کرده است. وی به دعوت مشاور وزارت خارجه آقاشاهی (که هم اکنون در

رباط به سر می برد) برای سفر به کابل و تکرار دعوت از سوی تره کی برای سفر رئیس جمهور ضیاءالحق به

افغانستان اشاره کرد. عثمان گفت که امکان دارد آقاشاهی قبل از ماه رمضان به کابل سفر کند، لیکن وی

گفت که در مورد زمان دقیق این سفر با مشاور وزارت امور خارجه صحبت نشده است.

5 مسئله اصلی مورد بحث در اسلام آباد، پناهندگان افغانی بود که دوست از آنها در پاکستان با عنوان

«فراری» یاد کرده است. فرستاده افغانی سؤال کرده است که چرا دولت پاکستان قادر به کنترل تبعیدشدگان

نیست تا آنها نتوانند علیه جمهوری دموکراتیک افغانستان تبلیغات به راه بیندازند و یا در حمایت از

شورشیان وارد افغانستان شوند؟

با استفاده از استدلالهای جاری، دولت پاکستان به تکالیف مسلمانان در ارائه کمکهای بشردوستانه به

پناهندگان و مشکلات موجود دولت پاکستان در بستن مرزها برای جلوگیری ازترک افغانستان و ورود

آنها به مناطق قبیله ای این سوی مرز اشاره کرد. وزیر امور خارجه این اتهام را که دولت پاکستان تسلیحات

و آموزش در اختیار پناهندگان شورشیان قرار داده تکذیب کرد و گفت حاضر است به هر یک از افراد مورد

نظر جمهوری دموکراتیک افغانستان اجازه دهد که از اردوگاههای آوارگان و مناطق این سوی مرز بازدید