مقابل انقلاب اسلامی در سال 1357 دید.
بهنگام اوج گیری انقلاب اسلامی در سال 1357، به اعتراف ژنرال «هایزر» در کتابش بنام
«مأموریت در تهران»، مستشاران نظامی آمریکا نقش فعالی در تحریک ارتش برای مقابله با حرکت
مردم داشتند. آنها مستقیما در جنگ روانی علیه انقلاب اسلامی مشارکت داشتند و حتی آخرین برنامه
آنها، هدایت کودتا در بهمن ماه 1357 بود که بر عهده رئیس مستشاران، ژنرال «گاست» بود ولی با
عنایت خداوند متعال و رهبری پیامبرگونه امام خمینی (س) همه این توطئه ها شکست خورد و در
یوم اللّه 22 بهمن انقلاب اسلامی به پیروزی رسید.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت موقت سعی کرد که بار دیگر مستشاران نظامی آمریکا را در
ایران بپذیرد و آنها را در امور نظامی ایران فعال سازد ولی با برخورد قاطع امام امت، پرونده سیاه و پر
از خیانت و جنایت مستشاران نظامی آمریکا در ایران بسته شد.(1)
در میان اسناد به دست آمده در لانه جاسوسی آمریکا، مجموعه ای از اسناد پیرامون «مستشاری
نظامی آمریکا در ایران » یافت شد. این مجموعه که حاوی اسناد زیادی در این مورد می باشد.
تاریخچه حضور مستشاری نظامی آمریکا در ایران را از ابتداء تا روز تسخیر لانه جاسوسی در 13
آبان 1358 در بر می گیرد. (البته این اسناد، تمامی اسناد مربوط به مستشاری نظامی آمریکا در ایران را
از ابتدا، تا روز تسخیر لانه جاسوسی در 13 آبان 1358 در بر می گیرد. (البته این اسناد، تمامی اسناد
مربوط به مستشاری نیست و مقداری از آنها بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توسط آمریکاییها از ایران
خارج شده است). این مجموعه، چندین جلد کتاب را در بر خواهد گرفت. جلد اول این کتاب که هم
اکنون در اختیار علاقمندان می باشد، حاوی اسناد مستشاری از ابتدای ورود تا سال 1343 می باشد.
جلد اول شامل سه فصل است. هر فصل برهه خاصی از این مقطع را در برمی گیرد که در ابتدای هر
فصل توضیح داده خواهد شد.
امید است که این مجموعه بتواند گوشه هایی از دخالتهای غیر قانونی آمریکا در ارتش و سیاستهای
داخلی ایران را برای خوانندگان آشکار سازد.
دانشجویان مسلمان پیرو خط امام
پائیز 69
فصل اول (شامل 27 سند در مورد استخدام مستشاران)
1- برای تهیه بخشهایی از مقدمه ٬ از کتابهای زیر استفاده شد: 1 ایران و قدرتهای بزرگ نوشته دکتر ایرج ذوقی. 2 نفوذ آمریکا در ایران نوشته دکتر ابراهیم سنجر.
فصل اول
(در گذشته) اعتقادمان بود که اصلاً از ما کاری ساخته
نیست (مثلاً) ارتش ما اگر بخواهد ارتش بشود، مستشار
لازم دارد، از آمریکا یا از اروپا باید مستشارانی بیایند تا
ارتش ما را بتوانند سروسامان بدهند.
امام خمینی (س) 30/10/59
فصل اول شامل 27 سند است که مقطع تاریخی آبان ماه 1322 تا خرداد ماه 1329 را در بر
می گیرد. 20 سند مربوط به پیش نویس و متن قراردادهای منعقده میان دولت ایران و آمریکا برای
استخدام مستشاران نظامی آمریکا در ارتش و ژاندارمری ایران و همچنین مربوط به اصلاحات انجام
شده در این قراردادها می باشد. نکته تأسف بار در عقد قراردادها و اصلاحات انجام شده این است که
دولت ایران تقریباً نقش «مهر امضاء» را داشته و دولت آمریکا هرگونه که خود می خواسته قراردادها را
تنظیم می کرده و هرگاه که منافعش اقتضاء می کرده، آنها را تغییر می داده است.
2 سند در مورد موضع دولت شوروی در مقابل حضور و فعالیت مستشاران آمریکایی در ارتش
ایران می باشد. 5 سند نیز در رابطه با مذاکرات و مفاد قرارداد «کمک دفاعی متقابل» میان دولتین ایران
و آمریکا می باشد. این قرارداد باعث اضافه شدن یک گروه دیگر به هیئتهای موجود مستشاران نظامی
آمریکا در ایران گردید.
سند شماره (1)
ستاد بزرگ ارتشتاران(1)
قانون اجازه استخدام هیئتی از افسران و درجه داران ارتش کشورهای متحده آمریکا برای وزارت
جنگ، مصوب اول آبانماه 1322 (23 اکتبر 1943)
ماده واحده مجلس شورای ملی به دولت اجازه می دهد با انعقاد قراردادی بین دولتین ایران و
کشورهای متحده آمریکا هیئتی از افسران و درجه داران و متخصصین ارتش کشورهای متحده آمریکا
را که تعداد افسران آن از سی نفر تجاوز نخواهد نمود. به منظور اصلاح امور اداری ارتش و با شرایط
1- این سند نسخه ای از مصوبات مجلس شورای ملی وقت می باشد که در بین اسناد مستشاری نظامی به دست آمده است. م
زیر استخدام نماید.
1 نخست دسته افسران این هیئت به قرار زیر می باشد.
سرلشگر سی. ریدلی سرهنگ ف. ک. دومان سرهنگ توماس ائی ماهونی سرهنگ 2
سوگارد سرگرد ر. س کنلی سروان و. ا. کیدویتس سروان ر. ی ساندوس ارشد افسران مأمور
هیئت سمت ریاست هیئت را داشته و به عنوان مستشار نظامی وزارت جنگ طرف شور و معاضدت
وزیر جنگ خواهد بود بقیه اعضاء این هیئت به تدریج که مورد احتیاج وزارت جنگ واقع شوند و
دولتین در انتخاب آنان موافقت نمایند. طبق مندرجات این قانون استخدام خواهند گردید.
ب استخدام هیئت نامبرده اصولاً برای مدت جنگ یا اعلام خاتمه وضعیت فوق العاده ملی در
کشورهای متحده آمریکا خواهد بود، ولی دولت حق خواهد داشت قبل از انقضاء مدت در صورتی که
صلاح بداند قرارداد استخدام آنها را فسخ و یا با حصول موافقت دولت کشورهای متحده آمریکا برای
بعد از جنگ نیز تمدید نماید.
ج اعضاء هیئت حقوق سالیانه خود را به پول رایج کشورهای متحده آمریکا به میزان زیر از
دولت ایران دریافت خواهند داشت. رئیس هیئت 4207 دلار معاون هیئت 3907 دلار افسران
دیگر هیئت هر کدام 3757 دلار درجه داران جزء و افراد متخصص 2705 دلار. این حقوق باید در
دوازده قسط مساوی ماهیانه پرداخت گردد و هر مبلغ از حقوق ماهیانه هر یک از اعضاء هیئت بنا به
تقاضای او به دلار در آمریکا و بقیه به ریال (به نرخ رسمی) در ایران قابل پرداخت خواهد بود. حقوق
اعضاء هیئت از هرگونه عوارض و مالیاتهایی که قبلاً یا در آتیه چه از طرف دولت و چه از طرف
تقسیمات اداری یا سیاسی تابعه دولت وضع گردد معاف و اگر در این موقع یا در طی مدت قرارداد
مالیات جدیدی هم وضع شود که شامل حقوق این اعضاء گردد بایستی از طرف وزارت جنگ
پرداخت گردد، به قسمی که میزان حقوق معینه برای هر عضوی بدون کم و کسر عاید او شود. هزینه
سفر اعضاء هیئت از آمریکا به ایران و بالعکس در مدت جنگ به عهده دولت آمریکا و بعد از جنگ
در صورت تمدید قرارداد به عهده دولت ایران خواهد بود. در هرحال هرگاه اعضای هیئت بخواهند
خانواده خود را به ایران بیاورند هزینه سفر زن و فرزند تحت تکفل به عهده دولت ایران خواهد بود.
د به دولت اختیار داده می شود پس از شور با وزارت جنگ حدود اختیارات و وظایف و سایر
شرایط استخدام اعضاء هیئت نظامی را با موافقت دولت کشورهای متحده آمریکا تعیین و به موقع اجرا
گذارد.
ه سایر شرایط استخدام اعضاء هیئت نظامی بر طبق قانون مصوب 1301 تعیین خواهد شد این
قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه اول آبانماه 1322 به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی حسن اسفندیاری
* یادداشت مترجم سفارت:
قانون مصوب 23 عقرب 1301 (عقرب هشتمین ماه تقویم ایرانی است که هم اکنون آبان نامیده
می شود) مطابق با 15 نوامبر 1922 یک قانون پایه ای به شمار می آید که استخدام مستشاران خارجی
را صرفاً با تصویب مجلس مجاز اعلام می دارد.
سند شماره (2)(1)
وزارت جنگ
موافقت نامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت ایالات متحده آمریکا
برحسب تقاضای دولت شاهنشاهی ایران از دولت ایالات متحده آمریکا رئیس جمهوری ایالات
متحده آمریکا اجازه داده است که یک عده از افسران و درجه داران ارتش ایالات متحده و نیروی
هوایی و دریایی ایالات متحده به منظور تشکیل یک هیئت نظامی در ایران طبق شرایط مندرج زیر
گماشته شوند.
ماده 1 هدف این هیئت همکاری با وزارت جنگ و ارتش شاهنشاهی ایران به منظور بالا بردن
قدرت عمل ارتش شاهنشاهی ایران است.
ماده 2 این قرارداد از تاریخ انقضاء قرارداد اولیه به موقع اجرا گذارده خواهد شد، و تا تاریخ
انقضاء آن به طوری که در ماده 3 مقرر گردیده به قوت خود باقی است.
ماده 3 این قرارداد ممکن است به یکی از طرق ذیل پایان یابد:
الف: به وسیله هر یک از دولتین با اعلام کتبی سه ماهه قبلی به دولت دیگر.
ب: به وسیله هر یک از دولتین در صورتی که آن دولت دچار مخاصمات داخلی و یا خارجی
گردد و بدون احتیاج رعایت مقررات بند «الف» این ماده.
ج: به وسیله ابلاغ رسمی از طرف هر یک از دولتین به دولت دیگر در صورتی که مصالح عمومی
آن دولت چنین امری را ایجاب نماید بدون رعایت تشریفات بند «الف» این ماده.
ماده 4 هیئت مرکب خواهد بود از تعدادی افسر و درجه دار متخصص از ارتش ایالات متحده
آمریکا اعم از نیروی زمینی هوایی و دریایی که از حیث عده و انتخاب آنها مورد موافقت وزارت
جنگ ایران و وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا قرار گیرد و به هر تقدیر تعداد افسران زائد بر
سی(30) نفر نخواهد بود.
ماده 5 اعضای هیئت در اداره مستشاری که یکی از ادارات تابعه وزارت جنگ است، مشغول
خدمت خواهند شد.
سازمان اداره مستشاری با موافقت رئیس هیئت و تصویب وزارت جنگ دولت شاهنشاهی ایران
تعیین خواهد شد. انتصاب اعضاء هیئت در محلهای سازمانی مربوطه در فرمان عمومی ارتشی درج
خواهد شد.
ماده 6 افسر ارشد هیئت به ریاست هیئت منصوب خواهد گردید، سایر اعضاء هیئت به وسیله
رئیس هیئت به وظایفی گمارده خواهند شد که در جدول سازمانی ذکر گردیده و به تصویب وزارت
جنگ دولت شاهنشاهی ایران رسیده باشد، یا وظایف دیگری که ممکن است درباره آن بین وزارت
جنگ دولت شاهنشاهی ایران و رئیس هیئت توافق گردد.
ماده 7 وظایف هیئت عبارت خواهد بود از اظهارنظر درباره طرحها و مسائل مربوط به سازمان
1- این سند متن پیش نویس قرارداد بوده ٬ که به وسیله وزارت جنگ ایران تهیه شده است. ولی بعد از مذاکرات ٬ با تغییراتی به امضاء دو دولت ایران و آمریکا می رسد و متن اصلی قرارداد در سند شماره 3 آمده است. م
و اصول اداری و روشهای آموزشی در مواردی که وزارت جنگ دولت شاهنشاهی ایران مشورت در
این قبیل امور را ضروری تشخیص دهند و تقدیم پیشنهادات مربوط به امور فوق الذکر. این وظایف
متضمن اصول کار ستاد بزرگ ارتشتاران و ادارات وزارت جنگ در تهران و تشکیلات خارج از مرکز
آن خواهد بود به استثنای طرح های تاکتیکی و سوق الجیشی یا عملیات نظامی علیه یک دشمن
خارجی که به وظایف هیئت ارتباطی ندارد.
ماده 8 اعضای هیئت، فرماندهی یا تصدی امور ستادی در ارتش شاهنشاهی ایران نخواهند
داشت لیکن می توانند تحقیقات و بازرسیهای رسمی را به دستور رئیس هیئت با تصویب وزیر جنگ
دولت شاهنشاهی ایران انجام دهند.
ماده 9 هریک از اعضای هیئت با درجه ای که در نیروهای متحده آمریکا دارا می باشد در ایران
خدمت خواهد کرد و در صورت تساوی درجه و مقام حق تقدم با افسران آمریکایی است و از کلیه
امتیازاتی که ارتش ایران برای افسرانی که در همان درجه و مقام هستند،که در همان درجه و مقام
هستند، مقرر داشته برخوردار خواهند بود و اعضای هیئت با لباس نظامی ارتش ایالات متحده یا
نیروی هوایی و دریایی آن ملبس خواهند بود و علامت مشخصه را که نشانی خدمت در ارتش
شاهنشاهی ایران باشد بر بازو نصب خواهند نمود.
ماده 10 اعضاء هیئت در صورت تخلف از قوانین و مقررات دولت شاهنشاهی ایران ممکن است
از خدمت ارتش شاهنشاهی ایران منفصل شوند پرداخت هزینه بازگشت عضو مزبور به ایالات
متحده آمریکا به عهده دولت شاهنشاهی ایران است.
ماده 11 در موردی که برای انجام وظایف مذکور در ماده 7 از طرف اعضاء هیئت بازدید و
بازرسی قسمتی از تشکیلات نظامی ایران ضرورت پیدا کند افسران و متصدیان مربوطه در ارتش
شاهنشاهی ایران بایستی این قبیل بازرسیها را تسهیل نموده و طرحها و پرونده ها و گزارشها و
مکاتبات را در صورت لزوم در دسترس آنها بگذارند، اعضای هیئت در امور سری دخالت نخواهند
کرد مگر در مواردی که برای اجرای وظایف آنها ضروری باشد و آن هم با تصویب وزارت جنگ باید
انجام گیرد.
هریک از اعضاء هیئت ملزم می باشد، هیچ گونه امر سری یا محرمانه را که ممکن است در سمت
خود به عنوان یک عضو هیئت از آن آگاهی یابد به یک دولت خارجی یا اشخاص دیگر ابراز یا فاش
نسازد. این تعهد پس از پایان خدمت عضو و پس از انقضاء یا لغو این موافقت نامه همچنان به قوت
خود باقی است.
ماده 12 برای مسافرتهایی که به موجب این موافقت نامه برای هر یک از اعضاء هیئت و خانواده
وی از بندر مبدأ در ایالات متحده آمریکا تا محل خدمت در ایران و بالعکس لازم باشد هزینه سفر از
کوتاه ترین راهی که معمولاً طی می شود به وسیله دولت شاهنشاهی ایران پرداخته می شود. هزینه
مزبور برای افسران درجه یک و برای درجه داران درجه دو خواهد بود.
ماده 13 حقوق اعضای هیئت از هرگونه عوارض و مالیاتهایی که فعلاً یا در آتیه چه از طرف
دولت و چه از طرف تقسیمات اداری یا سیاسی تابعه دولت وضع گردد معاف و اگر در این موقع یا در
طی مدت قرارداد مالیات جدیدی هم وضع شود که شامل حقوق این اعضاء گردد، بایستی از طرف
وزارت جنگ پرداخت گردد، به قسمی که میزان حقوق معینه برای هر عضوی بدون کم و کسر عاید او
شود.
ماده 14 منظور از کلمه خانواده که در این قرارداد ذکر شده همسر و اولاد تحت تکفل می باشد.
ماده 15 دولت شاهنشاهی ایران هزینه حمل و نقل و هزینه سفر اعضاء هیئت را در امور رسمی
مربوط به دولت شاهنشاهی ایران تأمین و پرداخت خواهد نمود.
ماده 16 علاوه بر وسایط و وسایل نقلیه ای که از طرف دولت ایالات متحده آمریکا در اختیار
هیئت گذاشته شده دولت شاهنشاهی ایران در موقع لزوم وسایل نقلیه دیگری (اتومبیل و هواپیما) برای
انجام کارهای اداری تأمین خواهد نمود و دولت شاهنشاهی ایران یک سوم مجموع مصرف بنزین و
روغن وسایل نقلیه متعلق به دولت ایالات متحده آمریکا را که در اختیار هیئت خواهد بود، طبق
تشخیص رئیس هیئت تأمین خواهد کرد تعداد و نوع وسایل نقلیه دولت ایالات متحده آمریکا که در
اختیار هیئت خواهد بود از طرف وزارت جنگ آمریکا تعیین خواهد گشت و نیز مقرر گشت که در
موارد لزوم طبق تشخیص رئیس هیئت و تصویب وزارت جنگ دولت شاهنشاهی ایران با پیروی از
مقررات و قوانین جاریه وسایل نقلیه هوایی آمریکا با کارکنان آن برای انجام امور اداری اجازه ورود
به ایران و خروج از ایران داشته باشد مشروط بر این که رئیس هیئت قبلاً طبق قواعد و مقررات دولت
شاهنشاهی ایران به اولیای مربوطه ایران مراتب را اطلاع دهد کلیه وسایل نقلیه دولت ایالات متحده
آمریکا که در داخله ایران برای عملیات در اختیار هیئت است از قوانین و مقررات ایران متابعت خواهد
کرد.
ماده 17 دولت شاهنشاهی ایران محل کار و وسایل مناسب و ماشین نویس و نویسنده و
مترجمین غیر نظامی و گماشته به نحوی که در جدول سازمانی اداره مستشاری نشان داده شده ٬ جهت
استفاده اعضای هیئت تهیه خواهد نمود و کمک لازم را برای تسهیل و بهبود کار هیئت به عمل خواهد
آورد.
ماده 18 چنانچه یکی از اعضای هیئت و یا عضو خانواده یکی از اعضاء در ایران وفات یابد
دولت شاهنشاهی ایران جسد او را به هر نقطه ای از خاک ممالک متحده آمریکا که سایر اعضاء
خانواده متوفی بخواهند انتقال خواهد داد ٬ ولی هزینه ای که از این بابت به دولت شاهنشاهی ایران تعلق
می گیرد از میزان مخارج انتقال جنازه از محل فوت تا شهر تجاوز نماید. پرداخت هزینه بازگشت
خانواده عضو متوفی به آمریکا به انضمام هزینه انتقال اثاثیه و لوازم خانه و اتومبیل او بر عهده دولت
شاهنشاهی ایران خواهد بود.
ماده 19 دولت شاهنشاهی ایران هزینه بستری شدن در بیمارستان و معالجه پزشکی مورد
احتیاج اعضاء هیئت و خانواده های آنان را که ممکن است در ایران بیمار شوند ٬ تأمین و پرداخت
خواهد نمود. دولت شاهنشاهی ایران مسئول مخارج معالجه پزشکی که در خارج از قلمرو ایران
صورت گیرد نخواهد بود.
ماده 20 هر یک از اعضاء هیئت حق استفاده از یک ماه مرخصی سالیانه یا به همان نسبت برای
هر مدتی از سال را خواهد داشت. ایام مرخصی مزبور که از آن استفاده نشده باشد سال به سال برای
حداکثر مدت 60 روز در عرض مدتی که عضو هیئت مشغول خدمت می باشد قابل تراکم خواهد بود.
از این مرخصی ممکن است در ایران یا در ایالات متحده آمریکا یا در کشورهای دیگر استفاده
شود لیکن هزینه سفر و حمل و نقلی که به نحو دیگری در این موافقت نامه پیش بینی نشده باشد به
عهده عضو هیئت که از چنین مرخصی استفاده می کند ٬ خواهد بود. کلیه مدت سفر در مرخصی جزء
مرخصی محسوب خواهد شد. دولت شاهنشاهی ایران موافقت می نماید که مرخصی مشروح در این
ماده را طبق تقاضای کتبی که از طرف رئیس هیئت تصویب شده باشد ٬ با توجه لازم به مقتضیات
دولت شاهنشاهی ایران اعطاء نماید
ماده 21 تا مدتی که این موافقت نامه معتبر می باشد هرگاه دولت شاهنشاهی ایران اقدام به
استخدام مأمورین خارجی برای هرگونه خدمت در ارتش شاهنشاهی به نماید از لحاظ همکاری قبل
از استخدام مراتب را به استحضار مقامات مربوطه دولت کشورهای متحده آمریکا خواهد رسانید.
ماده 22 دولت شاهنشاهی ایران اشیاء و لوازمی که اعضای هیئت برای مصرف شخصی یا
مصرف خانواده خود به ایران وارد می نمایند از حقوق گمرکی یا عوارض دیگر معاف خواهد نمود
مشروط بر این که درخواست ورود معافی با تصویب سفیر کبیر آمریکا و یا کاردار موقت آمریکا باشد
و نیز اشیاء و لوازمی را که در ایران برای مصرف شخصی یا مصرف خانواده خود خریداری و خارج
می نمایند از کلیه حقوق گمرکی معاف خواهد شناخت.
در صورتی که دولت کشورهای متحده آمریکا وسیله نقلیه جهت ارسال مراسلات و بسته های
پستی که از طرف اعضاء هیئت به آمریکا و یا به عنوان آنها وارد می شود تأمین نماید دولت
شاهنشاهی ایران آن را از عوارض پستی معاف خواهد نمود و بلا معارض اجازه عبور خواهد داد.
رئیس هیئت مسئول خواهد بود که از طرف اعضاء هیئت و یا خانواده آنها هیچ گونه کالاهای قاچاق
به خارج فرستاده نشده و از خارج دریافت نگردد.
ماده 23 پرداختهایی که بابت حقوق فوق العاده هزینه سفر و هرگونه مزایای دیگری از هر
قبیل در این موافقت نامه برای افسران و افراد هیئت مستشاری پیش بینی شده است، ممکن است
مستقیماً بخود آنان یا با موافقت و اجازه آنان به هر شخص یا مقامی که معرفی کنند، به عمل آید.
این سند نیز پیوست سند قبل بوده است.
سند شماره (3)
طبقه بندی خیلی محرمانه
قرارداد اصلی مربوط به خدمت هیئت نظامی آمریکا در ارتش ایران(1)
طبق درخواست دولت ایران و توافق دولت ایالات متحده آمریکا، یک هیئت نظامی مرکب از
افسران صلاحیتدار ارتش ایالات متحده با شرایط ذیل در وزارت جنگ ایران خدمت خواهند نمود:
فصل یکم
ترکیب و مدت خدمت
ماده 1 این هیئت نظامی از آن دسته از پرسنل نظامی آمریکایی تشکیل خواهد شد که موافق میل
1- متن از روی نسخه موجود در بایگانی مستشاری که در سال 1944 برای سرلشکر ریدلی ارسال شده ٬ تهیه شده است.
وزارت جنگ ایران و وزارت جنگ ایالات متحده آمریکا باشد. در ابتدا امر این هیئت مرکب از
سرلشگر سی. اس. ریدلی، سرهنگ اف. ک. دومان، سرهنگ توماس ئی. ماهونی، سرهنگ 2
تئودوعال سوگارد، سرهنگ 2 کلارک ا. بارکل، سرگرد آواس کنلی، سروان وی. ئی. کیدویتس و
سروان آر. وای ساندس خواهد بود، که در حال حاضر در وزارت جنگ ایران مشغول انجام وظیفه
می باشند. ارشدترین افسر هیئت، فرماندهی آن را عهده دار خواهد شد و دیگر اعضاء به ترتیب، سلسله
مراتب فرماندهی را تشکیل خواهند داد.
ماده 2 هدف از این مأموریت مشورت و کمک به وزارت جنگ در اداره ارتش بر طبق وظایف
مندرج در ماده 7 می باشد.
ماده 3 کار این هیئت از تاریخ 22 مارس 1943 آغاز و در تمام مدت جنگ یا زمان وضعیت
فوق العاده ملی اعلام شده توسط دولت ایالات متحده آمریکا ادامه خواهد یافت، مگر آنکه زودتر و بنا
به شرایط مندرج ذیل اختتام آن اعلام گردد. بعد از اختتام مدت قرارداد و در صورت توافق دو جانبه
دو دولت این قرارداد قابل تمدید است.
ماده 4 این قرارداد می تواند به روشهای ذیل قبل از تاریخ مورد نظر خاتمه یابد:
(الف) هر یک از دولتین می تواند آن را متوقف سازد، البته با ارائه اعلام کتبی آن هم یک ماه قبل از
متوقف ساختن کار گروه.
(ب) در هر زمانی بنابر ابتکار دولت آمریکا یا دولت ایران البته پس از ارسال یک یادداشت مبنی
بر این که یکی از دولتین معتقد است که برای حراست از منافع عمومی و یا به خاطر درگیری یکی از
دولتین در خصومتهای داخلی، خارجی، اختتام آن را ضروری می داند، مشروط بر این که تمام شرایط
مربوط به لغو قرارداد برآورده شود.
ماده 5 دولت آمریکا می تواند هر یک از اعضاء هیئت را به کشور فرا خواند، ولی مشروط بر
آنکه بر طبق ماده 1، جانشین مناسب و صلاحیتدار برای وی تعیین کند. کار اعضاء هیئت زمانی
خاتمه می یابد که یا جانشین آنها برسد و یا قبلاً در مورد نحوه این کار توسط دولتین موافقتی به عمل
آمده باشد.
فصل دوم (شامل 20 سند از جمله چند نامه مصدق به هندرسن)
فصل دوم
وظایف، رتبه، و ارجحیت
ماده 6 وزیر جنگ ایران سرپرست هیئت را به عنوان مستشار نظامی برای سازمان قرار داده و از
طریق اعطای یک فرمان سلطنتی منصوب خواهد کرد.
ماده 7 وظیفه اصلی مستشار نظامی و دیگر اعضاء هیئت، تحقیق و پیشنهاد طرح برای بهبود و
کمک به اداره ارتش و ادارات تابعه وزارت جنگ در امور مالی، سررشته داری، مهندسی، بهداشتی،
دامپزشکی، استخدامی، نظامی، قضائی و ادارات ترابری و نظارت بر اجرایی این طرحها است. وظایف
مورد توافق بین وزارت جنگ ایران و مستشار نظامی به اعضاء هیئت محول خواهد شد.
ماده 8 پس از این که طرحهای مندرج در ماده 7 به تصویب رسید، برای اجرای آن توسط
وزارت جنگ، افسران صلاحیتدار ایرانی در موقعیتهای کلیدی گماشته می شوند. تا طرح به مرحله