گريه پيامبر6سر قبر ابراهيم 240
گريه پيامبر6در مرگ طاهر فرزند آن حضرت 241
گريه پيامبر6سر قبر مادر مجللهاش 241
گريه پيامبر6در مرگ عثمان مظعون 241
گريه پيامبر6بر حالت سعد بن عباده 242
گريه پيامبر6بر حالت دخترزادهاش امامه 243
ايضا گريه پيامبر6بر امامه 244
گريه پيامبر6در شهادت جعفر طيار 245
گريه پيامبر6در شهادت جعفر طيار و زيد بن حارثه 246
گريه پيامبر6هنگام ملاقات دختر كوچك شهيد زيد 247
گريه پيامبر6بر سعد بن معاذ 248
گريه پيامبر6كنار قبر يكى از مسلمانان 248
گريه پيامبر6بر شهداى احد 249
درخواست حضرت ابراهيم7از خدا 250
فصل 251
فصل 254
فصل 258
وصيت امام باقر7در مورد عزادارى و ماتم خود 260
نوحه سرايى باطل و حرام 261
خاتمه 265
اهميّت و فضيلت تسليت به مصيبتزده 266
ثواب تسليت به مصيبت ديده 267
ثواب دلدارى دادن به محزون 268
ثواب مصافحه هنگام تعزيت 269
اجر و پاداش عيادت مريض 269
پاداش تسليت به زن جوان مرده 270
ثواب عيادت مريض و تشييع جنازه 271
فصل 274
كيفيّت تسليت و تهنيت گفتن 274
تسليت نامه پيامبر6به معاذ 274
تسليت جبرئيل7به اهل بيت7هنگام رحلت پيامبر6277
تسليت ملائكه به اهل بيت7278
تسليت حضرت خضر7به اصحاب پيامبر6279
فصل 281
هنگام مصيبت، مصيبت پيامبر را به ياد آوريد: 281
مصيبت فقدان پيامبر6از اعظم مصيبتها است: 282
تسليت نامه امام حسن7به امام حسين7در شهادت پدر 282
مصيبت حقيقى آن است كه مصيبت ديده از اجرش محروم گردد 283
فرمايش امام صادق7به كسى كه از مصيبتش شكايت مىكرد 284
انسان عمل خود را در قيامت مشاهده مىكند 284
داستان فقيه بنى اسرائيل و مرگ همسرش 285
تأثّر حضرت سليمان در مرگ فرزند و آمدن دو ملك 287
تأثر قاضى بنى اسرائيل در مرگ فرزند خويش و آمدن دو ملك 288
جوانى كه هر روز پدر و مادر مفلوج خود را به مسجد مىبرد 289
كوچك شدن مصيبتها با ياد آتش جهنم 290
فصل 291
خداوند دوستانش را به بلا مبتلا مىفرمايد 293
بلا براى بندگان خالص تحفه الهى است 294
خداوند دوستان خود را در درياى شدائد غوطهور مىسازد 294
خداوند درخواست دوستانش را براى آنها ذخيره مىفرمايد 295
بلاى بزرگ پاداشش نيز بزرگ است 295
هر كس به اندازه ظرفيت ايمانش مبتلا به گرفتارى مىشود 296
مؤمن به هر بلايى مبتلا مىشود حتى مرض جذام و پيسى 296
مؤمن اگر پاداش بلا را بداند آرزو مىكند 298
بلا براى مؤمن هديه خداست 299
داستان شخصى كه مرغش تخم گذاشت و تخم افتاد 299
متن تسليت نامه امام صادق7و ترجمه آن 301
[پيشگفتار]
مشخصات كتاب مسكن الفؤاد
كتابى را كه پيش رو داريد ترجمه رساله شريف «مسكن الفؤاد» از تأليفات شهيد ثانى قدّس سرّه است اين رساله شامل يك مقدمه و چهار باب و يك خاتمه است.
مقدمه
مقدمه در باره موجبات رضا به قضاى الهى، عدل و حكمت خدا، فلسفه احكام و دستورات، بعثت انبيا و تدبر در گفتار و حالات آنهاست كه حاوى مطالبى ارزنده و مثالهايى بسيار آموزنده است.
باب اول
باب اول در مورد عوضهايى است كه خداوند كريم در برابر مصيبتها و مرگ فرزندان به بندگان عطا مىفرمايد. نويسنده 45 حديث و روايت از پيامبر6و ائمه عليهم السّلام در اين زمينه گرد آورده است و در پايان چند حكايت شگفت انگيز و آموزنده در اين مورد ذكر نموده است.
باب دوم
باب دوم در مورد صبر مىباشد. اين باب نيز در اهميت صبر و عظمت صابران مشتمل بر چند نمونه از آيات قرآن و دهها روايت از معصومين7است و در پايان نيز حكايات عجيبى (متجاوز از 50 قضيه) از صبر و استقامت مردان و زنان مصيبت ديده ذكر نموده است.
باب سوم
باب سوم در مورد رضا و خشنودى از مقدرات الهى است. در اين باب پس از ذكر چند نمونه از آيات قرآن مجيد و روايات، چندين حكايت شگفت انگيز از صبر و تسليم اهل بلا را يادآور شده است.
باب چهارم
باب چهارم در مورد گريه كردن در مرگ فرزندان و بستگان است.
در اين باب بيان داشته است كه گريه كردن در مرگ فرزندان و خويشان و دوستان مادامى كه متضمن اعتراض به كار خدا نباشد بىاشكال است و منافاتى با صبر و رضا به قضاى الهى ندارد. در اثبات اين مطلب شواهدى از گريههاى پيامبر صلّى اللَّه عليه و اله و ائمه7كه در مرگ فرزندان و دوستان خويش ابراز داشتهاند آورده است و بيان داشته كه گريه آن بزرگواران در مرگ فرزندان و دوستانشان گريه رحمت بوده است نه اعتراض به كار خدا؛ در پايان اين باب احاديثى در مذمّت صورت خراشيدن و گريبان پاره كردن و داد و فرياد و ناله به راه انداختن در
مرگ فرزندان و خويشان آورده است.
خاتمه
خاتمه پيرامون استحباب و فضيلت تسليت به صاحب عزا و ثواب و كيفيت آن احاديثى ذكر كرده است و سرانجام با نقل تسليت نامه مفصلى از امام صادق7كه آن حضرت براى عموزادههاى خويش نوشته، رساله را ختم نموده است.
اين بود خلاصه اى از مطالب و شناسنامه اين كتاب، با همين توضيح كوتاه مى توانيد به اهميت اين كتاب پى ببريد كه با حجم اندك حدود 200 حديث ارزنده و قريب 70 حكايت آموزنده در آن گردآورى شده است كه مطالعه هر يك از آنها باعث زدودن زنگار دل و جلا و روشنى قلب مىگردد.
مىگويند شهيد ثانى وقتى اين كتاب را تأليف كرد كه فرزندانش در سن طفوليت از دنيا مى رفتند و او از مرگ آنها بسيار متأثر مىشد شايد اين حالت تأثر را بر خلاف رضا و تسليم در برابر قضا و قدر الهى مى دانست لذا براى تسليت خود و كسانى كه به اين گونه مصيبتها مبتلا مى شوند اين كتاب را نوشت و آن را «مسكّن الفؤاد عند فقد الأحبّة و الأولاد»؛ «تسكين دهنده دلها هنگام فقدان دوستان و فرزندان» كه اسم با مسمايى است، نام نهاد لازم به تذكر است كه عناوين كتاب و شماره بندى روايت و حكايت و توضيحات داخل پرانتز و پاورقىها از مترجم است.
از خوانندگان محترم استدعا دارم چنانچه نقصى در ترجمه اين كتاب مشاهده كردند بر حقير ايراد نگيرند زيرا اين جانب از باب «ما لا يدرك كلّه لا يترك كلّه» اقدام به ترجمه اين كتاب نمودم.
آب دريا را اگر نتوان كشيد
هم به قدر تشنگى بايد چشيد
اميدوارم مترجمين و نويسندگان ماهر در رفع اين نقيضه اقدام كنند و كتاب را با اسلوب جديد براى امت شهيد پرور ايران خصوصا خانواده شهدا ترجمه و شرح نمايند، و ترجمه حقير نيز به منزله يادآورى و تذكرى باشد براى آنها؛ از خداوند متعال توفيق همگان را در راه خدمت به دين مقدس اسلام و جامعه اسلامى مسألت دارم و اللَّه الموفق و المعين.
حسين جناتى قم اول خرداد ماه 1363
گذرى كوتاه به زندگانى شهيد ثانى
جناب شيخ زين الدين معروف به «شهيد ثانى» در سيزدهم شوال سال 911 در قريه «جباع»[1]ديده به جهان گشود. مقدمات علوم را نزد پدر خويش فرا گرفت. بعد از وفات پدر جهت كسب علوم و معارف مسافرتهاى زيادى نمود، به مصر، دمشق، حجاز، بيت المقدس، عراق و استانبول رفته و از هر خرمنى خوشه اى چيد. در اين راه تنها به دانشمندان شيعه اكتفا نورزيده بلكه از علماى سنت نيز استفاده نمود، اساتيد سنى مذهب او را دوازده تن ذكر كردهاند. او به همين جهت مردى جامع بوده و علاوه بر فقه و اصول از فلسفه، عرفان، طب و نجوم هم آگاهى داشته است.
شهيد، فوق العاده زاهد و متقى بوده است. شاگردان او در احوالش نوشتهاند: در ايام تدريس شبها به هيزم كشى براى معاش خانوادهاش مىرفت و صبح به تدريس مى نشست، مدتى در بعلبك به پنج مذهب (جعفرى، حنفى، شافعى، مالكى، حنبلى) تدريس مى كرد. شهيد تأليفات زيادى دارد كه معروفترين آنها شرح لمعه
[1]- جباع يكى از دهات كوهستانى جنوب لبنان است و از قديم اقامتگاه شيعه بوده است و علما زيادى از آنجا برخاستهاند و امروز تحت اشغال صهيونيستها و فالانژها است.