امّا چنانچه كار ضرورى ندارد؛ نبايد اعتكاف را ترك كند.
س 42: مسافرى كه در شهرش نذر اعتكاف يا نذر روزه در ايّام البيض را نكرده است، آيا مىتواند در حال مسافرت نيّت كند؟ چنين شخصى چگونه در شهر ديگر مىتواند معتكف شود؟
ج: خير، بنابر احتياط نمىتواند در غير وطن نذر روزه در سفر را بكند؛ ولى مىتواند با اقامت ده روز معتكف شود.
س 43: كسى كه نذر كند سه روز را روزه بگيرد مىتواند با همين نيّت در شهر ديگرى اعتكاف كند و قصد ده روز را نكند؟
ج: اگر نذر كند سه روز در سفر روزه بگيرد، مانعى ندارد.
س 44: كسى كه نذر اعتكاف كند، مىتواند با همين نيّت در شهر ديگرى اعتكاف كند و قصد ده روز را نكند؟
ج: اگر نذر كند سه روز در سفر روزه بگيرد، مانعى ندارد.
س 45: كسى كه در روز سوّم اعتكاف حيض شود و در نيّت خود شرط نكرده است كه اگر عذرى پيش آيد دست از
اعتكاف بكشد، آيا قضا يا كفّاره اعتكاف بر او واجب است؟
آيا قضاى روزه روز سوّم بر او واجب است؟ وظيفهاش چيست؟
ج: خير، در فرض سؤال، كفّاره و قضا ندارد. بلى اگر مطلق اعتكاف (نه در خصوص آن سه روز) بر او واجب بوده، مثل اينكه نذر مطلق كرده باشد، بايد آن را قضا كند.
س 46: چنانچه به نيابت از غير معتكف بشوند، آيا بايد روزه اعتكاف را به نيابت از همان شخص كه به نيابتش اعتكاف كردهاند، بگيرند يا لازم نيست؟
ج: بلى، به نظر آقا لازم است.
س 47: آيا شخصى كه قصد اعتكاف دارد مىتواند روزههاى ايّام اعتكاف را روزه استيجارى نيّت كند؟
ج: كفايت روزه استيجارى محلّ تأمل و اشكال است.
س 48: آيا شخص مىتواند براى اعتكاف اجير شود؟ و اگر صحيح است روزه اعتكاف را به نيت چه كسى بگيرد؟
ج: اجير شدن براى اموات اشكالى ندارد و روزه آن را
طبق اجاره، مىتوانند به نيابت همان ميّت كه به نيابتش معتكف مىشوند، بگيرند؛ ولى اجير شدن به نيابت احياء مشكل است؛ هرچند رجاءً مانعى ندارد؛ بنابراين روزه آن را نيز رجاءً و به نيابت او بگيرند، اشكال ندارد.
س 49: شخصى نذر كرده 3 روز روزه مستحبّى در سفر بگيرد، آيا مىتواند در مكّه معظّمه، يا در مشهد و غير آن كه مسافر است، اعتكاف كند و آن 3 روز روزه نذرى را بگيرد؟
ج: بلى، چنانچه در وطن نذر كرده كه در سفر 3 روز روزه بگيرد، مىتواند در سفر، در هر شهرى كه مسجد جامع وجود دارد، اعتكاف كند و روزهها را بگيرد.
س 50: در نيابت از احياء كه رجاءً انجام مىشود، آيا مىتوانند روزه اعتكاف را به نيابت از همان شخص بگيرند؟
ج: مثل خود اعتكاف، رجاءً مىتوانند به نيابت از همان شخص روزه بگيرند.[1]
س 51: اگر از روى اشتباه براى اعتكاف واجب نيّت
[1]. همانگونه كه در طواف به نيابت احياء نماز طواف را نيز به نيابت از همان احياء مىخوانند (چون به تبع طواف و نماز طواف است و مستقل نيست) و صحيح است.
استحباب نمايد يا بالعكس تكليف چيست؟
ج: اشكال ندارد.
مسائل خروج معتكف از مسجد (بطلان اعتكاف)
س 52: آيا روحانى كه معتكف شده است، مىتواند براى امامت جماعت به مسجد ديگر و يا منبر در محل ديگر برود و به محل اعتكاف برگردد؟
ج: خروج معتكف براى اين امور كه معمولًا صورت اعتكاف بهم مىخورد، جايز نيست؛ ولى در خصوص نماز جمعه به مقدار لازم براى امام يا مأموم اشكال ندارد.
س 53: آيا كارمندان و معلّمين مىتوانند معتكف شوند و سر كلاس و محل كار رفته و سپس به مسجد برگردند؟
ج: معتكف بايد در مسجد بماند و خروج او براى كارهاى ضرورى مثل تطهير و امثال اينها مانعى ندارد، ولى براى كار و شغل نبايد خارج شود.
س 54: معتكف در روز سوّم اعتكاف براى غسل مستحبّى از مسجد خارج مىشود، آيا اعتكاف باطل مىشود يا خير؟ بر فرض بطلان، تنها قضا لازم است يا كفّاره هم لازم مىباشد؟
ج: اعتكاف باطل نمىشود.
س 55: آيا شخص معتكف مىتواند براى شركت در نماز جمعه از مسجد محل اعتكاف خارج شود؟
ج: ظاهراً مورد سؤال، از مواردى است كه مىتوان خارج شد؛ ولى بايد حد اقل زمان لازم را رعايت كند و در رفت و آمد به احتياط مستحب زير سايه نرود.
س 56: آيا معتكف مىتواند از مسجد خارج شود و خريد كند؟ آيا بين جنس ضرورى و غير ضرورى فرقى هست؟
ج: خروج از مسجد فى نفسه حرام نيست؛ بلكه بيرون نرفتن شرط صحّت اعتكاف است كه اگر بدون ضرورت خارج شوند- هر چند مدّتى كم باشد- موجب بطلان اعتكاف مىشود؛ و در صورت ضرورت، اگر طولانى نشود مانعى ندارد، و خريدوفروش در حال ضرورت اشكال ندارد.
س 57: اگر فرض سابق بدون اشكال است، آيا كسى كه براى خريد جنس خود به بيرون مسجد مىرود، مىتواند براى يكى از معتكفين هم خريد كند؟
ج: در مقام ضرورت و عدم امكان توكيل مانعى ندارد.
س 58: آيا شستن لباس به عمد يا غير عمد در بيرون از مسجد باعث بطلان اعتكاف مىشود؟ آيا كار حرام انجام داده است؟
ج: ملاك ماندن در بيرون از مسجد است، نه لباس شستن؛ و اگر بيرون رفت، احكام بيرون رفتن از مسجد را دارد.
س 59: بيشترين حدّى كه معتكف براى كار ضرورى مىتواند در بيرون از مسجد باشد و در اعتكاف او خللى وارد نشود، چند ساعت مىباشد؟
ج: عرفى است؛ و مقدارى كه عرفاً صدق اعتكاف نكند، مبطل است حتّى اگر ضرورت باشد.
س 60: معتكفى كه در ايّام اعتكاف كلاس يا امتحانى دارد كه اگر در آن شركت نكند يك ترم عقب مىافتد، آيا اين مسأله براى خروج از مسجد ضرورت محسوب مىشود؟
ج: خير، از ابتدا نبايد معتكف شود.
س 61: آيا معتكف هنگام اذان مغرب روز سوّم حتماً بايد در مسجد باشد؟
ج: معتكف بايد تا مغرب در مسجد بماند.
س 62: معتكفى كه يك ساعت قبل از اذان مغرب برايش كار ضرورى پيش مىآيد و بايد از مسجد خارج شود، اگر در هنگام اذان مغرب روز سوّم در مسجد نباشد، آيا اعتكاف او صحيح است؟
ج: اگر مجوّز خروج داشته باشد، مانعى ندارد.
س 63: معتكفى كه يك ساعت قبل از اذان مغرب برايش كار ضرورى پيش مىآيد و حدود 5 يا 10 دقيقه قبل از اذان روز سوّم كار او تمام شود، آيا بايد خود را به مسجد برساند؟
ج: بلى.
س 64: آيا مىتوان براى غسل مستحبّى (حتى در روز سوّم اعتكاف مثلًا براى غسل روز 15 رجب) از مسجد خارج شد؟
ج: بلى، اشكال ندارد.
س 65: كسى كه در روز سوّم از مسجد خارج شود و عمداً مدتى را از مسجد بيرون بماند، آيا قضا يا كفّاره بر عهده اوست؟ حكم اعتكافش چيست؟
ج: بلى، اگر بدون عذر موجّه خارج شود، بايد آن را قضا كند؛ ولى كفّاره واجب نيست.
س 66: كسى كه در روز سوّم از مسجد خارج شود و غير
عمد مدّتى را از مسجد بيرون بماند، آيا قضا و كفّاره بر عهده اوست؟ حكم اعتكافش چيست؟
ج: اگر به مقدارى باشد كه صورت اعتكاف بهم بخورد، اعتكاف فاسد مىشود و بايد قضاى آن را بجا آورد.
س 67: آيا خيس كردن لباس يا دوش گرفتن در بيرون از مسجد بر اثر گرما يا عرق كردن، ضرورت محسوب مىشود؟
ج: خير، مگر اين كه موقعيّت حادّى باشد كه بدون آن احتمال خطر جانى يا ضرر قابل توجهى باشد.
س 68: براى وضوى مستحبّى، يا شستن ظرف، يا شستن دست و يا مسواك زدن در مسجدى كه حوض آن شلوغ است و يا اين كارها باعث كثيفى محيط مسجد مىشود، مىتوان به بيرون از مسجد رفت؟
ج: خير.
س 69: براى وضوى مستحبى، شستن ظرف، شستن دست و يا مسواك زدن در مسجدى كه حوض ندارد، مىتوان به بيرون از مسجد رفت؟
ج: خير.