از معاشرین و معاصرین و دست پروردگان دهقان سامانی است و همین معاشرت او را به وادی شاعری کشانیده بود. او در بهمن ماه سال 1332ش وفات یافت.
از اوست:
نازم نماز عشق که در دهر عابدش از خون دل ببایدش آب وضو بود[1]
محمّد رضا شیخ زاده*
استاد محمّد رضا شیخ زاده، استاد قلمکار و اهل اصفهان است که در نقاشی پارچه مهارت داشته و در اواسط قرن چهاردهم هجری می زیسته است. از آثار دیده شده وی: تصویر لیلی است سوار بر شتر بر روی یک پرده قلمکار و اشعاری که درباره وی و مجنون نقل شده و رقم آن «محمّد رضا شیخ زاده» است.[2]
رضا صیرفی*
رضا صیرفی از هنرمندان معاصر در عرصه موسیقی، در سال 1322ش در اصفهان متولّد شده و در 5سالگی با خانواده به تهران رفت. ضرب را از استاد حسین تهرانی آموخت و سپس به همکاری با اداره رادیو تلویزیون پرداخت. وی از سال 1350ش به چند کشور اروپایی و آسیایی سفر کرده و به اجرای برنامه پرداخت.
او سالها به تربیت شاگرد و تعلیم ضرب به سبک استاد تهرانی به علاقمندان بود.[3]
شیخ محمّد رضا طاهری خورزوقی*
شیخ محمّد رضا طاهری خورزوقی، از علمای معاصر اصفهان در سال 1306ش در
[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص290.
[2]دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص701.
[3]برگی از باغ، ص235.
قریه «خورزوق» از توابع بُرخوار (در شمال شهر اصفهان) متولّد شد. تحصیلات خود را در اصفهان نزد حضرات آیات سیّد محمّد رضا خراسانی، حاج آقا حسین خادمی، شیخ مرتضی اردکانی و سیّد ابوالحسن شمس آبادی به انجام رسانده و در زادگاه خود به اقامه جماعت و ارشاد مردم و تبلیغ دین مشغول شد.
او عالمی زاهد و قانع بود و جهت طلاب حوزه درسی در آنجا تشکیل داد. او ذوق سرودن شعر داشت و عمر را به مطالعه و تحقیق و تألیف گذراند.
سرانجام او در تیرماه 1383ش وفات یافته و در همان جا مدفون شد.
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «سراج المنیر» که درسال 1383ق با تقریط اساتید خود اردکانی و شمس آبادی به طبع رسیده است. 2. «منتخب التّجوید» 3. «تصحیح الآراء فی زیاره عاشوراء»4. جیّد الاحکام فی مواعظ الانام»5. «کهف حصین»6. «باب الفلاح فی شرح دعاء الصباح»[1]
محمّد رضا عبرت گیلانی*
محمّد رضا حسن زاده، معروف به «عبرت گیلانی» از روزنامه نگاران اصفهان در دوره مشروطیّت است. او در سال 1327ق مجلّه حقیقت را تأسیس کرده است. این مجلّه تا سال 1339ق منتشر می شده است.[2]
میرزا محمّد رضا عیشی اصفهانی
میرزا محمّد رضا اصفهانی متخلّص به «عیشی» از شعرای اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری است. در سرودن شعر صاحب قریحه ای توانا بوده و تا سال 1206ق زنده بوده است. [این مرثیه و مادّه تاریخ را جهت وفات سیّد مهدی حفید سیّد
[1]وفیات علمای معاصر اصفهان، خطی.
[2]تاریخ و جراید و مجلّات ایران، ج2، صص 225-227.
عبداللّه جزایری در سال 1206ق سروده است:
رکن ایمان سیّد مهدی دریغ زین جهان فانی مغرور شد
زین مصیبت بر همه اهل جهان روز روشن چون شب دیجور شد
زین خراب آباد پر اندوه و رنج بر تماشای جنان مأمور شد
جبرئیل از بهر دفنش در بهشت از پس استبرق و کافور شد
از فروغ روح آن عالیجناب جنت المأوی سراسر نور شد
گفت تاریخ وفاتش پیر عقل با علی و مصطفی محشور شد[1]]
میرزا محمّد رضا فقیه
میرزا محمّد رضا فقیه، از علماء و زهاد اصفهان در قرن سیزدهم هجری. در سال 1267ق وفات یافته و در قبرستان آب بخشان، نزدیک مسجد [شهدا [مدفون شده است. پس از تسطیح و تخریب قبرستان، قبر او هم از بین رفت.[2]
شیخ محمّد رضا قهدریجانی
شیخ محمّد رضا قهدریجانی اصفهانی، از اجلّه علماء و فضلاء [در اوایل قرن چهاردهم هجری [در نجف اشرف نزد آخوند ملّا محمّد کاظم خراسانی تلمّذ کرد و پس از وفات او دو سال به درس میرزا محمّد تقی شیرازی در سامرا حاضر شد سپس جهت زیارت مرقد مطهر امام رضا علیه السلام به ایران آمده و پس از آن به عتبات عالیات بازگشته و در 7 شعبان 1334ق در کربلا وفات یافته و در اِیوان بزرگ معروف به مقبره میرزا موسی دفن شد.
[1]تحفه العالم، ص124؛ الذریعه، ج9، ص779؛ تذکره سفینه المحمود، ص405.
[2]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص144؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص619؛ مزارات اصفهان، ص27.
عالمی خلیق و مهربان و در بحث منصف بوده است. همسرش صبیّه عالم فاضل سیّد محمّد علی بن ابی القاسم کاشانی نجفی است.
شیخ محمّد رضا قهدریجانی در مجلس درس آخوند خراسانی همدرس با مجتهد عالیقدر آقا شیخ محمّد رضا نجفی مسجد شاهی بوده و او را برای تدوین کتاب «وقایه الاذهان» تشویق کرده است.[1]
محمّد رضا کاتب اصفهانی
محمّد رضا کاتب اصفهانی، از نویسندگان قرن سیزدهم است. از آثارش کتاب «آتشکده آذر بیگدلی» است که به خط شکسته نستعلیق نوشته و به شماره 1100 در کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار موجود است.[2]
دکتر محمّد رضا کاویانی*
دکتر محمّد رضا کاویانی، از اساتید دانشگاه و محقّقان معاصر در سال 1316ش در شیراز متولّد شد. او پس از تحصیلات ابتدایی در رشته ادبی و طبیعی در مقطع متوسطه تحصیل کرد و دیپلم گرفت. در سال 1337ش برای ادامه تحصیل به آلمان رفت و در سال 1342 دانشنامه مهندسی خود را از دانشگاه «یوستوس لیبیگ» شهر «گیسن» اخذ نمود. آنگاه در دانشگاه فنی «هانوور» در رشته هواشناسی و اقلیم شناسی کشاورزی ادامه تحصیل داد و در سال 1350 موفق به اخذ درجه دکتری شد و در آن دانشگاه به عنوان مربی و سپس استادیار به تدریس پرداخت.
او در سال 1354ش به ایران بازگشت و به عنوان استادیار در گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان تدریس نمود. او از سال 1364 به دانشیاری و از سال 1375ش به
[1]نقباء البشر، ج2، صص 726 و 727؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص616؛ تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ج2، ص313.
[2]فهرست سپهسالار، ج2، ص454.
استادی دانشگاه اصفهان ارتقاء یافت و در سال 1379ش به عنوان استاد نمونه کشوری انتخاب شد.
او در بسیاری از همایش های علمی داخل و خارج از کشور شرکت کرده و مقاله ارائه کرده است. مقالات بسیاری نیز از او در مجلات معتبر علمی همچون محله «فضا»، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، رشد آموزش جغرافیا و فصلنامه تحقیقات جغرافیایی و مقالاتی در مجلات خارجی به چاپ رسیده است.
دکتر کاویانی برخی از مسؤولیت های اداری همچون معاونت دانشکده ادبیات و ریاست آن را در دانشگاه اصفهان برعهده داشته است. وی اکنون به تدریس در مقاطع مختلف دانشگاه خصوصا فوق لیسانس و دکترا مشغول است.
از آثار او کتابهای «مبانی آب و هواشناسی» و «میکروکلیماتولوژی» به چاپ رسیده است.[1]
ملّا محمّد رضا کتابدار
ملّا محمّد رضا کتابدار، از فضلاء قرن یازدهم هجری است. او کتابدار کتابخانه علّامه مجلسی و نویسنده او بوده است. احتمالاً او نزد علّامه مجلسی تحصیل کرده است.[2]
[محمّد نصیر بن محمّد علی ابهری جی اصفهانی که مُجَلَّد نهم «بحارالانوار» را در سال 1079ق کتابت کرده و در کتابخانه سلطان المتکلمین در تهران موجود است به نام او اشاره کرده است.[3]]
[1]گنجینه های علمی دانشگاه اصفهان، صص 173-179.
[2]زندگینامه علّامه مجلسی، ج2، ص31؛ تلامذه العلّامه المجلسی، ص161.
[3]الکواکب المنتشره، صص 269 و 270.
سیّد محمّد رضا کتابفروش
سیّد محمّد رضا کتابفروش، عالم جلیل [در اوایل قرن چهاردهم هجری] مرحوم جابری انصاری در «تاریخ اصفهان» درباره او می نویسد: «از علماء و دو سه کار مهم انجام داد. اوّل: تغییر محل چیت سازخانه و رنگرزخانه که در وسط شهر و حوالی مسجد حکیم بود و فضلاب آن لطمه به صحیّه همسایگان می زد. دوم: سد فرجان. سوم: تأسیس دارالشّفا که (بعدا) تبدیل به مسجد دارالشّفاء شد» (محل مسجد دارالشّفاء قبلاً محلّ فاضلاب بازار رنگرزها بوده است).
وی پس از وفات در تخت فولاد، تکیه سادات کتابی مدفون شد.[1]
ملّا رضا کفرانی
ملّا رضا کفرانی رویدشتی اصفهانی [از فضلاء قرن سیزدهم هجری [وی احتمالاً شاگرد آقا سیّد محمّد شهشهانی بوده و نسخه ای از «غایه القصوی» جلد دوم، تألیف شهشهانی را به خط نسخ - بدون ذکر تاریخ - کتابت نموده است. کتاب به شماره 398 در کتابخانه آیت اللّه گلپایگانی در قم موجود است.[2]
سیّد محمّد رضا گلپایگانی
سیّد میر محمّد رضا جرفادقانی (گلپایگانی)، از فضلای قرن یازدهم هجری است. شاگرد علّامه مجلسی بوده و در دوم ذیحجّه سال 1072ق از او اجازه دریافت نموده است.[3]
[1]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص139.
[2]فهرست گلپایگانی، ج1، ص329.
[3]الذریعه، ج1، ص151؛ الکواکب المنتشره، صص 264 و 265؛ زندگینامه علّامه مجلسی، ج2، ص31؛ تلامذه العلّامه المجلسی، ص97؛ دانشمندان گلپایگان، ج2، ص198.
محمّد رضا محتسب اصفهانی
محمّد رضا محتسب اصفهانی [خطاط نستعلیق نویس قرن سیزدهم هجری] در جمادی الاولی سال 1296ق نسخه ای از «انجمن خاقان» تألیف: فاضل خان گروسی را به خط نستعلیق زیبا کتابت نموده که به شماره 7333 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[1]
محمّد رضا معلّم*
محمّد رضا، از خوشنویسان هنرمند و فضلائ ادیب قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری است. او در برخی از آثارش خود را «محمّد رضا معلّم غلامان کوچک سرکار خاصّه شریفه» معرّفی کرده است که نشان می دهد او در دربار شاه سلیمان صفوی به تعلیم و تربیت غلامان درباری مشغول بوده است.
او خطوط ثلث و نسخ را خوش می نوشته و به دستور شاه سلیمان نسخه ای از «صحیفه سجّادیه» را به خط نسخ در 28 رجب المرجّب 1093ق کتابت کرده که در کتابخانه سلطنتی سابق موجود است.
همچنین قطعاتی به خط نسخ او به تاریخ های 1087 و 1112 در مجموعه مرحوم مهدی بیانی و رقعه ای در یک مرقع به خط نسخ در سال 1114ق در کتابخانه مدرسه سپهسالار تهران موجود است.[2]
درد اخل ایوان شرقی مدرسه چهارباغ کتیبه ای به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی رنگ حاوی احادیث و جملاتی درباره اهمیّت علم و آموختن آن و اشاره به بنای مدرسه و ساختن آن است مشاهده می شود. رقم و تاریخ کتیبه چنین است:
[1]فهرست مرعشی، ج19، ص125.
[2]احوال و آثار خوشنویسان، ج4، ص1167؛ فرهنگ ایران زمین، ج26، ص165.
«کتبه محمّد رضا 1119»[1]
به احتمال زیاد این کتبه هم از خطوط محمّد رضا معلّم غلامان کوچک خاصّه شریفه است.
محمّد ابراهیم نصیری در کتاب خود ذیل وقایع سالهای 1105 و 1106ق از وثیقه ای یاد می کند که میرزا ابوالقاسم مجلس نویس آن را در جلسه مشاهیر علماء و معارف فضلاء و صدور و اهالی شرع مطرح کرده و محمّد رضا بیگ خوشنویس آن را به خط رقاع قلمی نموده است.[2]و گویا این محمّد رضا بیگ خوشنویس با صاحب عنوان یکی باشد.
سیّد رضا موسوی نسب مبارکه*
سیّد رضا موسوی نسب مبارکه متخلّص به «رضا» از شعرای معاصر اصفهان در سوم دی ماه 1314ش در «مبارکه» لنجان اصفهان متولّد شد. پدر و اجدادشان از علماء و زهّاد عهد خویش بوده اند. گاهی شعر می گوید و اشعارش در مطبوعات اصفهان همچون «نوید اصفهان» و «اولیاء اصفهان» به چاپ رسیده است).
از اوست:
نسیم غنچه حُسنت مرا هوایی کرد شمیم روی تو آورد و دلربایی کرد
به گاه بی تو نشستن به شام تنهایی رهایم از غم هجر شب جدایی کرد[3]
سیّد محمّد رضا میردامادی
سیّد محمّد رضا حسینی میردامادی سدهی اصفهانی، طبیب ماهر، مدفون در ایوان دالان صحن شرقی و شمالی امامزاده درب امام اصفهان.[4]
[1]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ص715.
[2]دستور شهر یاران، ص44.
[3]تذکره شعرای استان اصفهان، (ویرایش دوم)، ص305 و اطلاعات متفرقه.
[4]مزارات اصفهان، ص208.