ملاّ عبداللّه هرندی
ملاّ عبداللّه هرندی فرزند حاج محمّدهادی بن حاج محمّد ظهیر بن حاج محمّدسمیع هرندی، عالم فاضل [فقیه محقّق و مفسر متبحّر از دانشمندان قرن سیزدهم هجری] در حدود سال 1178ق متولّد شده و در هرند اصفهان تحصیل کرد او در سال 1256ق وفات یافته و در امامزاده اسحاق هرند مدفون شد.[1]
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «دلائل الدّین» در اصول دین، به فارسی، در یک مقدّمه و 9 باب و یک خاتمه، جلد اوّل آن به خط محمّدعلی بن محمود هرندی که در سال 1235ق کتابت شده به شماره 187 در کتابخانه آیت اللّه گلپایگانی و نسخه ای دیگر از جلد اوّل، به خط محمّدحسن بن ملاّ علی هرندی که در سال 1235ق کتابت شده به شماره 46 در کتابخانه مدرسه صدر خواجو در اصفهان موجود است. همچنین دو نسخه به شماره های 3238 و 2450 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی و نسخه ای به شماره 1421 در کتابخانه مسجد گوهرشاد مشهد نگهداری می شود.[2]2. «مجمع الاسرار القرآن» 3. «نور القبور» در کلام از روی آیات قرآن، که نسخه آن به شماره 629 در کتابخانه مسجد گوهرشاد مشهد موجود است.[3]
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص143؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص447؛ مکارم الآثار، ج5، صص 1531 و 1532؛ فهرست کتب خطی اصفهان، ج1، ص283؛ الکرام البرره، ج2، ص791.
[2]فهرست گلپایگانی، ج1، صص 169 و 170؛ فهرست صدر خواجو، ص41؛ فهرست مرعشی، ج7، ص47 و ج9، ص33؛ فهرست گوهرشاد، ص115.
[3]فهرست گوهرشاد، ص426.
میرزا عبداللّه محزون
میرزا عبداللّه متخلّص به «محزون» فرزند محمّدهادی عالم فاضل و ادیب زاهد شاعر [از ادباء و فضلای قرن دوازدهم هجری] از احفاد شاه عباس ثانی صفوی بوده و در سال 1171ق وفات یافت. قبرش در قبرستان آب بخشان بوده است.[1]
[او کتاب «معین الطّلبه» تألیف: محمّدرضا سبزواری را در دوشنبه 10 شوال 1271ق کتابت نموده و به شماره 8681 در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[2]
به نظر می رسد در نقل قول تاریخ وفات از سنگ مزار میرزا عبداللّه محزون اشتباهی رخ داده است.]
سیّد عبداللّه حالی اصفهانی
سیّد عبداللّه حائری اصفهانی متخلّص به «حالی (حسابی) » فرزند سیّد یحیی، [از شعراء و فضلای قرن دوازدهم هجری] از سادات حائری و صاحب فضایل و کمالات باطنی و ظاهری بوده، خط نسخ را نیکو می نوشته و شعر خوب می گفته [است [دیوانش قریب پنج هزار بیت بوده و به سنّ کهولت در سال 1126ق در اصفهان وفات یافته و در تخت فولاد نزدیک مسجد مصلی مدفون شده است.[3]
[این بیت از اوست:
زبان خموش و بردن رازم از دل افتاده است ز شمع کشته ام آتش به محفل افتاده است]
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص219؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص797.
[2]فهرست رضوی، ج12، ص442.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 789 و 797؛ تذکره المعاصرین حزین، ص190؛ تذکره نصرآبادی، ج1، ص487؛ صحف ابراهیم، ص112؛ تذکره ریاض الشعراء، ج1، ص671.
خواجه عبداللّه اصفهانی
خواجه عبداللّه بن رئیس یوسف اصفهانی [از مردان نیکوکار قرن دهم هجری] بانی مسجد کوچکی مقابل امامزاده شوری (امامزاده عبداللّه) در محله دردشت در سال 919ق [است.[1]]
عبداللّه صوفی اردستانی
ابومحمّد عبداللّه بن یوسف بن احمد بن بامویه (بابویه) [صوفی] اردستانی اصفهانی [از محدّثین مشهور و عرفای نامدار قرن چهارم هجری.]
در سال 315ق متولّد شده و در طلب حدیث و کسب علم به هرات، جبال، عراق و حجاز سفر کرده و سال ها در نیشابور بود در مکّه مصاحبت اباسعید بن اعرابی را دریافته و از او حدیث اخذ کرده و در نیشابور به خدمت شیخ اباالحسن پوشنگی (بوشنجی) رسیده و از محضر او بهره گرفته است. همچنین از ابوبکر احمد بن سعید بن فرجیح، ابوبکر محمّد بن عبیداللّه بن فتح (در بغداد) ، ابوبکر محمّد بن حسن بن حسین قطّان، ابوسعید اصفهانی، محمّد بن حسن، محمّد بن عبداللّه و بُکیر بن احمد بن سهیل صوفی روایت می کند.
ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری، ابوبکر احمد بن حسین بیهقی، عبدالرّحمان بن محمّد، محمّد بن اسماعیل بن محمّد قرشی، [ابوبکر بغدادی و ابوبکر احمد بن علی بن خلق شیرازی] از او نقل حدیث کرده اند.
او در ماه رمضان 409ق در نیشابور وفات یافته و در همانجا مدفون شد.[2]
[1]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، صص 862 و 863.
[2]احقاق الحق، ج6، ص195 و ج4، ص328 و ج9، ص513 و 48 و ج14، صص 6، 8 و 83 و ج15، ص383؛ مناقب خوارزمی، صص 22 و 85؛ تبیین کذب المفتری، ص424؛ معجم البلدان، ج1، ص146؛ المختصر من کتاب السیّاق لتاریخ نیسابور، ص161؛ آتشکده اردستان، ج2، صص 261 و 265.
عبداللّه تبریزی
عبداللّه تبریزی، از فضلاء قرن سیزدهم هجری است. در اصفهان ساکن بوده و «حواشی بر قوانین» از آثار او در کتابخانه دانشمند گرانمایه آقای دکتر احمد تویسرکانی در اصفهان موجود است.
عبداللّه تویسرکانی
عبداللّه تویسرکانی [کاتب نسخ نویس] در روز دهم ذی القعده در اصفهان کتاب «خمسه ضروریّه» تألیف مولی محمّدجعفر بن محمّدطاهر خراسانی [معروف به آخوند کرباسی] را به خط نسخ نوشته است. نسخه به شماره 1325 در کتابخانه وزیری یزد موجود است.[1]
عبداللّه حسینی*
عبداللّه حسینی، از خوشنویسان اصفهان در قرن دوازدهم هجری است. او کتیبه اطراف محراب کوچک ایوان جنوبی مسجد خان در محلّه احمدآباد اصفهان را در سال 1124ق نوشته است.[2]
[1]فهرست وزیری، ج3، ص928.
[2]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ص608.
ملاّ عبداللّه خوانساری
آخوند ملاّ عبداللّه خوانساری، از منبریان معروف و روضه خوانان مشهور اصفهان [در قرن سیزدهم هجری] بوده و در شدّت مرض نیز ترک ذکر مصیبت ننموده، در روز 7 محرم سال 1292ق وفات یافته در تکیه آباده ای در تخت فولاد مدفون گردید. مادّه تاریخ وفاتش را «پرتو» شاعر گوید:
از پی تاریخ آن «پرتو» سرود: «یا حسینی گفت پس دم در کشید»[1]
سیّد عبداللّه رعنای اصفهانی
سیّد عبداللّه متخلّص به «رعنا» از شعرای اصفهان در اوایل حکومت پهلوی است. از اعضای قدیمی انجمن ادبی شیدا بود و غزل را نیکو می سرود.
از اوست:
شبی از دو زلف تو مو، بفتد اگر که به چنگ ما به نشاط و رقص و طلب شود، دل و جان به نغمه چنگ ما
تو اگر ز باده و زعفران،طلبی نشاطی و عشرتی بنگر به سرخی لعل او، بنگر به زردی رنگ ما[2]
سیّد عبداللّه رفیعی علویجه ای
حاج سیّد عبداللّه رفیعی علویجه ای (حسنی حسینی طباطبائی) اصفهانی، عالم فاضل
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص33؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص791؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص51.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص215.
[از علمای قرن چهاردهم هجری.]
در خوانسار و اصفهان تحصیل کرده و در زادگاه خود «علویجه» به ترویج و تبلیغ دین پرداخته و پیشوای دینی اهالی بلوک عربستان کَروَن بود. وی بانی چند مدرسه و حسینیه و مسجد در علویجه است. وفاتش در حدود سال 1396ق یا 1397ق واقع شد.
خواهرزاده اش آقا سیّد اسماعیل رفیعی عالمی جلیل و فاضل بوده و در نجف اشرف تحصیل کرده بود و عاقبت در سال 1372ق در شط العرب غرق شده و وفات یافت. مسجد آقا سیّد اسماعیل [ظاهرا در علویجه] از آثار خیریه اوست.
شیخ عبداللّه قاضی
شیخ عبداللّه قاضی، عالم فاضل، از مشایخ بیدآباد اصفهان در محرم 1291ق وفات یافته و در رواق کربلا جنب ضریح حبیب بن مظاهر مدفون گردید.[1]
ملاّ عبداللّه قمیشه ای
ملاّ عبداللّه قمیشه ای از علمای اخیار. متوفی به سال 1261ق. قبرش در صحن تکیه آقا حسین خوانساری.[2]
عبداللّه کاتب اصفهانی*
عبداللّه کاتب اصفهانی، از کاتبان و خوشنویسان هنرمند قرن نهم هجری است. وی
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص120؛ بیان المفاخر، ج2، ص235.
[2]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص219؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص790؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص110.
نسخه ای از «جامع التّواریخ» تألیف: ملاّ تاج الدّین حسن شهاب منجم یزدی (ابن شهاب) را در سال 880ق کتابت کرده است. این نسخه در کتابخانه ملّی ایران موجود است.[1]
شیخ عبداللّه گیلانی
شیخ عبداللّه گیلانی [از علمای قرن دوازدهم هجری] فاضل نحریر به غایت ستوده خصال بود. در اواخر عهد صفویه در اصفهان وفات یافته است.[2]
[وی در سال 1150ق وفات یافته و شیخ محمّدعلی حزین در رثای او قصیده ای گفته که مادّه تاریخ آن این بیت است:
چون مردمک چشم جهان بود ز عرفان گفتم پی تاریخ که «بینش ز جهان رفت»[3]]
1150
عبداللّه مصوّر*
عبداللّه مصوّر، نقاش و قلمدان ساز اهل اصفهان در قرن چهاردهم هجری است. وی در رنگ و روغن و آبرنگ و تذهیب کاری مهارت داشته و در حدود سال 1350ق در اصفهان درگذشته است.
این نقاشی ها از آثار اوست:
[1]تاریخ افضل، مقدمه، صص 4-7.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص790؛ تاریخ و سفرنامه حزین، ص237.
[3]تاریخ و سفرنامه حزین، صص 387 و 388 (تعلیقات) ؛ دیوان حزین لاهیجی (تصحیح بیژن ترقی) ، ص605.
1. تصویر حضرت علی علیه السلام سال 1330ق 2. قلمدان جعبه ای، موجود در مجموعه آقای کریم زاده تبریزی 3. منظره غدیرخم[1]
ملاّ عبداللّه معلّم اصفهانی
ملاّ عبداللّه معلم اصفهانی، خطاط و خوشنویس نسخ و نستعلیق و شکسته [در قرن دوازدهم هجری] در ذیحجه 1113ق از کتابت نسخه ای از «قرآن کریم» فراغت یافته و این نسخه به شماره 1517 در گنجینه قرآن کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدس موجود است.[2]
عبداللّه مغموم بروجنی
عبداللّه برجیان متخلّص به «مغموم» از شعرای معاصر در سال 1312ق در «بروجن» [از توابع چهارمحال و بختیاری] متولّد شده. مطابق سبک زمان و مکان تحصیلاتی نموده و خط خوبی دارد. مدّتی کارمند دارایی محل بوده و [سپس] از آن کناره گیری کرده به مشاغل آزاد روزگار می گذرانید. اشعار بسیاری گفته [است.] این چند بیت در توحید ضمن منظومه ای از او، نوشته شد:
هر که گردد بنده فرمان او در دو عالم می شود او کامجو
بنده اش شو تا شوی شاه جهان شو گدایش تا نگردی ناتوان[3]
[1]دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص374.
[2]راهنمای گنجینه قرآن، ص292.
[3]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص460؛ وفیات علمای معاصر اصفهان: مخطوط.