میرزا عبداللّه محزون
میرزا عبداللّه متخلّص به «محزون» فرزند محمّدهادی عالم فاضل و ادیب زاهد شاعر [از ادباء و فضلای قرن دوازدهم هجری] از احفاد شاه عباس ثانی صفوی بوده و در سال 1171ق وفات یافت. قبرش در قبرستان آب بخشان بوده است.[1]
[او کتاب «معین الطّلبه» تألیف: محمّدرضا سبزواری را در دوشنبه 10 شوال 1271ق کتابت نموده و به شماره 8681 در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[2]
به نظر می رسد در نقل قول تاریخ وفات از سنگ مزار میرزا عبداللّه محزون اشتباهی رخ داده است.]
سیّد عبداللّه حالی اصفهانی
سیّد عبداللّه حائری اصفهانی متخلّص به «حالی (حسابی) » فرزند سیّد یحیی، [از شعراء و فضلای قرن دوازدهم هجری] از سادات حائری و صاحب فضایل و کمالات باطنی و ظاهری بوده، خط نسخ را نیکو می نوشته و شعر خوب می گفته [است [دیوانش قریب پنج هزار بیت بوده و به سنّ کهولت در سال 1126ق در اصفهان وفات یافته و در تخت فولاد نزدیک مسجد مصلی مدفون شده است.[3]
[این بیت از اوست:
زبان خموش و بردن رازم از دل افتاده است ز شمع کشته ام آتش به محفل افتاده است]
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص219؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص797.
[2]فهرست رضوی، ج12، ص442.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 789 و 797؛ تذکره المعاصرین حزین، ص190؛ تذکره نصرآبادی، ج1، ص487؛ صحف ابراهیم، ص112؛ تذکره ریاض الشعراء، ج1، ص671.
خواجه عبداللّه اصفهانی
خواجه عبداللّه بن رئیس یوسف اصفهانی [از مردان نیکوکار قرن دهم هجری] بانی مسجد کوچکی مقابل امامزاده شوری (امامزاده عبداللّه) در محله دردشت در سال 919ق [است.[1]]
عبداللّه صوفی اردستانی
ابومحمّد عبداللّه بن یوسف بن احمد بن بامویه (بابویه) [صوفی] اردستانی اصفهانی [از محدّثین مشهور و عرفای نامدار قرن چهارم هجری.]
در سال 315ق متولّد شده و در طلب حدیث و کسب علم به هرات، جبال، عراق و حجاز سفر کرده و سال ها در نیشابور بود در مکّه مصاحبت اباسعید بن اعرابی را دریافته و از او حدیث اخذ کرده و در نیشابور به خدمت شیخ اباالحسن پوشنگی (بوشنجی) رسیده و از محضر او بهره گرفته است. همچنین از ابوبکر احمد بن سعید بن فرجیح، ابوبکر محمّد بن عبیداللّه بن فتح (در بغداد) ، ابوبکر محمّد بن حسن بن حسین قطّان، ابوسعید اصفهانی، محمّد بن حسن، محمّد بن عبداللّه و بُکیر بن احمد بن سهیل صوفی روایت می کند.
ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری، ابوبکر احمد بن حسین بیهقی، عبدالرّحمان بن محمّد، محمّد بن اسماعیل بن محمّد قرشی، [ابوبکر بغدادی و ابوبکر احمد بن علی بن خلق شیرازی] از او نقل حدیث کرده اند.
او در ماه رمضان 409ق در نیشابور وفات یافته و در همانجا مدفون شد.[2]
[1]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، صص 862 و 863.
[2]احقاق الحق، ج6، ص195 و ج4، ص328 و ج9، ص513 و 48 و ج14، صص 6، 8 و 83 و ج15، ص383؛ مناقب خوارزمی، صص 22 و 85؛ تبیین کذب المفتری، ص424؛ معجم البلدان، ج1، ص146؛ المختصر من کتاب السیّاق لتاریخ نیسابور، ص161؛ آتشکده اردستان، ج2، صص 261 و 265.
عبداللّه تبریزی
عبداللّه تبریزی، از فضلاء قرن سیزدهم هجری است. در اصفهان ساکن بوده و «حواشی بر قوانین» از آثار او در کتابخانه دانشمند گرانمایه آقای دکتر احمد تویسرکانی در اصفهان موجود است.
عبداللّه تویسرکانی
عبداللّه تویسرکانی [کاتب نسخ نویس] در روز دهم ذی القعده در اصفهان کتاب «خمسه ضروریّه» تألیف مولی محمّدجعفر بن محمّدطاهر خراسانی [معروف به آخوند کرباسی] را به خط نسخ نوشته است. نسخه به شماره 1325 در کتابخانه وزیری یزد موجود است.[1]
عبداللّه حسینی*
عبداللّه حسینی، از خوشنویسان اصفهان در قرن دوازدهم هجری است. او کتیبه اطراف محراب کوچک ایوان جنوبی مسجد خان در محلّه احمدآباد اصفهان را در سال 1124ق نوشته است.[2]
[1]فهرست وزیری، ج3، ص928.
[2]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ص608.
ملاّ عبداللّه خوانساری
آخوند ملاّ عبداللّه خوانساری، از منبریان معروف و روضه خوانان مشهور اصفهان [در قرن سیزدهم هجری] بوده و در شدّت مرض نیز ترک ذکر مصیبت ننموده، در روز 7 محرم سال 1292ق وفات یافته در تکیه آباده ای در تخت فولاد مدفون گردید. مادّه تاریخ وفاتش را «پرتو» شاعر گوید:
از پی تاریخ آن «پرتو» سرود: «یا حسینی گفت پس دم در کشید»[1]
سیّد عبداللّه رعنای اصفهانی
سیّد عبداللّه متخلّص به «رعنا» از شعرای اصفهان در اوایل حکومت پهلوی است. از اعضای قدیمی انجمن ادبی شیدا بود و غزل را نیکو می سرود.
از اوست:
شبی از دو زلف تو مو، بفتد اگر که به چنگ ما به نشاط و رقص و طلب شود، دل و جان به نغمه چنگ ما
تو اگر ز باده و زعفران،طلبی نشاطی و عشرتی بنگر به سرخی لعل او، بنگر به زردی رنگ ما[2]
سیّد عبداللّه رفیعی علویجه ای
حاج سیّد عبداللّه رفیعی علویجه ای (حسنی حسینی طباطبائی) اصفهانی، عالم فاضل
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص33؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص791؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص51.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص215.
[از علمای قرن چهاردهم هجری.]
در خوانسار و اصفهان تحصیل کرده و در زادگاه خود «علویجه» به ترویج و تبلیغ دین پرداخته و پیشوای دینی اهالی بلوک عربستان کَروَن بود. وی بانی چند مدرسه و حسینیه و مسجد در علویجه است. وفاتش در حدود سال 1396ق یا 1397ق واقع شد.
خواهرزاده اش آقا سیّد اسماعیل رفیعی عالمی جلیل و فاضل بوده و در نجف اشرف تحصیل کرده بود و عاقبت در سال 1372ق در شط العرب غرق شده و وفات یافت. مسجد آقا سیّد اسماعیل [ظاهرا در علویجه] از آثار خیریه اوست.
شیخ عبداللّه قاضی
شیخ عبداللّه قاضی، عالم فاضل، از مشایخ بیدآباد اصفهان در محرم 1291ق وفات یافته و در رواق کربلا جنب ضریح حبیب بن مظاهر مدفون گردید.[1]
ملاّ عبداللّه قمیشه ای
ملاّ عبداللّه قمیشه ای از علمای اخیار. متوفی به سال 1261ق. قبرش در صحن تکیه آقا حسین خوانساری.[2]
عبداللّه کاتب اصفهانی*
عبداللّه کاتب اصفهانی، از کاتبان و خوشنویسان هنرمند قرن نهم هجری است. وی
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص120؛ بیان المفاخر، ج2، ص235.
[2]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص219؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص790؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص110.
نسخه ای از «جامع التّواریخ» تألیف: ملاّ تاج الدّین حسن شهاب منجم یزدی (ابن شهاب) را در سال 880ق کتابت کرده است. این نسخه در کتابخانه ملّی ایران موجود است.[1]
شیخ عبداللّه گیلانی
شیخ عبداللّه گیلانی [از علمای قرن دوازدهم هجری] فاضل نحریر به غایت ستوده خصال بود. در اواخر عهد صفویه در اصفهان وفات یافته است.[2]
[وی در سال 1150ق وفات یافته و شیخ محمّدعلی حزین در رثای او قصیده ای گفته که مادّه تاریخ آن این بیت است:
چون مردمک چشم جهان بود ز عرفان گفتم پی تاریخ که «بینش ز جهان رفت»[3]]
1150
عبداللّه مصوّر*
عبداللّه مصوّر، نقاش و قلمدان ساز اهل اصفهان در قرن چهاردهم هجری است. وی در رنگ و روغن و آبرنگ و تذهیب کاری مهارت داشته و در حدود سال 1350ق در اصفهان درگذشته است.
این نقاشی ها از آثار اوست:
[1]تاریخ افضل، مقدمه، صص 4-7.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص790؛ تاریخ و سفرنامه حزین، ص237.
[3]تاریخ و سفرنامه حزین، صص 387 و 388 (تعلیقات) ؛ دیوان حزین لاهیجی (تصحیح بیژن ترقی) ، ص605.
1. تصویر حضرت علی علیه السلام سال 1330ق 2. قلمدان جعبه ای، موجود در مجموعه آقای کریم زاده تبریزی 3. منظره غدیرخم[1]
ملاّ عبداللّه معلّم اصفهانی
ملاّ عبداللّه معلم اصفهانی، خطاط و خوشنویس نسخ و نستعلیق و شکسته [در قرن دوازدهم هجری] در ذیحجه 1113ق از کتابت نسخه ای از «قرآن کریم» فراغت یافته و این نسخه به شماره 1517 در گنجینه قرآن کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدس موجود است.[2]
عبداللّه مغموم بروجنی
عبداللّه برجیان متخلّص به «مغموم» از شعرای معاصر در سال 1312ق در «بروجن» [از توابع چهارمحال و بختیاری] متولّد شده. مطابق سبک زمان و مکان تحصیلاتی نموده و خط خوبی دارد. مدّتی کارمند دارایی محل بوده و [سپس] از آن کناره گیری کرده به مشاغل آزاد روزگار می گذرانید. اشعار بسیاری گفته [است.] این چند بیت در توحید ضمن منظومه ای از او، نوشته شد:
هر که گردد بنده فرمان او در دو عالم می شود او کامجو
بنده اش شو تا شوی شاه جهان شو گدایش تا نگردی ناتوان[3]
[1]دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص374.
[2]راهنمای گنجینه قرآن، ص292.
[3]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص460؛ وفیات علمای معاصر اصفهان: مخطوط.
شیخ عبداللّه موسیانی اصفهانی*
شیخ عبداللّه موسیانی اصفهانی، از علمای معاصر، عالم ربانی و فقه صمدانی، مجتهد عالیقدر در سال 1330ق در قریه «موسیان» متولّد شده و پس از تحصیلات مقدماتی راهی شهر مقدس قم شد و نزد حضرات آیات: سیّد محمّدحجت کوه کمری، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، سیّد محمّدتقی خوانساری، حاج آقا سیّد حسین طباطبائی بروجردی، شیخ محمّدعلی حائری قمی (صاحب حاشیه بر کفایه) ، شیخ ابوالقاسم کبیر قمی، آقا سیّد ابوالحسن اصفهانی و میرزا محمّدحسین غروی نائینی (هنگام اقامت اجباری این دو بزرگوار در قم) ، و آقا شیخ محمّدرضا نجفی اصفهانی و همچنین آقا سیّد محمّدرضا گلپایگانی کسب فیض نموده و فقه و اصول را فراگرفت.
او در قم ساکن بود و از راه وعظ و خطابه و خرید و فروش کتاب امرار معاش می کردو هرگز از سهم امام علیه السلام استفاده نمی کرد. عالمی مقدس و وارسته و در کمال زهد و تقوا و در فقاهت صاحب علم و بصیرت بود.
او سرانجام در سال 1425ق (مطابق با 1383ش) وفات یافته و در قبرستان باغ بهشت قم مدفون شد.[1]
شیخ عبداللّه میثمی*
شیخ عبداللّه میثمی، از روحانیان مبارز و انقلابی معاصر در سال 1334ش. در محلّه مسجد حکیم اصفهان متولّد شد. تحصیلات خود در دبستان و دبیرستان را در اصفهان طی کرد و برای تحصیل در حوزه علمیه به قم رفت و در مدرسه حقّانی نزد اساتید حوزه
[1]گنجینه دانشمندان، ج2، ص76 و اطلاعات متفرقه.