داشت و در اصفهان فقه، تجوید و تفسیر تدریس می کرد. عالمی وارسته و قانع و زاهد بود و از راه زراعت امرار معاش می نمود. سرانجام در سال 1313ق پس از مراجعت از سفر حج، در بین راه وفات یافت.[1]
میرزا عبدالمحمّد ایرانی (چهره نما)
حاج میرزا عبدالمحمّد مؤدب السلطان ایرانی (چهره نما) فرزند علیزاده، ادیب فاضل و شاعر نویسنده و موّرخ [در قرن چهاردهم هجری.]
در حدود 1291ق در اصفهان متولّد شده و در این شهر مقدّمات علوم را آموخته [و به بوشهر و شیراز و عتبات عالیات سفر کرد و پس از مراجعت، از طرف شرکت اسلامیه در اصفهان به مأموریت بادکوبه رفت و سرانجام] به مصر مهاجرت نموده و تا آخر عمر در آنجا ساکن بوده و از محترمین ایرانیان ساکن مصر بوده و روزنامه «چهره نما» را در آنجا می نوشته. مدّت 32 سال مرتبا انتشار داده است. او در اوّل شعبان 1354ق در قاهره وفات یافته و هم در آنجا مدفون گردید. کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «احقاق الحق» 2. «امان التّواریخ»3. «پیدایش خط و خطاطان»4. «زردشت باستانی و فلسفه او»5. «فؤاد التّواریخ»[2]
عبدالمحمود محزون اصفهانی
حاج عبدالمحمود اصفهانی متخلّص به «محزون» فرزند حیدرعلی، شاعر ادیب، از
[1]الاصفهان: رجال و مشاهیر، ص415.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 468 و 469؛ تاریخ جراید و مجلاّت ایران، ج2، صص 194-199؛ زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، ج1، ص 316؛ الذریعه، ج3، ص200؛ فهرستواره کتاب های فارسی، ج1، ص564؛ فرهنگ نویسندگان و شاعران معاصر سخن، صص 77 و 78.
شعرای معاصر اصفهان در 26 ذیحجه 1301ق در اصفهان متولّد شده و در نوجوانی و جوانی مدّتی علوم ادب و دین را تحصیل نمود و از آن به بعد در بازار به کسب و کار مشغول شد. او عمر خود را صرف مطالعه کتب شعراء نمود. او شاعری قابل بوده و در انجمن های ادبی اصفهان خصوصا انجمن شیدا شرکت می نمود. [او سرانجام در روز جمعه 5 محرم الحرام 1377ق وفات یافته و در صحن تکیه خلیلیان (یا تکیه دردشتی) در تخت فولاد اصفهان مدفون شد.]
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «بدایع البیان» در توصیف اصفهان2. «جنگل» که دیوان اشعار اوست.3. «عروج النبی» در معراج حضرت رسول علیه السلام منظوم4. «فضائح الافعال و قبائح الاعمال» که در سال 1344ق به طبع رسیده است.5. «کنز المثال» به نثر6. «گنج العیش» که غزلیات اوست.7. «فصائح الزّمان» منظوم
از اوست:
باز عشق دلبری یکباره ام دیوانه کرد از غم هجران مرا مخمول در کاشانه کرد
آفتاب روی خود را کرد مخفی در سحاب هم زمانم منتظر بر وصل از افسانه کرد[1]
حاج عبدالمحمود سرخوش اصفهانی
حاج عبدالمحمود ناظری متخلّص به «سرخوش» بن حاج محمّدصادق ناظر، از شعرای قرن چهاردهم هجری. در شوال 1282ق متولّد شده و در اصفهان در علم و ادب
[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 415 و 416؛ علوم و عقاید، صص 45-49؛ الذریعه، ج9، ص975؛ ج15، ص253 و ج16، ص248؛ تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی.
آموخته است. غزل را به طرز قدما نیکو می گفت و در اغلب مسابقه های ادبی طهران و اصفهان شرکت می جست. او از اعضای قدیمی انجمن ادبی شیدا بود.
از اوست:
نخست ای مه نامهربان چو با تو نشستم گرفتم از همه خوبان دل و به مهر تو بستم
ز توبه توبه نمودم به رغم زاهد و مفتی ببین درستی عهدم که توبه را نشکستم[1]
عبدالمطلّب اصفهانی*
عبدالمطلّب اصفهانی، رَسّام و نقّاش هنرمند دوره قاجاریه است. وی تعدادی از نقاشی های کتاب «کلیله و دمنه» را نقاشی کرده و رقم او «راقم عبدالمطلّب اصفهانی» است. این کتاب چاپ سنگی شده است.[2]
ملاّ عبدالمطلّب اصفهانی
ملاّ عبدالمطلّب بن حسن بن محمّد اصفهانی، عالم فاضل [از علمای اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری] مؤلف کتاب های ذیل:
1. «ترجمه مهج الدّعوات» که به نام شاه سلطان حسین صفوی نوشته و در کتابخانه فاضل ارجمند آقا سیّد مصطفی حسینی موجود [بوده] است. 2. «هبه الوصال فی ادعیه رویه الهلال» که نسخه ای از آن به شماره 3539 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران نگهداری می شود. 3. «هدیه الاجله فی ادعیه الاجلّه» که به نام شاه سلطان حسین نوشته و در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[3][4. «نهج البر فی ادعیه السّر» به
[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص239؛ مکارم الآثار، ج7، ص2447؛ نامه سخنوران، ص159.
[2]مجلّه «صنعت چاپ»، شماره 136، اردیبهشت 1373، ص57.
[3]فهرست مرکزی دانشگاه طهران، ج12، ص2559؛ الذریعه، ج25، ص204.
فارسی که در سال 1165ق در مشهد مقدس کتابت شده و در کتابخانه خورشید گردیزی در «مُلتان» پاکستان موجود است.[1]نسخه ای دیگر از این کتاب به همراه دو اثر دیگر مؤلف: «هدیه الاجله» و «ذریعه المآرب» به شماره 40 در کتابخانه مؤسسه امام صادق علیه السلام در قم وجود دارد.5. «ذریعه المآرب» در فضیلت و آداب خواندن «دوازده امام» منسوب به خواجه نصیرالدّین طوسی، که ملاّ عبدالمطلّب آن را تصحیح نموده است.[2]]
حاج عبدالمطلّب عباس آبادی
حاج عبدالمطلّب بن محمّدحسین عباس آبادی اصفهانی، عالم فاضل [از علمای قرن سیزدهم هجری.]
او اصلاً اهل محلّه عباس آباد اصفهان است. در عتبات عالیات نزد شیخ احمد احسائی به تحصیل پرداخته و در کاظمین ساکن شده است. از علمای مهم شیخیه در آن عهد بوده و در کتاب های خود به مخالفین شیخیه طعن زیاد وارد می کند. وی تا سال 1277ق زنده بوده و فوتش بعد از این سال رخ داده است.
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «الحجه البالغه»، مطبوع 2. «رساله در حجیّت مطنّه» (عنوان هفتم از کتاب «الحجه البالغه» است. 3. «حقائق التّمحید و التّمجید»4. «رساله در بداء» که در سال 1277ق تألیف شده است.5. «نجاه الدّارین فی الامر بین الامرین» که عنوان پنجم از کتاب «الحجه البالغه» است، مطبوع6. «اسرار اعتقادات»[3]
[1]فهرست خورشید گردیزی، ص31.
[2]فهرست مؤسسه امام صادق علیه السلام قم، صص 42-45.
[3]الکرام البرره، ج2، صص 794 و 795؛ الذریعه، ج3، صص 259 و 277؛ ج6، ص277؛ ج7، ص33 و ج24، ص58؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص797؛ فهرست کتب خطی اصفهان، ج1، صص 342-344.
شیخ عبدالمطلب سبزواری
شیخ عبدالمطلب سبزواری فرزند میرزا محمّدرحیم شیخ الاسلام بن میرزا محمّدجعفر بن ملاّ محمّدباقر مجلسی، عالم فاضل [از علمای قرن دوازدهم هجری.] در اصفهان به تحصیل پرداخته و در عداد فضلاء اهل علم قرار گرفته و سرانجام در سه شنبه 13 رجب 1160ق وفات یافت و در تکیه آقا حسین خوانساری در تخت فولاد اصفهان مدفون شد.
مادّه تاریخ وفاتش را «میرزا جعفر طباطبائی اردستانی» متخلّص به «راهب» چنین گفته است:
کلک «راهب» از پی افسوس گفت: «گلبن باغ جنان از پا فتاد»[1]
ملاّ عبدالمطلب طالقانی
ملاّ عبدالمطلب بن ملاّ یحیی طالقانی [از فضلاء و دانشمندان قرن یازدهم هجری.[ از شاگردان میر محمّدباقر استرآبادی (میرداماد) است. او در سال 1020ق کتابت کتاب «شرعه التّسمیه» تألیف: میرداماد را به خط نسخ در اصفهان به پایان رسانیده و کتاب حاشیه نویسی از مؤلّف و علامت بلاغ از مؤلّف دارد و در پایان نسخه انهاء و اجازه ای است که مؤلف جهت کاتب نسخه به تاریخ 1020ق نوشته است. نسخه ضمن مجموعه شماره 2519 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[2]
وی در سال 1029ق نسخه ای از «ضوابط الرّضاع» تألیف: میرداماد را کتابت کرده و
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص438؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص111؛ خاندان شیخ الاسلام اصفهان، ص182.
[2]فهرست مرعشی، ج7، ص105.
آن را نزد مؤلّف خوانده و با او مقابله نموده و میرداماد به خط خودش در حاشیه کتاب بلاغ و سماع نوشته است. این نسخه در کتابخانه مدرسه فاضل خان مشهد مقدّس موجود بوده است.[1]
[کتب زیر از تألیفات ملاّ عبدالمطلب طالقانی است:
1. «فوائد المؤمنین» 2. «خلاصه الفوائد» 3. «غنیمه المتعبّدین»[2]]
میر عبدالمطلب جزائری
میر عبدالمطلب موسوی جزائری [از فضلاء مقیم اصفهان در قرن یازدهم هجری.[ «اصول کافی» را نزد علاّمه ملاّ محمّدباقر مجلسی خوانده و در آخر آن، علاّمه مجلسی جهت وی اجازه مرقوم فرموده [است.] تاریخ آن ششم شوال 1074ق [است.] علاّمه طهرانی در «الذریعه» گوید: پنج اجازه دارد همگی مختصر به تاریخ های مختلف از 1074ق تا 1077ق بر اجزاء اصول کافی [و در یکی از آنها از میر عبدالمطلب چنین یاد شده است:] «السیّد الاید الفاضل الموفّق المسدّد میر عبدالمطلب»[3]
سیّد عبدالمطلب موسوی اصفهانی
سیّد عبدالمطلب زین العابدینی شهیر به «سیّد میرزا» موسوی اصفهانی [از فضلای قرن سیزدهم هجری] در سال 1225ق کتاب «مصابیح القلوب» تألیف: میر محمّدحسین خاتون آبادی [امام جمعه] را کتابت نموده است. نسخه به شماره 1557 در کتابخانه
[1]الروضه النّضره، ص356؛ خاندان شیخ الاسلام اصفهان، ص78.
[2]الذریعه، ج18، ص174؛ ریاض العلماء، ج3، ص268.
[3]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص58؛ علاّمه مجلسی بزرگمرد علم و دین، ص351؛ اجازات الحدیث، ص229؛ تلامذه العلاّمه المجلسی، ص114؛ الفیض القدسی، ص18؛ فیض قدسی، ص167.
آیت اللّه گلپایگانی در قم موجود است.[1]
عبدالمغیث عبدی اصفهانی
ابوتمیمی عبدالمغیث بن محمّد بن احمد بن مطهر بن محمّد بن علی بن محمّد بن احمد بن بجیر بن ازهر بن بجیر بن ازهر بن بجیر بن سوید... عبدی خطیب [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.]
در سال 463ق متولّد شده و در قریه لادان، خطیب بوده و سمعانی از او به عنوان «من بیت الحدیث و اهله. کان شیخا صالحا ثقهٌ صدوقا من اهل الخیر» یاد کرده و نوشته که در قریه «لاذان» اصفهان خطیب بوده و در ماه صفر سال 548ق در اصفهان وفات یافته است.
از ابوسهل محمّد بن احمد بن عمر بن دلکیز صیرفی، ابوالعباس احمد بن محمّد بن حسین خیاط و ابوالفضل مطهر بن عبدالواحد بُزانی و دیگران حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی در اصفهان از وی استماع حدیث کرده است.[2]
[«لادان» از روستاهای بلوک ماربین اصفهان بوده و چند سالی است که به شهر پیوسته و از محلّه های غرب اصفهان است.]
عبدالملک کوفی اصفهانی
عبدالملک بن حُمَید بن ابی غَنیه کوفی اصفهانی الاصل [از محدّثین عامّه در قرن چهارم هجری] از اعمش و ابی الخطّاب هجری روایت می کند و حافظ ابونعیم اصفهانی از
[1]فهرست گلپایگانی، ج2، ص170.
[2]التّحبیر، ج1، ص485.
او اخذ حدیث کرده است.[1]
عبدالملک واعظ
ابواحمد عبدالملک بن محمّد بن عبدالملک بن حسین بن عبدویه بن سعید واعظ عطار مستملی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.] سمعانی از او به عنوان «کان شیخا صالحا سلیم الجانب خیرا» یاد کرده است و از او استماع حدیث نموده است.
عبدالملک از ابوعلی حدّاد، ابوالقاسم بُرجی، ابوزکریا بن منده و ابوبکر محمّد بن عبداللّه بن حارث صحّاف و جز آنان حدیث شنیده است.[2]
عبدالملک زاهد
ابومنصور عبدالملک بن محمّد بن عبدالملک زاهد انسربی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.] سمعانی از او به عنوان «کان شیخا متمیّزا شیخ الخط، یعلم النّاس الخط» یاد کرده و از او استماع حدیث کرده است.
خود عبدالملک از ابومحمّد رزق اللّه تمیمی و ابوعبداللّه قاسم ثقفی حدیث شنیده است.[3]
ملاّ عبدالمنّان نصیری طوسی
ملاّ عبدالمنّان بن محمّدیحیی نصیری طوسی، عالم فاضل زاهد [از دانشمندان اواخر
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص129.
[2]التّحبیر، ج1، ص489.
[3]التّحبیر، ج1، ص490.