ملزم، مصدر، هوبر، هوبل، موها، ديمر، دابر، حيفل، مسبل، گفته: آغاز سال را ديمر ميگرفتند كه ماه رمضانست.
و عرب همه روزهاى ماه را بيك نام نميخواندند مانند عجم بلكه براى هر سه شب از ماه خود نامى بمناسبت حال ماه برآورده بودند، 3 شب اول را «غرر» ميناميدند كه بمعنى نخست هر چيز است و يا اينكه شكل ماه چون پيشانى سفيد اسب است، و سه ديگر را «نفل» ميناميدند از بخشش بىلزوم و برخى 3 دوم را «شهب» ميگفتند، سه ديگر را «تسع» چون بنهم ختم ميشدند، و برخى اين سه را «بهر» ميگفتند كه روشنى آن تاريكى شب را خيره مينمود، و سه ديگرى «عشر» كه به دهم آغاز ميشدند.
سه ديگر را «بيض» كه همه شب با ماه روشن است سه ديگر را «درع» كه آغاز آنها تاريك است بمانند گوسفند سر سياه و تن سفيد، و اصل تشبيه آنها به زره است كه سر كسى كه پوشيده و رنگى جز باقى تن او دارد، سه ديگر را «ظلم» كه بيش آنها سياه است، سه ديگر را «حنادس» و نيز «دهم» چون سياهند، سه ديگر را «دآدى» نامند چون مانده از ماهند: و گفتند اين واژه از راه رفتن شتر است كه يك پا را جلو ميگذارد و يك پا را بدنبال آن مينهد شتابانه، سپس سه ديگر «محاق» است چون مهتاب و ماه بتاريكى فرو ميروند.
و باز هم تك شبهاى ماه را نامهاى تكى دادهاند و شب آخر را «سرار» ناميدند كه ماه در آن نهانست، و «فحمه» نيز كه روشنى ندارد، و «براء» براى آنكه خورشيد از آن بيزار است، و مانند آخر روز ماه كه آن را «نحيره» گويند زيرا ماه در آن نحر مىشود، و مانند شب 13 كه آن را «سواء» نامند، و شب 14 كه آن را «بدر» نامند چون مهتاب در آن پر مىشود و روشنيش كامل ميگردد، و بدر بمعنى كامل است چنانچه به 10 هزار درهم بدره گويند، زيرا آن شماره كامل است بوضع حسابگران نه بحسب طبع.
*** پايان جزء دوم مجلد 14 كتاب بحار الأنوار كه جزء 58 طبع زيباى ما است.
و ما آن را با نسخهاى كه فاضل خبير شيخ محمّد تقى يزدى تصحيح كرده مقابله نموديم و با آنچه حاشيه و ريزهكارى دارد و اللَّه ولى التوفيق.
پايان ترجمه در 13 فروردين ماه 1351 خورشيدى برابر 27 محرم سال 1392 هجرى قمرى در ورآباد خمين نگارش محمّد باقر- كمرهاى.
فهرست جزء دوم آسمان و جهان
مقدمة مصحح نسخه عربى: 2
مدارك تصحيح نسخه عربى 4
(باب چهارم) عرش و كرسى و حاملان آنها 7
باب پنجم حجب و استار و سرادقات 41
باب ششم سدرة المنتهى و معنى عليين و سجين 48
باب هفتم بيت المعمور 55
باب هشتم آسمانها، چگونگى و شماره آنها، اختران و شمارهشان، و وصفشان و وصف كهكشان 61
باب نهم در خورشيد و ماه و احوال و صفات آنها و در شب و روز و آنچه بدانها وابسته است 108
باب دهم در علم نجوم و عمل بدان و حال منجمان 185
باب يازدهم در نهى از بارانجوئى بستارهها و نهى از فال بد و واگيره بيمارى 262
باب دوازدهم آنچه مناسب نجوم و احكام نجوم است از كتاب دانيال7و جز آن 278
أبواب ازمنه، انواع آن، سعد و نحس آن احوال ديگر آن
باب سيزدهم سالها، ماهها، انواع آنها، چهار فصل، احوال آنها 285