كه خوردن مويز بىهسته در ناشتا منافع بزرگ دارد، هر كس هر روز ناشتا 21 دانه مويز بىهسته بخورد كم بيمار شود، و گفتند: بيمار نشود جز براى مردن، هر كه هنگام خواب نه دانه خرما بخورد از قولنج معاف باشد، و طبق روايت كرم شكم را بكشد.
روايت است كه خوردن سياهدانه درمان هر درد است، در شربت عسل منافع بسيار است، هر كس آن را بكار برد سودش دهد جز اينكه بيمار باشد.
روايت است كه در شير گاو سودها است، هر كه تواند بنوشد، روايت است كه خوردن تخم مرغ براى اعضاء درون سودمند است، روايت است كه خوردن كدو خرد فزايد و مغز را سود دهد، خوردن كاسنى خوبست روايت است از آقاى ما امام ششم7كه چون بسرزمينى وارد شديد از پيازش بخوريد كه درد آن را از شما ببرد و روايت است كه يكى از اصحابش باو از شكم رفتن شكوه كرد باو فرمود:
قاووت برنج بسازد و بنوشد و عمل كرد و خوب شد.
و روايت است كه پيغمبر6فرمود: از شبرم پرهيز كنيد كه گرم و گير است، و با سنا درمان كنيد كه اگر چيزى جلو مرگ را ميگرفت سنا بود، با حلبه درمان كنيد كه اگر امتم خاصيتش را ميدانستند با آن درمان ميكردند گر چه برابر طلا بخرند.
روايت است كه فرمود: ماهى تازه خوردن هميشه تن را آب كند و روايت است كه خرما خوردن پس از ماهى زيانش را ببرد روايت است كه مردى از درد پهلو بدو ناليد و فرمودش ريزه سفره را بخور، و خورد و خوب شد.
روايت است كه وزش باد خوب خرد را فزايد و باه را نيرو دهد، روايت است از رسول خدا6كه نهى كرد كودك گل يا زغال بخورد و فرمود: هر كه گل خورد شريك مرگ خود است، هر كه آن را بخورد و بميرد بر او نماز نخوانند، گل خوردن مايه دوروئى است.
روايت است كه برترى ما خاندان بر مردم چون برترى عطر بنفشه است به ديگر عطرها.
روايت است از امير مؤمنان7: هر كه انار را با پيهاش خورد معدهاش را بشويد، و به دل ناتوان را پاك كند، ترسو را دلير سازد.
روايت است از آقاى ما امام ششم7كه سركه صفراء كش است، دل را زنده كند، كرم شكم را بكشد و دهن را محكم كند اين خلاصهايست از آنچه از ائمه:در اين باب رسيده و ذكر همه بيشمار باشد و در كتابى نگنجد.
و اما آنچه در باره درمانجوئى از كار خير و نيكى و تعوّذ و رقيه رسيده برخى را ياد كنيم كه بخواست خدا بس باشد.
از امام ششم7است كه: سه چيز فراموشى برند و ياد آورند، خواندن قرآن، مسواك و روزه.
و از او روايت است كه يكى از خاندانش از وضع بيمارى در بر او ياد كرد، فرمود: زنبيلى بخواه و گندم در آن كن و برابرش بنه، و بغلامانت بگو چون گدائى آمد نزد او رود تا با دست خود باو دهد و از او بخواهد كه برايش دعا كند، گفت: اشرفى و پول نقره ندهم؟ فرمود آنچه تو را فرمايم بكن، چنين بما روايت رسيده و عمل كرد و خوب شد.
روايت است كه فرمود: توجه كنيد بصدقه و صبح زود بدهيد. مؤمنى نباشد كه در صبح براى خدا صدقه دهد جز اينكه خدا بدى هر چه آن روز از آسمان فرو آيد از او دفع كند، و آنگاه فرمود: دعاى گدا را بر بيمارانتان سبك نگيريد، كه دعايشان در باره شما مستجابست و براى خودشان مستجاب نيست.
و روايت است از او7كه يكى از يارانش از پيسى ميان دو چشمش بدو شكوه كرد و گفت: يا بن رسول اللَّه بسيار مرا نگران كرده: فرمود بر تو باد كه در سجده دعا كنى و عمل كرد و خوب شد.
و از او روايت است كه اگرت اندوهى رسد دستت را بر سجدهگاهت بكش
و از سوى گونه راستت برويت بكش و از سوى گونه چپت بر پيشانيت سپس بگو تا 3 بار،هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ، بار خدايا هم و اندوه را از من بردار.
و روايت است از او7كه هر كه هر روز 30 بار بگويد:بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَو لا حول و لا قوّة الّا باللَّه العلىّ العظيم، خدا از او 99 نوع بلا كه آسانتر همه خوره است دفع كند.
و روايت است از امام يكم7كه بيمار شدم و رسول خدايم6ديدار كرد و من بر بسترم آرام نداشتم، فرمود: اى علي راستى سختتر مردم در بلا پيمبرانند و سپس اوصياء وانگه آنان كه بآنها نزديكند، مژده گير كه همين است بهره تو از عذاب خدا با همه ثوابى كه دارى، سپس فرمود: ميخواهى خدا دردت را براندازد. گفتم: آرى يا رسول اللَّه فرمودم كه بگو: اللهم ارحم جلدى الرقيق، و عظمى الدقيق، و اعوذ بك من فورة الحريق، يا ام ملدم ان كنت آمنت باللَّه فلا تأكلى اللحم، و لا تشربى الدم، و لا تفورى من الفمّ، و انتقلى الى من يزعم انّ مع اللَّه إلها آخر، فانى أشهد ان لا اله الّا اللَّه وحده لا شريك له و اشهد انّ محمّدا عبده و رسوله فرمود: منش گفتم و همان ساعت خوب شدم.
امام صادق7فرمود: هرگز بدان پناه نبردم جز اينكه آن را يافتم و ما آن را بزنان و كودكان ياد دهيم.
روايت است از امام صادق7كه فرمود: رسول خدا پيوسته حسن را بر ران راست مينشانيد و حسين را بر ران چپش پس ميفرمود: پناه دهم شما را بكلمات تامه خدا همه از شرّ هر شيطانى و هر خزنده و از شر هر چشم گزنده، وانگاه ميفرمود، ابراهيم همچنين تعويذ ميداد دو پسرش اسماعيل و إسحاق8را.
روايت است از امام يكم7كه هر كه بد خلق شد در گوشش اذان بگوئيد.
و روايت است از پيغمبر6كه نهى كرد از جادو و غيبگوئى و قيافهگرى و آويزه بندى و بكار بردن هيچ كدام اينها در هيچ حالى روا نيست.
اين مقداريست بس و بپايان بردن همه آنها كتاب را طولانى كند و بدرازا كشد.
بيان: در نهايه گفته: در حديث ام سلمه است كه شبرم مينوشيد، و پيغمبر فرمود كه آن گرم و گير است: شبرم دانهايست مانند نخود بپزند و آبش را براى درمان بنوشند، گفتهاند نوعى است از شيح ...
ابن بيطار از قول ديسقوريدس گفته: بسا پندارند از اصناف نوعى است بنام هاريس (ماريس خ ب) مانند نوعى از درخت صنوبر گلى خرد دارد برنگ فرفير و ميوهاى پهن مانند عدس.
جالينوس گفته: قومى پندارند اين گياه از رسته يتوع است (گياهان شيردار) زيرا مانند آنها شير دارد و اسهال آورد.
حبيش گفته: گرم است از درجه 3 خشك است در پايان درجه 2 و با آن قبض و تندى دارد، و اگر اصلاح نشده نوش شود آرواره و چانه را بفشارد، قدماء آن را در داروهاى مسهل بكار ميبردند و دريافتند كه براى مزاج گرم زيان دارد، و از نوشيدنش تبها پديد شود، و براى بواسير هم زيان دارد.
سپس گفته: شبرم نزد برخى اعراب نام نوعى خار است كه در كوهها رويد رنگ سفيد دارد و برگ خرد و خارى چون خار جولق كبيرى كه ما داريم، پندارند نوشيدنش براى دفع وباء خوبست- پايان- و در كتب طبّ نكوهش بسيار دارد ..
شهيد- قده- گفته: رسول خدا6فرمود: بار خدايا بما در نان بركت بده.
و فرمود: نان را گرامى داريد كه از عرش تا فرش در آن كار كردند و هم زمين و آنچه در آنست.
امام صادق7نهى كرد گرده نان را زير كاسه نهند، و فرمود: از احترام نان اينست كه چونش نهادند انتظار غذاى ديگر نبرند، و از احترام آنست كه زير پا ننهند و آن را نبرند.
و رسول خدا6از بوئيدنش نهى كرد و فرمود: چون نان و گوشت براى شما آوردند بخوردن نان آغاز كنيد فرمود: گردههاتان را كوچك بگيريد كه
با هر گرده بركتى است جداگانه.
امام صادق از بريدن نان با كارد نهى كرد و از امام رضا7است كه برترى نان جو بر گندم چون برترى ما است بر مردم، هيچ پيغمبرى نبوده جز كه بخوردن جو دعوت كرده و بدان بركت داده و بشكمى نرود جز هر دردى از آن بكشد، آن خوراك پيغمبران و طعام نيكانست، روايت است براى خوراك سل دار و شكم رفتن دار نان برنج دهند، و در باره قاووت و منافعش اخبار انبوهى است و كلينى آن را به قاووت گندم تفسير كرده.
امام صادق7فرمود: قاووت عدس عطش را ببرد، معده را نيرو دهد و درمان 70 درد باشد، و هر كه دچار تخمه است چاشت خورد و شام و ميان آنها چيزى نخورد، و شام نخوردن بد است چون روايت است كه شام نخوردن ويرانى تن است.
امام صادق7فرمود هر كه در شب شنبه و يك شنبه دنبال هم شام نخورد نيرويش برود و تا 40 روز بدو باز نگردد، و فرمود: شام پس از نماز عشاء شام پيمبرانست:.
و فرمود: دست كشيدن بچهره پس از وضوء ككمك چهره را بزدايد، و روزى را فراوان كند، و فرمود: بابرو دست كشند و گويند: الحمد للَّه المحسن المجمل المنعم المفضل تا چشم درد نگيرد، و بد است دست را كه آلوده بخوراك است با دستمال پاك كنند تا آن را باحترامش بمكند، خوبست از آنچه پهلوى اوست بخورد و از جلو ديگرى بر نگيرد.
امام صادق7فرمود: چون كسى خوراك خواهد و دست بدان فرو آرد و بگويد بسم اللَّه و الحمد للَّه ربّ العالمين خدا پيش از رسيدن لقمه بدهانش او را بيامرزد، فرمود: از اطرافش نخوريد كه بركت در سر آنست و رسول خدا6كاسه ليس ميزد و هر كه كاسه را پاك كند ثواب صدقه دادن مانندش دارد، و خوبست خوردن با همه انگشتان.
روايت است كه رسول خدا6با سه انگشت غذا ميخورد، و بدداشت خوردن
با دو انگشت را و خوبست مكيدن انگشتان، باكى ندارد سوره توحيد را در كاسه نويسند، رسول خدا6از برابرش ميخورد و از سوى راستش مينوشيد، امام يكم7فرمود: ريزه سفره را بخوريد كه درمان هر درديست، و روايت است كه فقر را براندازد، و فرزند را بيفزايد و ذات الجنب را ببرد.
هر كه تيكهاى يافت و آن را خورد يك حسنه دارد، و اگرش از پليدى شست و خورد 70 حسنه، سپس قدس سره- پس از آن منافع خوراكها كه از ائمه:رسيده ذكر كرده، گفته: ستايش گوشت گوسفند از امام رضا7روايت است، و روايت است كه خوردن گوشت شنيدن و ديدن را فزايد و خوردن آن با تخم مرغ باه را فزايد و آن سره خوراكها است در دنيا و آخرت، از امام باقر7روايت است كه خوردن گوشت گاو با چغندر پيسى را ببرد، و از على7كه چون عمر گفت: بهترين گوشت گوشت مرغ است فرمود: نه هرگز، آن خوك پرندهها است بهترين گوشت از جوجهايست كه برخاسته يا نزديك بآنست.
و از امام كاظم7كه گوشت دراج ساقها را نيرو دهد، تب را ببرد، و از ابى الحسن7كه: گوشت آفتاب خشكيده بد است، هر دردى را بجنباند.
و از امام صادق7دو چيز خوب است انار و آب نيم گرم، و دو چيز فاسد پنير و گوشت آفتاب خشك و از او است7كه سه چيز نخورده فربهى آرند، جامه كتان تن پوش، بوى خوش، و نوره. و سه چيز را خورند و لاغر كنند، گوشت خشكيده، پنير و خرماى غوره.
و از امام صادق7كه پنير در بامداد زيانبار است و در شام سودمند و منى را فزايد، و از او7پنير و گردو با هم دارويند و جدا از هم دردند، روايت است كه از پنير خوشش مىآمد7.
و از امير المؤمنين7كه خوردن گردو در تابستان و گرما حرارت درون را را بجنباند و هم قرحههاى تن را، و خوردنش در زمستان قلوهها را گرم كند، و سرما
را ببرد، و رسول خدا را ذراع گوشت پسند بود، و ران را بد داشت چون نزديك سوراخ بول است.
و از امير المؤمنين7كه چون مسلمانى ناتوان شد گوشت را با شير بخورد، و در روايتى از امام صادق7كه شير تازه باشد، و تريد از پيغمبر6ستوده شده، و از امام صادق7كه آتش كينه را با گوشت و تريد خاموش كنيد[1]و از ابى الحسن7در باره كسى كه از ناتوانى بيمارى باو شكوه كرد او را بخوردن كباب فرمان داد، و در روايت است كه زردى رنگ را ببرد و تب را ببرد، و امام صادق7كله را ستوده و از امير المؤمنين7كه بر شما باد به حليم كه چهل روز نشاط عبادت آورد، و رسول خدا6از درد پشت به پروردگارش شكوه كرد و فرمودش حليم بخورد، پيغمبر از ناتوانى و كم جماعى شكوه كرد و او را بخوردن آش حليم فرمان داد روايت است كه ما و شيعه، از شيرينى آفريدهايم و شيرينى را دوست داريم، خوراك داغ بد است كه پيغمبر6از آن نهى كرده، بركت در خنك است، و سزاست كسى كه با خوراك ماهى بخوابد روى آن خرما يا عسل بخورد كه از فالج محفوظ گردد، روايت است كه ماهى تن را آب كند.
مردى بابى الحسن7از كمى فرزند شكوه كرد فرمود: استغفار كن و تخم مرغ و پياز بخور، روايت است كه براى نژاد گوشت و تخم مرغ خوبست، روايت است كه سركه و زيت خوراك انبياء است، و اينكه محبوبترين نانخورش نزد رسول خدا6سركه و زيت بوده كه فرموده چه خوب نانخورشى است سركه و هر خانهاى سركه باشد فقر نباشد.
روايت است كه سركه ذهن را نيرو دهد، خرد را بيفزايد، صفراء را بشكند دل را زنده كند، جانوران شكم را بكشد، ذهن را محكم كند، و نانخورش كردنش شهوت زنا را ببرد و در برخى سركه انگور نام برده شده.
[1]بسا مقصود مهمانى كردن بدبينانست و صرف گوشت و تريد كه رسم پذيرائى مردم معمولى است.
مرّى، آب و نمك، نانخورش يوسف بوده كه چون در زندان از نان خالى بخدا شكوه كرد او را فرمود تا نان را بگيرد و در سفره نهد و بر آن آب نمك پاشد و آنست مرّى.
و از پيغمبر است6كه زيت بخوريد و آن را بتن ماليد كه از درختى است مبارك.
و از امام صادق7كه زيتون بادها را براند و مني را بيفزايد، مردم به چيزى جز عسل درمانجوئى نكردند كه درمان هر درد است، شكر براى هر چه خوبست و هيچ زيانى ندارد، خوردن دو نقل هنگام خواب درد را براندازد، يك نقل با آب سرد براى بيمارى خوبست، شكر بلغم را براندازد.
روغن داروئى است، خصوص در تابستان، روايت است كه هر كه به پنجاه رسيده نخوابد شب جز اينكه در درونش روغن باشد، و براى پير مرد نهى شده و او بايد تريد بخورد.
پيغمبر6شير را ستود و فرمود: خوراك مرسلين است، شير بز سياه به از سرخ است و شير گاو سرخ به از گاو سياه است، روايت است كه شير گوشت روياند و استخوان بازو پوياند، و از ابى الحسن7كه براى مني شير تازه و عسل بايد، و از على7كه شير گاو داروى ذرب (گلو درد) است، و از رسول خدا6كه: بر شما باد به شير گاو كه چكيده درخت است.
و از ابى الحسن7كه نانخواه بسيار هضم كند، از امام صادق7كه چه خوب خوراكى است برنج رودهها را گشاد كند، بواسير را ببرد، روايت است كه 70 پيغمبر نخود را بركت دادند، و آن براى درد پشت خوبست، و از امير المؤمنين7كه خوردن عدس دل را نازك و اشك را روان كند.
روايت است كه خوردن باقلا مخ دهد ساقها را و آنها را فربه كند، در مغز بيفزايد و خون تازه پديد آرد و خوردنش با پوست معده را پاك كند، لوبيا بادهاى