اين مقداريست بس و بپايان بردن همه آنها كتاب را طولانى كند و بدرازا كشد.
بيان: در نهايه گفته: در حديث ام سلمه است كه شبرم مينوشيد، و پيغمبر فرمود كه آن گرم و گير است: شبرم دانهايست مانند نخود بپزند و آبش را براى درمان بنوشند، گفتهاند نوعى است از شيح ...
ابن بيطار از قول ديسقوريدس گفته: بسا پندارند از اصناف نوعى است بنام هاريس (ماريس خ ب) مانند نوعى از درخت صنوبر گلى خرد دارد برنگ فرفير و ميوهاى پهن مانند عدس.
جالينوس گفته: قومى پندارند اين گياه از رسته يتوع است (گياهان شيردار) زيرا مانند آنها شير دارد و اسهال آورد.
حبيش گفته: گرم است از درجه 3 خشك است در پايان درجه 2 و با آن قبض و تندى دارد، و اگر اصلاح نشده نوش شود آرواره و چانه را بفشارد، قدماء آن را در داروهاى مسهل بكار ميبردند و دريافتند كه براى مزاج گرم زيان دارد، و از نوشيدنش تبها پديد شود، و براى بواسير هم زيان دارد.
سپس گفته: شبرم نزد برخى اعراب نام نوعى خار است كه در كوهها رويد رنگ سفيد دارد و برگ خرد و خارى چون خار جولق كبيرى كه ما داريم، پندارند نوشيدنش براى دفع وباء خوبست- پايان- و در كتب طبّ نكوهش بسيار دارد ..
شهيد- قده- گفته: رسول خدا6فرمود: بار خدايا بما در نان بركت بده.
و فرمود: نان را گرامى داريد كه از عرش تا فرش در آن كار كردند و هم زمين و آنچه در آنست.
امام صادق7نهى كرد گرده نان را زير كاسه نهند، و فرمود: از احترام نان اينست كه چونش نهادند انتظار غذاى ديگر نبرند، و از احترام آنست كه زير پا ننهند و آن را نبرند.
و رسول خدا6از بوئيدنش نهى كرد و فرمود: چون نان و گوشت براى شما آوردند بخوردن نان آغاز كنيد فرمود: گردههاتان را كوچك بگيريد كه
با هر گرده بركتى است جداگانه.
امام صادق از بريدن نان با كارد نهى كرد و از امام رضا7است كه برترى نان جو بر گندم چون برترى ما است بر مردم، هيچ پيغمبرى نبوده جز كه بخوردن جو دعوت كرده و بدان بركت داده و بشكمى نرود جز هر دردى از آن بكشد، آن خوراك پيغمبران و طعام نيكانست، روايت است براى خوراك سل دار و شكم رفتن دار نان برنج دهند، و در باره قاووت و منافعش اخبار انبوهى است و كلينى آن را به قاووت گندم تفسير كرده.
امام صادق7فرمود: قاووت عدس عطش را ببرد، معده را نيرو دهد و درمان 70 درد باشد، و هر كه دچار تخمه است چاشت خورد و شام و ميان آنها چيزى نخورد، و شام نخوردن بد است چون روايت است كه شام نخوردن ويرانى تن است.
امام صادق7فرمود هر كه در شب شنبه و يك شنبه دنبال هم شام نخورد نيرويش برود و تا 40 روز بدو باز نگردد، و فرمود: شام پس از نماز عشاء شام پيمبرانست:.
و فرمود: دست كشيدن بچهره پس از وضوء ككمك چهره را بزدايد، و روزى را فراوان كند، و فرمود: بابرو دست كشند و گويند: الحمد للَّه المحسن المجمل المنعم المفضل تا چشم درد نگيرد، و بد است دست را كه آلوده بخوراك است با دستمال پاك كنند تا آن را باحترامش بمكند، خوبست از آنچه پهلوى اوست بخورد و از جلو ديگرى بر نگيرد.
امام صادق7فرمود: چون كسى خوراك خواهد و دست بدان فرو آرد و بگويد بسم اللَّه و الحمد للَّه ربّ العالمين خدا پيش از رسيدن لقمه بدهانش او را بيامرزد، فرمود: از اطرافش نخوريد كه بركت در سر آنست و رسول خدا6كاسه ليس ميزد و هر كه كاسه را پاك كند ثواب صدقه دادن مانندش دارد، و خوبست خوردن با همه انگشتان.
روايت است كه رسول خدا6با سه انگشت غذا ميخورد، و بدداشت خوردن
با دو انگشت را و خوبست مكيدن انگشتان، باكى ندارد سوره توحيد را در كاسه نويسند، رسول خدا6از برابرش ميخورد و از سوى راستش مينوشيد، امام يكم7فرمود: ريزه سفره را بخوريد كه درمان هر درديست، و روايت است كه فقر را براندازد، و فرزند را بيفزايد و ذات الجنب را ببرد.
هر كه تيكهاى يافت و آن را خورد يك حسنه دارد، و اگرش از پليدى شست و خورد 70 حسنه، سپس قدس سره- پس از آن منافع خوراكها كه از ائمه:رسيده ذكر كرده، گفته: ستايش گوشت گوسفند از امام رضا7روايت است، و روايت است كه خوردن گوشت شنيدن و ديدن را فزايد و خوردن آن با تخم مرغ باه را فزايد و آن سره خوراكها است در دنيا و آخرت، از امام باقر7روايت است كه خوردن گوشت گاو با چغندر پيسى را ببرد، و از على7كه چون عمر گفت: بهترين گوشت گوشت مرغ است فرمود: نه هرگز، آن خوك پرندهها است بهترين گوشت از جوجهايست كه برخاسته يا نزديك بآنست.
و از امام كاظم7كه گوشت دراج ساقها را نيرو دهد، تب را ببرد، و از ابى الحسن7كه: گوشت آفتاب خشكيده بد است، هر دردى را بجنباند.
و از امام صادق7دو چيز خوب است انار و آب نيم گرم، و دو چيز فاسد پنير و گوشت آفتاب خشك و از او است7كه سه چيز نخورده فربهى آرند، جامه كتان تن پوش، بوى خوش، و نوره. و سه چيز را خورند و لاغر كنند، گوشت خشكيده، پنير و خرماى غوره.
و از امام صادق7كه پنير در بامداد زيانبار است و در شام سودمند و منى را فزايد، و از او7پنير و گردو با هم دارويند و جدا از هم دردند، روايت است كه از پنير خوشش مىآمد7.
و از امير المؤمنين7كه خوردن گردو در تابستان و گرما حرارت درون را را بجنباند و هم قرحههاى تن را، و خوردنش در زمستان قلوهها را گرم كند، و سرما
را ببرد، و رسول خدا را ذراع گوشت پسند بود، و ران را بد داشت چون نزديك سوراخ بول است.
و از امير المؤمنين7كه چون مسلمانى ناتوان شد گوشت را با شير بخورد، و در روايتى از امام صادق7كه شير تازه باشد، و تريد از پيغمبر6ستوده شده، و از امام صادق7كه آتش كينه را با گوشت و تريد خاموش كنيد[1]و از ابى الحسن7در باره كسى كه از ناتوانى بيمارى باو شكوه كرد او را بخوردن كباب فرمان داد، و در روايت است كه زردى رنگ را ببرد و تب را ببرد، و امام صادق7كله را ستوده و از امير المؤمنين7كه بر شما باد به حليم كه چهل روز نشاط عبادت آورد، و رسول خدا6از درد پشت به پروردگارش شكوه كرد و فرمودش حليم بخورد، پيغمبر از ناتوانى و كم جماعى شكوه كرد و او را بخوردن آش حليم فرمان داد روايت است كه ما و شيعه، از شيرينى آفريدهايم و شيرينى را دوست داريم، خوراك داغ بد است كه پيغمبر6از آن نهى كرده، بركت در خنك است، و سزاست كسى كه با خوراك ماهى بخوابد روى آن خرما يا عسل بخورد كه از فالج محفوظ گردد، روايت است كه ماهى تن را آب كند.
مردى بابى الحسن7از كمى فرزند شكوه كرد فرمود: استغفار كن و تخم مرغ و پياز بخور، روايت است كه براى نژاد گوشت و تخم مرغ خوبست، روايت است كه سركه و زيت خوراك انبياء است، و اينكه محبوبترين نانخورش نزد رسول خدا6سركه و زيت بوده كه فرموده چه خوب نانخورشى است سركه و هر خانهاى سركه باشد فقر نباشد.
روايت است كه سركه ذهن را نيرو دهد، خرد را بيفزايد، صفراء را بشكند دل را زنده كند، جانوران شكم را بكشد، ذهن را محكم كند، و نانخورش كردنش شهوت زنا را ببرد و در برخى سركه انگور نام برده شده.
[1]بسا مقصود مهمانى كردن بدبينانست و صرف گوشت و تريد كه رسم پذيرائى مردم معمولى است.
مرّى، آب و نمك، نانخورش يوسف بوده كه چون در زندان از نان خالى بخدا شكوه كرد او را فرمود تا نان را بگيرد و در سفره نهد و بر آن آب نمك پاشد و آنست مرّى.
و از پيغمبر است6كه زيت بخوريد و آن را بتن ماليد كه از درختى است مبارك.
و از امام صادق7كه زيتون بادها را براند و مني را بيفزايد، مردم به چيزى جز عسل درمانجوئى نكردند كه درمان هر درد است، شكر براى هر چه خوبست و هيچ زيانى ندارد، خوردن دو نقل هنگام خواب درد را براندازد، يك نقل با آب سرد براى بيمارى خوبست، شكر بلغم را براندازد.
روغن داروئى است، خصوص در تابستان، روايت است كه هر كه به پنجاه رسيده نخوابد شب جز اينكه در درونش روغن باشد، و براى پير مرد نهى شده و او بايد تريد بخورد.
پيغمبر6شير را ستود و فرمود: خوراك مرسلين است، شير بز سياه به از سرخ است و شير گاو سرخ به از گاو سياه است، روايت است كه شير گوشت روياند و استخوان بازو پوياند، و از ابى الحسن7كه براى مني شير تازه و عسل بايد، و از على7كه شير گاو داروى ذرب (گلو درد) است، و از رسول خدا6كه: بر شما باد به شير گاو كه چكيده درخت است.
و از ابى الحسن7كه نانخواه بسيار هضم كند، از امام صادق7كه چه خوب خوراكى است برنج رودهها را گشاد كند، بواسير را ببرد، روايت است كه 70 پيغمبر نخود را بركت دادند، و آن براى درد پشت خوبست، و از امير المؤمنين7كه خوردن عدس دل را نازك و اشك را روان كند.
روايت است كه خوردن باقلا مخ دهد ساقها را و آنها را فربه كند، در مغز بيفزايد و خون تازه پديد آرد و خوردنش با پوست معده را پاك كند، لوبيا بادهاى
درون را براند، ماش پخته بهق را ببرد.
روايت است كه پيغمبر، على، حسنين، زين العابدين، امام باقر و صادق و كاظم:همه خرما دوست بودند و شيعه آنها خرما دوست است، خرماى برنى سير كند، گوارا و خوش است و خستگى بر، با هر خرما يك حسنه است، داروئيست بىدرد، پوست كندن خرما بد است.
روايت است كه انگور رازقى، خرماى موشان و انار املسى از ميوههاى بهشتند و خوردن انگور سياه غم را ببرد، و بايد دو تا دو تا خورد و يك دانه يك دانه گواراتر و خوشتر است.
روايت است كه دو چيز را با دست خورند، انگور و انار، صبحانه با 21 دانه مويز سرخ مرضها را دفع كند، پى را نيرو دهد، خستگى را ببرد، نفس را خوش كند، انجير مانندهتر چيزيست به گياه بهشت: درد ببرد، با آن نيازى بدارو نباشد بواسير را قطع كند و، نقرس را براندازد.
انار سره ميوهها است و نزد پيغمبر6از همه ميوهها محبوبتر بود، غذا را بر سير گوارا كند و گرسنه را سير كند، در هر انار يك دانه بهشتى است، كسى را در خوردنش شريك نكنند و همه دانهها را حفظ كنند، خوردن پيهاش دباغى معده است، خوردنش وسوسه شيطان را ببرد و دل را روشن كند انار سوراء ستوده است، يك انار در ناشتا روز جمعه 40 صبح روشن سازد و 2 انار 80 و 3- 120 صبح، تا نه وسوسه باشد و نه گناه، دود چوبش خزندهها را نابود كند.
سيب براى زهر و جادو خوبست، پالودهاش براى زهر و خاطرههاى بد و بلغم نافع است، خوردن سيب خون دماغ را قطع كند و خصوص پالوده آن.
به، پاك كند، دلير كند، رنگ را باز كند، فرزند را زيبا كند، غم را ببرد، و بحكمت گويا سازد، پيغمبرى مبعوث نشده جز با بوى به، گلابى دل را روشن كند، معده را پاك كند بويژه روى سيرى، آلو حرارت را خاموش كند، صفرا را آرام و خشكش
خون را آرام و درد را بكشد.
پرتقال را پس از غذا خورند، پيغمبر نگاه بر پرتقال و اترج سبز را دوست داشت معده، را دباغى كند و امان از بواسير است و ساقها را نيرو دهد، رسول خدا6خرما را با خربزه ميخورد.
سپس- ره- گفته: درسى در سبزيها و جز آن:
خوبست سبزى بر خوان نهند به پيروى از امير المؤمنين7، 7 برگ كاسني امان از قولنج است در آن شب، بر هر برگى قطرهايست از بهشت، خورده شود و شكسته نشود، در باه افزايد، فرزند را زيبا كند و درمان هزار درد است، باذروج سدّهها را گشايد و اشتها آرد و سل را برد و غذا را هضم كند و على7ش پسند داشت.
تره: براى سپرز خوبست كه سه روز بخورند، بوى دهن را خوش كند، بادها را براند، بواسير را ببرد، امان از خوره است، امير المؤمنين آن را با نمك ميخورد.
پيغمبر6فرمود بكرفس بچسبيد كه خوراك الياس و اليسع و يوشع بود، روايت است كه مايه حافظه است و دل را پاك كند، ديوانگى و خوره و پيسى را ببرد، سبزى شريفتر از خرفه نيست كه سبزى فاطمه8است و پنج تن، خون را پاك كند، سداب خرد افزايد، شاتره سبزى بنى اميه است و مذموم است.
چغندر خوره را دفع كند و سرسام را، و از امام صادق7است كه خوره از يهود برداشته شد براى اينكه چغندر خوردند و رگهاى گوشت را درآوردند، روايت است كه چه خوب سبزى است چغندر كه در جويبار فردوس رويد، و درمان همه دردها است، پى را محكم كند، خون را ظاهر سازد، استخوان را كلفت كند.
كما از منّ است و آبش درمان چشم است، كدو خرد و مغز را بيفزايد و پيغمبر را6خوش مىآمد، ريشه فجل بلغم را ببرد و برگش بول آورد، هويج امان از قولنج
است و بواسير و كمك بر جماع.
شلغم خوره را آب كند، پيغمبر6خيار را با نمك ميخورد و از تهش ميخورد كه بركتش بيش است، بادنجان پير و جوان را باشد، درد ببرد و طبع را خوب كند، پياز نيروى جماع دهد و بلغم را ببرد، و دل را نيرو دهد و تب را ببرد، و باد را طرد كند، سعتر ناشتا خوردن رطوبتبر است، و معده را آرام كند خلال كردن لثه را به كند، دهن را خوشبو كند؛ خلال كردن با نيزول و نى و ريحان غدقن است كه رگ خوره را بجنبانند و هم با چوب انار و آس، سعد پس از خوراك مرضهاى دهن را ببرد، و درد دندانها را هم. آب سرور نوشابهها است در دنيا و آخرت و مزه زندگى دارد، و پر نوشيدن آن بد است، هم يكباره نوشيدنش و خوبست جرعه جرعه نوشيدن، روايت است هر كه آب نوشد و پيش از سيراب شدن باز گيرد و خدا را سپاس گويد تا 3 بار بهشت بر او واجب باشد و هر بار بسم اللَّه گويد، از امام صادق7است كه چون آب مينوشيد ظرفش را ميجنبانيد، و ميفرمود:
اى آب، آب زمزم و فرات بتو سلام رسانند، آب زمزم درمان هر درد است، براى هر دردى نوشند درمان آنست، آب ناودان درمان بيمار است، آب باران جلوگير دردها، نهى شده از تگرگ براى قول خدا تعالى «ميزند آن را بهر كه خواهد، 43- النور».
در آب فرات دو ناودان از بهشت ريزند، كام نوزاد را با آن بردارند دوستدار ائمه:گردد.
از امام صادق7است كه چشمهها از زير كعبه جوشند، آب نيل مصر دل را ميراند، خوردن در سفالش و شستن سر با گلش غيرت را برد و ديوثى آورد، رسول خدا از نوشيدن در كاسه شامى خوشش مىآمد، نوشيدن با دو دست بهتر است، هر كه آب نوشد و ياد حسين7كند و بقاتلش لعن كند صد هزار حسنه دارد و صد هزار گناهش بريزد و صد هزار درجه يابد، گويا 100 هزار بنده آزاد كرده.