آسمان و جهان( ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14)
تأليف
علامه مجلسی
تاریخ وفات مؤلف: 1110 ق
مترجم: کمره ای، محمد باقر
محقق / مصحح: ندارد
موضوع: گوناگون
زبان: فارسی
تعداد جلد: 10
ناشر: اسلامیه
مکان چاپ: تهران
سال چاپ: 1351 ش
نوبت چاپ: اول
توضیحات:آسمان و جهان، ترجمه جلد چهاردهم بحار الانوار از مجموعه بیست و پنج جلدی مطابق جلد پنجاه و چهار از مجموعه صد و ده جلدی است.
جلد نهم
بنام خداوند بخشنده مهربان
ابواب صيد و ذبائح و كدام حيوان حلال است و كدام حرام و جز آن
باب يكم كليات حلال و حرام از خوردنى و نوشيدنى، حكم مشتبه بحرام و اضطرار بدان
آيات قرآن مجيد:
1- البقره- 22- آنكه زمين را بستر شما ساخت و آسمان را بنا و فرود آورد از آسمان آب و برآورد بدان از همه ثمرات روزى شما را، 29- او است كه آفريد براى شما هر چه در زمين است همه را، 6- بخوريد و بنوشيد از روزى خدا، 168- ايا مردم بخوريد از آنچه در زمين است حلال و پاك و پيرو گامهاى شيطان نشويد كه براى شما دشمنى است آشكار، 172- ايا آنان كه گرويديد بخوريد از پاكيزه آنچه روزى شما كرديم و خدا را شكر كنيد اگر شما بس او را ميپرستيد 173- همانا حرام كرده بر شما مردار و خون و گوشت خنزير و قربانى براى جز
خدا را و هر كه بيچاره شد و ستمكار و تجاوز كار نيست گناهى بر او نيست راستى خدا پر آمرزنده و مهربانست.
2- آل عمران- 93- هر خوراكى براى بنى اسرائيل حلال بود جز آنچه اسرائيل بر خود حرام كرد پيش از آنكه تورات فرود آيد بگو تورات را بياوريد و بخوانيد اگر راستگويانيد 94- پس هر كه پس از آن بخدا دروغ بندد هم آنان خود ستمكارانند.
3- المائده- 1- حلالند براى شما چهارپايان بيزبان جز آنچه بر شما خوانده شود بجز شكار بدست آمده در حالى كه شما محرم باشيد 3- حرام است بر شما مردار و خون و گوشت خوك و آنچه براى جز خدا قربانى شود و خفه شده و كوفته شده و پرتاب شده و شاخ زده شده و درنده خورده جز آنچه را سر ببريد و تذكيه كنيد، و هر آنچه براى بتها كشند و آنچه بقمار گذارند كه همه نارواست براى شما.
تا فرمايد- هر كه بيچاره شود در قحطى و دل بگناه نداده راستش خدا پر آمرزنده و مهربانست- 4- 5 امروزه حلال است بر شما هر خوراك پاكيزه و خوراك آنان كه كتاب آسمانى دارند براى شما حلال است و خوراك شما براى آنان حلال است، 87- ايا آنان كه گرويديد حرام نكنيد آنچه حلال كرده بر شما خدا و تجاوز نكنيد كه دوست ندارد تجاوزكاران را 88- بخوريد از آنچه خدا روزى شما كرده حلال و پاك و بترسيد از خدائى كه بدو ايمان داريد.
93- نيست بدانها كه گرويدند و كارهاى خوب كردند گناهى در آنچه خوردند چون پرهيزكارند و باوردار و كردارهاى خوب كردند باز پرهيز دارند و گرويدند باز پرهيز دارند و خوشكردارند و خدا دوست دارد نيكوكاران را 100- بگو برابر نباشد پليد با پاك و گرچه از فزونى پليد خوشت آيد، از خدا بترسيد اى خردمندان شايد رستگار شويد.
4- الانعام- 119- نيست براى شما كه نخوريد از آنچه نام خدا بر آن
برده شده با اينكه شرح داده شده براتان آنچه حرام است بر شما جز در حال ضرورت و راستى بسيارى بهوس خود ندانسته گمراه شوند و البته پروردگارت داناتر است بتجاوزكاران 141- او است كه برآورده بستانها را با سقف و بىسقف و نخل و زراعت را با خوراكهاى گوناگون و زيتون و انار را مانند و نامانند بخوريد از بر آن چون بر ببار آرد بدهيد حق آن را در روز دروش و اسراف نكنيد كه خدا دوست ندارد مسرفان را 142 و از چهارپايان بار بر و بستر فراهم گردند، بخوريد از آنچه خدا بشما روزى كرده و پيرو گامهاى شيطان نشويد كه براى شما دشمن آشكاريست 143- هشت جفت، دو ميش، دو بز بگو (اى محمّد) آيا دو نر را حرام كرده يا دو ماده را يا بچه شكمى دو ماده را دانسته بمن بگوئيد اگر از راستگويانيد 144- و از شتر دو تا و از گاو دو تا بگو آيا دو نر را حرام كرده يا دو ماده را يا بچه شكمى دو ماده را يا شما حاضر بوديد كه خدا بشما چنين سفارش كرده، كيست ستمكارتر از آنكه بخدا دروغ بندد تا ندانسته مردم را گمراه كند، راستى خدا براه حق نرساند مردم ستمكار را.
145- بگو من در آنچه وحى دارم نيابم حرام بر خورندهاى كه ميخورد جز اينكه آن خوراك مردار باشد يا خون ريخته يا گوشت خوك كه پليد است يا ناروائى كه بنام جز خدا ذبح شود، پس هر كه بيچاره شد و نه ستمكار است و نه تجاوزكار راستش پروردگارت پر آمرزند و مهربانست 146- و بر آنان كه يهودى شدند حرام كرديم هر جانور ناخندار و از گاو و گوسفند بر آنها حرام كرديم پيه آنها را جز آنچه به پشت آنها است يا درون گوشت است يا باستخوان آميخته، اين سزاى شوريدن آنها است و البته ما راستگوئيم.
5- الاعراف- 10- البته شما را در زمين استوار كرديم و براتان در آن وسيله زندگى ساختيم، كم است كه شما شكر ميكنيد، 31- بخوريد و بنوشيد و اسراف نكنيد كه او مسرفان را دوست ندارد.
32- بگو: چه كسى حرام كرده زيورى كه خدا براى بندههاش برآورده و روزيهاى
خوب را، بگو اينها از آنان است كه گرويدند در زندگى اين جهان و ويژه آنها است روز رستاخيز، چنين شرح دهيم آيات را براى مردمى كه نميدانند 157- و حلال كرد برايشان پاكيزهها را و حرام كرد بر آنها پليدها را: 6- يونس- 93- البته جا داديم بنى اسرائيل را بدرستى و روزى كرديم بدانها پاكيزهها را.
7- ابراهيم- برآورد بدان برايتان از ثمرات روزيتان را- تا فرموده- و مسخر كرد براتان نهرها را- 32- 8- الحجر- و ساخت براتان در آن زندگيها و براى كسانى كه روزى ده آنها نباشيد.
9- النحل- 16- و چهارپايان را آفريد براى شما كه از آنها گرم شويد و سودها بريد و از آنها بخوريد- 67- راستى براتان در چهارپايان عبرتيست كه بنوشانيم شما را از آنچه در درون دارند از ميان سرگين و خون شيرى پاك و گوارا براى نوشندهها و از ميوههاى نخل و از انگور ميگيريد شادى بخش و روزى خوب راستى در اين نشانهايست براى مردمى كه ميدانند 73- و روزيتان داد از پاكيزهها 113- بخوريد از آنچه خدا روزى شما كرده حلال و پاكيزه و شكر نعمت خدا كنيد اگر بس او را ميپرستيد 114- جز اين نيست كه بر شما حرام كرده مردار، خون و گوشت خوك و آنچه بنام جز خدا ذبح شود پس هر كه بيچاره شد و نه ستمكار و نه تجاوز كار است راستى كه خدا پر آمرزنده و مهربانست 115- و نگوئيد بزبان دروغ كه اين حلال است و آن حرام تا بر خدا دروغ نبنديد.
10- طه- 53- برآورديم از آن انواعى از گياهان پراكنده 54 بخوريد و بچرانيد چهارپايانتان را 81- بخوريد از روزى پاكيزه كه بشما داديم و سركش نشويد تا خشم بشما درگيرد.
11- المؤمنون- و فرود آورديم از آسمان آب باندازه و جاش داديم در
زمين، و ما ببردنش توانائيم 18- و برآورديم از آن براتان باغها از نخل و انگور، كه در آن براتان ميوههاى فراوانست و از آنها ميخوريد 19- و درختى كه برآيد از طور سينا و روغن روياند و رنگ براى خورندهها 20- و راستى براتان در چهار پايان عبرتيست بنوشانيم بشما از آنچه در شكم آنها است و شما را در آنها سودهاى بسيار است و از آنها ميخوريد 21.
12- لقمان- 20- نبينى خدا فراهم كرده براتان آنچه در آسمانها است و آنچه در زمين و فرو ريخته بر شما نعمت از برون و درون.
13- التنزيل- الم سجده- 27- آيا ننگرند كه ما برانيم آب را بر زمينهاى ساده و بر آوريم بدان زراعتى كه چهارپايانشان و خودشان از آن بخورند آيا بينا نشوند؟ 14- فاطر- 12- و از هر كدام بخوريد گوشتى تازه.
15- يس- 33- و برآورديم از آن دانهاى كه از او بخورند- تا فرمايد- تا بخورند از بر آن و از آنچه دست آور آنها است آيا شكر نكنند 34- منزه است آن خدا كه همه جفتها را آفريد از آنچه زمين روياند و از خودشان و از آنچه نميدانند.
16- المؤمن خدائى كه از چهارپايان براى شما وسيله سوارى ساخت و از آنها ميخورند 27- و از آن شما است در آن سودها و تا برسيد بكارهاى خود كه در دل داريد و بر آنها و بر كشتى سوار شويد 79 و 80.
17- عبس 27- رويانديم در آن دانه 28 و انگور و شاخه 29 و زيتون و نخل 30 و باغهاى درهم 31- و ميوه و چراگاه 32- بهرهمندى براى شما و براى چهارپايانتان، تفسير: «آنكه زمين را براى شما بستر ساخت» دلالت دارد بر روا بودن سود برى از زمين بهر وجه باشد از نشيمن و زراعت و آباد كردن و جوى كندن و كاريز در آوردن و جز آن از هر سودى جز آنچه بدليل بيرون شده.
و اينكه فرمود «روزى شما است» دلالت دارد بر حلال بودن همه ميوهها و فروش آنها و بهرههاى ديگر كه فرموده روزى شما است يا روزى داده آن را بشما و دنباله آيه دلالت دارد بوجوب شكر منعم «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً» خداى سبحان بر بندگان منت نهاده كه هر چه در زمين است براى آنها آفريده.
و اين دليل است بر اينكه هر گونه بهرهاى براى هر مصلحتى كه بىمفسده است روا است و از آن دليل توان گرفت بر اينكه اصل در همه چيز اباحه است چون مباح شدند براى كسى كه برايش آفريده شدند، و گفتند منت نهادن بآفرينش همه مقتضى حلال بودن همه است و بر اينكه هر كدام بهره و سودى دارند و آنچه گفته شده كه آنچه سودى ندارد مانند زهر و كژدم و برخى حشرات از آن بيرونند مورد اعتراض است، زيرا نيافتن دليل نبودن نيست و زيان داشتن چيزى دليل نيست كه سودى ندارد، نبينى كه خوردنيها پاكيزه بىاندازه براى بيمارى زيان آرد، و هر كه در حكمت خدا انديشد جرات اين گفته را ندارد، و شايد مقصود اينست كه در آفريدهها زيان محض نيست كه بىسود باشد، بلكه از يك راه زيان دارد و منّت از نظر سود بىزيانست و واژه طيب در برخى آيات اشاره بدانست چنانچه طبرسى آن را تفسير كرده بپاك از هر شبهه پليدى و زيان و اللَّه اعلم- پايان- بيضاوى در تفسيرش گفته: معنى «براى شما» بخاطر شما است و سود شما در دنيا به بهرهگيرى براى مصالح تن بيواسطه يا با واسطه و براى دين به عبرتگيرى و دليل آوردن و شناخت آنچه مناسب آنها است از لذتهاى آخرت و دردهاى آن، و آن مقتضى مباح بودن هر چيز سودمند است و مخصوص بودن برخى از آنها ببرخى بيك سبب عارضى مانع عموم نيست زيرا مقصود اينست كه همه براى همه نه اينكه هر كدام براى همه و «ما» شامل هر آنچه است كه در زمين است نه خود زمين مگر مقصود از آن فرود باشد چنانچه مقصود از سماء بالا است«كُلُوا وَ اشْرَبُوا»ظاهر
خطاب به بنى اسرائيل است و مقصود روزى آنها است از من و سلوى و چشمهها و ممكن است دليل عموم باشد بتوجيهى كه خالى از تكليف نيست «يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ» طبرسى- ره- در (1: 253) تفسيرش گفته: از ابن عباس است كه اين آيه در باره ثقيف و خزاعه و بنى عامر بن صعصعة و بنى مدلج آمد كه زرع و چهار پا و بحيره و سائبه و وصيله را بر خود حرام كرده بودند و- قد- گفته: مردم در باره خوردنيها و سودها كه بر كسى زيانى ندارد اختلاف دارند برخى بحرمت رفتند و برخى باباحه كه سيد مرتضى- ره- آن را برگزيده برخى در حكم توقف كرده و هر دو را روا دانسته و اين آيه دليل بر اباحه است مگر در آنچه دليل منع دارد و آيه تاكيد حكم عقل است- پايان- مقصود از خوردن يا خصوص خوردنيست يا هر انتفاعى است كه بطور كلى خوردن تعبير مىشود، و حلال هر كار جائزيست چون مباح، و طيّب چند معنى دارد: نخست حلال شرعى، دوم پاك سوم بىزيان در تن و جان چهارم آنچه در طبع سالم لذت بخش است و نفرت ندارد پنجم آنچه زشتى منع آور ندارد، چنانچه از بيشتر استعمالاتش برآيد (كه آن را خواهى دانست) و خطاب بهمه مكلفان آدميزاده است و امر براى اباحه است و چون خوردنى حرام و حلال دارد با وصفى مورد حكم را بيان كرد كه فرموده «حلالا» و گفتهاند امر باعتبار قيدى كه آورده بمعنى وجوبست يعنى بايد حلال بخوريد نه حرام «طيباً» بمعنى همان حلال است و تأكيد است و گفتهاند يعنى لذت بخش در دنيا و آخرت، در كشاف و جوامع است كه يعنى پاك از هر شبهه و بعيد نيست مقصود از حلال آن باشد كه در ذات خود و احوال كلى خود معنى ندارد و مقصود از طيب خالى از همه جهات منع باشد (در اينجا يك بحث ادبى دارد كه ترجمه آن براى عموم سوم ندارد) و گفتند: از عمومات خطاب برآيد كه آنچه حلال است براى كفار و فساق هم حلال است و رواست بآنها داد جز آنچه را دليل بر حرمت باشد.
«دنبال گامهاى شيطان نرويد» و بوسوسه او حلال خدا را حرام نكنيد يا