فصل نهم آداب خريد و فروش و آنچه مربوط به آن است
هر گاه مىخواهى خريد و فروش و معامله بنمايى سزاوار نيست پيش از فراگرفتن احكام دين به آن اقدام كنى، زيرا هر كس بدون آگاهى خريد و فروش كند گرفتار ربا شده و گريبانگير شبههها خواهد شد.
در خريد و فروش از پنج چيز پرهيز كن: ستايش كالاى خود، مذمت كردن از كالاى مشترى، پنهان كردن عيب، قسم خوردن، و ربا.
چانه زدن جايز است مگر در چهار چيز: پول قربانى، خريدن كفن، خريدن برده براى آزاد كردن، كرايه رفتن به مكّه.
در خريد و فروش تمام مردم را يكسان قرار ده و كسى را بر ديگرى مقدّم مدار.
هر گاه شخص مؤمنى با تو معامله مىكند تلاش كن كه از او سود نگيرى
مگر در حال ضرورت.
هر كس از معامله پشيمان شد پشيمانى او را بپذير.
از معامله كردن با افراد فرومايه و بلا ديده و افرادى كه هر جا روى مىنهند بىبهره برمىگردند و معاشرت زياد با كردها بپرهيز.
هر گاه چيزى كه وزن مىشود مىخواهى بگيرى حتما كم بگير و هر گاه آن را مىخواهى بدهى بيشتر بده.
اگر در يك نوع از تجارت زندگى بر تو سخت شد به نوع ديگرى از تجارت روىآور، و هر گاه روزى تو در چيزى بود همان را ادامه بده.
در معامله برادر دينى خود وارد مشو.
هنگام بيرون آمدن از منزل بگو:
«بسم اللَّه لا حول و لا قوّة إلّا باللَّه العليّ العظيم، توكّلت على اللَّه».
«بنام خدا، هيچ حركت و قدرتى جز از خداوند بزرگ و بلند مرتبه نيست، توكل بر خداوند نمودم».
سپس سوره حمد و سوره فلق و سوره ناس و قل هو اللَّه احد و آيه الكرسى را به شش طرف خود- پيش رو، پشت سر، طرف راست و طرف چپ و بالا و پايين- بخوان.
هر گاه به بازار رسيدى بگو:
«أشهد أن لا إله إلّا اللَّه وحده لا شريك له، له الملك و له الحمد، يحيي و يميت، و يميت و يحيي، و هو حيّ لا يموت، بيده الخير، و هو على كلّ شيء قدير. و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله6، اللّهمّ إنّي أعوذ بك أن أبغي و يبغى عليّ، و أن أظلم و أظلم، أو اعتدي أو يعتدى عليّ، و أعوذ بك من إبليس و جنوده و فسقة العرب و العجم، حسبي اللَّه لا إله إلّا هو عليه توكّلت و هو ربّ العرش العظيم».
«شهادت مىدهم كه خدايى جز اللَّه وجود نداشته كه تنهاست و شريكى بر او نيست، فرمانروايى و سپاس مخصوص اوست، زنده مىكند و مىميراند و مىميراند و زنده مىكند و خود او زندهاى است كه مرگ ندارد. همه خوبيها بدست اوست و او بر هر چيزى تواناست. و شهادت مىدهم كه حضرت محمد6بنده و پيامبر اوست.
خداوندا، به تو پناه مىبرم كه مبادا ستم كنم يا به من ستم شود و تجاوز كنم يا مورد تجاوز قرار گيرم يا تعدّى كنم يا بر من تعدّى شود.
و از ابليس و لشكريان او و گنهكاران عرب و عجم به تو پناه مىبرم. خداوند مرا كافى است، جز او خدايى نبوده بر او توكل مىكنم و او پروردگار عرش بزرگ است».
هيچ گاه اولين كسى كه وارد بازار مىشود مباش.
هر گاه كالايى را خريدى سه مرتبه «اللَّه أكبر» گفته و آنگاه هر كدام از جملههاى اين دعا را سه مرتبه تكرار كن:
«اللّهمّ إنّي اشتريته ألتمس فيه من خيرك، و اجعل لي فيه فضلا اللّهمّ إنّي اشتريته ألتمس فيه من رزقك فاجعل لي فيه رزقا».
«خداوندا، اين را كه خريدم خير تو را در آن طلب مىكنم، و در آن بر من فضيلتى قرار ده. خداوندا، اين را كه خريدم رزق تو را در آن مىطلبم پس براى من در آن رزقى قرار ده».
امام هشتم7بر كالاى خود مىنوشت: «بركت بر ما است».
و هر گاه خواستى كنيز بخرى بگو:
«اللّهمّ إنّي اشتريتها و أنا استخيرك».
«خداوندا، من او را خريدم و خير تو را مىطلبم».
هر گاه خواستى حيوان يا اسبى را بخرى بگو:
«اللّهمّ قدّر لي أطولهنّ حياة، و أكثرهنّ
منفعة، و خيرهنّ عافية».
«خداوندا، از ميان حيوانات آنكه عمرش طولانىتر و منفعتش بيشتر و از بلاها بدورتر است بر من مقدّر فرما».
وقتى حيوان را خريدى در طرف چپ آن ايستاده و با دست راست جلوى سر آن را بگير و سوره حمد، سوره توحيد، سوره فلق، سوره ناس و آيات آخر سوره حشر و آيات آخر سوره اسراء- از آيه: قل ادعوا اللَّه أو ادعوا الرّحمن ... تا آخر سوره- و آية الكرسى را بر سر آن حيوان بخوان كه اين، حيوان را از بلاها حفظ خواهد نمود.
هر گاه خواستى كالاى خود را- در سفر يا غير سفر يا هر جايى كه بود- حفظ كنى اين آيات شريفه قرآن را بر پارچهاى بنويس: آيه الكرسى،وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ.
و از پيش رويشان سدى نهاديم و از پشت سرشان نيز سدّى، پس آنان را پوشانيديم پس آنان نمىبينند»، و نيز بنويس:
«لا ضيعه على ما حفظه اللَّه،فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ.
آنچه را خداوند حفظ كند گم شدن ندارد. اگر پشت كردند بگو: خداوندى كه جز او خدايى نيست مرا بس است، به او توكّل مىكنم كه او پروردگار عرش
بزرگ است».
سپس آن پارچه را در وسط آن كالا قرار ده و مقدارى تربت امام حسين7نيز همراه آن قرار ده. آنگاه اين آيات و كلمات را قراءت كرده و بر آن بدم.
هر گاه طلبى از كسى داشتى بگو:
«اللّهمّ لحظة من لحظاتك تيسّر عليّ عن غرمائي بها القضاء، و تيسّر لي بها منهم الاقتضاء إنّك على كلّ شيء قدير، و صلّى اللَّه على محمّد و آله».
«خداوندا، يك توجّه تو بر بدهكاران من باعث مىشود كه آنان به آسانى حقّ مرا بدهند و بر من نيز گرفتن حق خود را از آنان آسان مىنمايد، تو بر هر چيزى توانايى و درود خداوند بر محمد و آل او باد».
و هر گاه بدهكارى بر تو بود بگو:
«اللّهمّ أغنني بحلالك عن حرامك و أغنني بفضلك عمّن سواك».
«خداوندا، به حلال خود مرا از حرامت بىنياز كن، و به فضل خودت مرا از غير خودت بىنياز كن».
و نيز بگو:
«سبحان اللَّه العظيم و بحمده استغفر اللَّه و أسأله من فضله».
«منزه است خداوند بزرگ بهمراه ستايش او، طلب مغفرت از خداوند نموده و فضل او را مىخواهم».
و پس از هر نمازى سه مرتبه بگو:
«اللّهمّ صلّ على محمّد و آل محمّد، و اقض ديني و سهّل لي قضاءه و يسّره عليّ بحولك و قوّتك يا أرحم الراحمين».
«خداوندا، درود بر محمد و آل محمد فرست و بدهكارى مرا ادا نما و پرداخت آن را بر من آسان گردان، و به قدرت و توانايى خود آن را بر من آسان گردان اى مهربانترين مهربانان».
و فراوان استغفار نموده و سوره قدر را زياد بخوان.
هر گاه به خانه خود برگشتى هنگام وارد شدن بگو:
«بسم اللَّه و باللَّه، أشهد أن لا إله إلّا اللَّه وحده لا شريك له، و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله6».
«با نام خدا و با استمداد از او، شهادت مىدهم كه خدايى غير از اللَّه وجود نداشته در حالى كه تنهاست و شريكى بر او نيست، و شهادت مىدهم كه محمد6بنده و پيامبر اوست».
سپس اگر كسى در خانه بود بر آنان سلام كن، و اگر كسى در خانه نبود شهادتين را گفته و سپس بگو:
«السّلام على محمّد بن عبد اللَّه خاتم النّبيين، السّلام على الأئمّة الهادين المهديّين، السّلام علينا و على عباد اللَّه الصّالحين».
«سلام بر محمد بن عبد اللَّه آخرين پيامبران، سلام بر امامان هدايتكننده و هدايت شده سلام بر ما و بر بندگان شايسته خداوند».