فصل سيزدهم بيان آداب مربوط به مسافرت
رسول خدا6فرمود: مسافرت كنيد تا سالم بمانيد، و جهاد كنيد تا سود بريد و حج انجام دهيد تا بىنياز گرديد.
و حضرت امام صادق7فرمود: يكى از حكمتهاى آل داود7آن است كه عاقل بايد كوچ ننمايد مگر در سه صورت: بدست آوردن توشه آخرت، اصلاح زندگى، لذت غير حرام.
هر گاه خواستى مسافرت بروى سزاوار است كه در ميان ايام هفته روز شنبه را انتخاب نمايى. و نيز امام صادق7فرمود: هر كس مىخواهد سفر برود روز شنبه مسافرت كند، اگر در روز شنبه سنگى از كوهى سقوط كند خداوند آن را به جاى خود برمىگرداند.
و يا آنكه در روز سه شنبه مسافرت كن، زيرا سه شنبه روزى است كه
خداوند آهن را براى حضرت داود7نرم نمود.
و يا روز پنجشنبه مسافرت كن چون پيامبر اكرم6روز پنجشنبه مسافرت مىنمود، و آن روزى است كه خداوند و پيامبر و فرشتگان آن را دوست مىدارند.
هنگامى كه قمر در عقرب است مسافرت نكن، زيرا كسى كه چنين كند خوبى نخواهد ديد.
در روايات آمده است كه روز سوم و چهارم و بيست و يكم و بيست و پنجم هر ماهى نحس است و از مسافرت در آن روزها خوددارى كن. و اگر ضرورت داشت كه در يكى از اين روزها به مسافرت روى ابتدا از خداوند بخواه كه بدى را از تو دور گرداند و مقدارى صدقه داده و با آن سلامتى راه را تضمين كرده سپس حركت كن. و امام صادق7فرمود: سفر خود را با صدقه آغاز كن و هر زمان كه خواستى حركت كن، و آية الكرسى را بخوان و هر زمان كه خواستى حجامت نما.
هر گاه وقت مسافرت نزديك شده و آماده حركت كردن شدى لازم است كه كارهاى خود را مورد دقت قرار داده، و پيوند بين خود و مردم را رسيدگى كرده و آنچه بين تو و افرادى كه با آنان معامله دارى حسابرسى كرده و خود را از تمام حقوق مردم برهانى. سپس به كارهاى خانواده و كسانى كه نفقه آنان بر عهده شما است توجه كرده، و خرج آنان را بصورت معتدل براى مدت سفر خود تهيه و به آنان بدهى، سپس آنان را به آنچه تو را به خداوند نزديك مىكند سفارش نموده و اين وصيت را نزد شخص مورد اعتماد خود قرار ده.
سفر خود را با مقدارى صدقه- كم يا زياد- آغاز كن، و دو ركعت نماز را با
هر مقدارى از قرآن كه مىخواهى در آنها بخوانى گزارده و از خداوند براى سفر خود خوبى را مطالبه نماى. سپس آية الكرسى را خوانده و حمد و ثناى الهى را بجاى آورده و بر پيامبر اكرم صلوات بفرست و اين دعا را بخوان:
«اللّهمّ إنّي خرجت في هذا السّفر بلا ثقة منّي لغيرك و لا رجاء يأوي بي إلّا إليك و لا قوّة أتّكل عليها و لا حيلة ألجأ إليها إلّا طلب رضاك و ابتغاء رحمتك تعرّضا لرزقك و سكونا إلى عائدتك و أنت أعلم بما سبق لي في علمك في وجهي هذا ممّا أحبّ إلى عائدتك و أكره، اللّهمّ فاصرف عنّي مقادير كلّ بلاء و مقضيّ كلّ لاواء و ابسط عليّ كنفا من رحمتك و لطفا من عفوك و جماعا من معافاتك وفّق فيه يا ربّ جميع قضاءك على موافقة هواي و حقيقة أملي و ادفع عنّي ما أحذر و ما لا أحذر على نفسي ممّا أنت أعلم به منّي و اجعل ذلك خيرا لي لآخرتي و دنياي معا أسئلك أن تخلفني فيما خلّفت ورائي من أهلي و ولدي و مالي و جميع حزانتي فأنت أفضل ما تخلف به غائبا من المؤمنين في تحصين كلّ عورة و حفظ كلّ مضيعة و تمام كلّ نعمة و دفاع كلّ سيّئة و كفاية كلّ محذور و صرف كلّ مكروب و كمال ما تجمع به الرّضا
و السّرور في الدّنيا و الآخرة ثمّ ارزقني ذكرك و شكرك و طاعتك و عبادتك حتّى ترضى و بعد الرّضا، اللّهمّ إنّي استودعك اليوم ديني و نفسي و مالي و أهلي و ذرّيّتي و جميع إخواني، اللّهمّ احفظ الشّاهد منّا و الغائب، اللّهمّ احفظنا و احفظ علينا، اللّهمّ اجعلنا في جوارك و لا تسلبنا نعمتك و لا تغيّر ما بنا من نعمة و عافية و فضل».
«خداوندا من شروع به اين مسافرت كردم در حالى كه هيچ اعتمادى به غير تو ندارم، و اميد به هيچ پناهى غير تو ندارم و تنها قدرتى كه توكلم بر آن است تو هستى و به هيچ چارهاى پناه نمىبرم مگر به طلب رضايت تو و اميدم رحمت تو است، در حالى كه بدنبال رزق تو و اعتماد به تفضّل تو دارم و تو آگاهتر هستى به آنچه بر من در اين سفر مقدّر نمودهاى از آنچه دوست دارم يا ناخوشايند من است. خداوندا هر بلايى كه مقدّر شده است از من دور گردان، و هر رنجى كه مورد قضا قرار گرفته از من منصرف كن. و كرانهاى از رحمتت و بخشى از عفو خودت و سهمى از
دورى از بلاها را بر من گشوده گردان. اى پروردگار قضاء خودت را موافق خواسته من و حقيقت آرزوهاى من قرار ده، و آنچه را كه من مىگريزم و آنچه را كه از آن نمىگريزم و تو بهتر از من به آن آگاه هستى از من دور كن، و اين را خيرى براى دنيا و آخرت من قرار ده. از تو مىخواهم كه تو جايگزين من باشى در ميان خانواده و فرزندان و ثروت و تمام آنچه دارم، زيرا تو بهتر از هر كسى جايگزين مؤمنان غايب بوده و هر زشتى را پوشانده و هر گمشدهاى را حفظ و هر نعمتى را كامل و هر بدى را دور و هر ناپسندى را جلوگيرى و از هر سختى بازداشته و تمام خوشنوديها و خوبيهاى دنيا و آخرت را جمع نمودهاى. سپس علاوه بر اينها ياد و شكر و اطاعت و عبادت كردن خودت را روزى من گردان بطورى كه بتوانم تو را راضى كرده و حتى ما فوق رضيات تو را بدست آورم. خداوندا من امروز دين و جان و مال و ناموس و فرزندان و همه خويشانم را به تو مىسپارم، خداوندا حاضر و غايب ما را حفظ كن. خداوندا، ما را حفظ فرما و آنچه مربوط به ما است نيز حفظ فرما. خداوندا، ما
را در پناه خودت قرار ده و نعمت خودت را از ما مگير، و اين حالت نعمت و خوبى و دورى از بدى كه اكنون ما در اختيار داريم را عوض ننما».
وقتى از درب منزل بيرون آمدى نزد درب ايستاده و سوره حمد را از روبرو و بر طرف راست و چپ خود بخوان، و نيز آيه الكرسى را بر سه طرف بخوان و آنچه برايت مقدور است صدقه بده و سپس بگو:
«اللّهمّ إنّي اشتريت بهذه الصّدقة سلامتي و سلامة سفري و ما معي».
«خداوندا با اين صدقه سلامتى خود و سلامتى سفرم و آنچه همراه دارم را خريدم».
سپس بگو:
«اللّهمّ احفظني و احفظ ما معي و سلّمني و سلّم ما معي و بلّغني و بلّغ ما معي ببلاغك الحسن الجميل».
«خداوندا، مرا و آنچه همراه دارم حفظ كن، و خودم و آنچه همراه دارم را سالم بدار، و خودم و آنچه با من است به مقصد برسان آن گونه كه تو رساننده نيكو و زيبا هستى».
سپس اين دعا را بخوان:
«لا إله إلّا اللَّه الحليم الكريم، لا إله إلّا اللَّه العليّ العظيم، سبحان اللَّه ربّ السّموات السّبع و ربّ الأرضين السّبع و ما بينهنّ و ربّ العرش العظيم، و سلام على المرسلين و الحمد للَّه ربّ العالمين، و صلّى اللَّه على محمّد و آله الطّاهرين، الطّيبين. اللّهمّ كن لي جارا من كلّ جبّار عنيد و من كلّ شيطان مريد، بسم اللَّه دخلت، بسم اللَّه خرجت، اللّهمّ إنّي أقدّم بين يدي نسياني و عجلتي بسم اللَّه ما شاء اللَّه في سفري هذا ذكرته أم نسيته، اللّهمّ أنت المستعان على الأمور كلّها، و أنت الصّاحب في السّفر و الخليفة في الأهل، اللّهمّ هوّن علينا سفرنا، و أطولنا الأرض و سيّرنا فيها بطاعتك و طاعة رسولك، اللّهمّ أصلح لنا ظهرنا و بارك لنا فيما رزقتنا و قنا عذاب النّار، اللّهمّ إنّي أعوذ بك من وعثاء السفر و كآبة المنقلب و سوء المنظر في الأهل و المال و الولد، اللّهمّ أنت عضدي و ناصري، اللّهمّ اقطع عنّي بعده و مشقّته و اصحبني فيه و اخلفني في أهلي بخير و لا حول و لا قوّة إلّا باللَّه العليّ العظيم».
«معبودى غير از آن خدايى كه بردبار
و بزرگوار است نيست، معبودى غير از آن خدايى كه بلند مرتبه و بزرگ است نيست، منزّه است خدايى كه پروردگار آسمانهاى هفتگانه و پروردگار هفت زمين و آنچه بين آسمان و زمين است و پروردگار عرش بزرگ است، و درود بر پيامبران و سپاس خداوندى را كه پروردگار جهانيان است. و درود خداوند بر محمد و خاندان پاك و معصوم او باد. خداوندا، پناه من در برابر هر ستمگر سركش و در برابر هر شيطان پليد باش. با نام خدا داخل و با نام خدا خارج گشتم. خداوندا من نام تو را پيش از آنكه چيزى را فراموش كنم يا عجله نمايم قرار مىدهم. آنچه را تو بخواهى فراموش مىكنم يا ياد مىآورم. خداوندا تو ياور در برابر همه كارها هستى، تو مرا در سفر همراه بوده و جانشين در خانوادهاى. خداوندا، سفر ما را بر ما آسان گردان، و راه را بر ما اندك گردان و حركت ما را بر زمين در راه اطاعت خودت و اطاعت پيامبرت قرار ده، خداوندا پشتوانه ما را بر ما اصلاح گردانده و آنچه را روزى ما گرداندهاى بر ما مبارك كن و ما را از رنج آتش نگه دار. خداوندا من از رنج سفر