نمىبرد:«وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِيعنى كار خود را به خداوند واگذار مىكنم كه او آگاه به بندگان است، زيرا من شنيدم كه خداوند در باره گوينده اين ذكر مىفرمايد: «خداوند او را از نيرنگهاى زشت آنان حفظ نمود».
و در تعجبم از كسى كه دنيا و زينتهاى آن را مىخواهد چگونه به اين ذكر پناه نمىبرد:ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِيعنى تنها آنچه را خدا بخواهد انجام مىشود، هيچ نيرويى جز از طرف خداوند نيست، زيرا من شنيدم خداوند بلند مرتبه در باره گوينده آن مىفرمايد: «اگر معتقد هستى كه من كمتر از تو مال و فرزند دارم پس اميدوارم پروردگارم بهتر از ثروت تو به من دهد». و كلمه «عسى» در اين آيه شريفه به معنى اميدوارى است.
روزى سفيان ثورى بر امام صادق7وارد شد، امام به او فرمود:
«من نمىخواهم شما را بيرون كنم ولى بهتر است شما از اينجا بيرون روى، زيرا مأموران دولت بدنبال شما هستند و آنان جاسوسانى نيز بر ما دارند»، سفيان عرض كرد: قربان شما شوم اكنون كه اينجا آمدهام حديثى براى من بيان كنيد تا دست خالى نروم. امام7فرمود: «اى سفيان تو احاديث فراوانى را مىدانى و ارزش به بيشتر يادگرفتن نيست ولى من چيزهايى را بر تو مىگويم كه اگر به آنها عمل كنى تو را سود دهند:
اى سفيان هر گاه خداوند نعمتى را به تو داد و خواستى آن نعمت بيشتر شده و دائما باقى بماند، پس خداوند را بر آن نعمت فراوان شكر و سپاس بگزار، چون خداوند مىگويد: «اگر شكر گزاريد حتما بر شما بيشتر مىكنم».
اى سفيان هر گاه روزى تو كم گرديد زياد استغفار نما، چون خداوند متعال مىفرمايد: «از پروردگارتان طلب مغفرت كنيد كه او بخشنده است، ابر بارنده را بر شما مىفرستد و شما را در دنيا به مالها و فرزندان يارى كند، و در آخرت باغهايى به شما دهد و نيز جويهايى به شما مىدهد».
اى سفيان هر گاه رويدادى ناگوار يا سختى از سختىهاى دنيا از طرف پادشاه يا ديگرى بر تو وارد شده و خواستى خداوند آن را برطرف كند بگو: «لا حول و لا قوّة إلّا باللَّه» يعنى هيچ تغيير حالت و قدرتى جز از ناحيه خداوند نيست، زيرا اين ذكر كليد گشايش و گنجى از گنجهاى بهشت است.
سفيان ثورى پس از شنيدن اين حديث از منزل امام بيرون آمد در حالى كه ميگفت: سه جمله بود اما چه جملاتى!!!، و حضرت امام صادق7فرمود: «آنها را حفظ نما».
و امام رضا7فرمود: سزاوار نيست كه انسان حتى يك روز عطر را زمين بگذارد، و اگر توانايى مالى نداشت لا اقل در هر جمعه عطر استعمال كند و آن را ترك نكند، و هنگام استفاده از عطر صلوات بفرستد.
در سخنان حضرت امام رضا7آمده است: ناخنهايتان را روز سهشنبه بگيريد، روز چهارشنبه حمام رويد، حجامت را روز پنج شنبه انجام دهيد، و با بهترين عطرى كه داريد در روز جمعه خود را خوشبو نماييد.
هنگام حجامت وقتى كه خون جارى شد بگو:
«بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم أعوذ باللَّه الكريم في حجامتي هذه من العين في الدّم و من كلّ سوء».
«بنام خداوند رحمان رحيم، در اين حجامتم از چشم زخم و از هر زشتى به خداوند كريم پناه مىبرم».
سپس آية الكرسى را بخوان.
حجامت در روزهاى چهارشنبه و روز جمعه مكروه است.
در نهىهاى پيامبر6آمده است كه آن حضرت از پوشيدن انگشتر مس زرد رنگ و آهنى نكوهش نموده و نيز از تصوير كشيدن حيوانات بر انگشتر نكوهش كرده است.
رسول خدا6از خوابيدن بر جوى و نوشيدن آب همانند آب خوردن حيوانات نكوهش كرده و فرمود: با دست خود آب بياشاميد كه آن بهترين ظرفهاى شماست.
و دميدن بر غذا و آشاميدنىها و نيز دميدن محل سجده را نكوهش كرد.
و نيز پاك نمودن نوشته قرآن مجيد با آب دهان و نيز نوشتن قرآن با آن را نكوهش نمود.
خلف بن حماد گويد: به امام رضا7عرض كردم: اصحاب ما از پدران شما نقل كردهاند كه شعر خواندن در شب و روز جمعه و بلكه در هر شبى و نيز در تمام ماه رمضان مكروه است. اكنون من مىخواهم مرثيه پدر شما امام هفتم7را به شعر بگويم ولى ماه رمضان است. امام رضا7فرمود: «مرثيه حضرت ابو الحسن7را حتى در شب جمعه و نيز در ماه رمضان و در هر شب يا روزى كه خواست بگو، كه خداوند پاداش تو را بر اين عمل خواهد داد».
اين است پايان آدابى كه در كتابهاى مشهور اصحاب ما رضوان اللَّه عليهم از ائمه:نقل شده و ما آنها را جمعآورى نموديم.
سپس جناب وزير، سرور ولىّ النعمه ما- كه خداوند برترى تو را حفظ كرده و دشمنانت را خوار كند- بدان كسى كه خداوند كار مردم را به او مىسپارد و حكومت شهرها را بدست او مىسپارد عبادتهايى را مىتواند انجام دهد كه ديگران موفق به انجام آنها نمىگردند. پس سرورمان- خداوند دولت او را پايدار گرداند- انجام اين سنتهاى پسنديده را بر خود غنيمت شمرد كه ياد اينها دائما باقى مانده و هميشه گسترده مىشوند.
حتى يك لحظه ايستادن حاجتمندان را به درب خود نپسند و آن را اندك نشمر. همه تلاش خود را در رسيدگى به كارهاى مؤمنان قرار ده و اين بر تو مهمتر باشد از مشغول شدن به نمازهاى مستحبى تا چه رسد به تفريحات. زيرا از پيامبر اكرم6نقل شده است كه: «پادشاه عادل و متواضع سايه و نسيم رحمت الهى در زمين است، پس هر گاه خيرخواه خود و بندگان خدا باشد، خداوند او را در روز قيامت كه سايهاى جز سايه او نيست به عنوان ميهمان خود محشور نمايد، و اگر به خود و به بندگان خدا خيانت كند خداوند او را در قيامت خوار نمايد».
و همان حضرت6فرمود: «هر كس فقير مسلمانى را اكرام نمايد خداى بلند مرتبه را در حالى ملاقات كند كه از او راضى باشد».
و امام صادق7فرمود: «بر آوردن حاجت يك مؤمن بهتر است از هزار حج قبول شده با همه مستحبات، و آزاد كردن هزار برده در راه خدا، و هزار اسب با زين و افسار و بار در راه خدا دادن».
و نيز فرمود: «شيعيان توانگر، نمايندگان ما هستند بر خواستههاى مؤمنان ضعيف، پس آبروى ما را در ميان آنان حفظ كنيد، خداوند شما را حفظ نمايد».
اسحاق بن عمار گويد: حضرت امام صادق7فرمود: «كسى كه يك طواف دور كعبه انجام دهد خداوند شش هزار حسنه بر او نوشته، و شش هزار بدى را از او پاك گرداند، و شش هزار درجه او را بالا برد، و ثواب آزاد كردن هزار برده را به او بدهد، و هزار حاجت او را برآورده گرداند، و هزار درخت در بهشت بر او غرس كند»، اسحاق بن عمار مىگويد: عرض كردن اين همه ثواب براى كسى است كه يك طواف انجام دهد؟ فرمود «بلى، آيا مىخواهى بهتر از آن را بر تو بگويم؟» عرض كردم: بلى. فرمود: «برآوردن حاجت يك مؤمن بهتر است از يك طواف، و طواف، و طواف و ...» تا اينكه ده طواف را شمرد.
ميمون بن مهران گويد: امام مجتبى7در مسجد اعتكاف كرده بود و من نزد او نشسته بودم كه مردى آمد و عرض كرد: اى فرزند رسول خدا شخصى از من طلب دارد و مىخواهد مرا به اين جهت به زندان افكند، امام7فرمود: «بخدا سوگند اكنون ثروتى ندارم كه قرض تو را بپردازم»، آن مرد گفت: شما بيا با او صحبت كن. امام مجتبى7كفش خود را پوشيد كه حركت كند. من به امام عرض كردم: اى فرزند رسول خدا آيا اعتكاف خود را فراموش نمودى؟ حضرت فرمود: «فراموش نكردم، ولى از پدرم شنيدم كه مىگفت پيامبر خدا6و سلم فرمود: هر كس براى برآورده شدن حاجت برادر دينى خود تلاش كند گويا نه هزار سال خدا را عبادت كرده كه روزها را روزه گرفته و شبها را به نماز ايستاده باشد».
پس جناب وزير- كه خداوند جايگاه او را حفظ نمايد- تلاش كند در
رسيدن به اين درجهاى كه هيچ كس همانند او قدرت رسيدن به آن را ندارد و كسى همانند او نمىتواند اين جايگاه را بدست آورد.
بندار بن عاصم گويد: حضرت امام موسى بن جعفر7به على بن يقطين- كه كارگزار هارون الرشيد بود- فرمود: «اى على تو يك چيز را براى من ضمانت كن، من سه صفت را بر تو ضمانت مىكنم. تو قول بده كه هر دوستى از دوستان ما را ديدى او را احترام نمايى من اين سه چيز را بر تو ضمانت مىكنم: شدّت شمشير، رنج زندان، ذلّت فقر هرگز به تو نرسد». از آن پس هر گاه على بن يقطين كسى از دوستداران خاندان پيامبر6را مىديد صورت خود را در برابر او پايين مىآورد.
اين مقدار در اين موضوع براى كسى كه راه بخواهد كافى است و بلكه زياد نيز مىباشد. و خداوند عهدهدار توفيق و محكم نمودن كارها است.
از صاحب آن مقام عالى- كه خداوند بر آن بيفزايد- انتظار مىرود كه توجه كامل به اين كتاب نموده و با مطالعه و مراجعه مكرر به آن، مطالب آن را بدست آورد، زيرا با آدابى كه در اين كتاب نهاده شده و با مراعات آنها اعمال شايسته او كامل شده، و با عمل كردن به آن گنجهاى خير دنيا و آخرت را بدست مىآورد.
جمعآورى چنين كتابى بر علماى گذشته ميسّر نشد. خداوند شما را براى عمل كردن به محتواى اين كتاب موفق بدارد، و شما را براى بدست آوردن ارزشهاى بكر آن كمك نموده، و او را بر آنچه موجب نزديكى به رضايت خداست تأييد نمايد، و در فردوس اعلاى از بهشتش جاى دهد به منت و لطف و بخشش گسترده و فضل خود.
سپاس بر خداوند يكتا، و درود خداوند بر حضرت محمد و خاندان و ياران او باد، و درود فراوان بر آنان فرستد.
پايان يافت كتاب «الآداب الدينية للخزانة المعينية»، و خداوند توفيق بر كارهاى درست داده و سپاس و منت او راست، و درود بر حضرت محمد و خاندان او كه بهترين مردمند باد.
سپاس و ستايش خداوند را كه او ابتدا و انتها و آشكار و پنهان است.
اين ترجمه در شب ميلاد حضرت ثامن الائمه امام على بن موسى الرضا عليه و على آبائه و ابنائه المعصومين افضل الصلوات و السلام پايان يافت احمد عابدى 16/ 11/ 1379 ه. ش.
ذى قعده 1421 ه. ق.
فهرست
بنام خداوند رحمان و رحيم 189
فصل اوّل اخلاق و آداب 191
تعريف اخلاق 194
تعريف آداب 199
تفاوتهاى اخلاق و آداب 201
فصل دوم آشنايى با مؤلف كتاب و زندگى او 203
طبرسى از ديدگاه انديشمندان 205
شهادت طبرسى 206
استادان طبرسى 207
شاگردان طبرسى 207
تأليفات طبرسى 208
دو داستان 210
فصل سوم آشنايى با كتاب 213
كسى كه اين كتاب برايش نوشته شد 217
فصل چهارم روش تصحيح اين كتاب 219
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة