كه : أهل علم ميگويند كه أهل جنان أقربا و خويشان را فراموش كنند .
و بعضى ايشان گويند كه : أهل جنّت در آن مكان منتظر قدوم خويشاناند و اميدوارند كه در ميان جنّت و نار در سلك أصحاب أعراف منخرط و برقرار باشند .
زنديق گفت : مرا خبر ده از آفتاب كه به حكم حضرت ايزد وهّاب بكدام مقام غايب و يا سرانجام گردد ؟
حضرت امام الهمام عليه السّلام فرمود كه : بعض علماء گفتند كه : در هنگام آفتاب منحدر گردد بأسفل قبّه داير گرداند فلك او را بسوى بطن آسمان و آفتاب هميشه ميل تصاعد كند با آنكه منحطَّ موضع مطلع خود گردد .
يعنى : چون آفتاب در چشمهء حاميه غايب گردد از آنجا در هنگام مراجعت بمطلع خود خرق زمين كند و چون بمحلّ طلوع خود در تحت الأرض رسد متحيّر گردد نه قدرت رجوع و نه رخصت عبور در آن مكان حيران چندان ايستد كه او را مأذون بطلوع گردانند و چون هر روز نور آفتاب عالم افروز در وقت غروب سلب نمايند در هنگام طلوع بحكم حضرت ايزد علَّام نور جديد به او ارزانى فرمايند .
زنديق گفت : يا أبا عبد الله عليه السّلام آيا كرسى بزرگتر است يا عرش ؟
حضرت امام الخالق جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام فرمود كه :
همه چيزها كه خداى تعالى خلق كرد در جوف كرسى است و كرسى محتوى تمامى آنها است سواى عرش معظم زيرا كه آن أعظم از آنست كه كرسى احاطه آن تواند كرد .
زنديق گفت : يا أبا عبد الله عليه السّلام خلق نهار پيش است يا ايجاد شب صنعت بقدم دارد .
آن حضرت فرمود : آرى خلق روز پيشتر از ايجاد ليل است و نيز خلقت آفتاب پيش از خلقت ماهتاب است و ايجاد زمين قبل از خلقت آسمان از حضرت ربّ العالمين واقع گرديد و خالق جسم و عرض وضع أرض ماهى و حوت در آب و آب بر سنگ مجوّف و سنگ بر گردن فرشته و آن فرشته بر ثرى و ثرى بر باد عقيم و باد بر هوا نمود و هوا را قدرت واجب تعالى حفظ و صيانت فرمود و در تحت ريح العظيم بغير هوا و ظلمات بتقدير رحمان الرّحيم چيزى نيست و در وراء آن نه وسعت و نه تنگى است و هيچ چيز در آنجا ظاهر و پيدا نيست .
بعد از آنكه واجب تعالى از خلقت زمين و تركيب و قرار آن پرداخت ، كرسى را موجود ساخت ، چون سموات و أرضين كرسى را بغايت عظيم ، و رزين ديد بغايت ترسيدند و كرسى أكبر از جميع چيزها است كه مخلوق شدند بعد از آن حضرت مهيمن منّان خلق و ايجاد عرش أعظم نمود و آن را بزرگتر از كرسى گردانيد .
ابان بن تغلب روايت كند كه من در خدمت حضرت أبى عبد الله ( ع ) - حاضر بودم كه ناگاه مردى از أهل يمن بخدمت آن امام الانس و الجانّ عليه السّلام آمد و سلام بر آن برگزيده و قدوهء أنام كرد آن حضرت ( ع ) ردّ سلام نمود و گفت : مرحبا يا سعد .
چون سعد اين نام خود شنيد حيران گرديده گفت : يا أبا عبد الله ( ع ) اين بغير مادرم هيچ أحدى از مردم مرا باين اسم نخوانده و گمان من آنست
كه هيچ كس بغير مادرم مرا باين نام نشناسد .
حضرت أبو عبد الله عليه السّلام فرمود كه : راست گفتى يا سعد المولى آن مرد گفت : جعلت فداك فداى تو گردم يا سيّدى ، من باين اسم ملقّب شدم .
حضرت أبا عبد الله عليه السّلام فرمود كه : هيچ چيز در اين لقب نيست به درستى كه تبارك و تعالى در كتاب مستطاب خود ميفرمايد : * ( وَلا تَنابَزُوا بِالأَلْقابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الإِيمانِ ) * ، اى سعد چه صنعت دارى ؟
سعد گفت : پدر و مادرم فداى تو باد من از أهل بيت و سلسلهء أهل نجومم و هيچ أحدى قايل نگردد كه در تمامى ولايات بمن كس در نجوم ، و مهارت آن فن مثل من باشد .
حضرت أبا عبد الله عليه السّلام فرمود كه : ضوء قمر چند درجه تفاوت دارد ؟
يمانى گفت : نميدانم .
آن حضرت فرمود : راست گفتى .
ضوء مشترى را بر ضوء عطارد تفاوت چند درجه است ؟
باز يمانى گفت : يا حضرت مرا اطَّلاع بر حقيقت آن نيست .
أيضا آن امام البريّه عليه الصّلوة و التّحيّه فرمود كه : راست گفتى امّا بگوى كه نام آن ستاره چيست كه چون بحكم قادر بيچون طالع گردد شتران مست گردند .
يمانى گفت : مرا علم بر آن ستاره نيست .
حضرت أبى عبد الله عليه السّلام گفت : نام آن ستاره چيست كه بعد از
طلوع آن گاوان بمستى و هيجان آيند .
يمانى گفت : نميدانم .
حضرت امام الخلائق أبى عبد الله جعفر بن محمّد الصّادق ( ع ) فرمود كه : اين ستاره چيست كه چون طلوع كند كلاب در هيجان و مستى آيند ؟
يمانى گفت : نميدانم .
أبى عبد الله عليه السّلام فرمود كه : راست گفتى نميدانى امّا بگوى كه ستارهء زحل را در نزد شما چه عزّت شرف و محلّ است ؟
يمانى گفت : كه زحل ستارهء نحس است .
امام النّاطق الأمين جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام و سلام الله ربّ العالمين فرمود كه : اى يمانى زنهار اين سخن نحوست زحل بر زبان نرانى زيرا كه آن ستاره نجم أمير المؤمنين صلوات الله عليه و عليهم أجمعين است ، و آن حضرت سيّد الأوصياء است او آن نجم ثاقب است كه حضرت ايزد واهب ذكر آن را در كتاب خود واجب دانسته مذكور گردانيد .
يمانى گفت : يا امام الامّه معنى ثاقب چيست ؟
امام عليه السّلام فرمود كه : مطلع آن ستاره در هفتم است چون زحل در آن محلّ بحكم عزّ و جلّ طالع گردد اضاءت و روشنائى آن از تمامى آسمان درگذرد و سوراخ همه سموات كند تا آنكه بآسمان دنيا رسد پس از اين جهت از تعدّى ثقب او حضرت مهيمن واهب آن را مسمّى بنجم ثاقب گردانيد .
پس آنگاه آن ولىّ الله فرمود كه : يا أخا العرب اى برادر مردم عرب آيا در پيش شما عالم دانا و فقيه عارف شناسا است .
يمانى گفت : نعم جعلت فداك آرى مادر و پدرم فداى تو باد در -
شهر يمن قوم هستند كه هيچ طايفه مثل ايشان در علم و عرفان نيستند .
حضرت أبو عبد الله عليه السّلام گفت : از عالم يمن چه چيز مىرسد به مردم و چه هنر از فضل او بر تو ظاهر گرديد ؟
رجل يمانى فرمود كه : عالم يمن مرغ را در سبقت سير از طيران باز ميدارد و در ساعت واحده بقدر مسيرهء يك ماهه راه راكب كه بر مركب تيزرو سوار گشته سير نمايد او بر أثرش رود كه أصلا ازو نماند .
امام النّاطق الأمين جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام فرمود كه :
عالم مدينه أعلم از عالم يمن است .
مرد يمانى گفت : كه از علم عالم مدينه چه بمردم ميرسد .
حضرت امام الهمام أبى عبد الله عليه السّلام فرمود كه : عالم مدينه را قدرت سير و سفر چندانست كه وقوف بر أثر راكب مركب تيزتك و زجر طير از طيران بهر ملك بىشبهه و شكّ نكند و در لحظهء واحده عالم بمسير آفتاب كه قطع دوازده برج و دوازده خشكى و دوازده دريا و دوازده عالم نمايد .
يمانى گفت : يا أبا عبد الله عليه السّلام گمان نيست كه هيچ أحدى عالم باين مذكورات باشد و درك كنه آن چيزها تواند نمود .
راوى گويد كه : يمانى بعد از آن از مجلس بهشت قرين ارم تزيين آن امام الأمين عليه السّلام برخاست و راه خود برداشت .
و از سعيد بن أبى الخصيف مرويست كه گفت من و ابن أبى ليلى در زمان امامت حضرت امام الخلائق جعفر بن محمّد عليهما السّلام به مدينهء سيّد البريّه رفتيم و چون باتّفاق رفيق طريق بمسجد حضرت رسول شفيق داخل گشتيم و نشستيم ، ناگاه حضرت أبى عبد الله ( ع ) از در مسجد در
آمد من با رفيق استقبال آن سرور نموديم و چون عرض فدوّيت و نيكو بندگى خود ظاهر نموديم از أحوال من و أهل و عيالم سؤال نمود و بندهنوازى به جاى آورد .
بعد از آن گفت : اين كسى كه با تست كيست ؟ گفتم اين ابن أبى ليلى قاضى مسلمانان است .
آن حضرت فرمود كه : نعم و بعد از لحظهء روى بسوى ابن أبى ليلى آورد و گفت : اى فلان مال اين را گرفته بآن ميدهى و ميان مرد و زن مفارقت ، و جدائى بهم ميرسانى و از ارتكاب اين أفعال از هيچ أحدى نميترسى ؟
گفت : بلى آن حضرت فرمود كه : تو بچه چيز حكم ميان مردم ميكنى ؟
ابن أبى ليلى گفت : آنچه از حضرت رسول آخر الزّمان و از أبى بكر و عمر بمن رسيد من بهمان حديث و خبر حكم و أمر در ميان مردمان مينمايم .
حضرت أبى عبد الله جعفر عليه السّلام از ابن أبى ليلى پرسيد كه :
حضرت سيّد البشر عليه صلوات الملك الاكبر در شأن حضرت أمير المؤمنين حيدر فرمود كه : أقضاكم علىّ عليه السّلام .
قاضى گفت : نعم ، بلى اين حديث فيما بين النّاس مشتهر است .
أبى عبد الله جعفر بن محمّد سلام الله تعالى فرمود كه : هر گاه تو راه بخدمت رسول ايزد داور بردى و اين چه صحيح بتو رسيده تو چون حكم و قضاء بغير قضاء على مرتضى ميكنى ؟
راوى گويد : كه رنگ ابن أبى ليلى بعد از استماع كلام حضرت امام الورى معصفر گرديد و گفت : يا أبا عبد الله التماس من از ذات ستوده صفات
شما آنست كه در آن باب با من سخن نگوئى و مرا نيز و الله بخداى عالم قسم است كه من بعد أصلا و أبدا بر سر آن يك كلمه از آنچه مذكور شد نميروم .
و حسين بن يزيد از حضرت امام الخلائق جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام روايت كند كه حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود كه : يا فاطمه حضرت ايزد واهب بغضب تو در غضب آيد و برضاى تو راضى گردد .
يعنى : هر كس كه اى فاطمه تو ازو راضى باشى حضرت واجب الوجود ازو راضى است و خشنود و آنكه مغضوب تست واحد معبود نيز بىشبهه از او در غضب و ناخشنود است .
راوى گويد : كه امام الهمام جعفر بن محمّد عليه السّلام اين كلام صدق التيام در محضر جمعى كثير از أهل اسلام بيان نمود محدّثون اين حديث قايل گشتهاند و در كتب خود نقل نمودند ليكن چون ابن جريج در آن محضر حاضر بود گفت : يا أبا عبد الله عليه السّلام امروز حديث براى ما نقل كرديد كه مردمان را در حيرت تمام دارد .
حضرت امام الخلائق جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام فرمود كه :
آن كدامست ؟
گفت : يا حضرت آن كلام آنست كه حديث نمودى كه حضرت سيّد البريّه خطاب بفاطمه نموده فرمود كه : يا فاطمه الله تعالى ليغضب بغضبك و يرضى لرضاك .
راوى گويد كه : امام جعفر الصّادق عليه السّلام فرمود كه : شما مىبينيد كه خداى تبارك و تعالى برضاى بندهء مؤمن راضى و بغضب او مغضوب و ناخشنود ميگردد .
ابن جريج گفت : بلى آن حضرت فرمود : هر گاه حضرت آله بواسطهء هر آحاد مؤمن اين احسان بخير ظهور ظاهر كند شما را چه انكار است از آنكه دختر حضرت رسول فاطمة البتول مؤمنه بود كه حضرت واجب الوجود برضاى آن بضعهء نبىّ المحمود راضى و خشنود گردد و بغضب آن امّ الأئمّه البريّة در غضب آيد .
آن مرد چون اين سخن شنيد گفت : راست گفتى آنگاه فرمود كه : * ( الله أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَه ) * .
و از حفص بن غياث مرويست كه : گفت : من روزى داخل مسجد الحرام گرديدم در آن أثناء ديدم كه ابن أبى العوجاء از امام البرايا أبى عبد الله عليه التحيّه و الثّناء سؤال از قول ايزد تعالى * ( كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ ) * مينمود كه يا حضرت آن جلد غير چه گناه دارد كه خلَّاق وهّاب او را عذاب و عقاب كند ؟
امام الهمام عليه الصّلوة و السّلام فرمود كه : ويحك جلد آن همانست ليكن چون جلد اوّلى محترق گرديد و باز مهيمن كار ساز كرهء ثانيه جلد اخرى بر او ملبّس گردانيد .
ابن أبى العوجاء گفت : يا بن رسول الله تعالى براى توضيح اين بيان بواسطهء خاطر من مثال از أمر دنيا بيان فرمائى .
حضرت امام النّاطق الأمين جعفر بن محمّد الصّادق عليه السّلام فرمود آرى اگر مردى خشت بردارد پس آن را بشكند و بعد از آن آن خشت شكسته را از آنجا كه برداشته بيندازد پس اين همانست و آن خشت كه در اوّل برداشت غير اين خشت شكسته است زيرا كه آن صحيح غير مكسور بود .