س 248: آيا به پول حاصل از فروش طلاجات خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: آنچه از طريق فروش طلاجات زينتى و مورد مصرف بدست آيد در صورتى كه صرف در هزينه معمول زندگى شود خمس ندارد اما اگر پس انداز شود يا با آن سرمايه اى تهيه شود خمس دارد.
فصل سيزدهم: «خمس كتاب و رايانه»
س 249: آيا به كتاب، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه كتاب، مورد نياز و در شأن شخص باشد، خمس ندارد.
س 250: آيا به كتاب هايى كه براى ترم هاى آينده تهيّه مى كنيم، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر داشتن آنها مورد نياز و در شأن شخص باشد، خمس ندارد.
س 251: در صورتى كه كتاب مورد نيازم را تا يك سال مورد استفاده قرار ندهم، آيا خمس دارد يا خير؟
ج: چنانچه در معرض استفاده و در شأن شخص باشد، خمس ندارد هرچند به طور اتفاق، يك سال از آن استفاده نكنيد؛ البته بهتر است با حاكم شرع در اين زمينه مصالحه صورت گيرد.
س 252: آيا به وسايل تحصيلى (از قبيل دفتر و خودكار)،
خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه خودكار و دفتر بدون استفاده تا سر سال خمسى زياد بيايد، خمس دارد.
س 253: آيا به رايانه و ابزار جانبى آن، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه رايانه و ابراز جنبى آن، مورد نياز و در شأن شخص باشد، خمس ندارد مگر رايانه ابزار كسب او باشد.
س 254: آيا به سى دى و نوار، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه نوار و سى دى مورد نياز است، خمس ندارد.
تبصره: اگر نوار و سى دى خام تا قبل از سال خمسى مورد استفاده قرار نگيرد، خمس دارد.
س 255: آيا به اشتراك اينترنت كه مقدارى از ساعات آن سر سال خمسى باقى مى ماند، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس ندارد گرچه بهتر است با حاكم شرع مصالحه صورت گيرد.
س 256: اهل علمى كتابخانه دارد و در عرض سال بعضى از كتب مورد استفاده قرار نمى گيرد بفرماييد كه آيا اين نوع كتاب مورد تعلّق خمس است يا خير؟
ج: اگر در معرض مراجعه و استفاده باشد كه به حسب حال آن شخص مورد حاجت او شمرده شود خمس ندارد هر چند اتفاقا چند سال هم مورد مراجعه قرار نگيرد.
س 257: آيا كتابهاى داستانى كه شخص مى خرد و يك بار مى خواند و ديگر به درد او نمى خورد خمس دارد؟
ج: خمس ندارد.
فصل چهاردهم: «پرداخت خمس»
س 258: خمس را بايد به چه كسى پرداخت كنيم؟
ج: بايد به مرجع تقليد خود يا مجتهدى كه مانند او از نظر كميّت و كيفيّت به مصرف مى رساند، بپردازد و نيز مى تواند در جايى مصرف كند كه مرجع تقليدش اجازه مى دهد.
س 259: آيا خمس (سهم امام (ع)) را بايد به مجتهد اعلم داد؟
ج: خير، لازم نيست به مجتهد اعلم (مرجع تقليد) داد، بلكه جايز است به مجتهد ديگرى كه همانند مجتهد اعلم به مصرف مى رساند، پرداخت كرد.
س 260: آيا در پرداخت خمس لازم است به مستحق گفته شود كه اين پول خمس است؟
ج: خير، لازم نيست گفته شود بلكه مى تواند به عنوان هديه به او بدهد و نيّت خمس كند مگر بداند كه آن فقير غالباً از گرفتن خمس اجتناب مى كند كه بايد تذكّر داده شود.
تبصره: فرض مسئله جايى است كه شخص براى به مصرف
رساندن سهم سادات و سهم امام (ع)، از حاكم شرع اجازه گرفته باشد.
س 261: از كسى طلبكار هستم؛ آيا جايز است طلب خود را بابت خمس حساب كنم؟
ج: اگر بدهكار مستحق است، بايد با اجازه حاكم شرع باشد.
س 262: كسى به واسطه جهل و ندانستن مسأله، سهم سادات و امام معصوم (ع) را در كار خيرى صرف كرده است ولى اين مصرف نمودن بدون اجازه مجتهد جامع شرايط انجام گرفته است. تكليف اين شخص چيست؟
ج: عمل او موجب برائت ذمّه او از خمس نمى شود و بايد به حاكم شرع (مرجع يا مجتهد جامع الشرايط) مراجعه كند و از او اجازه بگيرد.
تبصره: از آنجا كه امر خمس و سهم امام (ع) با مجتهد جامع شرايط است، علم و جهل در آن تأثيرى ندارد و بايد آن را به او تسليم كند و در صورتى كه بدون اجازه او مصرف نموده، بايد مسأله را با او در ميان بگذارد.
س 263: آيا مى توان خمس را در امور فرهنگى و احداث اماكن علمى و دانشگاهى، مصرف كرد؟
ج: بايد طبق اجازه حاكم شرع مصرف شود.
س 264: آيا جايز است خمس مال را از جنس ديگر (غير پول نقد)، بپردازيم؟
ج: آرى، جايز است.
س 265: آيا پرداخت خمس به صورت اقساط جايز است؟
ج: در صورتى كه مرجع او يا مجتهد به او اجازه دهد، مانعى ندارد.
س 266: معناى دستگردان در خمس چيست و ثمره آن چه مى باشد؟
ج: چون خمس را به امام زمان (عج) بدهكار هستد و لذا براى آنكه اجازه در مصرف و مهلت در پرداخت خمس داشته باشيد با حاكم شرع و يا نماينده او دستگردان مى نماييد.
س 267: آيا مى شود به فرزند در جهت طبابت و درمان وى خمس و زكات داد؟
ج: جايز نيست مگر با اجازه از حاكم شرع باشد.
س 268: آيا سهم مبارك امام (ع) و سهم سادات را مى شود دستگردان كرد؟
ج: دستگردان آن با حاكم شرع و يا وكيل آنها در دستگردان مانعى ندارد.
س 269: اگر سر سال خمسى برسد و خمس موجودى را جدا نمايد آيا مى تواند در بقيّه موجودى تصرف كند؟
ج: تصرف در بقيّه مال اشكال ندارد.
س 270: اگر كسى از ابتداى كار تا اينكه سن اش پنجاه سال شده الان مى خواهد خمس بدهد چطور اين خمس را حساب كند؟
ج: بايد در نزد مجتهد و يا مرجع خود و يا نماينده مورد اطمينان مرجع خود برود و موجودى فعلى خود را محاسبه كرده و خمس آن را بپردازد.
س 271: اگر بچه نابالغ مالى داشته باشد و بر آن مال خمس واجب شود آيا ولى يا غير ولى مى تواند از مال خودش خمس آن را ادا نمايد؟ اگر مادر مالى داشته باشد و خمس بر آن واجب شود آيا پسرش مى تواند خمس مال مادر را از مال خودش ادا كند؟
ج: ولىّ بچه نابالغ مى تواند از مال خود آن را بپردازد اما غير ولىّ بايد از ولى اين بچّه اجازه بگيرد و در صورت رضايت ولى مى تواند از مال خود خمس او را بدهد و همچنين پسر در صورت رضايت مادر مى تواند از مال خود خمس مادر را بدهد.
س 272: كسى كه خمس نمى دهد آيا مى شود به زور از آنها خمس گرفت؟
ج: اين كار انجام نشود.
س 273: در چه صورتى مى توان به زمان گذشته محاسبه كرد؟