دستور دادند كه دستهاى او را هم ببندند و درب صندوق را باز كنند. پس از آن، پولها را بيرون آورده و در مقابل چشمان صاحبش شمارش كردند و يك پنجم آن را كنار گذارده و مابقى آن را در صندوق گذاشتند و درب صندوق را بستند و كليد را به آن مرد بازگرداندند. آن شخص برخاست و دست آقا را بوسيد و با چشمانى اشكبار گفت: «حضرت آيت الله! اگر اين عمل را انجام نمى داديد، من به هيچ وجه نمى توانستم خود را راضى به اين مبارزه با نفس كرده و بدهى خود را بپردازم. از شما تشكّر مى كنم و تا آخر عمر دعاگوى شما هستم؛ مرا از جهنم نجات داديد».
سفر آن نيست كه از مصر به بغداد روى از سر جان سوى جانان، سفر مردان است
ظفر آن نيست كه در معركه غالب گردى از سر نفس گذشتن، ظفر مردان است
بخش دوّم: بركات پرداخت خمس و زيان هاى ناشى از نپرداختن آن
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
همان گونه كه عمل كردن به دستورات اسلام، موجب اجر و پاداشى بزرگ در آخرت است، در دنيا هم باعث رحمت و بركت در زندگانى انسان ها مى شود و بارها ثابت گرديده كه افراد متديّن و متعهّد، كمتر گرفتار ورشكستگى، يا بدهكارى و بيچارگى خواهند شد. اينجانب كه بيش از نيم قرن است در جامعه بوده ام و با افراد مختلف و متنوع در ارتباط بوده ام، نه ديده و نه شنيده ام كه انسان هاى متديّن و باتقوا دچار آفات و مشكلات اقتصادى، خسارت در كسب و تجارت و ورشكستگى و خسارت مالى شوند؛ بلكه اغلب، گرفتارى هايى فراوان و مشكلات طاقت فرسا گريبان افرادى كه مقيّد به حلال و حرام نبوده و تعهّدى به اسلام ندارند را گرفته و موجبات آبروريزى و ذلّت آنان را فراهم نموده است كه بايد سرنوشت آنها براى مردم ديگر موجب عبرت، پند و اندرز باشد.
اكنون نظر شما خوانندگان عزيز را به چند آيه در اين مورد جلب مى نماييم:
(فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَ اتَّقَى* وَ صَدَّقَ بِالحُسْنىَ*)
(فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى* وَ امّا مَن بَخِلَ وَ اسْتَغْنىَ* وَ كَذَّبَ بِالحُسْنىَ* فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى* وَ مَا يُغْنىِ عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى)«1»
«امّا آن كه [حق خدا را] داد و پروا داشت، و [پاداش] نيكوتر را تصديق كرد، به زودى راهِ آسانى پيش پاى او خواهيم گذاشت و امّا آن كه بخل ورزيد و خود را بى نياز ديد، و [پاداش] نيكوتر را به دروغ گرفت، به زودى راهِ دشوارى به او خواهيم نمود و چون هلاك شد، [ديگر] مالِ او به كارش نمىآيد».
به گفته علامه طباطبايى (رحمه الله) در تفسير الميزان، «أَعْطَى» يعنى كسى كه مال خود را انفاق كرد؛ خمس و زكات خود را پراخت كرد و با خلوص نيّت و اعتقاد كامل، ذمّه خود را برى نمود. پس به زودى آنها دچار گشايش زندگى مى گردند و خداوند آنها را به سوى راحتى، آرامش و آسايش سير خواهد داد و از حيات طيبه اى كه در قرآن وعده داده است بهره مند خواهند شد و بدون مانع و مشكل به زندگى طيّبه مادّى به نحو احسن ادامه مى دهند.
در نتيجه زندگى پاك و طيّبه اى كه دارند، موفّق به انجام واجبات ديگر و عبادات و دستورات دينى خود مى گردند و در دنيا و آخرت سعادتمند خواهند شد. در نتيجه، شامل دنيايى زيبا و پر بركت و آخرتى سعادتمند و منوّر و با روحانيّت
__________________________________________________
(1). سوره مباركه ليل، آيات 5 الى 11
خواهند شد؛ عاش سعيداً و مات سعيداً.
در مقابل، كسانى كه نسبت به دادن حقوق خدا بخل ورزند، هنگامى كه مى ميرند و بدن آنها را از بلندى وارد گودال قبر مى نمايند، مال ها و ثروت هاى اندوخته آنان براى آنها فايده اى ندارد و نمى تواند براى آنها كارى كند و با هزاران حزن و اندوه و حسرت به خاك سپرده مى شوند (فاعتبروا يا اولوا الالباب).
امام صادق (ع) در ذيل آيه شريفه(وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ)«1»
فرمود:
«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ يَعْنِي لِخُمُسِكَ يَا مُحَمَّدُالَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَأَيْ إِذَا سَارُوا إِلَى حُقُوقِهِمْ مِنَ الْغَنَائِمِ يَسْتَوْفُونَوَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
أَيْ إِذَا سَأَلُوهُمْ خُمُسَ آلِ مُحَمَّدٍ نَقَصُوهُمْ»
منظور از وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ كسانى هستند كه خمس تو را كم مى دهند يا محمّد6، الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ يعنى وقتى حقوق خود را از غنائم مى خواهند كامل مى گيرند، وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ يعنى وقتى خمس آل محمّد:را از آنها بخواهند كم مى دهند.
__________________________________________________
(1). سوره مباركه مطفّفين، آيه 1
امام جعفر صادق (ع) كفر را بر پنج دسته تقسيم مى كنند و سپس مى فرمايند:
«وَ الْوَجْهُ الرَّابِعُ مِنَ الْكُفْرِ تَرْكُ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ»«1»
دسته چهارم كسانى هستند كه آنچه خدا واجب فرموده، ترك كنند
و چون يكى از واجبات اسلام خمس است لذا ترك آن موجب كفر مى شود.
لازم به ذكر است كه ترك كنندگان واجبات دو دسته هستند:
دسته اول، كسانى هستند كه منكر آن باشند و حكم خدا را مسخره كنند و بگويند من قبول ندارم و اينها همه حرف است ... و حكم خدا و دستور ضرورى دين را استهزا نمايند. چنان كه در حديث آمده است، اين دسته كافر هستند.
دسته دوم، كسانى هستند كه به اين مسائل معتقد هستند ولى در مقام عمل، سستى نموده و انجام آن را ترك مى كنند. اين دسته فاسق و گناهكارند ولى كافر نيستند.
بنابراين، بايد حديث را توجيه كرد. آنچه مسلم است، انسان هايى كه ادعاى اسلام مى كنند و به قول معروف، مسلمانان شعارى و شناسنامه اى هستند ولى در مقام عمل پايبندى و تعهّدى ندارند و دستور خدا و وظيفه دينى خود را اجرا نمى
__________________________________________________
(1). كافى، ج 4، ص 151
كنند قطعاً گرفتار خواهند شد و در روز قيامت مورد سؤال قرار مى گيرند و بازجويى مى شوند:
(وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ)«1»
«آنها را نگهداريد كه بايد بازپرسى شوند»
البتّه آنها در دنيا هم به وِزر و وبال عمل گرفتار مى شوند و آثار گناه و نكبت معصيت خدا و سرپيچى از اعمال واجب، گريبان آنان را مى گيرد و به مصداق آيه(شريفه وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْري فَإِنَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً)«2» به نكبت و ذلّت دچار خواهند شد.
__________________________________________________
(1). سوره مباركه صافّات، آيه 24
(2). سوره مباركه طه، آيه 124 (و هر كس از ياد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت و روز قيامت، او را نابينا محشور مىكنيم)