تو بمنزله ستون فقرات ما و سر آمد افتخارات ما هستى، در مركز دايره و شرافت و بزرگوارى فرود آمده و از همه ما پيشى گرفتهاى، گفت: منظور از اينكه شما را جمع كردهام اين است: كه ميخواهم در كارى با شما مشورت كنم و از شما در پيشرفت كار كمك بگيرم، گفتند: بخدا قسم، كه ما خير انديش تو هستيم و سعى خواهيم كرد كه آنچه بنظر ما صواب ميرسد در اختيار تو بگذاريم، پيش نهاد خود را بكن تا گوش كنيم.
گفت: معويه مرده است و بخدا كه مردن و از دست رفتنش بسيار بىاهمّيّت است كه در خانه ظلم با مرگ او شكسته شد و پايههاى ستم متزلزل گرديد، از جنايات او بيعتى بود كه از مردم گرفت، و بگمان خود عقد آن را استوار كرد، ولى هرگز بمقصود خود نرسيد، بخدا قسم كه كوششاش بىنتيجه ماند و از مشورت، رسوائى ديد، فرزند خود، يزيد شراب خوار و سرآمد تبهكاران را بجاى خود بنشاند كه اينك مدّعى خلافت بر مسلمين است و بر آنان حكومت ميكند بدون اينكه مسلمانان بحكومت او راضى باشند، اين پسر با بردبارى كوتاه و دانش اندكى كه دارد يك قدم در راه حق نميتواند بردارد، بخداوند سوگند ياد ميكنم
و سوگندم راست است با اين مرد براى پيشرفت دين مخالفت و مبارزه كردن از مبارزه با مشركين افضل است، اينك حسين بن على پسر دختر پيغمبر است داراى شرافت ريشهدار و تدبير اساسى، فضيلتش بالاتر از توصيف، و دانشاش بىپايان و از همه سزاوارتر بمسند خلافت او است كه هم سابقهاش بهتر و هم سنّش بيشتر و خود از خاندان رسالت است با زير دستان، مهربان و بزرگان را احسان نمايد چه بزرگوار نگهبانى براى رعيّت و پيشوائى براى اجتماع، كه او است خداوند بوسيله او حجّتاش را بر همه مردم تمام و موعظهاش را كامل فرموده است، بنا بر اين، از مشاهده نور حق كور مباشيد و در پست نمودن باطل ساكت ننشينيد كه صخر بن قيس در روز جمل بدست شما خوار شد امروز با رفتن بيارى پسر پيغمبر، آن لكّه ننگ را از دامن خود بشوئيد، بخدا قسم هر كس كه از يارى او كوتاهى كند خداوند، ذلّت موروثى در فرزندان وى و كم بود در فاميل او قرار ميدهد
هان كه من بسهم خود، لباس جنگ بر تن آراسته و زره رزم پوشيدهام هر آن كس كه كشته نشود بالاخرة خواهد مرد و هر كس از جنگ فرار كند از چنگال مرگ نجات نخواهد يافت، خداوند شما را رحمت كند سخنان مرا پاسخ دهيد.
قبيله حنظلة بسخن آمدند و گفتند: اى ابا خالد ما همگى تيرهاى تركش تو و سواران فاميل تو هستيم، اگر بوسيله ما بدشمن خويش تير اندازى بهدف خواهد آمد و اگر با ما بجنگ روى پيروز خواهى شد، بخدا قسم بهر گردابى كه تو فرو روى ما نيز فرو شويم، و بخدا قسم هر سختى كه تو ملاقاتش كنى ما نيز ملاقات كنيم، بخدا قسم با شمشيرهاى خود يار و ياور تو هستيم، و بدنهاى ما سپر بلا براى تو است هر تصميمى كه دارى عملى كن.
آنگاه قبيله سعد بن يزيد بسخن در آمدند و گفتند: اى ابا خالد مبغوضترين چيز نزد ما مخالفت تو و بيرون شدن از راى تو است، و امّا
صخر بن قيس، او خود بما دستور ترك جنگ داد ما نيز دستورى را كه بما داده شده بود ستوديم، و عزّت ما هم چنان باقى است اكنون تو ما را مهلتى ده تا باز گرديم و مشورتى نموده نتيجه را اعلام كنيم.
آنگاه قبيله عامر بن تميم بسخن در آمدند و گفتند: اى ابا خالد ما برادران توئيم و جانشينان تو، در موردى كه تو خشمناك كردى ما رضايت ندهيم و از محلّى كه تو كوچ كنى ما آنجا را وطن نگيريم، اختيار ما بدست تو است ما را بخوان كه اجابت خواهيم كرد، و دستور بده كه فرمانبريم هر وقت تصميم بگيرى ما در اختيار تو هستيم.
يزيد بن مسعود گفت: بخدا قسم اى بنى سعد اگر با من مخالفت كنيد خداوند، هرگز شمشير را از ميان شما نخواهد برداشت و هميشه شمشيرهاى شما در ريختن خون يك ديگر بكار خواهد رفت.
سپس نامهاى بحسين7نوشت:
بنام خداوند بخشاينده مهربان امّا بعد، دستخطّت بمن رسيد، و آنچه را كه از من خواسته بودى دانستم، دعوتم فرمودهاى كه
حظّ خود را از فرمانبرى تو بدست آورم و به نصيبى كه از يارى تو دارم نايل آيم، و راستى كه خداوند، هيچ وقت روى زمين را از كسى كه كار خيرى انجام دهد و يا رهبر راه رستگارى باشد خالى نميگذارد، و امروز حجّت الهى بر خلقاش و امانت او در زمينش شمائيد، شما از فرع همان درخت زيتون احديّت هستيد كه ذات مقدّسش ريشه آن است و شما شاخههاى آن، تشريف بياور كه طاير اقبال بر سرت بال گشوده است زيرا گردنهاى بنى تميم، براى امتثال امرت ذليل و باقيمانده آنان در پيروى از فرمان تو سرسختتراند از شترى كه سه روز چريده و با شكم پر بر سر چشمه آب فرود آيد، قبيله سعد را نيز سر بفرمان تو كردهام و ننگ مخالفت را از دامنشان با آب بارانى شستهام كه از ابر سفيد فرود ريزد: ابرى كه از درخشش برق سفيد نمايد.
حسين7وقتى نامه را خواند فرمود: تو را چه مىشود؟ خداوند
در روز ترس، آسوده خاطرت فرمايد و عزّتت را روز افزون كند و در روز قيامت كه تشنگى بنهايت رسد سيرابت فرمايد.
ولى همين كه شخص نامبرده: (يزيد بن مسعود) آماده بيرون شدن بسوى حسين گشت پيش از حركت خبر رسيد كه حسين7كشته شد، وى از دست رفتن اين سعادت بسيار متأثّر و ناراحت گرديد.
و امّا منذر بن جارود كه يكى از حضّار مجلس بود، نامه حسين7را با نامه رسان: (ابو رزين سليمان) بنزد عبيد اللَّه بن زياد (كه فرماندار بصره بود) آورد زيرا منذر ترسيد مبادا كاغذ، توطئهاى از طرف عبيد اللَّه بن زياد باشد و از طرفى بحريّه دختر منذر، همسر عبيد اللَّه بود عبيد اللَّه بن زياد نامه رسان حضرت را دستگير نمود و بدارش آويخت، سپس بر منبر شد و خطبهاى خواند و مردم بصره را از مخالفت و تحريك افراد ماجرا جو و پست، ترساند و آن شب را در بصره بود، چون صبح شد برادرش عثمان بن زياد را نايب خويش نموده و خود بطرف كاخ كوفه
حركت كرد، چون نزديك كوفه رسيد از مركب فرود آمده و صبر كرد تا شب فرا رسيد، و شبانه داخل كوفه گرديد، مردم كوفه چنين گمان كردند كه حسين7تشريف آورده، لذا از مقدمش خوشحال شده و اطرافش را گرفتند و همين كه شناختند ابن زياد است از گردش پراكنده شدند، ابن زياد بكاخ فرماندارى رفت و تا صبح آنجا بود صبح، بيرون آمده بر منبر رفت و خطبه خواند و از سر پيچى از فرمان حكومت وقت آنان را ترساند و وعدههاى نيكى بفرمانبردارى داد.
مسلم بن عقيل كه خبر آمدن ابن زياد را شنيد از اينكه محلّش مشخّص بود بر جان خود بيمناك شد لذا از خانه مختار بيرون آمده و قصد خانه هانى بن عروة را نمود، هانى او را در خانه خود منزل داد و شيعهها بنزدش رفت و آمد ميكردند، ابن زياد كارآگاههائى بر مسلم گماشته بود و دانست كه او در خانه هانى است، محمّد بن اشعث و اسماء بن خارجه و عمرو بن حجّاج را بحضور طلبيد و گفت: چرا هانى بديدن ما
نيامده است؟ گفتند: جهتش را نميدانيم و شنيدهايم كه بيمار است، گفت بمن هم خبر بيماريش رسيده است ولى شنيدهام كه حالش بهبودى يافته و بر در خانهاش مىنشيند و اگر بدانم كه هنوز بيمار است حتما بعيادتش ميروم، او را ملاقات كنيد و متوجّهاش سازيد كه نبايد از وظيفهاى كه نسبت بما دارد كوتاهى كند، كه من دوست ندارم هم چون او شخصيّتى كه كه از اشراف عرب است سابقه بد نزد ما پيدا كند.
اينان به نزد هانى آمدند و هنگام عصر بر در خانهاش ايستاده و گفتند: چرا بديدن فرماندار نرفتهاى؟ كه بياد تو بود و گفت: اگر ميدانست كه تو بيمار هستى بعيادت مىآمد، گفت: همين است و بيمارى اجازه ملاقات بمن نداده است، گفتند: فرماندار شنيده است كه همه روزه بر در خانهات مىنشينى از اين رو نرفتن بملاقات را بىاعتنائى شمرده است و البتّه حكومت وقت از مانند توئى تحمّل بىاعتنائى نتواند، كه تو بزرگ فاميل خود هستى، ما تو را سوگند ميدهيم كه سوار شده و همراه