آن اندازه آزادی بدهند که بیایند در مدینه در مسجد پیغمبر و در مکه در مسجدالحرام بنشینند و آزادانه اصول دین را انکار کنند؛ فردی برود در مسجد مدینه بنشیند و خدا را انکار کند، درباره خدا بحث کند و بگوید من خدا را قبول ندارم؛ دیگری بیاید در مسجدالحرام بنشیند و حج را مسخره کند، بگوید من این عمل را قبول ندارم، من خدا را قبول ندارم، پیغمبر را قبول ندارم. ولی در تاریخ اسلام، ما اینها را میبینیم و به دلیل همین آزادیها بود که اسلام توانست باقی بماند. اگر در صدر اسلام تا کسی میآمد در مدینه میگفت من خدا را قبول ندارم، میگفتند بزنید، بکشید، امروز اسلامی وجود نداشت. اسلام به این دلیل باقی مانده که با شجاعت و صراحت با افکار مختلف مواجه شده.
مفضّل یکی از اصحاب امام صادق آمده در مسجد پیغمبر دو رکعت نماز بخواند و حال عبادت و حال نماز پیدا کرده. یک وقت میبیند یکی از مادّیین آمد کنارش نشست. او میدانست که این اهل نماز و عبادت نیست و به نماز اعتقاد ندارد. بعد رفیقش آمد نشست و بعد یک رفیق دیگر. آنگاه شروع کردند با هم صحبت کردن و بلند حرف میزدند که او در نماز حرفهایشان را میشنید. یکی میگوید این حرفها چیست، خدا یعنی چه، مگر جز طبیعت چیز دیگری وجود دارد؟! طبیعت است و دست طبیعت، چیز دیگری نیست. بعد صحبت پیغمبر را مطرح میکنند: مرد نابغهای بود و میخواست در جامعه خودش تحولی ایجاد کند، فکر کرد بهترین راه تحول این است که از راه مذهب وارد شود. مردِ خارقالعاده و نابغهای بوده، خودش هم اعتقاد به خدا و به قیامت نداشت ولی بهترین راه را انتخاب کرده بود برای این که در جامعهاش تغییر ایجاد کند.
مفضّل که نماز میخواند آتش گرفت. بعد که نمازش تمام شد شروع کرد به پرخاش کردن. آنها گفتند تو اول بگو از چه گروهی هستی؟ از اتباع چه کسی هستی؟ تا رسیدند به اینجا که گفتند آیا تو از اتباع امام جعفر صادق هستی؟ بله. اگر از اتباع او هستی ما در حضور او این حرفها را میگوییم، ده درجه بالاتر هم میگوییم، یک ذره هم عصبانی نمیشود. حرفهایمان را میزنیم تا دلمان خالی میشود. او هم آنچنان گوش میکند که اول فکر میکنیم به حرفهای ما معتقد شده.
وقتی که حرفهایمان تمام شد آنها را یکی یکی رد میکند و بیرون میآییم.
ضبط افکار مادّیین در کتب علمای مذهبی
این گونه بوده که اسلام توانسته باقی بماند. اگر امام جعفر صادق غیر از این میکرد امروز اثری از اسلام نبود. حرفهای مادّیین را چه کسی منعکس کرده و نگه داشته؟
خود مادّیین؟ نه، بروید بگردید، ببینید افکار مادّیین را فقط علمای مذهبی نگه داشتهاند، یعنی مادّیین روزی افکار خود را عرضه داشتهاند، مذهبیها که با اینها مباحثه میکردند افکار اینها را در کتابها ضبط کردهاند. اگر خود مادّیین هم کتابهایی نوشتهاند کتابهایشان از بین رفته چون کسی نبوده که کتابهای آنها را حفظ کند ولی به دلیل این که حرفهایشان را با اهل مذهب گفتهاند، در کتابهای مذهبیها باقی مانده است. کتابهای احتجاجات مثلا احتجاجات طبرسی را ببینید. در میان کتابهای قدیمی چه کتابی به اندازه احتجاجات طبرسی افکار مادّیین آن زمانها را ضبط کرده؟ در «احتجاجات» کتاب بحار- که در واقع یک مجموعه از کتابهای مختلف است- ببینید چقدر افکار اینها را منعکس کرده! عیون اخبار الرضا را ببینید. مأمون مردی بود که خودش عالم بود و به مباحثات دینی و مذهبی عشق میورزید و گروههای مختلف از مادّیین، مسیحیها، یهودیها، صابئیها (ستارهپرستها) که در آن زمانها بودند، مجوسیها و زردشتیها و مسلمانها (شیعه و سنی) را در یک تالار بزرگ جمع میکرد و بعد میگفت این جا هر کسی آزاد است عقیده خودش را بیان کند. در کتابها ببینید اینها چگونه آزادانه عقاید خودشان را گفتهاند. حتی تعبیرات اهانتآمیز به پیغمبر و اسلام دارند و حضرت رضا خودشان در آنجا شرکت میکردند. در مجلسی که حضرت رضا شرکت کردهاند ببینید یهودی به حضرت رضا چه میگوید؟! مسیحی چه میگوید؟! زردشتی چه میگوید؟! و مادی مسلک چه میگوید؟! حرفهایشان را میگفتند و ضبط شده. و این طور بوده که اسلام باقی مانده. در آینده هم اسلام فقط و فقط با مواجهه صریح و شجاعانه با عقاید و افکار مختلف و متناقض با اسلام میتواند به حیات خودش ادامه بدهد.
من به جوانان و طرفداران اسلام هشدار میدهم که یک وقت خیال نکنند که حفظ و نگهداری اسلام [با سلب آزادی بیان تحقق مییابد.] برخی جوانان خیال نکنند که راه حفظ معتقَدات اسلامی و جهانبینی اسلامی این است که نگذاریم دیگران حرفهایشان را بزنند. نه، بگذارید بزنند؛ نگذارید خیانت کنند. اگر دیدید یک فرد مارکسیست مثلا آمد گفت «به نام امام خمینی»، مانع شوید، به او بگویید:
«پرواز انقلاب»
این غوغا و رفت و آمدها و راهپیماییها و مخصوصا این ورود و مقدم بزرگ و این حوادث تاریخی که این روزها رخ میدهد واقعا عجیب است! دنیا میگوید که این راهپیماییهایی که این روزها در ایران صورت میگیرد در تاریخ جهان بیسابقه است. این استقبالی که روز جمعه[1]پیشبینی میشود، شاید دنیا به خودش چنین استقبالی ندیده. چه نیرویی میتواند از سی و پنج میلیون جمعیت یک کشور اقلا سیمیلیون آن را واقعا انقلابی کند. اینهایی که تاریخ انقلابهای دنیا را خواندهاند [میدانند که] هیچ انقلابی به انقلاب ایران نمیرسد. هرگز انقلاب فرانسه به انقلاب ایران نمیرسد. شاید کمتر کسی تصور میکرد که احساسهای مذهبی و اعتقادات مذهبی در آن لایههای روح طبقه خلبان اینقدر قوی و نیرومند است! اعتصاب میکنند. زیر بار هیچ قدرت و تهدیدی نمیروند. به اعتصابشان ادامه میدهند. ولی وقتی که صحبت آمدن امام است داوطلب میشوند که ما میخواهیم برویم امام را بیاوریم. دستگاه مخالفت میکند، تهدید میکند (از قراری که خودشان نقل کردند) که حق ندارید بروید، شما هیچ سمتی اینجا ندارید و اگر بروید با راکت هواپیما را پایین میآوریم، منفجرتان میکنیم. میگویند با همه اینها ما پرواز میکنیم، هر کاری
[1]. [پنجم بهمن 1357 که ابتدا قرار بود امام خمینی (ره) در این روز وارد ایران شوند اما بختیار (نخستوزیر وقت) مانع شد.]
میخواهید بکنید. دستگاه ناچار است عقبنشینی کند. در میان همه خطوط، تنها یک خط را میخواهند از فردا بازگشایی کنند از تهران تا پاریس، اسمش را هم «پرواز انقلاب» گذاشتهاند.
کجایند آن آدمهایی که میگفتند مذهب فقط مربوط به پیرمردها و پیرزنها و جنوب شهریهاست. این نهضت نهضتی است که در آن روستایی، شهری، کارگر، کشاورز، بازاری، روحانی، استاد، دانشجو، قاضی، وکیل دادگستری، روزنامهنگار و محقق شرکت دارد. تمام گروهها و تمام طبقات در این نهضت شریکند. اصلا غیر از مذهب آنهم مذهبی مانند اسلام کدام نیرو میتواند اینچنین انقلابی به وجود آورد؟من کمکم باورم آمده که این انقلاب به ایران محدود نمیماند، هفتصد میلیون جمعیت [مسلمانان][1]را در بر خواهد گرفت و چه افتخاری برای ایران خواهد بود که یک انقلاب اسلامی از ایران شروع شود و تمام کشورهای اسلامی را زیر نفوذ خودش بگیرد، که خواهد گرفت. عربستان سعودی از حالا چنان به خود لرزیده که خدا میداند! جناب انور السادات[2]شبها دیگر خوابش نمیبرد. ملک حسین[3]که دیگر هیچ. رژیم افغانستان سخت به وحشت افتاده، دارد با رژیم ایران همکاری میکند. کمونیسم و امپریالیسم مشترکا در وحشت افتادهاند. از قراری که به من اطلاع دادند (البته اطلاع رسمی نیست یعنی به واسطه است) چند روز پیش کارتر[4]شخصیت امام خمینی
دوستانی که در دوره قم بودند میدانند که من لااقل 12 سال در خدمت ایشان تحصیل کردهام؛ باز در سفری که به پاریس رفتم چیزهایی از روحیه این مرد کشف کردم که نه تنها بر ایمان من بلکه بر حیرت من افزود. وقتی که برگشتم رفقا پرسیدند
[1]. [مطابق آمار آن زمان.]
[2]. [رئیس جمهور وقت مصر.]
[3]. [پادشاه وقت اردن.]
[4]. [رئیس جمهور وقت آمریکا.]
چه دیدی؟ گفتم چهارتا «امَنَ»[1]دیدم: «امَنَ بِهَدَفِهِ» به هدفش ایمان دارد. دنیا جمع بشوند نمیتوانند او را از هدفش منحرف کنند. «امَنَ بِسَبیلِهِ» به راهی که برای هدف خودش انتخاب کرده ایمان دارد، امکان ندارد او را از این راه منصرف کرد؛ شبیه همان ایمانی که پیغمبر به هدفش و به راه خودش داشت. و «امَنَ بِقَوْلِهِ». من دیدم در همه رفقا و دوستانی که من سراغ دارم احدی به اندازه ایشان به روحیه مردم ایران ایمان ندارد. افرادی به ایشان میگویند کمی آرامتر، مردم سرد میشوند، مردم از پا درمیآیند. میگوید مردم این طور نیستند که شما میگویید، من مردم را از شما بهتر میشناسم.
از همه بالاتر: «امَنَ بِرَبِّهِ». در جلسه خصوصی ایشان به من گفت: «فلانی این ما نیستیم [که این نهضت را ایجاد کردهایم،] من دست خدا را حس میکنم.» آدمی که دست خدا و عنایت خدا را حس میکند و در راه خدا قدم برداشته، مصداق آن اصل قرآنی است: انْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ینْصُرْکمْ[2]تو اول یک قدم به طرف خدا بردار، خدا به تو عنایت میکند. آیه دیگر: انَّهُمْ فِتْیةٌ امَنوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدًی. وَ رَبَطْنا عَلی قُلوبِهِمْ اذْ قاموا[3]. راجع به اصحاب کهف میگوید جوانمردانی بودند، به پروردگارشان ایمان آوردند، اعتماد و تکیه کردند، خدا هم بر بینش آنها افزود. آنها برای خدا قیام کردند، ما هم دل آنها را محکم کردیم. این را من در این مرد میبینم. برای خدا قیام کرده و خدای متعال یک قلب قوی به این مرد داده که اصلا تزلزل، ترس، بیم در این دل راه ندارد. اطبای فرانسه اخیرا قلب این پیرمرد 78 ساله را- که پانزده سال است حداقل دچار جنگ اعصاب است و جوانی آنچنان برومند را در یک سال و نیم پیش از دست داده- معاینه کردند گفتند قلب جوان بیست ساله است.
امَنَ بِرَبِّهِ، چرا؟ در راه خدا قدم برداشته و حال که در راه خدا قدم برداشته آنچه که قرآن وعده داده، در پسِ تجربه دریافته است. قرآن وعده داده که برای خدا قیام کنید، برای خدا عمل کنید، برای خدا بجنبید، آنوقت عنایات خدا را احساس میکنید. در خانهات بنشینی، خدا را نمیبینی، عنایت خدا را نمیبینی. ساکت باشی خدا را نمیبینی، عنایات خدا را نمیبینی. ساکن باشی خدا را نمیبینی، عنایت خدا
[1]. [به معنی «ایمان آورد»]
[2]. محمّد/ 7.
[3]. کهف/ 13 و 14.
را نمیبینی. حرکت کن، برای خدا هم حرکت کن، آنوقت است که خدا را میبینی و عنایات خدا را لمس میکنی. آدمی که به امید خدا و برای خدا حرکت کرده و عنایات خدا را دائما به چشم دل میبیند آیا او از تهدید کارتر میترسد؟ ولو این که شوروی را هم ضمیمه خودش کند که ما با شوروی روی این دولت توافق کردیم.
امَنَ بِرَبِّهِ. به پروردگار خودش ایمان دارد. به یکی از مقامات که زمانی با من صحبت میکرد گفتم آیا هیچ کس باور میکند که این مردی که روزها مینشیند این اعلامیههای آتشین را میدهد سحرها اقلا یک ساعت با خدای خودش راز و نیاز میکند و اشکهاست که دائما جاری است؟! هیچ کس باور نمیکند. درست نمونه علی است. فرزند علی است و علی وار و «بچه علی» وار عمل میکند:
هُوَ البَکاءُ فِی الْمِحْرابِ لَیلًا
هُوَ الضَّحّاک اذَا اشْتَدَّ الضَّرابُ
شاعر درباره علی گفته است: در میدان جنگ به روی دشمن لبخند میزند، در محراب عبادت در حالی که به خدای خودش توجه دارد اشک میریزد؛ و ما نمونهاش را در این مرد داریم میبینیم. کسی باور نمیکند که این فردی که در روزها اینچنین اعلامیههای آتشین میدهد شبها با خدای خودش چه عوالمی دارد! چه راز و نیازی دارد! چه اشکها میریزد! یک چنین ارادهای با تهدید جناب کارتر هیچ وقت متزلزل نمیشود.
خداوند متعال به همه ما توفیق عنایت بفرماید که پاسدار واقعی یعنی پاسدار منطقی [اسلام باشیم.]
بخش سوم
تحلیل انقلاب ایران
این صفحه فاقد متن است