کتاب آیینه پژوهش

معرفيهاى گزارشى


كليّات
* معجم ما كتب عن الرسول واهل البيت صلوة الله عليهم. عبدالجبار الرفّاعى. (چاپ اوّل: تهران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى تهران, 1372). ج3ـ9, 430«512 « 538 «531 « 476« 556 « 565 ص, وزيرى.
پيشتر از اهميت و كارآمدى اين مجموعه عظيم سخن گفته ايم (آينه پژوهش, شماره16, ص82 ـ 8) و ياددآورى كرده ايم كه اين مجموعه گسترده ترين و شاملترين و دقيقترين اثرى است كه درـاره منابع سيره معصومان ـ ع ـ سامان يافته است. چهـار جلد اوّل اين مجموعه ويژه منـابع حيات رسول الله ـ ص ـ است كه جلد اول و دوم آن پيشتر سخن گفته بوديم. جلد سوّم با حرف (ق) آغاز مى شود و با حرف (ميم) پايان مى پذيرد. جلد چهارم از حرف (ن) آغاز مى شود تا پايان حروف.
ج پنجم با گزارش منابع زندگانى حضرت زهراء ـ س ـ آغاز مى شود و تا ص129 پيش مى رود و آنگاه گزارش منابع زندگانى على ـ ع ـ است كه با جلد ششم پايان مى پذيرد. جلد هفتم با كتابهاى زندگانى امام مجتبى ـ ع ـ آغاز مى شود. جلد هشتم بقيه منابع سيره امام حسين ـ ع ـ است تا امام رضا ـ ع . جلد نهم با گزارش منابع زندگانى امام جواد آغاز مى شود تا حضرت مهدى ـ عج ـ و نيز منابع مشترك درباره اهل البيت ـ ع. چگونگى جلد دهم و يازدهم را در فرصتى ديگر گزارش خواهيم كرد.
* چگونه پژوهش كنيم؟ نيك مور. ترجمه فاطمه رها دوست. (چاپ اوّل: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1372). 152ص, وزيرى.
چگونگى پژوهش و روشهاى آن همراه با كلياتى در باب آيين نگارش و گزارش نويسى در كتاب حاضر معرفى شده است. پايان بخش كتاب فهرست موضوعى آن است.
* فرهنگ دانش آموز, عربى به فارسى ـ فارسى به عربى. احمد سيّاح. (چاپ دوّم: تهران, انتشارات اسلام, 1372). 992ص, جيبى.
فرهنگ عربى به فارسى و فارسى به عربى همراه با اعراب كلمات است.
* فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1372). 205ص, وزيرى.
فهرست موضوعى مقالات نشريات ادوارى است كه در بهمن ماه1371 نشر يافته است. در اين شماره محتواى94 نشريه فهرست شده است.
* فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1372). 200ص,وزيرى.
فهرست موضوعى مقالات مطبوعات جمهورى اسلامى ايران است كه در فروردين1372 نشر يافته است.
در پايان اين مجموعه ها فهرست نام نويسندگان, فهرست موضوعى و جرايد فهرست شده مى آيد. در اين جلد84 نشر يه فهرست شده است.
* قانون مقرّرات صادرات و واردات و جداول آن. نويسنده: اداره كل مقررات صادرات و واردات. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, 1372). 528 ص, وزيرى. حديث
* مدينة معاجز الأئمه الأثنى عشر. سيد هاشم بحرانى (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1414). ج4. 455ص, وزيرى.
اين كتاب گزارش تفصيلى معجزات و كرامات ائمه اطهار ـ ع ـ است. اين جلد مشتمل است بر معجزات, كرامات و امور غيبى منقول از امام حسن و امام زين العابدين ـ ع ـ و آنچه درباره آن بزرگواران نقل شده است محققان افزون بر تحقيق متن و مقاله نقلها با منابع و مصادر كتاب, در صفحاتى درباره برخى از روايات افزوده اند.
* دويست و پنجاه حديث. سيد ابوالفضل حسينى. (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, 1372). 351ص, جيبى.
اين كتاب بخش اوّل از چهار بخشِ مجموعه هزار و يك حديث است. در اين جلد دويست و پنجاه حديث در موضوعات مختلف نقل و ترجمه شده است.
* آيات الأنوار. محمود يوسفى غروى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دار النشر اسلام, 1372). 471ص, وزيرى.
اين كتاب تفسير آياتى است كه درباره فضايل پيامبر ـ ع ـ و امامان ـ ع ـ تفسير و يا تأويل شده است. در صفحه عنوان آمده است: و هو مستدرك لِكتاب (تأويل الأيات). بنابراين بايد اين مجموعه شامل احاديثى باشد كه در تفسير و تأويل آيات درباره معصومان ـ ع ـ آمده و در كتاب (تأويل الأيات) سيد شرف الدين الحسينى استرابادى نجفى نيامده است. كتاب حاضر به ترتيب سور قرآنى پيش رفته است در پانوشت منابع احاديث آمده است. متن روايات بدون هيچ توضيحى آمده است.
* معانى الأخبار. شيخ صدوق. ترجمه: عبدالعلى محمّدى. (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, 1372). 2ج. 432«464ص, وزيرى.
معانى الأخبار, از آثار ارجمند و از ميراث گرانقدر شيخ صدوق ـ ره ـ است. اين كتاب بر پايه توضيح عناوين و موضوعات دشوار در آيات و روايات گرد آمده است. يعنى راوى آيه, حديث و يا موضوعى, برايش مشكل بوده و دريافتش دشوار مى نموده است, از امامان ـ ع ـ پرسيده و پاسخ شنيده اند. معانى الأخبار را يكى از مهمترين آثار فقه الحديث بايد به شمار آورد. مترجم محترم كتاب را بر اساس متن تصحيح شده استاد على اكبر غفارى ترجمه كرده و گاه توضيحات سودمندى بدان افزوده اند و در مقدمه كتاب بحثى سودمند نگاشته اند درباره حديث, جريان منع كتابت و آثار آن.
* چهل حديث. سيد هاشم رسولى محلاّتى. (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 2ج. 542 «540, وزيرى.
مؤلف محقق كتاب برآنند تا چهل حديث را در مباحث دينى, اخلاقى و اجتماعى شرح و تفسير كنند. آنچه اينك نشر يافته است, بيست حديث از مجموعه چهل حديث است در دو مجلّد. عناوين فصول دهگانه جلد اوّل در شرح و تفسير ده حديث عبارتند از: نشانه هاى مؤمن, فضيلت نماز, شش عمل براى رسيدن به شش چيز, سخت ترين اعمال, اصول كفر, همه علمها چهار علم است, باز پرسى قيامت, ضمانت بهشت در برابر شش چيز, فايده رفت و آمد به مسجد, كمال در چيست؟ وعناوين جلد دوّم چنين است: قوام دين به چهار طايفه است, دعا و فوايد آن, خير دنيا و آخرت در چهار چيز, مكارم اخلاق چيست؟ استغفار و شرايط آن, استغفار انبياء و ائمه عليهم السلام, وصيتهاى رسول خدا به سلمان فارسى, دوستى و دشمنى در راه خدا, گنج چه بود؟ كه شرح و تفصيل داستان حضرت موسى است با خضر ـ مؤمن بايد سه سنّت داشته باشد. شرح تفسير حديثهاى بيستگانه در اين كتاب با بهره گيرى از احاديث, قصص, تاريخ و مباحث كلامى, تفسير و اخلاقى سامان يافته است و در مجموع اثرى به هم آمده است خواندنى, سودمند و آموزنده.
* ترجمه الحكم الزاهرة. عليرضا صابرى يزدى. ترجمه محمدرضا انصارى محلاتى. (تهران, سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 770ص, رقعى.
شامل تبويب موضوعى2250 حديث در ذيل240 موضوع است كه ترجمه آن نيز به همراه احاديث همراه با مآخذ آنها آمده است. گزينش احاديث در اين مجموعه بر محور مباحث اعتقادى و اخلاقى و مسائل مورد ابتلاى جامعه است.
* چهل حديث قدس. محسن اديب بهروز. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 68 ص, جيبى.
تدوين, تنظيم و ترجمه چهل حديث است درباره قدس اهميت آن و فضيلت و عظمتهاى آن. فقه و اصول
* المختصر النافع. محقق حلّى. (چاپ اوّل: تهران, بنياد بعثت, 1413). 503 ص, وزيرى.
المختصر نافع يكى از ارجمند ترين و استوارترين متون فقهى شيعى است. مؤلف بزرگوار آن, فقيه بلند پايه تشيع, نجم الدين جعفر بن حسن هذلى حلّى, كتاب گرانقدر ديگرش (شرايع) را خلاصه كرده و بدان النافع فى مختصر الشرايع نام نهاده است. مختصر بارها چاپ شده است. اين چاپ بر پايه دو نسخه خطّى و نسخه چاپى قاهره آن مقابله تصحيح و تحقيق شده است. در اين چاپ افزون بر استوارسازى متن, اقوال فقهى منبع يابى شده و آيات و روايات استخراج شده است. برخى از توضيحاتى كه در چاپ قاهره بوده است, در اين چاپ آمده و در ضمن مقدمه اى از چگونگى تصحيح سخن رفته است. سخنى درباره كتاب و شيوه فقهى مؤلف و شرح حال وى نيز از چاپ پيشين نقل شده است.
* نماز چيست؟. سيد محمد حسينى بهشتى (چاپ بيست و ششم: تهران, دفتر نشر و فرهنگ اسلامى, 1372). 52ص, رقعى.
اين ايستادن و خم شدن, اين نشستن و به خاك افتادن, و با هر يك كلماتى گفتن چه معنا دارد؟ جاودان ياد, آيت الله شهيد بهشتى, به اين سئوالها با نثرى روان و پردازشى ساده,و استوار, براى آموزش نونهالان پاسخ گفته است. ر. ك: آينه پژوهش, شماره19, ص92.
* مسالك الأفهام فى شرح شرايع الاسلام. زين الدين بن على العاملى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1314). ج3. 486ص, وزيرى.
مسالك الأفهام از مهمترين و دقيقترين شرحهاى كتاب گرانقدر شرايع الأسلام است. در اين تحقيق متن شرايع در بالاى صفحات و شرح آن در ذيل آمده است. در پانوشتهاى محققان, مراجع و منابع اقوال, احاديث و گاه توضيحاتى درباره متن و نيز نسخه بدلهاى مهم ثبت شده است. اين مجلّد با (كتاب جهاد) آغاز مى شود و با احكام قرض پايان مى پذيرد. پيشتر از مسالك و چگونگى تصحيح آن سخن گفته ايم. (آينه پژوهش, سال دوّم, شماره سوّم, ص276).
* مناسك حج. عبدالكريم بى آزار شيرازى. (چاپ هشتم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 259, وزيرى.
مؤلف محقق, كتاب مناسك حج را بر اساس فتاوى حضرت امام ـ رضوان الله عليه ـ تنظيم كرده است و در بخش اوّل آن به تفصيل از فلسفه حج و احكام كُلى آن بحث كرده است.
* رساله نوين فقهى پزشكى. عبدالكريم بى آزار شيرازى. (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى,1372). ج1. 195ص, وزيرى.
مؤلف محقق و سختكوش اين كتاب پس از آنكه, مسائل فقهى بر مبناى فتاوى حضرت امام خمينى ـ رضوان الله عليه ـ را در چهار جلد با عنوان رساله نوين تدوين و عرضه كردند و با استقبال عظيم و در خور توجهى رويارو شد, اكنون مسائل فقهى بهداشتى را با همان آهنگ و ترتيب تدوين كرده اند كه جلد اوّل شامل بهداشت بدن و روان, آب و محيط زيست و اماكن عمومى است. كتاب در هشت فصل تدوين يافته و در آغاز بحث جالبى آمده است با عنوان (طب القرآن). در آغاز تمام فصلها نويسنده بحثهاى خواندنى و سودمندى در كليات مسائل مطرح كرده و آنگاه فتاوى را گزارش كرده است. كلام
* خاطرات مدرسه. سيد محمد جواد مهرى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1372). 272ص, رقعى.
مؤلف در دوران تحصيل دردبيرستان, در كويت با يكى از معلمان سنّى درباره ولايت على (ع), شيعه و برخى از عقايد شيعيان به بحث مى پردازد و در جلسات متعدّدى با وى در زمينه هاى ياد شد بگفتگو مى نشيند. اين كتاب بازنگرى و بازنگارى آن بحثهاست كه به صورت كتاب نشر يافته است. محور بحثها را, آيات تفسير شده به ولايت على ـ ع ـ و موضع آن بزرگوار در برابر خلفا, عقايد شيعه و سنى درباره خداوند و پيامبر, نص بر خلافت و عدم آن, اهل بيت ( ع ) و ائمه دوازده گانه تشكيل مى دهد. تعليم و تربيت
* منية المريد في أدب المفيد و المستفيد. شهيد ثانى. تصحيح رضا مختارى. (چاپ دوم: قم, دفتر تبليغات اسلامى, 1372).
اين اثر در شماره دوم همين مجله به تفصيل معرّفى شد و در سال1369 به وسيله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى كتاب سال شناخته شد.
* سيماى فرزانگان. رضا مختارى. (چاپ ششم: قم, دفتر تبليغات اسلامى, 1372). 532 ص, وزيرى.
* سيماء الصالحين. رضا مختارى. ترجمه حسين كورانى. (چاپ اوّل: بيروت, دار البلاغة 1992/1413). 447ص, وزيرى.
اين اثر ترجمه عربى كتاب سيماى فرزانگان است.
* نقطه هاى آغاز در اخلاق عملى. محمد رضا مهدوى كنى. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 716ص, وزيرى.
كتابى است ارجمند و خواندنى در اخلاق عملى كه عنوان كتاب سال را از آنِ خود ساخت. از محتوا و چگونگى آن پيشتر سخن گفته ايم. (شماره 17, ص140).
* پدر و فرزند. سيد محمد تقى حكيم. (چاپ نهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 120ص, رقعى.
اين كتاب مسئوليت پدران و مادران را در مقابل فرزندان باز گفته است, و از سوى ديگر مسئوليت فرزندان را نيز در برابر پدران و مادران بر شمرده است. مؤلف مى كوشد تا با نگاهى دقيق خدمات بى شائبه پدر و مادر را به فرزند بنماياند و از مهرورزى آنان به فرزندان سخن گويد و آرمانهاى آنان را درباره فرزندانشان, در پيشديد فرزندان قرار دهد. كتاب به شيوه گفتگو نگاشته شده است و مطالب آن, روان, ساده و جذاب و دلكش است.
* معلم موفق. حسين دهنوى. (چـاپ اوّل: تهران, مـركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 123ص, رقعى.
مؤلف در ضمن هشت بخش از اهميّت علم و تعليم, ارزش و مقام معلّم, تأثير معلم و شاگرد, ويژگيهاى معلّم موفق, وظايف معلّم سخن گفته است. فصل ويژگيهاى معلم موفق و وظايف معلم مفصلترين بخشهاى كتاب است. در بخش ويژگيهاى معلم موفق از اخلاص, مدارا, صداقت, عدالت, صراحت در گفتار, شهامت, انتقاد پذيرى, واقع گيرايى تواضع و … سخن گفته است. در پايان نيز در ضمن دو فصل با عناوين پيام به معلّم و هشدار به معلّم, نكات قابل توجهى را ياد آورى كرده است.
* روانشناسى موفقيّت در تحصيلات دانشگاهى. ليند گرن. ترجمه يوسف اردبيلى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات كوير, 1372). 204ص, رقعى.
چگونگى يادگيرى و فرايند آن و برخى ديگر از مسائل مربوط به آموزش, در كتاب حاضر مورد بررسى قرار گرفته است. اين اثر راهنمايى براى داوطلبان كنكور و دانشجويان و دانش پژوهان است.
* جهان نگرى. گوستاويونگ. ترجمهّ جلال ستارى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات توس, 1372). 232ص, رقعى.
روانشـناسى و شعر, زن اروپايى, پديده دين, پادزهر (توده زدگى), غـرب در رويارويى با مسـائل دينى, راه حـق, عنوان برخـى از مباحث كتاب است. تاريخ و شرح حال
* كاشف الغطاء, سوره خشم. محمد رضا سمّاك امانى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 202ص, رقعى.
كاشف الغطاء مرزبان بزرگ انديشه شيعى, فقيه, اديب, متكلم و عالم بيدار بزرگى بود كه حراست از اسلام و حفاظت از فرهنگ تشيع را با جان سپر ساخته بود. زندگانى او يكسره اقدام است و شور و حماسه. بيان و بنان او بى نظير بود و از معدود عالمانى بود كه استوار مى گفت و استوار مى نوشت و استوار در موضع اسلامى مى ايستاد. اين كتاب گزارشى است از حماسه اقدام, مقاومت, ابلاغ و ارشاد آن بزرگوار در شش بخش. مؤلف از زندگانى, آثار و مسافرتهاى آن عالم بزرگوار و حضورش در صحنه سياست و فرهنگ جهانى سخن گفته است.
* زندگانى على بن الحسين. سيد جعفر شهيدى. (چاپ پنجم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 230ص,وزيرى.
اثرى است ارجمند و خواندنى درباره زندگانى على ابن الحسين ـ ع ـ كه پيشتر از آن سخن گفته شد: آينه پژوهش, شماره17, ص142).
* سيد محسن امين, ستاره لبنان. عباس عبيرى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى1372). 128ص, رقعى.
سيد محسن امين, پرچمدار بزرگ حق و قهرمان سختكوش آوردگاه انديشه ها, يكى از بلند ترين قله ها و استوارترين راست قامتان مدافع حق در قرن گذشته بود. ديده بانى از مرزهاى انديشه و حاضر يراقيش در حراست از تشيّع تمام زندگيش بود, او در اين راه از هيچ تلاشى دريغ نورزيد. گزارشگونه اى از زندگانى, حماسه, تلاش, آثار و تأثر آن بزرگوار در اين نوشتار آمده است.
* سردار كابلى. سيد حسن احمدى نژاد. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 123ص, رقعى.
علاّمه اديب و متفكر جليل, حضرت حيدر قلى خان قزلباش, مشهور به سردار كابلى, از نمونه هاى والاى عالمـان معاد باور و زاهدان دنيا گريز و عالمـان عامل بود. در اين نوشـتار, مؤلـف از زنـدگانى آن بزرگوار در افغانسـتان, هجرت براى تحصيل, مهاجرتهاى مختلف, آثار و تاثر و هـمراهان و شاگردانش سخن گفته است. نويسنده از حوادث روزگار زندگانى وى نيز غافل نيسـت, بدين سان هر چنـد بسـيار گزيده و مخـتصر, تاريخ اجتمـاعى سياسى و فرهنـگى روزگار سردار كابلى نيز هست.
* محقق ثانى مقتداى شيعه. محمد جواد پيچان. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 121ص, رقعى.
بيست و هشتمين شماره از مجموعه ديدار با ابرار و شامل شرح حال, آثار و گزارش موقعيت اجتماعى و شخصيت فقهى فقيه بلند پايه تشيع, على حسين بن عبدالعالى كركى, مشهور به (محقق كركى) و (محقق ثانى) است.
مؤلف در اين نوشتار از زادگاه, تحصيل, هجرت محقق به ايران, ارتباط وى با صفويان و چرا يى آن, آثار فقهى و علمى محقق سخن گفته است. در ضمن معرفى يكى ديگر از اين آثار نيز يادآورى كرده ايم كه نثر دلكش زيبا و عناوين جالب و خوش آهنگ نبايد تا بدان جا پيش رود كه محتواى آن فدا شود و خواننده از عناوين چيزى در نيابد. مثلاً: سبدى گل, بربراق همت, يادى از باغبان, از لبان آفتاب و… نمونه هايى از اين مقوله است.
* محمد پيامبر آزادى بخش. جواد نعيمى. (چاپ دوّم: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 232ص, رقعى.
گزارشى است دلنشين از زندگانى پيامبر ـ ص ـ در مكه و مدينه. سخن از كوششهاى رسول الله در راه گسترش آيين حق, بردبارى در برابر ستمگريهاى مشركان و شكيبايى در مقابل دشواريها و نبردهاى پى در پى در راه فرازمندى نام حق در اين كتاب بزيبايى تصوير شده است.
* وسائل المحبين. حاج شيخ جعفر شوشترى. ترجمه محمد حسين شريعتمدارى (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, 1372). 527ص, وزيرى.
اين كتاب ترجمه خصائص الحسينيّه علاّمه حاج شيخ جعفر شوشترى است به خانه حاج ميرزا محمد حسين شريعتمدارى تبريزى از عالمان و فقيهان قرن سيزدهم. وى ترجمه كتاب را به سال1308 قمرى پايان برده است. مطالب كتاب ذيل (عناوين) آمده است: عنوان اوّل, دوّم و… و در اين بخشها يكسره به عظمتها, ويژگيها و برجستگيهاى ابا عبد الله الحسين ـ ع ـ پرداخته است. ويژگيهاى اخلاقى امام, لطف خاص خداوند به آن بزرگوار, ويژگيهاى عزادارى و زيارت آن حضرت, پيوند امام حسين ـ ع ـ با قرآن و… از مباحث كتاب است. جاى شرح حـال تفصيلى مؤلف و مترجم در اين چاپ جدّاً خالى است.
* مواضع سياسى حضرت على ( ع ) در قبال مخالفين. جلال درخشه. (تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1371). 233, وزيرى.
اين كتاب در دو بخش زندگانى سياسى على ـ ع ـ را پس از رحلت رسول الله ـ ص ـ گزارش كرده است.درفصل اولِ بخش اوّل چگونگى جناح بنديها و شكل گيرى جريانهاى سياسى در آخرين سال حيات پيامبر ـ ص ـ را باز گفته و در فصل دوّم موضع امام را در سقيفه و در دوران حكومت بيست و پنج ساله خلفاء توضيح داده است: بخش دوّم عهده دار تبيين حيات سياسى دوران حكومت امام على ـ ع ـ است. در فصل اوّل آن از چگونگى شكل گيرى حكومت سخن رفته است و در فصول بعدى نبردهاى داخلى و موضع امام در برابر جريانهاى ناكثين, مارقين, قاسطين گزارش و تحليل شده است. فصل پنجم اين بخش نتيجه گيرى از بحثهاست.
* الشهيد مسلم بن عقيل. عبدالرزّاق مقرّم. (قم, منشورات الشريف الرضى, 1372). 324ص, وزيرى.
اين كتاب شرح تفصيلى و گزارش جامع زندگانى, انديشه و جهاد مسلم بن عقيل, سفير گرانقدر و ارجمند ابا عبدالله الحسين ـ ع ـ است. مرحوم مقرّم كه از فقيهان و مورخان بزرگ قرن اخير بود, به مناسبت شرح حال مسلم, مطالب ارجمندى درباره آل ابى طالب آورده است. در اين كتاب چگونگى ورود مسلم بن عقيل به كوفه و ماجراهاى پس از آن با دقت گزارش و تحليل شده است.
* زينب قهرمان دختر على (ع). احمد صادقى اردستانى. (چاپ اوّل: تهران , نشر مطهّر, 1372). 424ص, رقعى.
مؤلف كتاب, در هيجده فصل از زندگانى, انديشه, جهاد و هجرت قهرمان بزرگ كربلا و پيامبر خون و شهادت, زينب كبرى ـ س ـ سخن گفته است. ريشه هاى خانوادگى, ازدواج و تشكيل خانواده, اوج فضائل و كرامت, زينب در كربلا, روز عاشورا آغاز رسالت, زينب در كوفه, در شهر شام, خطابه زينب در كاخ سبز, آرامگاه زينب, عناوين برخى از فصول كتاب است. مؤلف كوشيده است با تكيه بر متون كهن تاريخى و پژوهشها و تحقيقات نو و با دقت تمام ابعاد زندگانى آن بزرگوار را برنماياند. كتاب با نثرى روان نگاشته شده است و نظم و چينش مطالب آن دقيق و مطالبش سهل الوصول است. در پايان كتاب, كتابنانه زندگانى حضرت زينب آمده است.
* آية الله بروجردى زعيم بزرگ. عباس عبيرى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, 1372). 162ص, رقعى.
در اين كتاب در پنج بخش از شرح حال, تحصيل, تدريس و زندگانى علمى و سياسى زعيم بلند آوازه تشيع, حضرت آية الله العظمى بروجردى, سخن رفته است. روزگار زندگانى در زادگاه, هجرت به اصفهان و نجف,بازگشت به زادگاه, هجرت به قم و زعامت و تدريس و تربيت شاگردان بسيار, در اين اثر به صورت داستان ياد شده است.
ابعاد عظيمى از شخصيت آن بزرگوار, مانند شيوه تأليف و تدريس, منهج قويم و بى مانند وى در فقه و رجال, تلاش در راه وحدت اسلامى و… مورد توجه قرار نگرفته است.
* حلية الأبرار فى احوال النبى و اوصيائه الأطهار. سيد هاشم بحرانى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1314). 632ص, وزيرى.
اين كتاب شامل شرح زندگانى پيامبر و ائمه اطهار ـ ع ـ بر پايه روايات است. پيشتر از اهميت و چگونگى تصحيح آن سخن گفته ايم (شماره 7, ص 68).
اين جلد با شرح حال امام صادق ـ ع ـ آغاز مى شود و با گزارش زندگانى و مسائل مرتبط با حيات اجتماعى و سياسى دوران امام جواد ـ ع ـ پايان مى پذيرد.
افزون بر آنچه در شماره پيشگفته درباره تحقيق محقق ارجمند كتاب آورده ايم, اينك بيفزاييم كه وى در توضيح متن, شرح حال رجال و مؤلفان ياد شده در متن و واژه هاى دشوار ياب آن توضيح سودمندى افزوده اند. ادبيّات
* ستيز. بنت الهدى صدر, ترجمه, لطيف راشدى (چاپ چهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 40ص, رقعى.
اين كتاب مجموعه چند داستان است كه نويسنده قهرمان و شهيد آن, با دستمايه اى از تعاليم قرآنى آنها را پرداخته و نگاشته است. بيشترين تكيه داستان بر شخصيت والاى زن مسلمان و هوشمندى و استوارى آن در برابر جاذبه هاى كاذب دنيوى است. نام كتاب از آخرين داستان آن گرفته شده است كه گفتگوى زيبا و مؤمنانه دو همراه است در راه حفظ سلامت و هويت و عظمت جامعه اسلامى.
* تاريخ الأدب العربى. سيد جعفر حسينى (چاپ اوّل: قم, دارالأعتصام, 1414). ج1. 288ص, وزيرى.
مؤلف اين كتاب را جهت متن درس براى برخى از دانشگاهها تدوين كرده است. در اين جلد به ادبيات عرب در روزگار جاهلى پرداخته شده است. وى در آغاز روزگارهاى ادبى و ادبيات عرب را تقسيم بندى كرده و آنگاه از ويژگيهاى اسلوب شعر سخن گفته است. در بخش بعدى به شيوه هاى نثر ادبى پرداخته و آنگاه ويژگيهاى ادب جاهلى را شمرده و با بحث از اهداف و آرمانها در ادب جاهلى به معرفى تنى چند از شاعران دوره جاهلى, بويژه سرايندگان معلقات سبع, پرداخته است.
* جمال آفتاب: شرحى بر ديوان حافظ, اقتباس از علامه سيد محمد حسين طباطبائى (ره). على سعادت پور. (قم, انتشارات تشيع, 1372). ج3, 422ص, رقعى.
شرح غزل 121 تا 180 از ديوان حافظ است كه با استفاده و اقتباس از افاضات مرحوم علامه طباطبائى نگاشته شده و يكسره به آيات و روايات تأويل گرديده است.
* برگزيده فرج بعد از شدت. حسن بن اسعد دهستانى. تصحيح و فهرستها از اسماعيل حاكمى. (چاپ اول: تهران, انتشارات توس, 1372). 240ص, وزيرى.
در آغاز كتاب شرح حال مؤلف و چگونگى اين اثر آمده است. سپس گزيده متن كتاب آورده شده و در پايان فهرستهاى گوناگونى براى كتاب تنظيم شده است.
* برانگيخته. جبران خليل جبران. ترجمه: هشترودى. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1372). 145ص, رقعى.
ترجمه اثر جاودانه و اديبانه جبران خليل جبران, نويسنده بلندآوازه لبنانى است با عنوان (النّبى) كه مترجم فقيد و ارجمند آن را با عنوان (برانگيخته) ترجمه و منتشر كرده است. جبران خليل در اين اثر در قالب قصّه و به گونه تصور و پندار, مكتبى انسانى ـ الهى را براى خواننده ترسيم مى كند. پيامبر تصوّرى جبران, از زندگى و مرگ عاشقانه سخن مى گويد و وصال حق را آرزو مى كند. مترجم محقق آن, در مقدمه عالمان و باريك بينانه اى, محتواى كتاب را تحليل كرده و ديدگاههاى جبران را با تكيه بر اين كتاب و ديگر آثار وى نمايانده است.

مجله هاى پژوهشى


* انديشه
سال سوم, شماره هفت, پاييز72.
ظهور و پيدايش ليبراليسم در ايران (1), آخوند خراسانى قامتى به بلنداى ابديت (2), مسلمانان و دانش رياضى. * آسياى مركزى و قفقاز
سال دوم, شماره3, زمستان72.
اسلام شكست نخورده, سيستم آموزشى در جمهورى قرقيزستان, پيشينه زبان و ادب فارسى در قرقيزستان, نظام دانشگاهى قرقيزستان و … . * پيام يونسكو
سال بيست و چهارم, شماره273, ديماه72.
رسانه هاى گروهى و خشونت, راك ـ موسيقى طغيانگر, بيانيه سويل و … . * پيام يونسكو
سال بيست و چهارم, شماره274, بهمن72.
نامه اى از فرويد به انيشتين, فرويد و فرويديسم, روانكاوى منِ پنهان, صداى گذشتگان و … . * تراثنا
العددان الثالث و الرابع (32و33), السنة الثامنة, رجب ـ ذوالحجة1413هـ .
نقد الحديث, الكلام عند الإمامية: نشأته, تطوره ـ وموقع الشيخ المفيد منه (2), موجز تاريخ الطباعة, و ملحق بأقدم المطبوعات العربيّة في إيران منذ ظهور الطباعة حتى عام 1300هـ , حديث السُباطة, مُسند الحِبَريّ, الوجيزة فى الدراية و … . * دانشگاه انقلاب
دوره جديد, شماره100, زمستان72.
تأثير نظريه هاى فيزيكى بر افكار فلسفى, اپتيك پربارترين شاخه فيزيك در جهان اسـلام, تحول نگرشـها و روشها, نگاهى به وضـعيت و اهداف شوراى عـالى انقلاب فرهنـگى, نظرى به كنـفرانس تهاجـم فرهنـگى و ابعـاد آن, نقدى بر مبانى منطق, نقـدى بر ترجمه باب حادى عشر, ترجمه يا تأليف, پيدايش فلسفه علمى, معرفى پاره اى از مراكز تحقيقاتى فيزيك و … . * رسالة الثقلين
العدد السادس, السنة الثانية, ربيع الثانى ـ جمادى الثانية1414هـ ـ 1993.
نظرات حول المرجعيّة, ماهية العمل التفسيرى للقرآن الكريم (1), تحديد العمل التفسيرى, القرآن الكريم و الكمال البشرى, اصول السيرة النبويّة و تطوّراتها فى القرنين الاول والثانى, نفى تحريف القرآن الكريم (2), رواة حديث الثقلين (2), كتاب المحاسن و … . * رسالة القران
العدد الثانى عشر, شوال, ذوالقعده, ذوالحجة ـ 1413هـ .
فى ذكراه الالفيّة الشيخ المفيد, ظاهرة النسخ فى القرآن, لمحة سريعة حول مصطلح المكى و المدني, المتصيدون فى الماء العكر, الشيخ المفيد مفسراً, اقتباس الآلي القرآني فى الشعر العربى, المشروع الابراهيمى فى القرآن الكريم (2), اخبار قرآنية و … . * راهبرد
سال دوم, شماره2, زمستان72.
معيارهاى اجتماعى در ارزيابى سياستهاى اقتصادى, مصلحت ملى و مصالح ديگر, تحليلى تجربى از فرار مغزهاى دانشجويان خارجى به ايالات متحده و … . * فرزانه
دوره اول, شماره1, پاييز72.
زن و زمامدارى; نگاهى به حكومت ملكه سباء در قرآن, جلوه هاى رمزى و اساطيرى زن شعر سپهرى, حوا و مذهب و … . * كلك
شماره 45, 46 ـ آذر و دى 72.
مبالغه مستعار, زبان, انديشه و فرهنگ, چهره هاى شعر امروز ايران, دين و دولت در عهد مغول, بهره از تأليف ديگران, يادى از جواد معروفى, اخبار اهل قلم, رويدادهاى فرهنگى و هنرى. * كلك
شماره 48 ـ 47, بهمن و اسفند72.
ماوردى (نگاهى به زندگى و آثار او), اندر باب ترجمه رمان, در معنى سبك, مجتبى مينوى و نوشته هاى منتشر نشده او, ضيافت لحظه ها (درباره كتاب (چهره ها)), معرفى كتابهاى تازه, رويدادهاى فرهنگى و هنرى, فهرست موضوعى مطالب شماره هاى 48ـ37 كلك و … . * كيهان فرهنگى
سال دهم, شماره11(پياپى 106), بهمن ماه72.
قرآن پژوهى در روسيه, اسلام و انديشه سياسى معاصر, دو نظريه افراطى در دستور زبان, فرهنگ رفتارى; شيوه ها ـ ارزشها و …, نخستين كنگره بزرگداشت استاد اوستا و … , فقه اسلامى, شناخت شيوه هاى گرد آورى, تمدن اسلامى, كتاب سال, گردهمايى بين المللى نويسندگان و … , كشف دوباره زيبايى از ميان نوشته ها و … . * كيهان فرهنگى
سال دهم, شماره12(پياپى107), اسفند ماه72.
كتابهاى آسمانى; ترجمه ـ تفسير ـ تأويل و … , ميراث فرهنگى و انديشه هاى نو زمان پيدايش مذاهب, آزادى سياسى و امنيت, اسلام و بالندگى فرهنگ و تمدن, علم بديع ـ پيرايه ها و گوهرها, اختلال درون فرهنگى, انديشه اشراقى, ديوان واله اصفهانى, برگزارى يادمان مرحوم احمد زارعى, دانشگاه بين المللى امام خمينى ره , سه نگاه درباره مسايل مطبوعات و … . * كيهان انديشه
شماره52, بهمن و اسفند72
رويكردهاى فكرى و فرهنگى جهان عرب, آراء تربيتى غزّالى, مدارج قرآن و معارج انسان, متشهابهات در قرآن, تعلق يا عدم تعلق جعل به ماهيت, نظريه عدل جمعى الهى, سروردى و فلسفه نبوت, فلسفه اخلاق, اشعريه, روزنامه اختر و سيد جمال الدين اسدآبادى, تشيع امامى و زيدى در ايران, زنده نويس تاريخ, نگاهى به كتاب تئوديسه. * كلام
سال دوم, شماره4 (مسلسل 8), زمستان72.
گزارشى از كتب كلامى علامه حلّى, حدوث و قدم, التحفه الكلاميه, برهان محرك اول در فلسفه ارسطو, تقسيم اسما و صفات, برزخ, ابعاد دين, معجم متكلمان شيعه, پژوهشى از گروه تحقيقاتى فقه. * مسجد
سال دوم, شماره11, آذر, دى72.
كاربرد معارف اسلامى در علوم انسانى, كاوشى در مفاد آيه (حم), برهان پاسكال و اثبات وجود خدا, موضوع امام سجاد (ع) در برابر حكومت وليد, كتابت نسخه اى نفيس از قرآن, (كتاب) الصحيفة, السجادية الجامعة و … . * معرفت
سال دوم, شماره چهارم, بهار73.
تهاجم فرهنگى و فرهنگ تهاجم, ميزگرد دين و توسعه, اخلاق و عرفان اسلامى, توبه و جايگاه آن در عرفان, درآمدى بر مبانى عرفان و تصوف در قرآن, تشكيك در نظريه مطابقت در صدق و كذب قضايا از ديدگاه فلاسفه اسلامى, قضاياى حقيقيه ـ خارجيه ـ لابتيه, شناخت خدا در الهيات اسلامى و فلسفه غربى, حجاب در قرآن, تاثير وضع مادى جامعه در اخلاق و رفتار, نگاهى به جنبشهاى اسلامى در مصر. * ميقات
سال دوم, شماره ششم, زمستان72.
بركات خانه خدا, نگرشى به بعد تبليغى حج, بررسى حقيقت احرام, محرمات احرام, پيشينه تاريخى طواف, نفوذ اسلام در يثرب, تاريخ حرم ائمه بقيع, حج در آينده سفرنامه, معرفى چند كتاب, قاريان در ديار وحى. * مجلس و پژوهش
سال اول, شماره ششم, بهمن و اسفند 72.
لايحه نظام بيمه درمانى, روند كسرى بودجه در ايران و چند رهيافت مهم, (سيستم قوانين) در نظام اطلاع رسانى مجلس, آشنايى با 18بانك اطلاعات در شبكه بين المللى مركز پژوهشها, مدرس و بحرانهاى سياسى مجلس دوم, اسناد سيد جمال الدين در كتابخانه مجلس, اخبار مجلس شوراى اسلامى, تازه هاى نشر درباره موضوعات حكومتى و … . * ميراث جاويدان
سال اول, شماره سوم, پاييز72.
نكاتى چند در تفسير سوره حمد, درباره ترجمه شادروان الهى قمشه اى از قرآن كريم, شيعه و صيانت قرآن كريم, قرآنهاى زيبا از سرزمينهاى اسلامى, جامع الازهر و گذرى بر تاريخچه آن, فهرست نسخه هاى خطى در كتابخانه امامزاده محمد هلال آران كاشان, علم كلام و كلام جديد, كتيبه هاى كوفى كازرون و …. * النور
السنة الثالثه, العدد الرابع والثلاثون, رمضان1414هـ.
نظرة في الالفاظ القرآنية, رؤية اسلامية للديمقراطيه, النسخ فى القرآن ـ البيان, سال اول, كتب, مكتبات, القص و فنيته فى القرآن كريم و … . * نشر دانش
سال چهاردهم, شماره هاى اول و دوم, آذر ـ اسفند72.
زبان علمى فارسى و پيشنهادهايى در راه اصلاح آن, شيوه ها و امكانات واژه سازى در زبان فارسى معاصر (12), يك فرهنگ امروزى كارآمد, متفكران مسلمان و مدرنيسم, نحو عربى و تفسير قرآن, سه كتاب از مؤسسه شرقشناسى هلند, تفسير علمى قرآن, علم اخلاق در جهان اسلام, كتابشناسى توصيفى ابن سينا, فِرَق شيعى در اسلام, كتابشناسى ايرانشناسى و … . * ياد
سال هشتم, شماره هاى31و32, تابستان و پاييز72.
زمينه تدوين طرح نگارش تاريخ تحليلى انقلاب اسلامى ايران, آيات قرآن كريم در تاريخ پيامبران از موسى (ع) تا محمد (ص), انقلاب اسلامى ايران به روايت خاطره, نگاهى به زندگى سراسر حماسه آيت الله طالقانى.

فهرست مقالات نشريه
ارجمند مهدى

تاريخ علوم عربى و اسلامى
مطالعه تاريخ علم براى آگاهى يافتن از سير تكامل علوم مختلف, روش علمى به كار برده شده در مكاتب گوناگون, همچنين علل پيشرفت و انحطاط علمى اقوام مختلف از اهميت ويژه اى برخوردار است. ذخاير معنوى به جا مانده از مكاتب علمى مختلف, ميراث گرانبهايى براى مطالعه سير تحول علم است. بررسى آثار معنوى پيشينيان و شناخت منابع و مراجعى كه در اين زمينه انتشار مى يابند, در تجزيه و تحليل دلايل پيشرفت و افول مكاتب علمى ضرورى مى نمايد. با توجه به اين مهم, سعى در معرفى يكى از عناوين منتشره در زمينه مطالعات تاريخ علوم عربى و اسلامى شده است. نخستين شماره نشريه تاريخ علوم عربى و اسلامى1 در سال1984 م (1405ق) منتشر گرديد. اين نشريه به همّت انستيو تاريخ علوم عربى و اسلامى2, كه زير نظر دانشگاه فرانكفورت فعاليت مى كند, به سرپرستى پرفسور فوأد سزگين و با هدف بررسى تاريخ علوم عربى و اسلامى به صورت ساليانه انتشار مى يابد. همچنان كه در مقدمه جلد اول بيان شده است, مندرجات نشريه محدود به موضوعات عنوان شده در نام مجله نيست, بلكه مسائل متنوعى در زمينه رياضيات, طب و فلسفه اسلام و عرب نيز, مورد بحث قرار گرفته است. شايان ذكر است كه مقالات ارائه شده در اين نشريه اغلب از محتواى علمى بالايى برخوردار است كه توسط صاحبنظران و متفكران برجسته دنيا نوشته شده اند.
مقاله حاضر با هدف معرفى نشريه ياد شده و مندرجات آن نگاشته شده است. با توجه به تنوع موضوعات عنوان شده و ارائه مقالات به زبانهاى انگليسى, آلمانى, فرانسه و عربى, اقدام به ترجمه فارسى عناوين مقالات شده است تا بدين وسيله پژوهندگان از مندرجات آن آگاه شوند چنان كه لازم است, گستردگى موضوعات و زبانهاى به كار گرفته شده, تسلط كافى در هر دو زمينه را براى ارائه ترجمه مناسب طلب مى كند. اميد مى رود كه خوانندگان گرامى لغزشهاى موجود را به ديده اغماض بنگرند.
مقالات نشريه فوق در دو بخش ارائه مى شوند: بخش نخست كه بيشترين قسمت هر شماره را در بر مى گيرد به مقالات ارائه شده به زبانهاى اروپائى اختصاص دارد. بخش دوم شامل مقالات عربى مستقل و چكيده هاى مقالات بخش نخست است. تمام مقـالات ارائه شده در بخش اوّل هر شماره, داراى چكيده هاى عربى نيستند. شماره صفحات مربوط به مقالات بخش نخست بـا اعداد لاتين و شماره صفحـات مقالات و چكيده هاى نگـاشته شـده به عربى بـا اعداد عربى مشخص گرديده اند. بنابراين ارجاعات مختلف به عنـاوين مربوط به زبـانهاى اروپـائى و عربى بـا اعداد لاتين و عربى صورت گرفته است.از آنجا كه در برخى موارد ترجمه تحت اللفظى عـناوين گويا نبوده, با مراجعه به متن مقاله و مفاهيم آن عنوان منـاسب انتخاب شده اسـت. همچنين در ترجمه اسـامى اشخـاص, در مواردى كه شبهه برانگيز بوده است از برگردان اختصارات مربوط به اسامى خوددارى شده است.
مقاله حاضر مندرجات جلد اوّل (1984) تا هفتم (1991/92) نشريه تاريخ علوم عربى و اسلامى را در بر مى گيرد. لازم به تذكر است كه به استثناى جلد چهارم (1987/88) و هفتم (91/92), ساير مجلدات به صورت ساليانه منتشر شده اند.
در پايان بايد خاطر نشان كرد كه كليه منشورات معهد تاريخ العلوم العربيه و الاسلاميه و از جمله مجموعه حاضر در كتابخانه آية اللّه العظمى مرعشى نجفى ـ ره ـ موجود است. بدين وسيله از زحمات متولى و سرپرست آن كتابخانه, حجت الاسلام و المسلمين دكتر سيد محمود مرعشى نجفى كه در كار گردآورى اين گونه آثار همت والايى دارند, تشكر و قدردانى مى شود.
* جلد اوّل (1984)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ فوُاد حداد, ديويد پينجرى, ادوارد كندى: مقاله بيرونى در تقسيمات نجومى [ص 54]
- FUAD I. HADDAD, DAVID PINGREE, EDWARD S. KENNEDY: aL - Biruni,s Treatise on Astrological Lots [pp.54]
- فوائد حداد, دافيد بنجدي, إدوارد كندي: مقالة البيرونى فى سير سهمى السعادة و الغيب
[ص]..........[9-54ص 69]
ـ پاول كونيتش: نكاتى چند در زمينه واژگان اسطرلاب [ص[55-60
- PAUL KUNITZSCH: Remarks Regarding the Terminology of the Astrolabe [pp.55-60}
ـ باول كونيتش: ملاحظات في مصطلحات الأسطرب [ص]...[55-60ص69 ـ70[
ـ خوان كاراندل: روش استخراج سمت قبله در رساله (علم الظلال) تأليف ابن الرقام ]ص[61-72
- JUAN CARANDELL: An Analemma for the Determination of the Azimuth of the Qibla in the Risala fi 'ilm al-zilal of Ibn al-Raqqam[pp.61-72]
ـ خوان كارندل: طريقة استخراج سمت القبلة فى رسالة (علم الظلال) لابن الرقام ]ص.....[61-72 [ص70]
ـ جرج صليبا: هيئت عرب و كپرنيك ]ص [ 87-73
- GEORGE SALIBA: Arabic Astronomy and Copernicus [pp.73-87]
ـ جورج صليبا: علم الفلك العربى و كوبرنيكس ]ص.......[73-84[ص71]
ـ الساندرو باوسانى: گردشهاى زمين در رسائل إخوان الصفاء ]ص[99-88
-ALESSANDRO BAUSANI: Die Bewegungen der Erde im Kitab Ikhwan as Safa': ein vor-philolaisch- pythagoraisches Sys tem? [pp.88 -99]
ـ أليساندرو باوساني: حركات الأرض فى رسائل إخوان الصفاء ـ نظام سابق لنظام فيثاغورس و فيلولاووس؟]ص... [88-99 ].ص72-71]
ـ يان پيتر هوخندايك: رساله ابى سهل الكوهى در عمل پنج ضلعى متساوى الاضلاع در مربع معلوم ]ص [100-144
- JAN P. HOGENDIJK: al - kuhis Construction of an Equilateral Pentagon in a Given Square [pp.100 - 144]
ـ يان بتير هو خندايك: رسالة ابى سهل الكوهى في عمل مخمس متساوى الاضلاع فى مربع معلوم ]ص.....[100 - 144 [ص72]
ـ ادوارد كندى, مارى تريز دبادنو: دو روش پيشنهادى بيرونى براى نمايش كره در روى سطح [ص147-145]
-EDWARD S. KENNEDY, MARIE - THERESE - DEBARNOT: TWO Mappings Proposed by Biruni [pp.145-147]
ـ إدوارد كندى, ماري تيزيز ديبارنو: طريقتان للبيرونى في رسم الخرائط ]ص] ....[145-147ص73[
ـ ايرنه فلمان: آيا قانون ابن سينا از كتاب الحاوى رازى اقتباس شده است؟ [ص148-154]
- IRENE FELLMANN: Ist der Qanun des Ibn Sina ein Plagiat des Kitab al - Hawi von ar - Razi? [pp.148-154]
ـ ايرينه فيلمان: قانون ابن سينا, هل هوانتحال لكتاب الحاوي للرازي؟ ]ص 154- ]....[148ص73ـ74]
ـ گرهارد اندرس: نقد نظريه اتم ايزم (جزء لايتجزى) يحيى بن عدى [ص[155-179
- GERHARD ENDRESS: Yahya ibn Adi,s Critique of Atomism [pp.155-179]
ـ جير هارد إندرس: يحيى بن عدي و نقده لنظرية الجزء الذي لا يتجزأ [ص 155-179]....[ص74ـ76]
ـ ولفهارت هاينريكس: (استعاره) و (بديع) و ارتباط واژه شناسى بين آنها در نقد ادبى قديم آثار عربى ]ص[180-211
WOLFHART HEINRICHS: Istiarah and Badi and Their Terminological Relationship in Early Arabic Literary Criticism [pp.180-211]-
ـ فولفهارت هاينريكس: الترابط الاصطلاحي بين (الاستعارة) و (البديع) في النقد الأدبي القديم عند العرب [ص211-180].[ص76ـ79]
ـ مايكل كارتر: نزاع بين نحويين و اهل سنت ـ قضيه رماني [ص212-232]
- MICHAEL G. CARTER: Linguistic Science and Orthodoxy in conflict. The case of al-Rummani [pp.212-232]
ـ مايكل كارتر: الصراع بين النحويين و أهل السنة ـ قضية الرماني ]ص[ 212-232ص[79ـ80]
ـ جورج مقديسى: انجمنهاى حقوقى در تاريخ حقوق قرون وسطى ـ بحثى در مورد منشاء تشكيل انجمنهاى قانونگذارى در انگلستان ]ص[233-252
-GEORGE MAK DISI: The Guilds of Law in Medieval Legal History. An Inquiry into the Origins of the Inns of Court [pp.233-252]
ـ جـورج مقدسى: جماعات القانونيين في العصور الوسطى ـ بحث في نشوء جماعات القانونيين في إنجلترا]ص......[233-252 [ص80]
ـ نورمن كالدر: وجوه دلالت واژه (امام) در فقه قديم اسلامى]ص[253-264
- NORMAN CALDER: The Significance of the Term Imam in Early Islamic Jurisprudence [pp.253-264]
ـ نورمان كولدر: دلالات مصطلح (إمام) في كتب الفقه الإسلامي الأولى [ص264-...[253[ص81]
ـ اگبرت مى ير: شرح ابن رشد بر آثار ارسطو در زمينه علم تفسير. بررسى شرحهاى منشره]ص265-287]
- Egbert Meyer: Der Mittlere Kommentar de Averroes Zur Aristotelischen Hermeneutik. Bericht uber die vorligenden Editionen [pp.265-287]
ـ اكهــارد نيوباوئر: مطـالبى جديد در زمينه موسيقى عرب ]ص [312-288
- ECKHARD NEUBAUER: Neuerscheinungen zur arabischen Musik. Eine Auswahl an Nachschlagwerken und allgemeinen Darstellungen in europaischen Sprachen [pp.288-312]
ـ ولفهـارت هـاينريـش و ليونز: هنـر ارسطـو در علم بديع ]ص[316-312
- WOLFHART HEINRICHS uber M. C. LYONS (Ed.): Aristotle,s Ars Rheto rica [pp.312-316]
ـ ژوزف فان اس و الامرانى ـ جمال: منطق ارسطويى و صرف زبان عربى ]ص[318-316
- JOSEF VAN ESS uber A. ELAMRANI - JAMAL: Logique aristotelicienne et grammaire arabe [pp.316-318]
ـ ولفهارت هاينريش و مانفرد اولمان: مرغان و كبوتران [ضميمه فرهنگ لغات عربى كلاسيك ش3] ]ص[318-325
- WOLFHART HEINRICHS uber M. ULLMANN: Flughuhner und Tauben [pp.318-325]
ـ ژوزف فان اس و شبول: المسعودى و دنياى او ]ص[326-325
- JOSEF VAN Ess uber A. M. H. SHBOUL: Al - Mas udi and His World [pp.325-326]
ـ ژوزف فان اس و ماسون (مترجم): ماسيگنون, عشق حلاج [ص335-327]
JOSEF VAN Ess uber H. MASON (Transl.): I, MASSIGNON, The Passion of al-Hallaj[pp.327-325]
*جلد اوّل (1984)
مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ فوأد سزگين: كتاب الآثار العلوية تأليف ثاوفرسطس.....[ص9-48]
- FUAT SEZGIN: Kitab al - Atar al- ulwiya li- Tawufirastus 0(Die Meteoro -logie des [48ـ9pp.]Theophrast) ........
ـ فوٌاد سزكين: كتاب الآثار العلوية لثاوفرسطس......[ص9ـ48]
ـ محمّد عبدالهادى ابوريده: سه رساله فلسفى از جابربن حيان; شامل كتاب المعرفة, كتاب النفس و كتاب القسمة..... [ص50 ـ67]
- MUHAMMAD ,ABDALHADI ABU RIDA (ED.): Talat rasa,il falsafiya li - Gabir ibn Haiyan (Drei philosophische Schriften von Ga [67 ـ 50pp.]bir ibn Haiyan)
..................... ـ محمد عبد الهادي أبو ريده: ثلاث رسائل فلسفية لجابر بن حيّان ......[ص50 ـ67]

* جلد دوّم (1985)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ ادوارد كندى: نجـوم كروى در زيـج خاقـانى كاشى [ص 46-1]
- EDWARD S. KENNEDY: Spherical Astronomy in Kashi,s Khaqani Zij [pp.1-46]
ـ إدوارد كندي: علم الفلك للكرة السماوية في الزيج الخاقاني للكاشي [ص1-46] .........[ص 85]
ـ جـرج صليبا: تعيين گريز از مركزى و اوج خورشيد بر اسـاس نظـريه مؤيد الدين العرضى (وفات 687 هـ.ق) [ص67-47]
- GEORGE SALIBA: The Determination of the Solar Eccentricity and Apogee According to Mu,ayyad al-Din al-,Urdi (d.1266 A.D.) [pp.47-67]
ـ جورج صليبا: رسالة مؤيد الدين العرضي (المتوفي 664 هـ) في استخراج ما بين مركزي الشمس و موضع أوجها [ص47-67]......... [ص86 ـ87]
ـ ريچارد لورچ, پاول كونيتش: كتاب حبش الحاسب در كره و موارد كاربرد آن [ص98-68]
- RICHARD LORCH, PAUL KUNITZSCH: Habash al - Hasib,s Book on the Sphere and its Use [pp.68-98]
ـ ريتشارد لورش و باول كونيتش: كتاب حبش الحاسب في معرفة الكرة والعمل بها [ص68-98].....[ص87]
ـ ديويد كينگ: اسطرلاب قرون وسطى متعلق به يمن در موزه هنر متروپوليتن نيويورك [ص122-99]
- DAVID A. KING: The Medieval Yemeni Astrolabe in the Metropolitan Museum of Art in New York City [pp.99-122]
ـ ديفيد كنج: الأسطرلاب اليمني المحفوظ في متحف الفنون في نيويورك [ص122-99]........[ص87 ـ 88]
ـ روزربويگ: نظرى به صفيحه شكازيه
[ص123-139]
- ROSER PUIG: Concerning the Safiha Shakkaziyya [pp.123-139]
ـ روزير بوتش: الصفيحة الشكازية
[ص123-139]..... [ص 88]
ـ هلموت گاتيه: قياسـات شرطيه در آثار ابن سينا [ص204-140]
HELMUT GATJE: Zur Lehre von den Voraussetzungsschlussenbei Avi cenna [pp.140-204]
ـ هلموت جيتيه: في القياسات الشرطية عند ابن سينا [ص140-204].......... [ص89 ـ90]
ـ رمكه كروك: خارپشت و بچه هايش. مورد تاريخى از ادراك ارسطوئى در جانورشناسى عربى [ص234-205]
- REMKE KRUK: Hedgehogs and Their ''Chicks''. A Case History of the Aristotelian Reception in Arabic Zoology [pp.205-234]
ـ رمكه كروك: القنافذ و (افراخها). مثال على تمثل علم الحيوان الأرسطاطاليسي عند العرب [ص205-234] ..... [ص90]
ـ رينهــارد وايپـرت: نكـاتى در (تـاريـخ ميـراث عـربى) [ص276-235]
- REINHARD WEIPERT: Beitrage zur Geschichte des arabischen Schrift - tums [pp.235-276]
ـ راينهارد فايبرت: استدراكات على (تاريخ التراث العربي) [ص235-276] ....... [ص91]
ـ ايكهارد نيوباوئر: رساله اى در موسيقى شرق نوشته چارلز فونتون, نقاشى از آدانسون [ص277-324]
- ECKHARD NEUBAUER (Ed.): Der Essai sur la musique orientale von Charles Fonton mit Zeichnungen von Adanson (Textteil) [pp.277-324]
ـ ايكهارد نويباور: كتاب (محاولة في الموسيقى الشرقية مقارنة بالموسيقى الأوربية) لشارل فونتون مع رسومات من أدنسون
[ص277-324] ............ [ص91ـ93]
*جلد دوّم (1985)
مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ فوأد سزگين: قضية اكتشاف الآلة الرصدية (عصا يعقوب) [ص7ـ73]
- FUAT SEZGIN: Qadiyat iktisaf al - ala ar - rasadia'', asa ya, qub' (Zur Frage der Entdeckung des astronomischen Gerates ,, [73ـ7Jakobsstab) [pp.
ـ فؤاد سزكين: قضية اكتشاف الآلة الرصدية (عصا يعقوب) ...... [ص7ـ73]
ـ محمد عبد الهادى ابوريده: دو رساله فلسفى از جابربن حيان [ص75ـ84]
- MUHAMMAD ABDALHADI ABU RIDA (ED.): Risalatan falsafiyatan li - Gabir ibn Haiyan (Zwei philosophische Schriften von Gabir ibn Haiyan)[pp.[75ـ84
محمد عبد الهادي أبوريده: رسالتان فلسفيتان لجابربن حيان...[ص75ـ84]

* جلد سوّم (1986)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ ماتياس شرام: نظريه و عمل در آثار فارابى [ص1-55]
- MATTHIAS SCHRAMM: Theoretische und praktische Disziplin bei al - Farabi [pp.1-55]
ـ ماتياس شرام: النظرية و العمل عند الفاربى
[ص1-55] ........ [ص45ـ47]
ـ پاول كونيتش: ابوالحسين الصوفى و كتاب صور الكواكب [ص81-56]
- PAUL KUNITZSCH: The Astronomer Abu' l-Husayn al - Sufi and his Book on the Constellations [pp.81-56]
ـ باول كونيتش: أبوالحسين الصوفي و كتابه (صورالكواكب) [ص56-81] ............ [ص47]
ديويد كينگ: اولين روشهاى رياضى اسلامى و جداول مورد استفاده در تعيين جهت قبله [ص149-82]
- DAVID A. KING: The Earliest Islamic Mathematical Methods and Tables for Finding the Direction of Mecca [pp.149-82]
ـ ديفيد أ. كنج: أقدم الطريق الرياضية و الجداول الأسلامية لتحديد القبلة
[ص82-149] .............[ص48ـ49]
ـ ريچارد لورچ: متساوى المحيطات در آثار ابوجعفر الخازن و كتاب ارشميدس [ص229-150]
- RICHARD LORCH: Abu Ja far al - Khazin on Isoperimetry and the Archimedean Tradition [pp.150-229]
ـ ريشارد لورش: متساويات المحيطات عند أبى جعفر الخازن و كتاب أرخميدس
[ص150-229 ] ............ [ص49]
ـ ويلبور كنور: روش رايج قرون وسطى در مورد فرضيه رياضى يونان [ص264-230]
- WILBUR R. KNORR: The Medieval Tradition of a Greek Mathematical Lemma [pp.230-264]
ـ ويلبور كنور: انتقال فرضية رياضية إغريقية في العصور الوسطى [ص264-230] ......... [ص50]
ـ ادوارد كندى: خطوط عرض جغرافيايى در نقشه جهانى الادريسى [ص268-265]
- EDWARD S. KENNEDY: Geographical Latitudes in al - Idrisi's World Map [pp.265-268]
ـ إدوارد س. كندي: خطوط العرض في خارطة العالم للإدريسي [ص265-268] .............[ص51]
ـ راينر دِگن: يك نسخه خطى ناشناخته از كتاب اپيدميا تأليف بقراط [ص279-269]
- RAINER DEGEN: An Unknoun Manuscript of the Book of Epidemics of Hippocrates [pp.269-279]
ـ راينر ديجن: مخطوطة غير معروفة للكتاب الأول من إبيذيميا بقراط [ص269-279] ......... [ص51 ـ52] ـ اگبرت مى ير: ديدار ابن عربى با ابن رشد [ص 280-334]
- EGBERT MEYER: Ibn Arabi begegnet Ibn Rusd: Variationen zum Thema Gotteserkenntnis [pp.334-280]
ـ إجبرت ماير: لقاء ابن عربي بابن رشد
[ص280-334]....... [ص52]
ـ ايكهاردنيوباوئر: رساله اى در موسيقى شرق نوشته چارلز فونتون, نقاشى از آدانسون (مقدمه و فهرستها) [ص376-335]
- ECKHARD NEUBAUER (Ed.): Der Essai sur la musique orientale von Charles Fonton mit Zeichnungen von Adanson (Einleitung und Indices) [pp.335-376]
ـ إيكهارد نويباور: كتاب (محاولة في الموسيقى الشرقية مقارنة بالموسيقى الأوربية) لشارل فونتون مع رسومات من أدنسون (مقدمة و فهارس)
[ص335-376] ...........[ص53 ـ54]
ـ ادوارد كندى و پينگرى: تأليفات جرج چيونيادس در نجوم [ص380-377]
- EDWARD S. KENNEDY uber D. PINGREE (Ed., Transl.): The Astronomical Works of Gregory Chioniades [pp.377-380]
ـ جرالدتومر و استروماير: علم هيئت از ديدگاه عبدالرحمن الصوفى [ص381-380]
- GERALD J. TOOMER Uber G. STROHMAIER: Die Sterne des Abd ar - Rahman as - Sufi [pp.380-381]
* جلد سوم (1986)
فهرست مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ فوأد سزگين: روش ابن هيثم در شناخت خط نصف النهار [ص7ـ43]
- FUAT SEZGIN: Tariqat Ibn al-Haitam fi ma rifat hatt nisf an-nahar (Ibn al-Haitam's Methode zur Bestimmung der Mittagslinie) [43ـ7........ [pp
ـ فؤاد سزكين: طريقة ابن الهيثم في معرفة خط نصف النهار....[ص7ـ43]

* جلد چهارم (1987/88)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ ايكهارد و اليزابت نيوباوئر: كتابشناسى تحليلى آثار هنرى جرج فارمر در زمينه موسيقى شرق [ص219-266]
- ECKHARD und ELSBETH NEUBAUER: Henry George Farmer on Oriental Music. An Annotated Bibliography ...... [pp.219-266]
ـ إلزبيت و إيكهارد نويباور: دراسات هنري جورج فارمر في الموسيقى الشرقية. ببليوغرافيا تحليلية
[ص219-266]................. [ص117]
ـ مايكل كارتر: آواشناسى زبان عرب و علم نحو از ديدگاه نحويين عرب [ص205-218]
- MICHAEL G. CARTER: Arab Linguistics and Aradic Linguislics................ [pp.205-218]
ـ مايكل ج. كارتر: (علم اللغة العربية) و (علم النحو عند النحويين العرب) [ص205-218] ...... [ص116]
ـ ارهارد كاله: حجامت از ديدگاه ابن سينا [ص195-204]
- ERHART KAHLE: Avicenna uber das Schropfen ..........[pp.195-204]
ـ إرهارد كاله: الحجامة عند ابن سينا
[ص195-204] ... [ص115ـ116]
ـ يوهان كريستوف بورگل: درمان مرگ ظاهرى, از ديدگاه مؤلفين آثار پزشكى عربى قديم [ص175-194]
- JOHANN CHRISTOPH BURGEL: Die Auferweckung vom Scheintod. Ein Topos in der medizinischen Literatur des arabischen Mittelalters ....[pp.175-194]
ـ يوهان كريستوف بورجل: معالجة الموت الظاهري من مواضيع المؤلفات الطبية العربية القديمة
[ص175-194] .....[ص114ـ115]
ـ ارسلان ترزى اوغلى: نسخه خطى ناشناخته در صناعت ادويه متعلق به كتابخانه توپ قاپوسراى استانبول و اهميّت آن در تاريخ داروسازى [ص 160-174]
- ARSLAN TERZIOGLU: Eine bisher unbekannte Handschrift uber die Herslellung der Arzneien im Topkapi-Palast in Istanbul und ihre Bedeutung fur die Geschichte der Pharmazie .......... [pp.160-174]
ـ أرسلان ترزي أوغلى: مخطوطة كانت غير معروفة في صناعة الأدوية في طوبقابو سراي في استانبول و أهميتها في تاريخ الصيدلة [ص160-174]....... [ص113ـ114]
ـ ژاك سسيانو: اضـافـات كتـاب اقليدس در قسمت اشكـال هندسى كه توســط ثـابت بن قرة صـورت گرفتـه اسـت [ص149-159]
- JACQUES SESIANO: Un complement de Tabit ibn Qurra au IIEQi siai-QEoEWV d'Euclide ........ ......... [pp.149-159]
ـ جاك سيسيانو: إضافة لثابت بن قرة إلى كتاب أقليدس(في القسمة) (للأشكال الهندسية) [ص149-159] ......[ص113]
ـ تاكانورى سوزوكى: حل مسئله قبله توسط ابوالقاسم احمد ابن محمد الغندجانى [ص139-148]
- TAKANORI SUZUKI: A Solulion of Qibla-Problem by Abu l-Qasim Ahmad ibn Muhammad al-Ghandajani .......... [pp.139-148]
ـ تتاكانوري سوزوكي: حل لمسألة تحديد القبلة لأبي القاسم أحمدبن محمد الغند جاني [ص139-148] ...... [ص112]
ـ احمد دلال: (كتـاب الدرر فى سطح الأكر) تأليف بيرونى [ص81-138]
- AHMAD DALLAL: Biruni's ''Book of Pearls Concerning the Projeclion of Spheres'' .......... [pp.81-138]
ـ أحمد دلال: كتاب الدرر في سطح الأكر للبيروني [ص81-138]... [ص111ـ112]
ـ ادوارد كندى: تعيين خسوف و كسوف با استفاده از زيج عربى تهيه شده براى نـائب السلطنة دربـار مغول در تبت [ص60-80]
- EDWARD S. KENNEDY: Eclipse prediclions in Arabic Astronomical Tables Prepared for the Mongol Viceroy of Tibet ........ [pp.60-80]
ـ إدوارد س. كندي: حسابات مسبقة للخسوف و الكسوف في زيج عربي معد للوالي المغولي على التبت [ص60-80] .............. [ص111]
ـ ايكهارد نيوباوئر: مقاله اى در باب موسيقى از كتاب (جمل الفلسفه) تأليف محمدبن على الهندى [ص51-59]
- ECKHARD NEUBAUER: Das Musikkapitel der ''Gumal al-falsafa'' von Muhammad ibn Ali al-Hindi (1135 n. chr.) ........... [pp.51-59]
ـ إيكهارد نويباور: المقالة في الموسيقى من كتاب جمل الفلسفة لمحمدبن علي الهندي [ص51-59] .... [ص110]
ـ سونيابرنتيس: مقاله نظرية الاعداد از كتاب (جمل الفلسفه) تأليف الهندى [ص33-5]
- SONJA BRENTJES: Das kapitel zur Zahlentheorie in den ''Problemen der Philosophie von al-Hindi ......... [pp.33-50]
ـ سونيا برنتيس: مقالة نظرية الأعداد في كتاب جمل الفلسفة للهندي [ص33-5]. .......... [ص109]
ـ يان پيتر هوخندايك: مقاله اى در هندسه از كتاب (جمل الفلسفه) تأليف الهندى [ص19-32]
- JAN P. HOGENDIJK: The Trealise on Geometry in al-Hindi's ''Problems of Philosophy'' ......... [pp.19-32]
ـ يان ب. هوخندايك: المقالة في الهندسة من كتاب جمل الفلسفة للهندي [ص19-32] ........ [ص108]
ـ چارلز جنكان: افلاطونيزم و هرمتيسم در رساله(فى النفس) تأليف الكندى [ص1-18]
- CHARLES GENEQUAND: Platonism and Hermelism in al-Kindi's'' Fi al-Nafs'' ...... [pp.1-18]
ـ شارل جينكان: الأفلاطونية و الهرمسية في رسالة في النفس للكندي [ص1-18] .... [ص107]
* جلد چهارم (1987/88)
مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ فوأد سزگين: كتاب (دلا ئل القبله) تأليف ابن القاص [ص7ـ81]
-FUAT SEZGIN (Ed.): ''Kitab Dalail al-qibla'' li-Qass (Das Buch uber die Orientierung nach Mekka von . Ibn al-Qass).......[pp 7-81]
ـ فؤاد سزكين: كتاب دلائل لابن القاص ............. [ص7ـ81]
ـ پاول كونيتش: بررسى اهميّت نهضت ترجمه از زبانهاى مختلف به زبان عربى و از زبان عربى به زبانهاى ديگر ونقش آن در تاريخ علم [ص93ـ 105]
- PAUL KUNITZSCH: Harakata t-targama ila l-arabiya wa-min al-arabiya wa-ahammiyatuhuma fi tarih al-fikr (Die beiden Ubersetzungsbewe-gungen ins Arabische und aus dem Arabischen und ihre Bedeutung fur die Geistesgeschichte) ..... [pp.93-105]
ـ باول كونيتش: حركتا الترجمة إلى العربية و أهميتهما في تاريخ الفكر ..... [ص93ـ105]

* جلد پنجم (1989)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ گرهارد انـدرس: بحثى پيرامـون فلسفـه عربـى اسـلامى [ص1-47]
- GERHARD ENDRESS: Die arabisch-islamische philosophie. Ein for-schungsbericht ........ [pp.1-47]
ـ جيرهارد إندرس: حول البحث الحديث في الفلسفة العربية الإسلامية [ص1-47] ....... [ص55]
ـ ادوارد س. كندى: كتاب عبدالرحمن الصوفى در باب كره فلكى [ص48-93]
- EDWARD S. KENNEDY: Al-Sufi on the Celestial Globe ........ [pp.48-93]
ـ إدوارد س. كندي: كتاب عبدالرحمن الصوفي في الكرة الفلكية [ص48-93] ........... [ص56]
ـ ريچارد لورچ: ترجمه عربى كتاب (كره و استوانه) تأليف ارشميدس و كتاب شرح اطوقيوس ...... [ص94-114]
- RISHARD LORCH: The Arabic Transmission of Archimedes' ''Sphere and Cylinder'' and Eutocius Commentary ........ [pp.94-114]
ـ ريشارد لورش: نقل كتاب أرخميدس (الكرة و الأسطوانة) و شرح أطوقيوس إلى العربية [ص94-114] .............. [ص57]
ـ عبدالحميد صبره: بحثى درباره شكل در نظريه ابن هيثم در مورد رؤيت اشياء [ص115-140]
- ABDELHAMID I. SABRA: Form in Ibn al-Haytham's Theory of Vision .. [pp.115-140]
عبدالحميد صبره: الصورة في نظرية ابن الهيثم في الإبصار [ص115-140] .... [ص57-58]
ـ ادوارد س. كندى: روش ابن هيثم در استخراج نصف النهار با استفاده از اوج خورشيد [ص141-144]
- EDWARD S. KENNEDY: Ibn al-Haytham's Determination of the Meridian from One Solar Altitude ...... [pp.141-144]
ـ إدوارد س. كندي: استخراج ابن الهيثم لخط منتصف النهار بظل واحد [ص141-144] ............ [ص59]
ـ دانيل ماتين واريسكو: كتاب الانواء تأليف ابى اسحاق الزجاج [ص145-166]
- DANIEL MARTIN VARISCO: The Anwa Stars According to Abu Ishaq al-Zajjaj .. [pp.145-166]
ـ دانيل مارتن فاريسكو: كتاب الأنواء لأبي إسحاق الزجاج [ص166ـ 145] ..... [ص59]
ـ گوتهارد اشتروماير: المنصور و آغاز پذيرش علم كيمياى يونان [ص164-177]
- GOTTHARD STROHMAIER: Al-Mansur und die fruhe Rezeption der griechischen Alchemie. Ein Beitrag zur Rolle nichtliterarischer Kommunikation .... [pp.167-177]
ـ جوتهارد شتروماير: المنصور وأوائل عملية أخذ الكيمياء الإغريقية [ص167-177] ...... [ص60]
ـ راينرديجن: ترجمه عربى تفسير جالينوس بر كتاب بقراط تحت عنوان (تدبير الامراض الحاده) [ص178-189]
- RAINER DEGEN: Zur arabischen Uberlieferung von Galens Erklarung des Buches ''Uber die Diat der akuten Krankheiten'' ......... [pp.178-189]
ـ راينر ديجن: الترجمة العربية لتفسير جالينوس لكتاب بقراط (تدبير الأمراض الحادة) [ص178-189] ..... [ص60]
ـ اينگبورگ پـالكه: سفر سليمـان التـاجر به چين [ص190-224]
- INGEBORG PAHLKE: Die Chinareise des Sulaiman at-Tagir ........... [pp.190-224]
إنجبورج بالكه: رحلة سليمـان التـاجر إلى الصين [ص190-224] ............ [ص61]
ـ راينهارد وايپرت: اضافات (تاريخ التراث العربى) (2), واژه شناسى و دستور زبان [ص225-264]
- REINHARD WEIPERT: Beitrage zur,, Geschichte des arabischen Schrifttums''. II. Lexikographie und Grammatik .......... [pp.225-264]
ـ راينهارد فايبرت: إضافات إلى (تاريخ التراث العربي) (2) علم اللغة والنحو [ص225-264] ......... [ص61-62]
ـ كارل اهريگ اگرت: يحيى بن عدى و برهان امكان طبيعى (فطرى), ويرايش و مقدمه [ص283-297]
- CARL EHRIG-EGGERT: Yahya ibn 'Adi: ,,Uber den Nachweis der Natur des Moglichen,,. Edition und Einleitung ...... [pp.283-297]
ـ گوتهارد اشتروماير و ديويد پينجرى: پيكاتريكس. نسخه لاتين غاية الحكيم [ص265-268]
- GOTTHARD STROHMAIER uber D. PINGREE (ED.): Picatrix. The Latin version of the Ghayat Al-Hakim ........ [pp.265-268]
ـ جرالدتومر و پاول كونيتش: نسخه عربى مشخصات سياره هائى كه در كتاب مجسطى بطلميوس ذكر شده اند. 1: ترجمه عربى الحجاج و اسحاق ابن حنين به تصحيح ثابت ابن قره [ص269-272]
- GERALD J. TOOMER uber P. KUNITZSCH (ED., TRANSL.): Claudius Ptolemaus. Der Sternkatalog des Almagest. Die arabisch-mittelalter-liche Tradition. I: Die arabischen Ubersetzungen ........ [pp.269-272]
ـ ريچارد لورچ و ماريه ترسه دبارنو: كتاب مقاليد علم الهيئة تأليف بيرونى. بحثى پيرامون علم مثلثات از ديدگاه انديشمندان عرب قرن دهم [ص272-273]
- RICHARD LORCH uber M. TH. DEBARNOT (Ed., Transl.): Al-Biruni. Kitab maqalid ilm al-hay a. La Trigonometrie spherique chez les Arabes de l Est a la fin du X siecle .......... [pp.272-273]
ـ يان پيترهو خندايك و رگيس مورلون: كتاب ثابت ابن قره در زمينه هيئت [ص274-279]
- JAN P. HOGENDIJK uber R. MORELON (Ed.): Thabit ibn Qurra. Euvres dشastronomie ........ [pp.274-279]
ـ يـان پيتر هوخندايك و رشدى راشد: كتــاب شرف الدين الطوسى در زمينه ريـاضيـات. جبر و هندسه قرن دوازدهم [ص279-282]
- JAN P. HOGENDIJK uber R. RASHED (Ed., Transl.): Sharaf al-Din al-Tusi. Euvres mathematiques. Algebre et geometrie au XII siecle ..... [pp.279-282]
* جلد پنجم (1989)
مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ كارل إيرگ ـ اگرت: متن عربى (فى اثبات طبيعة الممكن) تأليف يحيى بن عدى [ص97ـ63]
- CARL EHRIG-EGGERT (Ed.): ,,Fi itbat tabi at al-mumkin,, li-Yahya ibn Adi Texe............ (arabischer [pp.63-97}
ـ كارل إيرج ـ إيجرت: في إثبات طبيعة الممكن ليحيى بن عدي ..... [ص97 ـ63]
ـ فوأد سزگين: كتاب (دلائل القبله) تأليف ابن القاص. نسخه دوم [ص63ـ7]
- FUAT SEZGIN (Ed.): ,,Kitab Dala il al-qibla,, li-Ibn al-Qass. Ar-riwaya at-taniya (Das Buch uber die Orientierung nach Mekka von Ibn al-Qass. Zweite Version) [63 ـ7............[pp.
ـ فؤاد سزكين: كتاب دلائل القبلة لابن القاص. الرواية الثانية .... [ص63 ـ7]

* جلد ششم (1990)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ گرهارد اندرس:دفاع از عقل: دفاع از فلسفه در اجتماع دينى [ص1-49]
- GERHARD ENDRESS: The Defense of Reason: The Plea for Philosophy in the Religious Community ............ [pp.1-49]
ـ جيرهارد إندرس: الدفاع عن العقل: تبرير الفلسفة في المجتمع الديني [ص1-49] ..... [ص56 ـ 55]
ـ ايورت ك. روسون: فيلسوف اديب: التوحيدى و پيشينيان او ]ص[50-92
- EVERETT K. ROWSON: The Philosopher as Litterateur: al-Tawhidi and his Predecessors.......... [pp.50-92]
ـ إيفرت ك. روسون: الفيلسوف الأديب: التوحيدي و أسلافه [ص 50-92] [ص57]
ـ هانزدايبر: قسطابن لوقا و اقسام علوم [ص93-129]
- HANS DAIBER: Qosta ibn Luqa (9.Jh.) uber die Einteilung der Wissenschaften....... [pp.93-129]
ـ هانزدايبر: قسطابن لوقا في أقسام العلوم
[ص-129 [93 ......... [ص58 ـ59]
ـ يان پيترهو خندايك: رساله عربى وسطى در اندازه گيرى مساحت تأليف قاضى ابن ابى بكر [ص130-150]
- JAN P. HOGENDIJK: A Medieval Arabic Treatise on Mensuration by Qadi Abu Bakr.......... [pp.130-150]
ـ يان ب. هوخنديك: رسالة في مساحات السطوح للقاضي أبي بكر [ص130-150] ...... [ص59]
ـ پاول كونيتش: عبدالرحمن الصوفى و ستاره هائى كه بر روى اسطرلاب مشخص شده اند [ص151-166]
- PAUL. KUNITZSCH: Al-Sufi and the Astrolabe Stars .......... [pp.151-166]
ـ پاول كونيتش: الصوفي و الكواكب التي ترسم على الأسطرلاب [ص151-166] ـ [ص60]
ـ ادوارد س. كندى: دو موضوع برگرفته از يك نسخه خطى در علم نجوم: أيام سندهند و درجات عرض جغرافيائى ستاره ها [ص167-178]
- EDWARD S. KENNEDY: Two Topics from an Astrological Manuscript: Sindhind Days and Planetary Latitudes ... [pp.167-178]
ـ إ. س. كندي: موضوعان من مخطوطة في علم النجوم: أيام السندهند و درجات عروض الكواكب [ص167-178] ...... [ص60 ـ61]
ـ عادل يوسف سيداروس: مجموعه خطى فلسفى وپزشكى در ليسبون [ص179-189]
- ADEL YUSUF SIDARUS: Un recueil de traites philosophiques et medi-caux a Lisbonne ........... [pp.179-189]
ـ عادل يوسف سيداروس: مجموعة خطية فلسفية و طبية في ليشبونة [ص179-189] ........ [ص61]
ـ گريت بوس: بخشى از كتاب جوامع الطب كندى در مورد علامـات الموت كه به تـازگى كشـف شـده است [ص190-194]
- GERRIT BOS: A Recovered Fragment on the Signs of Death from al-Kindi's ,,Medical Summaries,, .......... [pp.190-194]
ـ جريت بوس: فائدة في علامات الموت من جوامع الطب للكندي اكتشفت مؤخراً [ص190-194] ......... [ص62]
ـ ارسلان ترزى اوغلى: هنر معمارى بكاررفته در بيمارستانهاى دوران سلجوقى تأسيس شده در ايران, عراق, سوريه و تركيه و اهميت آن در دنيا [ص195-226]
- ARSLAN TERZIOGLU: Uber die Architektur der seldschukischen Kran-kenhauser in Iran, im Irak, in Syrien und in der Turkei und ihre weltweite Bedeutung ......... [pp.195-226]
ـ أرسلان ترزي أوغلي: فن العمارة في المستشفيات السلجوقية في إيران والعراق و سوريا و تركيا و أهميته على الصعيد العالمي [ص195-226] ......... [ص63]
ـ اكهاردنيوباوئر: روشهاى ابداع شده توسط اعراب براى درمان با موسيقى [ص 227-272]
- ECKHARD NEUBAUER: Arabische Anleitungen zur Musiktherapie ..... [pp.227-272]
ـ إيكهارد نويباور: طرق عربية للمعالجة بالموسيقى [ص227-272] ............. [ص64]
ـ يان پيترهوخندايك و ك. يائويش: نظريه اصل توازى در متون اسلامى [ص273-275]
- JAN P. HOGENDIJK uber K. JAOUICHE: La theorie des paralleles en pays d' Islam ........ [pp.273-275]
ـ ملوين كرانزبرگ, احمد حسن و دونالد هيل: تكنولوژى اسلامى: تاريخچه مصور [ص275-280]
- MELVIN KRANZBERG uber A. Y. AL-HASSAN, D. R. HILL: Islamic Technology: An Illustrated History ......... [pp.275-280]
ـ گوتهارد اشتوت ماير و ايرنه فيلمان: عقرب الدين القلانيسى [ص280-282]
- GOTTHARD STROHMAIER uber I. FELLMANN: Das Aqrabadin al-Qalanisi ....... [pp.280-282]
ـ گوتهارد اشتوت ماير و ماكس مى يرهوف: مطالعاتى در زمينه طب عربى وسطى [ص282-284]
- GOTTHARD STROHMAIER uber M. MEYERHOF (Repr.): Studies in Medieval Arabic Medicine ................ [pp.282-284]
ـ ارهارت كاهل وآلبرت زكى اسكندر: فهرست توصيفى نسخ خطى عربى موجود در زمينه طب و علوم در دانشگاه كاليفرنيا, لوس آنجلس [ص284-286]
- ERHART KAHLE uber A. Z. ISKANDAR: A descriptive list of Arabic manuscripts on medicine and science at the University of California, Los Angeles ..... [pp.284-286]
ـ رينهارد وايپرت, اوريخ ربستوك, رينراوسوالد و احمدولد عبدالقادر: فهرست نسخ خطى عربى موجود در موريتانى [1] [ص286-290]
- REINHARD WEIPERT uber U.REBSTOCK. R. OSSWALD. A. WULD ABDALQADIR: Katalog der arabischen Handschriften in Mauretanien [I] ......... [pp.286-290]
ـ چارلز جنكواند و اِوره ك. راوسون: دوران شكوفائى فلسفه اسلامى و سرنوشت آن: كتاب الامد الى الابد تأليف الاميرى [ص292-291]
- CHARLES GENEQUAND uber E. K. ROWSON: A Muslim Philosopher on the Soul and its Fate: Al-Amiri's Kitab al-Amad ala l-abad .......... [pp.291-292]
ـ ادوارد واگنر و آلماگيس: اخوان الصفا[ص292-294]
- EWALD WAGNER uber A. GIESE (Ubers.): Ihwan as-Safa. Mensch und Tier vor dem Konig der Dschinnen .......... [pp.292-294]
ـ اوالد واگنر و منصور عجمى: كيمياى جلال. نزاع بين صدق و كذب در نقد ادبيات عرب وسطى [ص294-296]
- EWALD WAGNER uber M. AJAMI: The Alchemy of Glory. The Dialectic of Truthfulness and Untruthfulness in Medieval Arabic Literary Criticism ......... [pp.294-296]
ـ رافائل تالمون و آريل بلوش: مطالعاتى در علم نحو و معانى زبان عرب [ص296-301]
- RAFAEL TALMON uber A. A. BLOCH: Studies in Arabic Syntax and Semantics ............. [pp.296-301]
ـ رنات سدزيش و الساباربارا بلنك مايستر: (دين و دولت) اسلام, سياست و مسايل قومى در هوسالند و آداماوا [در افريقا] [ص 302-304]
- RENATE CEDZICH uber E. B. BLANCKMEISTER: ,,Di: n wa dawla,,. Islam, Politik und Ethnizital im Hausaland udd in Hausaland und in Adamawa .... [pp.302-304]
* جلد ششم (1990)
مقالاتى كه به زبانهاى عربى نوشته شده
ـ فوأد سزگين: رساله ابن رضوان در مورد روشهاى معالجه بيماريهاى سرزمين مصر [ص54 ـ7]
- FUAT SEZGIN (Ed.): Risalat Ibn Ridwan fi Daf madarr al-abdan biard Misr (Die Abhandlung von Ibn Ridwan uber das Abwenden schadlicher Einflusse auf den Korper im Klima Agyptens) .........[pp. 7-54]
ـ فؤاد سزكين: رسالة ابن رضوان في دفع مضار الأبدان بأرض مصر .......... [ص7ـ54]
* جلد هفتم (1991/92)
مقالاتى كه به زبانهاى اروپائى نوشته شده
ـ پاول كونيتش: حروف بكاررفته يونان, عربى و لاتين در ترسيمات هندسى [ص1-20]
- PAUL KUNITZSCH: Letters in Geometrical Diagrams. Greek - Arabic - Latin .......... [pp.1-20]
ـ پاول كونيتش: الحروف المستعملة في الرسوم الهندسية, من يونانية و عربية ولاتينية [ص1-20] ... [ص7]
ـ ادوارد س. كندى: بازنويسى حروف عربى بكاررفته در اشكال هندسى, به حروف زبانهاى مختلف اروپائى [ص21-22]
- EDWARD S. KENNEDY: Transcription of Arabic Letters in Geometric Figures ................... [pp.21-22]
ـ إدوارد س. كندي: الحروف العربية في الأشكال الهندسية و كتابتها بحروف اللغات الأوروبية [ص21-22] ..... [ص8]
ـ جان لنارت برگرن: روش حبش الحاسب براى ترسيم دوائر سمت بر روى اسطرلاب [ص23-30]
- JOHN LENNART BERGGREN: Habashs Analemma for Representing Azimuth Circles on the Astrolabe .............. [pp.23-30]
ـ جان لنارت بيرجرن: طريقة حبش الحاسب لرسم دوائر السموت على الأسطرلاب [ص23-30] ................ [ص8]
ـ عبدالحميد صبره و آنتون هاينن: رساله (فى رؤية الكواكب) تأليف الحسن بن الهيثم [ص31-72]
- ABDELHAMID I. SABRA and ANTON HEINEN: On Seeing the Stars. Edition and Translation of Ibn al-Haytham's Risala fi Ru' yat al-kawakib .... [pp.31-72]
ـ عبدالحميد صبره و أنطون هاينن: رسالة الحسن بن الهيثم (في رؤية الكواكب) [ص31-72] .......... [ص9]
ـ گريگ دى يونگ: اضافات ابى سهل الكوهى بر كتاب دوّم اصول اقليدس [ص73-135]
- GREGG DE YOUNG: Abu Sahl's Additions to Book II of Euclid's Elements ......[pp.73-135]
ـ كريج دي يونج: زيادات أبي سهل الكوهي على الكتاب الثاني من أصول أقليدس [ص73-135] ......... [ص10]
ـ گريت بوس:رسـاله ادويه مهلك تأليف اهرُن. متن عربى با تصحيحات, تعليقات, فهرستهـا و ترجمه آن به انگليسى [ص136-171]
- GERRIT BOS: The Treatise of Ahrun on Lethal Drugs. The Arabic text edited with commentary, indices, and translation into English ............... [pp.136-171]
ـ جيرت بوس: كتاب الأدوية القاتلة لأهرُن. مقطع من ترجمة كناشه في الطب, ينشر مع ترجمة إنكليزية و تعليق [ص136-171] ........ [ص11]
ـ مايكل إ. مارمورا: ابن سينا و علم كلام [ص172-206]
- MICHAEL E. MARMURA: Avicenna and the Kalam ................. [pp.172-206]
ـ مايكل إ. مرمورا: ابن سينا و علم الكلام
[ص172-206] ............ [ص11ـ12]
ـ ريچارد م. فرانك: نظر غزالى در مورد (تقليد). بحثى پيرامون آراء دانشوران, كلاميون و فيلسوفان [ص207-252]
- RICHARD M.FRANK: AL-Ghazali on Taqlid. Scholars, Theologians, and Philosophers ...... [pp.207-252]
ـ ريشارد م. فرانك: الغزالي و (التقليد)
[ص207-252] .............. [ص13]
ـ ولفهارت هاينريكس: ارتباط بين تفسير قرآن و نظريات ادبى در قضيه (مجاز) [ص253-284]
- WOLFHART HEINRICHS: Contacts between Scriptural Hermeneutics and Literary Theory in Islam: The Case of Majaz ........... [pp.253-284]
ـ فولفهارت هاينريكس: الاتصالات بين التفسير القرآني والنظريات الأدبية في قضية (المجاز) [ص253-284] ...... [ص14ـ 15]
ـ يان پيترهوخندايك و جرالد تومر: ترجمه عربى بنوموسى از كتاب پنجم تا هفتم مخروطات تأليف آپولوينوس كه نسخه يونانى آن از بين رفته است [ص285-287]
- JAN P. HOGENDIJK uber G. J. TOOMER (ED.): Apollonius. Conics Books V to VII. The Arabic translation of the lost Greek original in the version of the Banu Musa ......... [pp.285-287]
ـ ادوارد واگنر, هاينزبالمر و بيت گلاوس: دوران شكوفائى دانش اعراب [ص 288-290]
- EWALD WAGNER uber H. BALMER und B. GLAUS (HRSGG.): Die Blutezeit der arabischen Wissenschaft .......... [pp.288-290]
ـ كريستيان اوِرت و فرانكو آگوست دومونتِ كوئين: معمارى اسلامى در شبه جزيره ايبرى. منشاء شرقى و غربى هنر معمارى اسپانياى اسلامى [ص290-291]
- CHRISTIAN EWERT uber F. A. DE MONTEQUIN: Muslim Architecture of the Iberian Peninsula. Eastern and Western Sources for Hispano-Islamic Building Arts ......... [pp.290-291]
ـ ولفانگ اكهارد شارليپ و ميلان آداموويچ: علم حقوق از ديدگاه امام النسافى در تركيه از سال 1332م به بعد [ص291-292]
-WOLFGANG-EKKEHARD SCHARLIPP uber M. ADAMOVIC: Die Rechts-lehre des Imam an-Nasafi in turkischer Bearbeitung vom Jahre 1332 [pp.291-292]
ـ ادوارد واگنر و رابرت ايروين: خاورميانه در قرون وسطى. دوران اوليه پادشاهى سلسله مملوك 1382ـ1250م [ص293]
- EWALD WAGNER uber R. IRWIN: The Middle East in the Middle Ages. The early Mamluk Sultanate 1250-1382 ........ [p.293]
ـ چارلزبورنت و احمد الحمدى: نشر و ترجمه كتاب (زادانفروخ الأندرزغر) در طالع به زبان انگليسى [ص294-398]
- CHARLES BURNETT and AHMED AL-HAMDI: Zadanfarrukh al-Andarza-ghar on Anniversary Horoscopes. Edition and Translation ............ [pp.294-398]
ـ شارلزبورنت و أحمد الحمدي: زادانفروخ الأندرزغر في الطوالع, نشر و ترجمة (إنكليزية)
[ص294-398]..............[ص15ـ16]پی نوشت ها: 1.مجلة تاريخ العلوم العربيه و الاسلاميه. Zeitschrift fur Geschichte der Arabich-Is-lamischen Wissenschaften. 2.معهد تاريخ العلوم العربيه والاسلاميه فى اطار جامعه فرانكفورت, فرانكفورت ـ جمهورية آلمانيا الاتحاديه. Institut fur Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, Beethovenstrasse 32, D- 6000 frankfurt am Main, federal Rep. of Germany. Sezgin, fuat, Geleitwort des Herausgebers", Zeitschrift fur Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaft, Band1, 1984, pp.7-8.

نامـه هـا

بسمه تعالى
دانشمند ارجمندجناب آقاى مصطفى درايتى؛ مدير مسؤول آينه پژوهش
با وصف آنكه سر نزد از بنده خدمتى
خورشيد التفات تو گرم عنايت است
از اين رو سپاس فراوان دارم.
درباره مقاله سودمند (فنى فراموش شده از بلاغت عربى و فارسى)؛ نگارش فاضل گرامى آقاى محسن ناجى نصر آبادى؛ مندرج در شماره چهارم از سال چهارم مجله گرانقدر آينه پژوهش (ص12ـ20) ايشان را توجه مى دهم به اُسُس الاصول) يا (اصول بى نقطه) از ميرزا جمال الدين محمد كرمانى؛ مذكور در الذّريعه (ج2؛ ص57 ـ 58).
ارادتمند گلچين معانى
بعد التحرير:
شايد آگاهى يافته باشيد كه مخلص بر اثر سكته مغزى زبانم از كار افتاده است و دستم چنانكه بايد ياراى نوشتن ندارد.

مدير محترم مجله گرانقدر آينه پژوهش
در يكى از شماره هاى سال71 مجله؛ مقاله اى از آقاى دكتر مهدى محقق وجود داشت كه در آن از دائرة المعارف تاريخ پزشكى در ايران و اسلام سخن رفته و به چند تأليف از معاصرين؛ كه مى تواند در تدوين آن مورد استفاده قرار گيرد؛ اشاره شده بود. خواستم در مورد اخير به كتاب (مطرح الانظار فى تراجم اطباء الاعصار) و مؤلف آن ميرزا عبد الحسين خان فيلسوف بن حاج ميرزا محمد حسن مجتهد زنوزى تبريزى اشاره اى كرده باشم.
فيلسوف الدوله از پزشكان مبرّز تبريز بوده و مدتى نيز مديريت بيمارستانى را در قم به عهده داشته است. وى در سال 1360هجرى قمرى در مشهد مقدس درگذشت و در همانجا نيز مدفون است. مطرح الانظار… در سه جلد تأليف شده و جلد اوّل آن در تبريز چاپ سنگى شده و يكى از منابع مورد استفاده مرحوم مدرس در تأليف ريحانة الادب بوده است. اميدوارم اين منبع مهم از نظر تدوين كنندگان دائرة المعارف مزبور نيز دور نمانده باشد. با احترام بهرام حق پرست
***
ذيلى بر مقاله
خط سوم در انقلاب مشروطيت ايران
در شماره20 سال چهارم مجله آينه پژوهش؛ پژوهشگر محترم جناب آقاى على ابوالحسنى؛ شرحى در مورد كتاب خط سوم در انقلاب مشروطيت؛ تأليف جناب آقاى شكورى مرقوم فرموده بودند كه منتظر بودم ايشان به دفاع از نوشته خود بپردازند؛ ولى با وجود اينكه بيش از چهار ماه از انتشار مقاله مذكور مى گذرد؛ از طرف ايشان اقدامى نشده است؛ لذا جهت روشن شدن اذهان خوانندگان محترم مجله به عرض نكاتى در دو مورد از نوشته هاى جناب ابوالحسنى مبادرت مى نمايد:
الف) در دو مورد منابع مكتوب مرقوم فرموده اند: (…و همچنين متن كامل و سانسور نشده مقاله مرحوم محمدرضا روحانى در باب حجة الاسلام اشاره كرد.) اگر منظور ايشان از مقاله روحانى؛ مقاله مندرج در فرهنگنامه زنجان بوده باشد؛ مقاله مذكور مطلقاً سانسور نشده است. چه خود اينجانب شاهد عينى قضيه بوده ام كه مرحوم روحانى مطالب را مى نوشت و در چاپخانه ستاره ٌ زنجان؛ كه در آن زمان در اول خيابان سعدى قرار داشت؛ حروفچينى و چاپ مى شد؛ و درج نامه اينجانب در وسط مقاله مذكور خود شاهد اين مطلب مى باشد. و علّت نگارش مقاله مذكور بعد از چاپ فرهنگنامه زنجان اين بود كه سرپرست چاپ فرهنگنامه بر خلاف ميل مرحوم روحانى به مقام مرحوم آخوند ملاّ قربانعلى زنجانى جسارت نموده بود كه روحانى از اين موضوع بى اندازه ناراحت شده و هزار جلد از سه هزار جلد فرهنگنامه زنجان را كه در چاپخانه پرچم در تهران صحّافى شده بود؛ تحويل گرفته و در زنجان صفحات53 تا54 آن را در آورده و به جاى آن 24 صفحه چاپ و با صفحات مكرّر در لاى فرهنگنامه قرار داد. و اين مطلب را در آخر 58 ذيل غلطنامه با عبارت (بعلّت سهوى كه در نقل قسمتى از مطالب صفحات52 تا 58 رخ داده بود…) به طور استتار و اشاره بيان داشته است. پس به طور قطع و يقين در موقع چاپ مطالب مربوط به حجة الاسلام در فرهنگنامه زنجان هيچگونه سانسورى؛ جز خودِ سانسور روحانى وجود نداشته است. ولى ممكن است روحانى بعد از چاپ مقاله مذكور در مقاله خود تجديد نظر كرده و اضافاتى به آن الحاق كرده باشند كه جناب ابوالحسنى تصوّر فرموده اند مطالب مذكور در موقع چاپ اوليه وجود داشته و سانسور شده است!
نكته ديگر اينكه: تا آنجا كه اين جانب اطلاع دارم و مورد تأييد استاد بزرگوار و محقّق دانشمند جناب آقاى دكتر شيخ الاسلامى نيز مى باشد؛ از مرحوم آقاى شيخ فضل اللهِ شيخ الاسلام زنجان؛ مقاله مبسوطى در مورد مرحوم آخوند ملاّ قربانعلى زنجانى ديده نشده است كه جناب ابوالحسنى به آن اشاره فرموده اند.
ب) در قسمت هشتم در مورد اصالت خط تلگراف آخوند خراسانى ترديد نموده اند. اظهار نظر مى نمايند كه نويسنده متن احتمالاً كس ديگرى غير از مرحوم نائينى باشد. به نظر مى رسد كه اجتهاد در مقابل نصّ مى فرمايند زيرا داستان استخاره در مورد آخوند اجمالاً به وسيله راويان معتبرى نقل شده كه از آن جمله است مرحوم آيت الله العظمى مرحوم فتح الله نمازى شيخ الشريعه اصفهانى؛ و مرحوم آقاى حاج سيد احمد زنجانى و شيخ محمد حرز الدين مؤلف معارف الرجال؛ كه اشاره اى گذرا به آن نموده است.
عامل استخاره راوى داستان مذكور بوده و صراحتاً نويسنده تلگراف را معرّفى نموده و از اصل تلگراف عكسبردارى شده است. چنانچه جناب ابوالحسنى به حروف مفرده نظير (ن؛ت) در دو نامه مورد اشاره خود توجه مى نمودند؛ متوجه تشابه آنها مى شدند. چه اولاً تاريخ تحرير تلگراف با تاريخ تسليت مندرج در كتاب تدوين الاقاويل تقريباً بيست سال فاصله زمانى دارد. ثانياً نحوه تحرير دو نامه نيز يكسان نمى باشد كه با همديگر مقايسه شود.
در خاتمه عرايض خود اشاره به اين مطلب را نيز بى فايده نمى داند كه روزى در محضر بقيّة الماضين؛ مرحوم مبرور آقا سيد كاظم عصّار ـرحمة الله عليه ـ صحبت از اين مطلب به ميان آمد و اين بنده نسبت به اقدام مرحوم نائينى از ايشان سئوال نمودم كه نظر جنابعالى چيست؟ أشهد باللّه جواب ايشان اين عبارت كوتاه بود كه: (مرحوم ميرزا براى پيشبرد مقاصد در امر مشروطيّت خيلى چيزها را جايز مى دانستند.)
من نيز به نوبه خود مانند بسيارى از مشتاقان منتظرم كه جناب ابوالحسنى كه مدتها قبل و زمانى كه يادداشتهاى خود را در مورد آخوند تسليم مرحوم روحانى مى نمودم كه مورد استفاده قرار دهند؛ از ايشان شنيده بودم كتابى در مورد آخوند تأليف و تدوين مى نمايند؛ هر چه زودتر موفق به انتشار كتاب خود شده و پرده از بسيارى از پندارها بردارند. زنجان
يوسف محسن اردبيلى
***
سردبير محترم مجله آينه پژوهش
مقاله (تأمّلى در ترجمه الحياة) (مندرج در شماره22 مجله آينه پژوهش)؛ تنها يا از معدود مقالاتى بود كه در باب ترجمه متون دينى؛ بويژه ترجمه جوامع روايى؛ منتشر شده است. نويسنده محترم در مقاله ياد شده به سنجش ترجمه الحياة نيز پرداخته بود؛ كه البته اين بحث هم فتح بابى بود درباره يكى از ترجمه هاى موفّق؛ از يكى از كتابهاى روايى عصرى و مورد مراجعه (الحياة). همان گونه كه نويسنده خاطر نشان ساخته بود؛ ترجمه الحياة از ترجمه هاى (مطلوب و شسته رفته) است كه ضمن (باوفا) و امين بودن؛ (زيبا) و روان نيز هست. خرده گيريهايى هم كه نويسنده بر چند فقره از ترجمه الحياة داشتند؛ ابداً از ارزش آن نمى كاهد و يحتمل كه برخى از خرده گيريها هم درست نباشد.
مقصود از اين تصديع اين بود كه لازم است مترجمان متون دينى؛ بويژه جوامع روايى؛ ترجمه الحياة را مطمح نظر قرار دهند و با ملحوظ داشتن ويژگيها و برجستگيهاى آن؛ ترجمه هايى وزين و جاندار از آثار دينى ارائه دهند.
در همين جا فرصت را مغتنم مى شمارد و از استاد حكيمى ـ سلّمه اللّه ـ تقاضا مى شود كه كتاب (گزارش درباره الحياة) را ـ كه گزارشى است از مجلدات اقتصادى كتاب الحياة ـ اندكى بسط دهد و گزارشى از سراسر كتاب الحياة ارائه دهد. بدين صورت كه در يك كتاب؛ ذيل عنوان (گزارشى درباره الحياة و راهنماى آن)؛ ضمن معرفى جلد به جلد الحياة و انگيزه فراهم كردن آن و تفاوت الحياة با ديگر جوامع روايى و مسائلى ديگر؛ فهرست همه جلد هاى الحياة در آن گنجانيده شود. اين اثر مى تواند دريچه اى براى ورود به كتاب الحياة باشد. عبداللّه بهشتى

درگذشتها


* درگذشت آيت الله حاج شيخ عبد الرسول قائمى
مرحوم آيت الله قائمى در سوم رمضان 1316ق (1275ش) در ديزيچه (از توابع اصفهان) ديده به جهان گشود. پس از پشت سر نهادن دوران كودكى و نوجوانى, به عشق تحصيل علوم دينى به حوزه علميه اصفهان شتافت و پس از تكميل ادبيات و سطح به حوزه درس خارج حضرات آيات ميرسيد على نجف آبادى و ميرسيد محمد نجف آبادى حاضر شده و مبانى فقهى و اصولى خود را استوار ساخت. پس از ساليانى چند براى بهره ورى از محضر مرجع فقيد شيعه, آيت الله العظمى سيدابوالحسن اصفهانى, به حوزه علميه نجف رفت و مدتها از دانش مرحوم سيد استفاده كرد. پس از مدّتى (سال 1321ش) به حكم ايشان براى مقابله با تبليغات ضد دينى كمونيستها, بهاييها و پيروان كسروى, به آبادان شتافت و به نشر و گسترش مبانى دين پرداخت و در اين راه تا پايان زندگى خويش از هيچ كوششى فروگذار ننمود. ازجمله اقدامات ايشان عبارتند از: تأسيس حوزه علميه آبادان, كانون فرهنگى دينى دختران, پرورشگاه ايتام, بناى چند مسجد, ازجمله مسجد نو و مسجد مهدى موعود در آبادان و مسجد ولى عصر در جزيره خارك.
فقيد سعيد پيش از پيروزى انقلاب اسلامى نقطه اتكاى مبارزان و مجاهدان بود. بسيارى از كسانى كه تحت تعقيب رژيم ستمشاهى بودند به وسيله ايشان از كشور خارج مى شدند. وى از ناحيه مراجع بزرگ شيعه, همچون آيات عظام اصفهانى, بروجردى, حكيم, خويى, امام خمينى و گلپايگانى ـ قدّس سرّهم ـ نمايندگى تام الاختيار را برعهده داشت.
پس از شـروع جـنگ تحمـيلى در سال 1360ش به اصفهان كـوچ كرده و در مسـجد باب الرحــمة به اقامـه جماعت و تفسير قرآن كريـم و اداره امـور روحانيون پرداختند. از آثار ايشان كتابى در فقه و رساله اى در حديث غدير را مى توان نام برد. سرانجـام پس از عمـرى سرشار از توفيق و خدمات بزرگ دينى در تاريخ 21شعبان المعظم 1414ق (14بهمن 1372ش) در 97سالگى چشم از جهان فرو بست. و در صحن مطهر حرم حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ به خاك سپرده شد. * درگذشت آيت الله طاهرى شاهرودى
عالم فرزانه حضرت حجة الاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ محمد باقر طاهرى محمودى, امام جمعه شاهرود, در سال 1350ق در خانواده علم و تقوا به دنيا آمد. پدرش مرحوم آيت الله حاج شيخ محمد حسن طاهرى (م 1374ق) از تلامذه آيات عظام آخوند خراسانى و سيدمحمد كاظم يزدى و مرجع مرافعات و محاكمات و تدريس بوده است. فقيد سعيد پس از پشت سر نهادن دوران كودكى و نوجوانى و گذراندن تحصيلات ابتدايى وارد حوزه علميه مشهد شد و با فراگرفتن ادبيات و سطح, براى تكميل سطوح عاليه به حوزه علميه قم شتافت. پس از مدتى چند به حوزه علميه نجف كوچ كرد و در محضر آيات عظام حكيم, شاهرودى, امام خمينى و خويى و ديگر اساتيد آن سامان زانوى ادب به زمين زد و از دانش سرشار آنان بهره ها برگرفت. در سال 1337ش با كسب اجازه اجتهاد از آيت الله شاهرودى به وطن خويش بازگشت و به هدايت و رهنمايى مردم مسلمان پرداخت. با شروع انقلاب اسلامى وى نيز به مبارزه با رژيم ستمشاهى پرداخت و چند بار بازداشت گرديد. پس از پيروزى انقلاب به سمت امامت جمعه شاهرود برگزيده شد و ترويج مبانى دين و تعظيم شعاير مذهبى را وجهه همّت خويش ساخت و به تدريس علوم اسلامى و حلّ و فصل مشكلات مردم مسلمان پرداخت. فقيد سعيد داراى اجازات متعدد اجتهادى, امور حسبيه و روايتى از مراجع عاليقدر تقليد بود. آثار مكتوب وى دليل روشنى بر علم و فضل او بود كه عبارتند از: 1ـ ردّى بر آيين وهابيت (چاپ شده) 2ـ صفات مؤمنين (شرح خطبه همام) 3ـ تفسير سوره حمد 4ـ ضامن سعادت (يا امر به معروف و نهى از منكر) 5 ـ تقريرات درس اصول امام خمينى 6 ـ تقريرات درس اصول آيت الله العظمى خويى (مبحث استصحاب) 7ـ تقريرات درس اصول آيت الله العظمى شاهرودى 8 ـ تقريرات درس اصول آيت الله شيخ حسين حلّى (مباحث الفاظ) 9ـ تقريرات درس فقه آيت الله ميرزا حسن بجنوردى 10ـ تقريرات فقه آيت الله ميرزا هاشم آملى (بحث مكاسب).
سرانجام معظم له پس از عمرى سرشار از توفيق و خدمات مذهبى, در 64سالگى در تاريخ سوم دى ماه 1372ش چشم از جهان فرو بست و در شاهرود به خاك سپرده شد. * در گذشت استاد رستم على اف
استاد رستم على اف, آكادميسين بزرگ آذربايجان شوروى و ايرانشناس و اسلام پژوه پركار, در فروردين سال جارى چشم از جهان بست.
مرحوم على اف در يكى از روستاهاى جمهورى آذربايجان شوروى در نزديكى شهر گنجه به دنيا آمد و دوره دبستان و دبيرستان را در همان ديار سپرى كرد. سپس براى ادامه تحصيل به دانشگاه باكو و لنينگراد رفت و از محضر كراچكفسكى, فريمان, استروه, پطروشفسكى و ديگر اساتيد آن سامان بهره مند شد و زبان روسى و زبان پهلوى را فرا گرفت. سپس به تدريس تاريخ ادبيات ايران پرداخت و در اغلب كشورهاى عربى و امريكا و هندوستان و پاكستان و كشورهاى مختلف اروپايى به تدريس و كنفرانسهاى علمى پرداخت. مرحوم على اف در سالهاى اخير سفرهاى متعددى نيز به ايران داشت.
برخى از كارهاى آن مرحوم عبارتند از: ترجمه كارنامه اردشير بابكان از زبان پهلوى به روسى, تصحيح گلستان و بوستان سعدى, ترجمه روسى گلستان سعدى, تصحيح و ترجمه ديوان نسيمى, ترجمه روسى ديوان فضولى بغدادى, ترجمه و شرح ديوان نظامى گنجوى.
آخرين كار مرحوم على اف ترجمه و تفسير قرآن كريم بود كه نزديك به پايان بود و برخى از جلدهاى آن منتشر شده است. وى به انقلاب اسلامى ايران عشق مى ورزيد و در راه گسترش فرهنگ انقلاب و اسلام مى كوشيد او در سالهاى اخير با همكارى و مشاركت دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, روزنامه (شهريار) و مجله (نظامى) را بنياد نهاد و بدين سان تلاشهايش را در جهت ترويج و گسترش فرهنگ اسلام و زبان و ادبيات فارسى بگسترد. * كتابهاى برگزيده سال
يازدهمين دوره كتاب سال و نخستين دوره اهداى جايزه جهانى كتاب برگزار شد. از ميان 50 هزار عنوان كتاب بررسى شده تعداد 22كتاب در 9رشته توسط داوران برگزيده شد كه برخى از آنها عبارتند از: * كليات:
1ـ رده بندى زبانها و ادبيات ايرانى, تاليف ماندانا صديق بهزادى, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران.
2ـ فرهنگ معاصر انگليسى ـ فارسى, تاليف دكتر محمد رضا باطنى و فاطمه آذرمهر, فرهنگ معاصر. * فلسفه:
3ـ عيون مسائل النفس, تاليف حسن حسن زاده آملى, امير كبير. * دين:
4ـ تفسير راهنما, تاليف اكبر هاشمى رفسنجانى, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم.
5 ـ نقطه هاى آغاز در اخلاق عملى, تاليف محمد رضا مهدوى كنى, دفتر نشر فرهنگ اسلامى.
6 ـ منتهى المطلب فى تحقيق المذهب, تاليف علامه حلى, تصحيح گروه فقه بنياد پژوهشهاى اسلامى, آستان قدس رضوى.
7ـ الجمل تاليف شيخ مفيد, تصحيح سيد على مير شريفى, دفتر تبليغات اسلامى قم. * انتخاب يك استاد ايرانى براى دريافت جايزه علمى آلبرت اينشتين
دانشگاه ام اى تى آمريكا اعلام كرده است كه يك استاد ايرانى اين دانشگاه براى دريافت جايزه آلبرت اينشتين برگزيده شد.
انستيتو تكنولوژى ماساچوست (ام اى تى) با انتشار بيانيه اى اعلام كرد كه دكتر على جوان به پاس زحمات و تحقيقات خود در زمينه اشعه ليزر از سوى شوراى هماهنگى جهان براى دريافت اين جايزه انتخاب شده است
فعاليت و سهم محقق در ترغيب و تشويق تحقيقات علمى در راستاى بهبود و بهزيستى بشر معيار انتخاب شوراى فرهنگى جهان براى اعطاى جايزه آلبرت اينشتين است.
به گزارش خبرگزارى جمهورى اسلامى از نيويورك: شورا دكتر على جوان را از ميان دانشمندان 60كشور جهان كه عضو شوراى فرهنگى جهان هستند به عنوان دريافت كننده اين جايزه علمى انتخاب كرده است. به نوشته نشريات فارسى زبان آمريكا وى پيش از اين در سالهاى 1343تا1356 برنده جوايز ارزشمندى در زمينه دستاوردها و خدمات علمى و تحقيقى شده است.
دكتر على جوان از سال 1340 تدريس در دانشگاه ام اى تى را آغاز كرده و در سال 1357 به عنوان پرفسور فيزيك در اين دانشگاه برگزيده شده است.
وى عضو آكادمى علوم آمريكا آكادمى هنرها و علوم بسيارى از سازمانهاى علمى و از مؤسسان آكادمى علوم جهان سوم است.
على جوان تأليفاتى به صورت مقاله و كتاب منتشر كرده است و چند كشف جديد وى نيز به ثبت رسيده است. * افتتاح نخستين نمايشگاه بزرگ قرآن كريم
نخستين نمايشگاه بزرگ قرآن كريم با حضور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى افتتاح شد.
لازم به ذكر است نمايشگاه قرآن كريم به همت معاونت فرهنگى وزارت ارشاد اسلامى برپا شد و به مدت ده روز تا عيد سعيد فطر در محل مجتمع آفرينشهاى فرهنگى و هنرى كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان داير بود.
در اين نمايشگاه ترجمه قرآن مجيد به صد زبان زنده دنيا, تابلوهاى خطاطى و تهذيب, قرآن هاى نفيس خطى در قطع هاى مختلف, كتب تفسير, مجموعه اى از تحقيقات قرآنى, دو مجموعه از فعاليتها و ابتكارات كامپيوترى در امر آموزش قرآن و نوارهاى صوتى و تصويرى از قاريان ممتاز جهان اسلام در معرض ديد عموم قرار گرفته است.
همچنين در جنب نمايشگاه سخنرانى و جلسات پرسش و پاسخ در باب قرآن مجيد از ساعت 15 هر روز برپا مى شود
اين نمايشگاه تا 24اسفند ماه ادامه داشت و در طول برپايى آن صاحبنظران به بررسى جنبه هاى مختلف قرآن پرداختند. * برگزارى جشن نزول قرآن در راولپندى پاكستان
به گزارش واحد ارتباط معاونت بين المللى وزارت ارشاد اسلامى, همزمان با ماه مبارك رمضان نمايشگاهى از قرآن هاى نفيس در خانه فرهنگ كشورمان برگزار گرديد.
در اين نمايشگاه دهها جلد قرآن چاپ ايران و نوارهاى ترتيل از قاريان ايرانى ارائه شده بود. همچنين تعدادى نسخ خطى قرآن مربوط به قرنهاى ششم, هفتم و هشتم و دهم هجرى در معرض ديد علاقه مندان قرار گرفته بود.
در اين نمايشگاه مراسمى تحت عنوان جشن نزول قرآن توسط آقاى كوثرى, رئيس شوراى ايدئولوژى اسلامى, افتتاح گرديد. در اين جشن مسئول خانه فرهنگ كشورمان و آقاى كوثرى در جمع فرهنگيان, شخصيتهاى مذهبى و هنرى سخنانى را بيان داشتند. * برپايى نمايشگاه قرآن هاى نفيس تاريخى در آستانه حضرت معصومه (س) در قم
همزمان با فرارسيدن عيد سعيد فطر آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه ـ عليها سلام ـ نمايشگاهى از قرآنهاى نفيس خطى مربوط به دوران مختلف تاريخ اين مرز و بوم اسلامى و اولين قرآنهاى چاپ سنگى در ايران مربوط به دوره قاجاريه و قرآنهاى چاپى عصر جديد در قطعها و خطوط مختلف برگزار گرديد. همچنين در اين مجموعه تابلوهاى بسيار نفيس و زيبا, حاصل كار مرمت استادان زبردست ايرانى بر روى قرآنهاى خطى نيز به نمايش گذاشته خواهد شد. * انتشار مجله فرزانه
نخستين شماره مجله فرزانه, ويژه مطالعات و تحقيقات مسائل زنان, در پاييز سال1372, به صاحب امتيازى و مديريت خانم معصومه ابتكار و سر دبيرى خانم محبوبه امى منتشر شد. فرزانه,نشريه اى است كه عهده دار مسائل مربوط به زنان است و به دو زبان فارسى و انگليسى منتشر مى شود. نخستين شماره فرزانه در 156 صفحه فارسى و 58 صفحه انگليسى شامل مقالات ذيل است: زن و زمامدارى, نگاهى به حكومت ملكه سباء در قرآن; كانت يك بورژواى صادق ولى كوته فكر; جلوه هاى رمزى و اساطيرى زن شعر سپهرى; ازدواج, نقش مادرى و رابطه آن با ميزان تحقيقات علمى; مسائل و مشكلات توسعه در كشورهاى جنوب و تأثيرات آن بر اعتلاى زنان; آموزش و فعاليت شغلى زنان در ايران, پيشرفت يا عقب نشينى. * انتشار مجله بيّنات
نخستين شماره مجله بيّنات, ويژه پژوهشهاى قرآنى, در بهار سال جارى, توسط مؤسسه معارف اسلامى امام رضا ( ع ) در قم منتشر شد. مدير مسؤول اين نشريه آقاى محمد على مهدوى راد, و سر دبير آقاى حسن پويا است. بيّنات, فصلنامه اى است تخصصى كه يكسره عهده دار علوم قرآنى و بحثهاى تفسيرى و نقد كتابهاى در زمينه قرآن پژوهى است. نخستين شماره اين مجله در200 صفحه رقعى, مشتمل بر دوازده سر فصل است: سر مقاله, تفسير, علوم قرآن, گفتگو, نقد و معرفى, ترجمه هاى جديد, مراكز, تاريخ, بايسته هاى پژوهش و نشر, در آستانه نشر و پژوهش, تازه هاى نگارش و نشر, اخبار. عناوين برخى از مقالات اين شماره عبارت است از: اصطلاحات قرآنى در محاوره فارسى, شناخت زبان قرآن, لغزشگاههاى ترجمه قرآن كريم, مصاحبه با آية الله حسن زاده آملى, در آمدى بر باستان شناسى قصص قرآنى. * انتشار گاهنامه فقه
نخستين شماره گاهنامه كاوشى در فقه و علوم وابسته آن, در بهمن1372 توسط دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم و از منشورات مجله حوزه منتشر شد. پديدآورندگان كتاب فقه عبارتنداز آقايان عبدالرضا ايزد پناه, محمد حسن نجفى و مجتبى احمدى. درمقدمه كتاب فقه آمده است: كتاب فقه را پى نهاديم تا بسترى باشد براى تضارب آراء, عرضه انديشه ها و بيان ناگفته ها… كار ما, كوچكترين و ابتدايى ترين گام در اين وادى دورانتها خواهد بود.
نخستين شماره گاهنامه فقه در بردارنده عناوين ذيل است: فقه ناب, زن و مرجعيت, حكم حاكم و احكام اوليه, روشى نو در استنباط احكام, كاوشى در قواعد فقهى ـ اجتماعى (القواعد و الفوائد شهيد اول), انظار فقيهان در ولايت فقيه, بلوغ دختران.

مرآة التّحقيق


مشروع تدوين المصطلحات الثقافية الايرانية
مؤسسة الوثائق الثقافية الاسلامية
تعنى المقالة باعطاء نبدة عن مشروع تدوين المصطلحات الثقافية الايرانية (قسم علم الاجتماع), و يضم هذا المشروع الذي ترعاه مؤسسة الوثائق الثقافية للثورة الاسلامية, ثلاثمائة و خمسة و ثمانين اصطلاحاً. الكادر المكتبى فى بنغلادش بين الماضي والحاضر
اعداد: سرور الحسيني
ترجمة: ركن الدين احمد اللاري
يتطرق الكاتب الى جغرافية بنغلادش و اوضاعها الثقافية أولاً, ثم يعنى بالحديث عن تاريخ ظهور و اتساع رقعة عملية اعداد و تربية الكوادر المكتبية و اهداف و آفاق هذا العلم في هذا البلد. و يختم الكاتب, البحث بتقديم اقتراحات حول تطوير عملية اعداد الكوادر المكتبية في بنغلادش. ترجمة تفسير الطبري
شاهرخ محمد بيگى
تخوض المقالة فى الترجمة الفارسية لتفسير الطبري و صاحبها, و مدى تقيّده بالنص العربى لكتاب (تفسير الطبرى), و قد أخذ كاتب المقال على المترجم انه لم يطرح ترجمة لتفسير الطبرى, رغم ما أورده على عنوان ترجمته, بل انه اعتمد في ترجمته هذه على عدد من التفاسير كان الطبري واحداً منها ليس إلا. في رحاب دوائر معارف رجال الشيعة
علي المختاري
تعنى المقالة بتعريف و نقد كتاب (مع موسوعات رجال الشيعة) و هو من تأليف و اعداد السيد عبدالله شرف الدين. والكتاب في اسـاسه تولّى عملية نقد و تعريف كتب الرجال الشيعة من امثال الذريعة الى تصانيف الشيعة, طبقات اعلام الشيعة , و ثمانية اخرى من هذا الكتب. و في معرض التعريف بالكتاب و محتواه, اشار كاتب المقال الى بعض الاشكالات الواردة فيه. الاشارات والتنبيهات
بداية للمنطق الثنائى
احمد فرامرز القراملكي
تعنى المقالة اولاً بتعريف المنطق الثنائى والتساعى و اوجه الاختلاف بينهما, بعدها تبحث فى اجزاء علم المنطق و اكتمال المنطق الثنائى و فى الختام تعنى المقالة بالاشارة الى كتاب الاشارات والتنبيهات و موقعيته فى تاريخ كتابة المنطق.
هذا و قد خاضت المقالة فى الشروح والحواشى على الكتاب بدقة. دراسة نقدية لشروح بداية الحكمة
هادي الصادقي
تعنى المقالة بتعريف كتاب بداية الحكمة, الذي صنّفه المرحوم العلامة الطباطبائى اولاً, ثم تتناول الشروح المهمشة عليه, و تمحص في قوتها و ضعفهـا كلاً على حده, و يُذكران كتّاب الشروح استعانوا في شروحهم بمصنفات مختلفة مثل (بداية الفلسفة) , ترجمة و شرح بداية الحكمة, ايضاح الحكمة هذا و قد اشار صاحب المقال في مقدمة بحثه الى طرق و منهجية كتابة الشروح و انواعها. شرح الكركي على الألفية, أم حاشيته عليها؟
تحقيق: محمد الحسون
ترجمه: حسن الاسلامى
يتطرق صاحب المقال الى خطأ كتّاب
الفهارس في الخلط بين شرح المحقق الكركي على الألفية و حاشيته عليها, و في هذا يشير صاحب المقال الى خمسة اراء حول شرح و حاشية المحقق الكركي. و يخلص فى ختام مقالته بالقول ان للمحقق الكركي تصنيفان حول الألفيه, احدهما كبير و هو شرحه عليها, والثاني مختصر و هو حاشيته عليها. نقد ترجمة
نظريات علم الكلام عند الشيخ المفيد
محمدرضا انصاري القمي
يتعرض صاحب المقالة بالنقد الى ترجمة كتاب (النظريات الكلامية عند الشيخ المفيد) و هو من تأليف مارتين مكدرمُت و ترجمة علي هاشم. فيبدأ اولاً بالمقدمة التي اوردها المترجم و يعتبر حكم المترجم على الكتاب و المؤلف بأنه غير صائب بعدها يعود فيُشكل على الترجمة و يشير الى بعض مواطن الخطأ عند المترجم. رسالة
المقطع الحادي عشر
البرنامج الاسلامى للأنسان المعاصر
محمدرضا الحكيمي
يتضمن المقطع الحادي عشر ـ و هو الاخير من هذه الرساله ـ فقرتين و خاتمة فقد نوّه الكاتب في هذه الرسالة ـ التي ضمّنها طرح موضوعات بعد خبرة امتدت اربعين عاماً في هذه المجال ـ الى أهمية الالمام الكامل والمعرفة الصحيحة بالاسلام في الظرف الراهن, و معرفة دقيقة بالانسان في العصر الحاضر, والمهام الملقاة على عاتق الحوزات العلمية. حركة الترجمة والتأليف والنشر في سوريا
الملحقية الثقافية للجمهورية الاسلامية الايرانية في دمشق
يطّلع القاري في هذه المقالة على نشاطات المركز العربي للتعريب والترجمة والتأليف والنشر في الجمهورية العربية السورية, و تتحدث المقالة ايضاً عن أهداف و وظائف المركز, و الهيكلية المؤسساتية له, والشورى العلمية واللجان الاستشارية, والاقسام الرئيسية فيه. الجديد في التأليف والنشر
تحت هذا العنوان, يتم التعريف الاجمالي ببعض الاثار التحقيقية الجديدة, و كذلك التعريف بالاصدارات الحديثة من الكتب والمجلات الثقافية و التحقيقية, و في ركن التعريف الاجمالي, وردت اسماء كتب مختلفة هي: الرافد في علم الاصول, قاعدة لاضرر, في الاجتماع السياسي الاسلامي, الاجازة الكبيرة, تاريخ النجف, ترجمة الدكتور جلال الدين المجتبوي للقرآن الكريم.