نامـه هـا
بسمه تعالى
دانشمند ارجمندجناب آقاى مصطفى درايتى؛ مدير مسؤول آينه پژوهش
با وصف آنكه سر نزد از بنده خدمتى
خورشيد التفات تو گرم عنايت است
از اين رو سپاس فراوان دارم.
درباره مقاله سودمند (فنى فراموش شده از بلاغت عربى و فارسى)؛ نگارش فاضل گرامى آقاى محسن ناجى نصر آبادى؛ مندرج در شماره چهارم از سال چهارم مجله گرانقدر آينه پژوهش (ص12ـ20) ايشان را توجه مى دهم به اُسُس الاصول) يا (اصول بى نقطه) از ميرزا جمال الدين محمد كرمانى؛ مذكور در الذّريعه (ج2؛ ص57 ـ 58).
ارادتمند گلچين معانى
بعد التحرير:
شايد آگاهى يافته باشيد كه مخلص بر اثر سكته مغزى زبانم از كار افتاده است و دستم چنانكه بايد ياراى نوشتن ندارد.
مدير محترم مجله گرانقدر آينه پژوهش
در يكى از شماره هاى سال71 مجله؛ مقاله اى از آقاى دكتر مهدى محقق وجود داشت كه در آن از دائرة المعارف تاريخ پزشكى در ايران و اسلام سخن رفته و به چند تأليف از معاصرين؛ كه مى تواند در تدوين آن مورد استفاده قرار گيرد؛ اشاره شده بود. خواستم در مورد اخير به كتاب (مطرح الانظار فى تراجم اطباء الاعصار) و مؤلف آن ميرزا عبد الحسين خان فيلسوف بن حاج ميرزا محمد حسن مجتهد زنوزى تبريزى اشاره اى كرده باشم.
فيلسوف الدوله از پزشكان مبرّز تبريز بوده و مدتى نيز مديريت بيمارستانى را در قم به عهده داشته است. وى در سال 1360هجرى قمرى در مشهد مقدس درگذشت و در همانجا نيز مدفون است. مطرح الانظار… در سه جلد تأليف شده و جلد اوّل آن در تبريز چاپ سنگى شده و يكى از منابع مورد استفاده مرحوم مدرس در تأليف ريحانة الادب بوده است. اميدوارم اين منبع مهم از نظر تدوين كنندگان دائرة المعارف مزبور نيز دور نمانده باشد. با احترام بهرام حق پرست
***
ذيلى بر مقاله
خط سوم در انقلاب مشروطيت ايران
در شماره20 سال چهارم مجله آينه پژوهش؛ پژوهشگر محترم جناب آقاى على ابوالحسنى؛ شرحى در مورد كتاب خط سوم در انقلاب مشروطيت؛ تأليف جناب آقاى شكورى مرقوم فرموده بودند كه منتظر بودم ايشان به دفاع از نوشته خود بپردازند؛ ولى با وجود اينكه بيش از چهار ماه از انتشار مقاله مذكور مى گذرد؛ از طرف ايشان اقدامى نشده است؛ لذا جهت روشن شدن اذهان خوانندگان محترم مجله به عرض نكاتى در دو مورد از نوشته هاى جناب ابوالحسنى مبادرت مى نمايد:
الف) در دو مورد منابع مكتوب مرقوم فرموده اند: (…و همچنين متن كامل و سانسور نشده مقاله مرحوم محمدرضا روحانى در باب حجة الاسلام اشاره كرد.) اگر منظور ايشان از مقاله روحانى؛ مقاله مندرج در فرهنگنامه زنجان بوده باشد؛ مقاله مذكور مطلقاً سانسور نشده است. چه خود اينجانب شاهد عينى قضيه بوده ام كه مرحوم روحانى مطالب را مى نوشت و در چاپخانه ستاره ٌ زنجان؛ كه در آن زمان در اول خيابان سعدى قرار داشت؛ حروفچينى و چاپ مى شد؛ و درج نامه اينجانب در وسط مقاله مذكور خود شاهد اين مطلب مى باشد. و علّت نگارش مقاله مذكور بعد از چاپ فرهنگنامه زنجان اين بود كه سرپرست چاپ فرهنگنامه بر خلاف ميل مرحوم روحانى به مقام مرحوم آخوند ملاّ قربانعلى زنجانى جسارت نموده بود كه روحانى از اين موضوع بى اندازه ناراحت شده و هزار جلد از سه هزار جلد فرهنگنامه زنجان را كه در چاپخانه پرچم در تهران صحّافى شده بود؛ تحويل گرفته و در زنجان صفحات53 تا54 آن را در آورده و به جاى آن 24 صفحه چاپ و با صفحات مكرّر در لاى فرهنگنامه قرار داد. و اين مطلب را در آخر 58 ذيل غلطنامه با عبارت (بعلّت سهوى كه در نقل قسمتى از مطالب صفحات52 تا 58 رخ داده بود…) به طور استتار و اشاره بيان داشته است. پس به طور قطع و يقين در موقع چاپ مطالب مربوط به حجة الاسلام در فرهنگنامه زنجان هيچگونه سانسورى؛ جز خودِ سانسور روحانى وجود نداشته است. ولى ممكن است روحانى بعد از چاپ مقاله مذكور در مقاله خود تجديد نظر كرده و اضافاتى به آن الحاق كرده باشند كه جناب ابوالحسنى تصوّر فرموده اند مطالب مذكور در موقع چاپ اوليه وجود داشته و سانسور شده است!
نكته ديگر اينكه: تا آنجا كه اين جانب اطلاع دارم و مورد تأييد استاد بزرگوار و محقّق دانشمند جناب آقاى دكتر شيخ الاسلامى نيز مى باشد؛ از مرحوم آقاى شيخ فضل اللهِ شيخ الاسلام زنجان؛ مقاله مبسوطى در مورد مرحوم آخوند ملاّ قربانعلى زنجانى ديده نشده است كه جناب ابوالحسنى به آن اشاره فرموده اند.
ب) در قسمت هشتم در مورد اصالت خط تلگراف آخوند خراسانى ترديد نموده اند. اظهار نظر مى نمايند كه نويسنده متن احتمالاً كس ديگرى غير از مرحوم نائينى باشد. به نظر مى رسد كه اجتهاد در مقابل نصّ مى فرمايند زيرا داستان استخاره در مورد آخوند اجمالاً به وسيله راويان معتبرى نقل شده كه از آن جمله است مرحوم آيت الله العظمى مرحوم فتح الله نمازى شيخ الشريعه اصفهانى؛ و مرحوم آقاى حاج سيد احمد زنجانى و شيخ محمد حرز الدين مؤلف معارف الرجال؛ كه اشاره اى گذرا به آن نموده است.
عامل استخاره راوى داستان مذكور بوده و صراحتاً نويسنده تلگراف را معرّفى نموده و از اصل تلگراف عكسبردارى شده است. چنانچه جناب ابوالحسنى به حروف مفرده نظير (ن؛ت) در دو نامه مورد اشاره خود توجه مى نمودند؛ متوجه تشابه آنها مى شدند. چه اولاً تاريخ تحرير تلگراف با تاريخ تسليت مندرج در كتاب تدوين الاقاويل تقريباً بيست سال فاصله زمانى دارد. ثانياً نحوه تحرير دو نامه نيز يكسان نمى باشد كه با همديگر مقايسه شود.
در خاتمه عرايض خود اشاره به اين مطلب را نيز بى فايده نمى داند كه روزى در محضر بقيّة الماضين؛ مرحوم مبرور آقا سيد كاظم عصّار ـرحمة الله عليه ـ صحبت از اين مطلب به ميان آمد و اين بنده نسبت به اقدام مرحوم نائينى از ايشان سئوال نمودم كه نظر جنابعالى چيست؟ أشهد باللّه جواب ايشان اين عبارت كوتاه بود كه: (مرحوم ميرزا براى پيشبرد مقاصد در امر مشروطيّت خيلى چيزها را جايز مى دانستند.)
من نيز به نوبه خود مانند بسيارى از مشتاقان منتظرم كه جناب ابوالحسنى كه مدتها قبل و زمانى كه يادداشتهاى خود را در مورد آخوند تسليم مرحوم روحانى مى نمودم كه مورد استفاده قرار دهند؛ از ايشان شنيده بودم كتابى در مورد آخوند تأليف و تدوين مى نمايند؛ هر چه زودتر موفق به انتشار كتاب خود شده و پرده از بسيارى از پندارها بردارند. زنجان
يوسف محسن اردبيلى
***
سردبير محترم مجله آينه پژوهش
مقاله (تأمّلى در ترجمه الحياة) (مندرج در شماره22 مجله آينه پژوهش)؛ تنها يا از معدود مقالاتى بود كه در باب ترجمه متون دينى؛ بويژه ترجمه جوامع روايى؛ منتشر شده است. نويسنده محترم در مقاله ياد شده به سنجش ترجمه الحياة نيز پرداخته بود؛ كه البته اين بحث هم فتح بابى بود درباره يكى از ترجمه هاى موفّق؛ از يكى از كتابهاى روايى عصرى و مورد مراجعه (الحياة). همان گونه كه نويسنده خاطر نشان ساخته بود؛ ترجمه الحياة از ترجمه هاى (مطلوب و شسته رفته) است كه ضمن (باوفا) و امين بودن؛ (زيبا) و روان نيز هست. خرده گيريهايى هم كه نويسنده بر چند فقره از ترجمه الحياة داشتند؛ ابداً از ارزش آن نمى كاهد و يحتمل كه برخى از خرده گيريها هم درست نباشد.
مقصود از اين تصديع اين بود كه لازم است مترجمان متون دينى؛ بويژه جوامع روايى؛ ترجمه الحياة را مطمح نظر قرار دهند و با ملحوظ داشتن ويژگيها و برجستگيهاى آن؛ ترجمه هايى وزين و جاندار از آثار دينى ارائه دهند.
در همين جا فرصت را مغتنم مى شمارد و از استاد حكيمى ـ سلّمه اللّه ـ تقاضا مى شود كه كتاب (گزارش درباره الحياة) را ـ كه گزارشى است از مجلدات اقتصادى كتاب الحياة ـ اندكى بسط دهد و گزارشى از سراسر كتاب الحياة ارائه دهد. بدين صورت كه در يك كتاب؛ ذيل عنوان (گزارشى درباره الحياة و راهنماى آن)؛ ضمن معرفى جلد به جلد الحياة و انگيزه فراهم كردن آن و تفاوت الحياة با ديگر جوامع روايى و مسائلى ديگر؛ فهرست همه جلد هاى الحياة در آن گنجانيده شود. اين اثر مى تواند دريچه اى براى ورود به كتاب الحياة باشد. عبداللّه بهشتى
درگذشتها
* درگذشت آيت الله حاج شيخ عبد الرسول قائمى
مرحوم آيت الله قائمى در سوم رمضان 1316ق (1275ش) در ديزيچه (از توابع اصفهان) ديده به جهان گشود. پس از پشت سر نهادن دوران كودكى و نوجوانى, به عشق تحصيل علوم دينى به حوزه علميه اصفهان شتافت و پس از تكميل ادبيات و سطح به حوزه درس خارج حضرات آيات ميرسيد على نجف آبادى و ميرسيد محمد نجف آبادى حاضر شده و مبانى فقهى و اصولى خود را استوار ساخت. پس از ساليانى چند براى بهره ورى از محضر مرجع فقيد شيعه, آيت الله العظمى سيدابوالحسن اصفهانى, به حوزه علميه نجف رفت و مدتها از دانش مرحوم سيد استفاده كرد. پس از مدّتى (سال 1321ش) به حكم ايشان براى مقابله با تبليغات ضد دينى كمونيستها, بهاييها و پيروان كسروى, به آبادان شتافت و به نشر و گسترش مبانى دين پرداخت و در اين راه تا پايان زندگى خويش از هيچ كوششى فروگذار ننمود. ازجمله اقدامات ايشان عبارتند از: تأسيس حوزه علميه آبادان, كانون فرهنگى دينى دختران, پرورشگاه ايتام, بناى چند مسجد, ازجمله مسجد نو و مسجد مهدى موعود در آبادان و مسجد ولى عصر در جزيره خارك.
فقيد سعيد پيش از پيروزى انقلاب اسلامى نقطه اتكاى مبارزان و مجاهدان بود. بسيارى از كسانى كه تحت تعقيب رژيم ستمشاهى بودند به وسيله ايشان از كشور خارج مى شدند. وى از ناحيه مراجع بزرگ شيعه, همچون آيات عظام اصفهانى, بروجردى, حكيم, خويى, امام خمينى و گلپايگانى ـ قدّس سرّهم ـ نمايندگى تام الاختيار را برعهده داشت.
پس از شـروع جـنگ تحمـيلى در سال 1360ش به اصفهان كـوچ كرده و در مسـجد باب الرحــمة به اقامـه جماعت و تفسير قرآن كريـم و اداره امـور روحانيون پرداختند. از آثار ايشان كتابى در فقه و رساله اى در حديث غدير را مى توان نام برد. سرانجـام پس از عمـرى سرشار از توفيق و خدمات بزرگ دينى در تاريخ 21شعبان المعظم 1414ق (14بهمن 1372ش) در 97سالگى چشم از جهان فرو بست. و در صحن مطهر حرم حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ به خاك سپرده شد. * درگذشت آيت الله طاهرى شاهرودى
عالم فرزانه حضرت حجة الاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ محمد باقر طاهرى محمودى, امام جمعه شاهرود, در سال 1350ق در خانواده علم و تقوا به دنيا آمد. پدرش مرحوم آيت الله حاج شيخ محمد حسن طاهرى (م 1374ق) از تلامذه آيات عظام آخوند خراسانى و سيدمحمد كاظم يزدى و مرجع مرافعات و محاكمات و تدريس بوده است. فقيد سعيد پس از پشت سر نهادن دوران كودكى و نوجوانى و گذراندن تحصيلات ابتدايى وارد حوزه علميه مشهد شد و با فراگرفتن ادبيات و سطح, براى تكميل سطوح عاليه به حوزه علميه قم شتافت. پس از مدتى چند به حوزه علميه نجف كوچ كرد و در محضر آيات عظام حكيم, شاهرودى, امام خمينى و خويى و ديگر اساتيد آن سامان زانوى ادب به زمين زد و از دانش سرشار آنان بهره ها برگرفت. در سال 1337ش با كسب اجازه اجتهاد از آيت الله شاهرودى به وطن خويش بازگشت و به هدايت و رهنمايى مردم مسلمان پرداخت. با شروع انقلاب اسلامى وى نيز به مبارزه با رژيم ستمشاهى پرداخت و چند بار بازداشت گرديد. پس از پيروزى انقلاب به سمت امامت جمعه شاهرود برگزيده شد و ترويج مبانى دين و تعظيم شعاير مذهبى را وجهه همّت خويش ساخت و به تدريس علوم اسلامى و حلّ و فصل مشكلات مردم مسلمان پرداخت. فقيد سعيد داراى اجازات متعدد اجتهادى, امور حسبيه و روايتى از مراجع عاليقدر تقليد بود. آثار مكتوب وى دليل روشنى بر علم و فضل او بود كه عبارتند از: 1ـ ردّى بر آيين وهابيت (چاپ شده) 2ـ صفات مؤمنين (شرح خطبه همام) 3ـ تفسير سوره حمد 4ـ ضامن سعادت (يا امر به معروف و نهى از منكر) 5 ـ تقريرات درس اصول امام خمينى 6 ـ تقريرات درس اصول آيت الله العظمى خويى (مبحث استصحاب) 7ـ تقريرات درس اصول آيت الله العظمى شاهرودى 8 ـ تقريرات درس اصول آيت الله شيخ حسين حلّى (مباحث الفاظ) 9ـ تقريرات درس فقه آيت الله ميرزا حسن بجنوردى 10ـ تقريرات فقه آيت الله ميرزا هاشم آملى (بحث مكاسب).
سرانجام معظم له پس از عمرى سرشار از توفيق و خدمات مذهبى, در 64سالگى در تاريخ سوم دى ماه 1372ش چشم از جهان فرو بست و در شاهرود به خاك سپرده شد. * در گذشت استاد رستم على اف
استاد رستم على اف, آكادميسين بزرگ آذربايجان شوروى و ايرانشناس و اسلام پژوه پركار, در فروردين سال جارى چشم از جهان بست.
مرحوم على اف در يكى از روستاهاى جمهورى آذربايجان شوروى در نزديكى شهر گنجه به دنيا آمد و دوره دبستان و دبيرستان را در همان ديار سپرى كرد. سپس براى ادامه تحصيل به دانشگاه باكو و لنينگراد رفت و از محضر كراچكفسكى, فريمان, استروه, پطروشفسكى و ديگر اساتيد آن سامان بهره مند شد و زبان روسى و زبان پهلوى را فرا گرفت. سپس به تدريس تاريخ ادبيات ايران پرداخت و در اغلب كشورهاى عربى و امريكا و هندوستان و پاكستان و كشورهاى مختلف اروپايى به تدريس و كنفرانسهاى علمى پرداخت. مرحوم على اف در سالهاى اخير سفرهاى متعددى نيز به ايران داشت.
برخى از كارهاى آن مرحوم عبارتند از: ترجمه كارنامه اردشير بابكان از زبان پهلوى به روسى, تصحيح گلستان و بوستان سعدى, ترجمه روسى گلستان سعدى, تصحيح و ترجمه ديوان نسيمى, ترجمه روسى ديوان فضولى بغدادى, ترجمه و شرح ديوان نظامى گنجوى.
آخرين كار مرحوم على اف ترجمه و تفسير قرآن كريم بود كه نزديك به پايان بود و برخى از جلدهاى آن منتشر شده است. وى به انقلاب اسلامى ايران عشق مى ورزيد و در راه گسترش فرهنگ انقلاب و اسلام مى كوشيد او در سالهاى اخير با همكارى و مشاركت دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, روزنامه (شهريار) و مجله (نظامى) را بنياد نهاد و بدين سان تلاشهايش را در جهت ترويج و گسترش فرهنگ اسلام و زبان و ادبيات فارسى بگسترد. * كتابهاى برگزيده سال
يازدهمين دوره كتاب سال و نخستين دوره اهداى جايزه جهانى كتاب برگزار شد. از ميان 50 هزار عنوان كتاب بررسى شده تعداد 22كتاب در 9رشته توسط داوران برگزيده شد كه برخى از آنها عبارتند از: * كليات:
1ـ رده بندى زبانها و ادبيات ايرانى, تاليف ماندانا صديق بهزادى, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران.
2ـ فرهنگ معاصر انگليسى ـ فارسى, تاليف دكتر محمد رضا باطنى و فاطمه آذرمهر, فرهنگ معاصر. * فلسفه:
3ـ عيون مسائل النفس, تاليف حسن حسن زاده آملى, امير كبير. * دين:
4ـ تفسير راهنما, تاليف اكبر هاشمى رفسنجانى, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم.
5 ـ نقطه هاى آغاز در اخلاق عملى, تاليف محمد رضا مهدوى كنى, دفتر نشر فرهنگ اسلامى.
6 ـ منتهى المطلب فى تحقيق المذهب, تاليف علامه حلى, تصحيح گروه فقه بنياد پژوهشهاى اسلامى, آستان قدس رضوى.
7ـ الجمل تاليف شيخ مفيد, تصحيح سيد على مير شريفى, دفتر تبليغات اسلامى قم. * انتخاب يك استاد ايرانى براى دريافت جايزه علمى آلبرت اينشتين
دانشگاه ام اى تى آمريكا اعلام كرده است كه يك استاد ايرانى اين دانشگاه براى دريافت جايزه آلبرت اينشتين برگزيده شد.
انستيتو تكنولوژى ماساچوست (ام اى تى) با انتشار بيانيه اى اعلام كرد كه دكتر على جوان به پاس زحمات و تحقيقات خود در زمينه اشعه ليزر از سوى شوراى هماهنگى جهان براى دريافت اين جايزه انتخاب شده است
فعاليت و سهم محقق در ترغيب و تشويق تحقيقات علمى در راستاى بهبود و بهزيستى بشر معيار انتخاب شوراى فرهنگى جهان براى اعطاى جايزه آلبرت اينشتين است.
به گزارش خبرگزارى جمهورى اسلامى از نيويورك: شورا دكتر على جوان را از ميان دانشمندان 60كشور جهان كه عضو شوراى فرهنگى جهان هستند به عنوان دريافت كننده اين جايزه علمى انتخاب كرده است. به نوشته نشريات فارسى زبان آمريكا وى پيش از اين در سالهاى 1343تا1356 برنده جوايز ارزشمندى در زمينه دستاوردها و خدمات علمى و تحقيقى شده است.
دكتر على جوان از سال 1340 تدريس در دانشگاه ام اى تى را آغاز كرده و در سال 1357 به عنوان پرفسور فيزيك در اين دانشگاه برگزيده شده است.
وى عضو آكادمى علوم آمريكا آكادمى هنرها و علوم بسيارى از سازمانهاى علمى و از مؤسسان آكادمى علوم جهان سوم است.
على جوان تأليفاتى به صورت مقاله و كتاب منتشر كرده است و چند كشف جديد وى نيز به ثبت رسيده است. * افتتاح نخستين نمايشگاه بزرگ قرآن كريم
نخستين نمايشگاه بزرگ قرآن كريم با حضور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى افتتاح شد.
لازم به ذكر است نمايشگاه قرآن كريم به همت معاونت فرهنگى وزارت ارشاد اسلامى برپا شد و به مدت ده روز تا عيد سعيد فطر در محل مجتمع آفرينشهاى فرهنگى و هنرى كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان داير بود.
در اين نمايشگاه ترجمه قرآن مجيد به صد زبان زنده دنيا, تابلوهاى خطاطى و تهذيب, قرآن هاى نفيس خطى در قطع هاى مختلف, كتب تفسير, مجموعه اى از تحقيقات قرآنى, دو مجموعه از فعاليتها و ابتكارات كامپيوترى در امر آموزش قرآن و نوارهاى صوتى و تصويرى از قاريان ممتاز جهان اسلام در معرض ديد عموم قرار گرفته است.
همچنين در جنب نمايشگاه سخنرانى و جلسات پرسش و پاسخ در باب قرآن مجيد از ساعت 15 هر روز برپا مى شود
اين نمايشگاه تا 24اسفند ماه ادامه داشت و در طول برپايى آن صاحبنظران به بررسى جنبه هاى مختلف قرآن پرداختند. * برگزارى جشن نزول قرآن در راولپندى پاكستان
به گزارش واحد ارتباط معاونت بين المللى وزارت ارشاد اسلامى, همزمان با ماه مبارك رمضان نمايشگاهى از قرآن هاى نفيس در خانه فرهنگ كشورمان برگزار گرديد.
در اين نمايشگاه دهها جلد قرآن چاپ ايران و نوارهاى ترتيل از قاريان ايرانى ارائه شده بود. همچنين تعدادى نسخ خطى قرآن مربوط به قرنهاى ششم, هفتم و هشتم و دهم هجرى در معرض ديد علاقه مندان قرار گرفته بود.
در اين نمايشگاه مراسمى تحت عنوان جشن نزول قرآن توسط آقاى كوثرى, رئيس شوراى ايدئولوژى اسلامى, افتتاح گرديد. در اين جشن مسئول خانه فرهنگ كشورمان و آقاى كوثرى در جمع فرهنگيان, شخصيتهاى مذهبى و هنرى سخنانى را بيان داشتند. * برپايى نمايشگاه قرآن هاى نفيس تاريخى در آستانه حضرت معصومه (س) در قم
همزمان با فرارسيدن عيد سعيد فطر آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه ـ عليها سلام ـ نمايشگاهى از قرآنهاى نفيس خطى مربوط به دوران مختلف تاريخ اين مرز و بوم اسلامى و اولين قرآنهاى چاپ سنگى در ايران مربوط به دوره قاجاريه و قرآنهاى چاپى عصر جديد در قطعها و خطوط مختلف برگزار گرديد. همچنين در اين مجموعه تابلوهاى بسيار نفيس و زيبا, حاصل كار مرمت استادان زبردست ايرانى بر روى قرآنهاى خطى نيز به نمايش گذاشته خواهد شد. * انتشار مجله فرزانه
نخستين شماره مجله فرزانه, ويژه مطالعات و تحقيقات مسائل زنان, در پاييز سال1372, به صاحب امتيازى و مديريت خانم معصومه ابتكار و سر دبيرى خانم محبوبه امى منتشر شد. فرزانه,نشريه اى است كه عهده دار مسائل مربوط به زنان است و به دو زبان فارسى و انگليسى منتشر مى شود. نخستين شماره فرزانه در 156 صفحه فارسى و 58 صفحه انگليسى شامل مقالات ذيل است: زن و زمامدارى, نگاهى به حكومت ملكه سباء در قرآن; كانت يك بورژواى صادق ولى كوته فكر; جلوه هاى رمزى و اساطيرى زن شعر سپهرى; ازدواج, نقش مادرى و رابطه آن با ميزان تحقيقات علمى; مسائل و مشكلات توسعه در كشورهاى جنوب و تأثيرات آن بر اعتلاى زنان; آموزش و فعاليت شغلى زنان در ايران, پيشرفت يا عقب نشينى. * انتشار مجله بيّنات
نخستين شماره مجله بيّنات, ويژه پژوهشهاى قرآنى, در بهار سال جارى, توسط مؤسسه معارف اسلامى امام رضا ( ع ) در قم منتشر شد. مدير مسؤول اين نشريه آقاى محمد على مهدوى راد, و سر دبير آقاى حسن پويا است. بيّنات, فصلنامه اى است تخصصى كه يكسره عهده دار علوم قرآنى و بحثهاى تفسيرى و نقد كتابهاى در زمينه قرآن پژوهى است. نخستين شماره اين مجله در200 صفحه رقعى, مشتمل بر دوازده سر فصل است: سر مقاله, تفسير, علوم قرآن, گفتگو, نقد و معرفى, ترجمه هاى جديد, مراكز, تاريخ, بايسته هاى پژوهش و نشر, در آستانه نشر و پژوهش, تازه هاى نگارش و نشر, اخبار. عناوين برخى از مقالات اين شماره عبارت است از: اصطلاحات قرآنى در محاوره فارسى, شناخت زبان قرآن, لغزشگاههاى ترجمه قرآن كريم, مصاحبه با آية الله حسن زاده آملى, در آمدى بر باستان شناسى قصص قرآنى. * انتشار گاهنامه فقه
نخستين شماره گاهنامه كاوشى در فقه و علوم وابسته آن, در بهمن1372 توسط دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم و از منشورات مجله حوزه منتشر شد. پديدآورندگان كتاب فقه عبارتنداز آقايان عبدالرضا ايزد پناه, محمد حسن نجفى و مجتبى احمدى. درمقدمه كتاب فقه آمده است: كتاب فقه را پى نهاديم تا بسترى باشد براى تضارب آراء, عرضه انديشه ها و بيان ناگفته ها… كار ما, كوچكترين و ابتدايى ترين گام در اين وادى دورانتها خواهد بود.
نخستين شماره گاهنامه فقه در بردارنده عناوين ذيل است: فقه ناب, زن و مرجعيت, حكم حاكم و احكام اوليه, روشى نو در استنباط احكام, كاوشى در قواعد فقهى ـ اجتماعى (القواعد و الفوائد شهيد اول), انظار فقيهان در ولايت فقيه, بلوغ دختران.
مرآة التّحقيق
مشروع تدوين المصطلحات الثقافية الايرانية
مؤسسة الوثائق الثقافية الاسلامية
تعنى المقالة باعطاء نبدة عن مشروع تدوين المصطلحات الثقافية الايرانية (قسم علم الاجتماع), و يضم هذا المشروع الذي ترعاه مؤسسة الوثائق الثقافية للثورة الاسلامية, ثلاثمائة و خمسة و ثمانين اصطلاحاً. الكادر المكتبى فى بنغلادش بين الماضي والحاضر
اعداد: سرور الحسيني
ترجمة: ركن الدين احمد اللاري
يتطرق الكاتب الى جغرافية بنغلادش و اوضاعها الثقافية أولاً, ثم يعنى بالحديث عن تاريخ ظهور و اتساع رقعة عملية اعداد و تربية الكوادر المكتبية و اهداف و آفاق هذا العلم في هذا البلد. و يختم الكاتب, البحث بتقديم اقتراحات حول تطوير عملية اعداد الكوادر المكتبية في بنغلادش. ترجمة تفسير الطبري
شاهرخ محمد بيگى
تخوض المقالة فى الترجمة الفارسية لتفسير الطبري و صاحبها, و مدى تقيّده بالنص العربى لكتاب (تفسير الطبرى), و قد أخذ كاتب المقال على المترجم انه لم يطرح ترجمة لتفسير الطبرى, رغم ما أورده على عنوان ترجمته, بل انه اعتمد في ترجمته هذه على عدد من التفاسير كان الطبري واحداً منها ليس إلا. في رحاب دوائر معارف رجال الشيعة
علي المختاري
تعنى المقالة بتعريف و نقد كتاب (مع موسوعات رجال الشيعة) و هو من تأليف و اعداد السيد عبدالله شرف الدين. والكتاب في اسـاسه تولّى عملية نقد و تعريف كتب الرجال الشيعة من امثال الذريعة الى تصانيف الشيعة, طبقات اعلام الشيعة , و ثمانية اخرى من هذا الكتب. و في معرض التعريف بالكتاب و محتواه, اشار كاتب المقال الى بعض الاشكالات الواردة فيه. الاشارات والتنبيهات
بداية للمنطق الثنائى
احمد فرامرز القراملكي
تعنى المقالة اولاً بتعريف المنطق الثنائى والتساعى و اوجه الاختلاف بينهما, بعدها تبحث فى اجزاء علم المنطق و اكتمال المنطق الثنائى و فى الختام تعنى المقالة بالاشارة الى كتاب الاشارات والتنبيهات و موقعيته فى تاريخ كتابة المنطق.
هذا و قد خاضت المقالة فى الشروح والحواشى على الكتاب بدقة. دراسة نقدية لشروح بداية الحكمة
هادي الصادقي
تعنى المقالة بتعريف كتاب بداية الحكمة, الذي صنّفه المرحوم العلامة الطباطبائى اولاً, ثم تتناول الشروح المهمشة عليه, و تمحص في قوتها و ضعفهـا كلاً على حده, و يُذكران كتّاب الشروح استعانوا في شروحهم بمصنفات مختلفة مثل (بداية الفلسفة) , ترجمة و شرح بداية الحكمة, ايضاح الحكمة هذا و قد اشار صاحب المقال في مقدمة بحثه الى طرق و منهجية كتابة الشروح و انواعها. شرح الكركي على الألفية, أم حاشيته عليها؟
تحقيق: محمد الحسون
ترجمه: حسن الاسلامى
يتطرق صاحب المقال الى خطأ كتّاب
الفهارس في الخلط بين شرح المحقق الكركي على الألفية و حاشيته عليها, و في هذا يشير صاحب المقال الى خمسة اراء حول شرح و حاشية المحقق الكركي. و يخلص فى ختام مقالته بالقول ان للمحقق الكركي تصنيفان حول الألفيه, احدهما كبير و هو شرحه عليها, والثاني مختصر و هو حاشيته عليها. نقد ترجمة
نظريات علم الكلام عند الشيخ المفيد
محمدرضا انصاري القمي
يتعرض صاحب المقالة بالنقد الى ترجمة كتاب (النظريات الكلامية عند الشيخ المفيد) و هو من تأليف مارتين مكدرمُت و ترجمة علي هاشم. فيبدأ اولاً بالمقدمة التي اوردها المترجم و يعتبر حكم المترجم على الكتاب و المؤلف بأنه غير صائب بعدها يعود فيُشكل على الترجمة و يشير الى بعض مواطن الخطأ عند المترجم. رسالة
المقطع الحادي عشر
البرنامج الاسلامى للأنسان المعاصر
محمدرضا الحكيمي
يتضمن المقطع الحادي عشر ـ و هو الاخير من هذه الرساله ـ فقرتين و خاتمة فقد نوّه الكاتب في هذه الرسالة ـ التي ضمّنها طرح موضوعات بعد خبرة امتدت اربعين عاماً في هذه المجال ـ الى أهمية الالمام الكامل والمعرفة الصحيحة بالاسلام في الظرف الراهن, و معرفة دقيقة بالانسان في العصر الحاضر, والمهام الملقاة على عاتق الحوزات العلمية. حركة الترجمة والتأليف والنشر في سوريا
الملحقية الثقافية للجمهورية الاسلامية الايرانية في دمشق
يطّلع القاري في هذه المقالة على نشاطات المركز العربي للتعريب والترجمة والتأليف والنشر في الجمهورية العربية السورية, و تتحدث المقالة ايضاً عن أهداف و وظائف المركز, و الهيكلية المؤسساتية له, والشورى العلمية واللجان الاستشارية, والاقسام الرئيسية فيه. الجديد في التأليف والنشر
تحت هذا العنوان, يتم التعريف الاجمالي ببعض الاثار التحقيقية الجديدة, و كذلك التعريف بالاصدارات الحديثة من الكتب والمجلات الثقافية و التحقيقية, و في ركن التعريف الاجمالي, وردت اسماء كتب مختلفة هي: الرافد في علم الاصول, قاعدة لاضرر, في الاجتماع السياسي الاسلامي, الاجازة الكبيرة, تاريخ النجف, ترجمة الدكتور جلال الدين المجتبوي للقرآن الكريم.