کتاب احادیث و قصص مثنوی

(آن رسول مجتبى وقت نثار) (496) (آن ز پايان ديد احمد بود كاو) (548) (آن زرى كاين زر از آن زر تاب يافت) (334) (آن زرى كه دل از او گردد غنى) (334) (آن زليخا از سپندان تا به عود) (590) (آن سگى در كو گدايى كور ديد) (364) (آن شغالى رفت اندر خُمّ رنگ) (259) (آن شنيدستى كه در عهد عمر) (86) (آن شنيدى تو كه در هندوستان) (246) (آن شنيدى داستان بايزيد) (378) (آن عزيز مصر مى‌ديدى به خواب) (447) (آن صحابى زين كفالت شد عيار) (524) (آن محمّد خفته و تكيه زده) (337) (آن كه از مخزن هفت آسمان) (150) (آن كه او تن را بدين‌سان پى كند) (149) (آن كه بى‌يسمع و بى‌يبصر شده است) (198) (آن كه خوفش نيست چون گويى مترس) (73) (آن كه زيرك‌تر به بو، بشناسدش) (111) (آن كه سنّت با جماعت ترك كرد) (532) (آن كه عالم بنده گفتش بُدى) (107) (آن كه فرموده است او اندر خطاب) (333) (آن كه كف را ديد سر گويان بود) (488) (آن كه گفت إنّى مرضتُ لم تعد) (198) (آن كه گندم را ز خود روزى دهد) (256) (آن كه يابد بوى حق را از يمن) (250) (آن نمك كز وى محمّد املح است) (95) (آن يكى نايى كه خوش نى مى‌زده است) (360) (آن يكى آمد زمين را مى‌شكافت) (392) (آن يكى آمد در درياى بزد) (128) (آن يكى با دلق آمد از عراق) (334) (آن يكى با شمع برمى‌گشت روز) (487) (آن يكى بانگش نشور اتقيا) (375) (آن يكى بودش به كف در چل درم) (507) (آن يكى بى‌چاره مفلس ز درد) (555) (آن يكى دبّاغ در بازار شد) (347) (آن يكى در خانه‌اى در مى‌گريخت) (482) (آن يكى در عهد داود نبى) (272) (آن يكى در وقت استنجا بگفت) (388) (آن يكى درويش ز اطراف ديار) (573) (آن يكى درويش هيزم مى‌كشيد) (359) (آن يكى را يار پيش خود نشاند) (271) (آن يكى زاهد شنود از مصطفى) (479) (آن يكى زن شوى خود را گفت هى) (554) (آن يكى عاشق به پيش يار خود) (456) (آن يكى قُچ داشت از پس مى‌كشيد) (526) (آن يكى گستاخ رو اندر هرى) (493) (آن يكى مرد دو مو آمد شتاب) (270) (آن يكى مرغى گرفت از مكر و دام) (389) (آن يكى مى‌زد سحورى بر درى) (538) (آن يكى مى‌گفت خوش بودى جهان) (464) (آن يكى مى‌گفت خواهم عاقلى) (217) (آن يكى مى‌گفت در عهد شعيب) (237) (آن يكى نايى كه خوش نى مى‌زده است) (360)

(آن يكى نحوى به كشتى در نشست) (119) (آن يكى ياران و ديگر رخت و مال) (454) (آن يكى يارى پيمبر را بگفت) (316) (آن ينابيع الحكم همچون فرات) (541) (آينه جان نيست الّا روى يار) (157)

«ا»

(ابر برنايد پى منع زكات) (8) (ابلهان گفتند مجنون را ز جهل) (496) (احتما اصل دوا آمد يقين) (123) (احتماها بر دواها سرور است) (123) (احتياطش كرد از سهو و خباط) (170) (احمد آخر زمان را انتقال) (396) (اختلاف عقلها در اصل بود) (274) (از أ لم نشرح دو چشمش سرمه يافت) (571) (از اويس و از قرَن بوى عجب) (378) (از ترهّب نهى كرده است آن رسول) (528) (از جهان دو بانگ مى‌آيد به ضد) (375) (از خدا جوييم توفيق ادب) (8) (از خيال حرب نهراسيد كس) (513) (از دَم حبّ الوطن بگذر مَايست) (387) (از دو پاره پيه اين نور روان) (220) (از سبب انديشه كرد آن ذو لباب) (281) (از سر امرود بن يعنى چنان) (106) (از سوى دوزخ به زنجير گران) (339) (از سوى معراج آمد مصطفى) (540) (از صحابه خواجه‌اى بيمار شد) (211) (از ضمير او بدانست آن خليل) (558) (از طعام اللّه و قوت خوش گوار) (464) (از عصا مارى و از استن حنين) (98) (از على آموز اخلاص عمل) (143) (از غرورى سركشيديم از رجال) (412) (از قضا سركنگبين صفرا فزود) (6) (از قضا موشى و چغزى با وفا) (567) (از كتاب و اوستاد و فكر و ذكر) (382) (از كمال حزم و سوء الظّن خويش) (338) (از منجّم بود در حكمش هزار) (261) (از هليله قبض شد اطلاق رفت) (6) (از يك اشكم چون رسد حرّ و سفيه) (551) (اژدهايى خرس را در مى‌كشيد) (206) (اسب تازى بر نشست و شاد تاخت) (15) (اسب جانها را كند عارى ز زين) (22) (استخوانها رفته جمله جان شده) (504) (استن حنّانه از هجر رسول) (96) (أسلم الشيطان آنجا شد پديد) (586) (اشتر آمد اين وجود خار خوار) (92) (اشتر و گاو و قُچى در پيش راه) (564) (اشترى را ديد روزى استرى) (413) (اشك خواهى رحم كن بر اشك‌بار) (35) (اصلشان بد بود آن اهل سبا) (301) (اصل ما را حق پى بانگ نماز) (313) (اكثر اهل الجنّه البُله اى پدر) (370) (الشّقىُ من شقى فى بطن الام) (140) (الضّيافه للغريب و القرى) (562) (الكياسه و الأدب لَاهل المَدَر) (562)

(النّبىُّ قد ركب معرَوريا) (177) (امتحان خود چو كردى اى فلان) (348) (امتحان شير و كلبم كرد حق) (223) (امّت مرحومه ز اين رو خواندمان) (131) (امّت وحدى يكى و صد هزار) (145) (اندر آ كازاد كردت لطف حق) (147) (اندر آمد پيش پيغمبر ضرير) (535) (اندر آمد شادمان در راه مرد) (14) (اندر آن وادى گروهى از عرب) (309) (اندرين فسخ عزايم و اين همَم) (593) (اندر اين كون و فساد اوستاد) (374) (اندر اين معنى بگويم قصّه‌اى) (306) (اندرون توست آن طوطى نهان) (80) (انبيا با دشمنان بر مى‌تنند) (343) (انّ في الجوع طعاماً وافرا) (432) (انّهم تحت قبابى كامنون) (319) (او ادب ناموخت از جبريل راد) (404) (او جميل است و محبٌّ للجمال) (156) (او جواب خويش بگرفتى از او) (53) (او چو بيند خلق را سرمست خويش) (85) (او خروس آسمان بوده ز پيش) (469) (او دلت را بر دو صد سودا ببست) (335) (او ز يك رنگى عيسى بو نداشت) (26) (او مرا غمّاز كرد و راست گو) (224) (او مگر ينظر بنور اللَّه بُوَد) (140) (او نداند كه هزاران را چو او) (85) (او همى‌شد اژدها اندر عقب) (263) (اى برادر بود اندر ما مضى‌) (252) (اى برادر چون ببينى قصر او) (70) (اى بخورده خون من هفتاد سال) (99) (اى بسا شيرين كه چون شكر بود) (111) (اى بسا مخلص كه نالد در دعا) (593) (اى بلال خوش نواى خوش صهيل) (430) (اى تو را باور نيايد مصطفى) (551) (اى حيات عاشقان در مردگى) (81) (اى خدا بنماى تو هر چيز را) (465) (اى خدايا ممسكان را در جهان) (99) (اى خداى راز دان خوش سخن) (369) (اى خنك آن را كه پيش از مرگ مرد) (369) (اى خنك آن را كه ذات خود شناخت) (498) (اى خنك آن را كه ذلّت نفسه) (323) (اى خنك آن را كه ذلّت نفسه) (400) (اى خنك آن كس كه نفسش نر بُوَد) (481) (اى دو صد بلقيس حلمت را زبون) (360) (اى زبان هم آتش و هم خرمنى) (80) (اى شده اندر سفر با صد رضا) (15) (اى شهان كشتيم ما خصم برون) (63) (اى ضياء الحق حسام الدين بيار) (245) (اى عجب كز آتش بى‌زينهار) (339) (اى كه تو از ظلم چاهى مى‌كَنى) (62) (اى كه عقلت بر عطارد دق كند) (324) (اى مغفّل رشته‌اى بر پاى بند) (254) (ايمنان را من بترسانم به علم) (334) (اين بدان ماند كه خرگوشى بگفت) (302)

(اين پذيرفتى بماندى زان دگر) (376) (اين پيمبر گفت چون بشنيد قدح) (366) (اين تفاوت عقلها را نيك دان) (436) (اين تو را باور نيايد مصطفى) (551) (اين جهاد اكبر است آن اصغر است) (507) (اين جهان جادوست ما آن تاجريم) (454) (اين جهان خواب است اندر ظن مَايست) (281) (اين جهان را كه به صورت قائم است) (281) (اين جهان زندان و ما زندانيان) (48) (اين جهان گويد كه تو رهشان نما) (521) (اين جهان و آن جهان با او بود) (442) (اين چه باد است اندر اين خُرد استخوان) (541) (اين چنين جذبى است نى هر جذب عام) (374) (اين چنين ذو النون مصرى را فتاد) (184) (اين چنين سيرى است مستثنى ز جنس) (374) (اين چنين شه را ز لشكر زحمت است) (128) (اين چنين فرمود آن شاه رُسُل) (413) (اين چنين كژ بازيى در جفت و طاق) (228) (اين حروف حالهات از نسخ اوست) (304) (اين حكايت يادگير اى تيز هوش) (498) (اى ندانسته تو شرّ و خير را) (349) (اى زكاتت كيسه‌ات را پاسبان) (583) (اين سخا شاخى است از سرو بهشت) (182) (اين سلاح عجب من شد اى فتى‌) (440) (اين غلط ده ديده را حرمان ماست) (303) (اين فروع است و اصولش آن بود) (400) (اين معايَن هست ضدّ آن خبر) (566) (اين ندانى كز پى من چَه كنى) (551) (اين نسب خود پوست او را بوده است) (363) (اين نظر از دور چون تير است و سَم) (358) (اين نگر كه مبتلا شد جان او) (232) (اين همه دارند و چشم هيچ كس) (307) (اين يكى مى‌گفت عالم حادث است) (416) (اى همه ينظر بنور اللَّه شده) (116) (اى هميشه حاجت ما را پناه) (6)

«ب»

(با تو او چون است هستم من چنان) (446) (با چنين قهرى كه زفت و فايق است) (420) (باد بر تخت سليمان رفت كژ) (380) (باده‌اى كان بر سر شاهان جهد) (504) (باز آيد جان هر يك در بدن) (466) (باز اسپيدى به كمپيرى دهى) (398) (باز باش اى باب بر جوياى باب) (145) (با زبان حال مى‌گفتى بسى) (538) (باز بر زن جاهلان غالب شوند) (108) (باز در خم او شود تلخ و حرام) (112) (باز فرمود او كه اندر هر قضا) (269) (باز مرغى فوق ديوارى نشست) (305) (باشد آنگه از دواجات دگر) (501) (باش در روزه شكيبا و مُصر) (464) (باغبانى چون نظر در باغ كرد) (213) (با محمّد بود عشق پاك جفت) (484) (با مريدان آن فقير محتشم) (385) (بانگ ديوان گلّه‌بان اشقياست) (333)

(بايزيد از بهر اين كرد احتراز) (281) (بت ستودن بهر دام عامه را) (549) (بچّه بيرون آر از بيضه نماز) (293) (بخل من للَّه عطا للَّه و بس) (146) (بُد ز گستاخى كسوف آفتاب) (9) (بر شتر چشم افكَند همچون حمام) (436) (بر كريمى كرده‌اى ظلم و ستم) (577) (برگ بى‌برگى همه اقطاع اوست) (336) (بر مسلمانان نمى‌آرى تو رحم) (409) (بر هوا تأويل قرآن مى‌كنى) (55) (بر يكى اشتر بود اين دو دَرا) (568) (بسته در زنجير چون شادى كند) (29) (بس جفا گويند شه را پيش ما) (492) (بس دعاها كان زيان است و هلاك) (158) (بعد از آنت جان احمد لب گزد) (379) (بعد از آن گفتش سخنهاى دقيق) (73) (بشنو از اخبار آن صدر صدور) (22) (بعد ضدّ رنج آن ضدّ دگر) (323) (بكشمش يا خود دهم او را عذاب) (443) (بگذر اى مؤمن كه نورت مى‌كشد) (399) (بند بگسل باش آزاد اى پسر) (2) (بل جفا را هم جفا جفّ القلم) (493) (بل زر مضروب ضرب ايزدى) (334) (بلك از او كن عاريت چشم و نظر) (343) (بلكه ايشان را شفاعتها بُوَد) (285) (بلكه رزقى از خداوند بهشت) (300) (بندگان دارند لا بد خوى او) (461) (بندگان خاص علّام الغيوب) (187) (بنده مؤمن تضرّع مى‌كند) (593) (بنگرم سرّ عالمى بينم نهان) (337) (بود اميرى خوش دلى مى‌خواره‌اى) (502) (بود بازرگان و او را طوطى‌اى) (75) (بود ذكر حيله‌ها و شكل او) (30) (بود شاهى در جهودان ظلم ساز) (19) (بود شاهى در زمانى پيش از اين) (2) (بود شاهى شاه را بُد سه پسر) (584) (بود شخصى مفلسى بى‌خان و مان) (172) (بود در انجيل نام مصطفى) (30) (بود درويشى به كهسارى مقيم) (275) (بود درويشى درون كشتى‌اى) (239) (بود شيخى دايماً او وام‌دار) (163) (بود شيخى رهنمايى پيش از اين) (283) (بود كمپيرى نود ساله كلان) (545) (بود كورى كاو همى‌گفت الامان) (209) (بود گبرى در زمان بايزيد) (498) (بود لقمان پيش خواجه‌ى خويشتن) (140) (بود مردى پيش از اين نامش نصوح) (472) (بود مردى صالحى ربّانى‌اى) (458) (بود يك ميراثى مال و عقار) (591) (بو مسيلم گفت خود من احمدم) (377) (بوى عطرش زد ز عطّاران راد) (347) (بهر آن پيغمبر اين را شرح ساخت) (471) (بهر اظهار است اين خلق جهان) (405) (بهر اين بعضى صحابه از رسول) (22)

(بهر اين بو گفت احمد در عظات) (236) (بهر اين فرمود آن شاه نبيه) (406) (بهر اين فرمود با موسى خدا) (251) (بهر اين فرمود پيغمبر كه من) (354) (بهر اين فرموده است آن ذو فنون) (354) (بهر اين كرده است منع آن با شكوه) (567) (بهر اين گفت آن خداوند فرج) (559) (بهر اين گفت آن رسول خوش پيام) (538) (بهر اين گفت آن نبى مستجيب) (446) (بهر مظلومان همى‌كندند چاه) (256) (بى‌شبانى كردن و آن امتحان) (578) (بيشتر اصحاب جنّت ابلهند) (562) (بى‌غرض مى‌كرد آن دم اعتراف) (412) (بى‌گمان خود هر زبان پرده‌ى دل است) (604) (بى‌مرادى شد قلاووز بهشت) (335) (بى‌نيازى از غم من اى امير) (569)

«پ»

(پادشاهى بر نديمى خشم كرد) (402) (پادشاهى كن به بخشش اى رحيم) (506) (پر خود مى‌كَند طاووسى به دشت) (438) (پر فكرت شد گل آلود و گران) (122) (پر مساز از كاغذ و از كُه مپر) (547) (پس از آن لولاك گفت اندر لقا) (571) (پس بپوشيد اوّل آن بر جان ما) (368) (پس به غيبت نيم ذّره‌ى حفظ كار) (141) (پس پيمبر گفت استفتوا القلوب) (524) (پس تسفسط آمد اين دعوىّ جبر) (490) (پَست مى‌گويم به اندازه‌ى عقول) (146) (پس تو را هر لحظه مرگ و رجعتى است) (56) (پس تو سرهنگى مكن با عاجزان) (29) (پس تو هم الجار ثمّ الدّار گو) (573) (پس جليس اللَّه گشت آن نيك بخت) (547) (پس چو حكمت ضاله مؤمن بُوَد) (241) (پس چو يعرف گفت چون جاى دگر) (319) (پس خموشى به دهد او را ثبوت) (411) (پس دمى مردار و ديگر دم سگى) (122) (پس رهى را كه نديدستى تو هيچ) (124) (پس زد انگشتك به رقص اندر فتاد) (448) (پس ز شرح سوز او كم زن نفس) (321) (پس ز عرش اندر بهشتستان رود) (463) (پس فرشته و ديو گشته عرضه‌دار) (490) (پس فرو شد ابله ايمان را شتاب) (580) (پس قيامت روز عرض اكبر است) (124)

«پ»

(پس كلام پاك در دلهاى كور) (160) (پس ملايك با خدا نالند زار) (593) (پس ملك گويد كه آن روضه‌ى خضر) (221) (پس نبيند جمله را با طمّ و رم) (571) (پس نكو گفت آن رسول خوش جواز) (434) (پشّه آمد از حديقه و از گياه) (340) (پشّه‌اى نمرود را با نيم پَر) (56) (پيش از عثمان يكى نسّاخ بود) (133) (پيش عطّارى يكى گل خوار رفت) (357) (پيشه‌اش اندر ظهور و در كمين) (521)

(پيل اندر خانه تاريك بود) (265)

«ت»

(تا أحب اللَّه آيى در حسيب) (456) (تا أحب للَّه آيد نام من) (146) (تا به پشت آدم اسلافش همه) (363) (تا بدينجا بيش همره نيستم) (454) (تا بدين مُلكى كه او دامى است ژرف) (358) (تا برآيد ناگهان صبح اجل) (417) (تا به گفته‌ى مصطفى شاه نجاح) (582) (تا بيابى بوى خلد از يار من) (355) (تا توانى پا منه اندر فراق) (198) (تاجر ترسنده طبع شيشه جان) (307) (تا درآمد حكم و تقدير اله) (472) (تازگى و جنبش طوبى است اين) (92) (تازيانه از كَفَش افتاد راست) (524) (تا سحر جمله شب آن شاه عُلى) (561) (تا سليمان گفت كان هدهد اگر) (443) (تا شود پيدا وقار و صبرشان) (578) (تا شوى ايمن ز سيرىّ و ملال) (343) (تا عمر آمد ز قيصر يك رسول) (67) (تا قيامت ماند اين هفتاد و دو) (495) (تا كه ابغض للّه آيى پيش حق) (456) (تا كه أعطى للّه آيد جود من) (146) (تا كه اين هفتاد و دو ملّت مدام) (495) (تا مرا ز اينجا به هندوستان بود) (47) (تا معيّت راست آيد زان كه مرد) (442) (تا نگردد رازهاى غيب فاش) (581) (تا نگردى تو گرفتار اگر) (177) (تا نلرزد عرش از ناله‌ى يتيم) (340) (تا نميرى نيست جان كندن تمام) (536) (تا نيايد هر دو خصم اندر حضور) (341) (تخم بطّى گرچه مرغ خانگى) (243) (تخم مايه‌ى آتشت شاخ تر است) (204) (ترك استثنا مرادم قَسوتى است) (5) (تركش عمرش تهى شد عمر رفت) (24) (ترك شكرش ترك شكر حق بُوَد) (576) (تفرقه در روح حيوانى بوَد) (159) (تن فداى خار مى‌كرد آن بلال) (539) (توبه را از جانب مغرب درى) (393) (تو تقرّب جو به عقل و سرّ خويش) (125) (تو دو قلّه نيستى يك قلّه‌اى) (559) (تو ز جايى آمدى و از موطنى) (456) (تو ز غفلت بس سبو بشكسته‌اى) (505) (تو مرا بگذار اين پس پيش ران) (53) (تو نخواندى قصّه اهل سبا) (254) (تو نگاريده‌ى كف موليستى) (153) (تو هم از بيرون بدى با ديگران) (381) (تو نيايى در سر و خوش مى‌روى) (282) (تير اندازد به سوى سايه او) (24) (تى شو و خوش باش بين اصبعين) (593) (تيغ هست از جان عاشق گرد روب) (591)

«ج»

(جان بسى كَندى و اندر برده‌اى) (536) (جامه صد رنگ از آن خُمّ صفا) (27)

(جان كمال است و نداى او كمال) (93) (جاهل ار با تو نمايد همدلى) (549) (جدّ را بايد كه جان بنده بوَد) (457) (جذب سمع است ار كسى را خوش لبى است) (552) (جز به نادر در تن زن رستمى) (555) (جز عماد الملك نامى از خواص) (402) (جز كه لا أحصى نگويد او ز جان) (419) (جز مگر بنده‌ى خدايا جذب حق) (457) (جزء از كل قطع شد بى‌كار شد) (291) (جزءها را رويها سوى كل است) (34) (جُست او را تاش چون بنده بوَد) (70) (جَست عيسى تا رهد از دشمنان) (117) (جسم جسمانه تواند ديدنت) (83) (جمعه شرط است و جماعت در نماز) (528) (جمع كن خود را جماعت رحمت است) (411) (جمع گردد بر وى آن جمله بَزَه) (469) (جمله دنيا را پر پشّه بها) (552) (جمله عالم زان غيور آمد كه حق) (82) (جمله عالم زين سبب گم راه شد) (17) (جمله گفتند اى حكيم با خبر) (42) (جنبش و آمد شد ما و اكتساب) (477) (جنگ ما و صلح ما در نور عين) (520) (جنگها بين كان اصول صلحهاست) (521) (جوحى هر سالى ز درويشى به فن) (595) (جوع خود سلطان داروهاست هين) (486) (جوع رزق جان خاصان خداست) (487) (جوى شير و جوى شهد جاودان) (463) (جوهر است انسان و چرخ او را عَرَض) (506) (جهد پيغمبر به فتح مكّه هم) (150) (جهد فرعونى چو بى‌توفيق بود) (261) (552) (جيفةُاللّيل است و بطّالُ النّهار) (557)

«چ»

(چار وصف است اين بشر را دل فشار) (425) (چار هندو در يكى مسجد شدند) (231) (چاه مظلم گشت ظلم ظالمان) (61) (چاهها كنده براى ديگران) (586) (چرخ پانصد ساله راه اى مستعين) (352) (چرخ گردان را قضا گم ره كند) (488) (چشم احمد بر ابو بكرى زده) (114) (چشم او من باشم و دست و دلش) (344) (چشم او ينظر بنور اللّه شده) (190) (چشم را اى چاره‌جو در لا مكان) (176) (چشم بسته مى‌شود وقت قضا) (255) (چشم دل از مو و علّت پاك آر) (70) (چشم غرّه شد به خضراى دمن) (573) (چشم مهتر چون به آخر بود جفت) (580) (چشمه رحمت برايشان شد حرام) (560) (چنگ لو كم چون جنين اندر رحم) (318) (چون أبيت عند ربّى فاش شد) (144) (چون بدزدد دست شد جفّ القلم) (492) (چون برآمد نور ظلمت نيست شد) (340) (چون برآورد از ميان جان خروش) (7) (چون برنجد بى‌نوا مانند خلق) (476) (چون برون شد اين خيالات از ميان) (549)