فصل سوم: وظايف پرستار
پرستاران در امر پرستارى، وظايف و مسئوليتهاى سنگين و مختلفى را بر دوش دارند؛
در اينجا به بررسى برخى از وظايف پرستار از منظر آيين حيات بخش اسلام مىپردازيم:
1- مواظبت از بيمار
مواظبت از بيمار و تنها نگذاردن او و با او به سر بردن، يكى از اصول اساسى پرستارى و از مهمترين وظايف پرستار است. چنان كه حضرت صادق7به همسفر و همراه بيمار فرمود:
قُعُودُكَ عِنْدَهُ افْضَلُ مِنْ صَلاتِكَ فى الْمَسْجِدِ.[1]
نشستن تو نزد بيمار (و مراقبت از او) بهتر و بالاتر است از نماز خواندت در مسجد.
[1]- وسائل الشيعه، ج 9، ص 400.
در جريان پرستارى پيامبر6از على7نيز آمده است كه پيامبر همواره تا صبح مراقب و مواظب حال بيمار خود بودند و از حال او جويا مىشدند.[1]
محروميت بيمار از فعاليتهاى روزمرّه، دورى از اجتماع و احياناً از خانواده و احساس بىكسى و تنهايى، براى او ايجاد رنجش روحى، افسردگى و يأس و دل زدگى مىكند كه اين خود تشديد بيمارى را به دنبال دارد؛ از اين رو، مراقبت و مواظبت دائمى از بيمار افزون بر رفع نيازهاى جسمى وى، او را از اين رنجش و افسردگى رها ساخته و بهبودى او را سرعت مىبخشد. بنابراين استمرار مراقبت از بيماران و سركشى به آنها و احوالپرسى از آنها، يكى از وظايف مهم انسانى اخلاقى پرستاران است.
2- تلاش براى رفع نياز بيمار
برآورده ساختن نيازهاى بيماران و كسانى كه داراى معلوليتهاى جسمى هستند از وظايف مهم و ارزشمند پرستاران است. تلاش براى رفع نياز بيمار اعم از اين كه نياز او برآورده شود يا نه، ارزشمند و داراى پاداش فراوان است.
امام خمينى (ره) در ديدار با وزير وقت بهداشت و درمان و ديگر كاركنان وزارتخانه در اين زمينه فرمود:
باز عرض مىكنم كه با بيمار بسيار با عطوفت باشيد، از آن كه خادم دم در است تا آن كه پزشك است و پرستار؛ رفتار، رفتار خوب و عطوفتآميز
[1]- بحار الانوار، ج 40، ص 2.
باشد. گمان كنيد كه خودتان مريض هستيد و در يك مريضخانه رفتهايد از كارمندان، پزشكان و پرستار آنجا چه توقعى داريد؟ همان توقعى كه خود شما از آنها داريد ساير بيماران هم از شما دارند.[1]
برخى از نيازهاى بيمار كه پرستار متعهد و دلسوز بايد آنها را براى بازيافت سلامتى به بيمار برطرف سازد عبارتند از: كمك به بيمار در فعاليتهاى روزمرّه كه شامل خوردن، خوابيدن، حركت و ... مىشود و كمك براى انجام برنامههاى عبادى و مذهبى و پر كردن اوقات فراغت بيمار. در روايتى در مورد غذا دادن به بيمار مىخوانيم:
مَنْ اطْعَمَ مَريضاً شَهْوَتَهُ، اطْعَمَهُ اللَّهُ مِنْ ثِمارِ الْجَنَّةِ.[2]
كسى كه به بيمارى براساس ميل و اشتهايش غذا دهد، خداوند از ميوههاى بهشتى به او مىخوراند.
3- انجام امور درمانى
از ديگر فعاليتها و وظايف مهم پرستارى، مراقبتهاى درمانى پرستار از بيمار است؛ مراقبتهايى از قبيل دادن داروهاى تجويز شده، پانسمان و تزريقات، كنترل وضعيت بيمار و انجام كمكهاى اوليه در مورد افراد آسيب ديده و ديگر امورى كه به منظور بازيابى سلامت بيمار انجام مىگيرد.
[1]- صحيفه نور، امام خمينى (ره)، ج 18، ص 174.
[2]- بحار الانوار، ج 43، ص 77- 78.
4- رعايت موازين شرعى
پزشكان و پرستاران كه به عناوين مختلف با بيمار سر كار دارند و ناچارند او را معاينه، مراقبت و احيانا مورد عمل جرّاحى قرار دهند و به نحوى با بيمار برخورد و تماس درمانى دارند، بايد بيش از سايرين حدود و موازين و ارزشهاى الهى را مراعات كنند. زيرا وضعيت بيمارى، زمينه نگاههاى حرام و گناه را بيش از پيش براى دست اندر كاران مداواى بيماران، فراهم مىسازد و اينان بيش از ديگران نيازمند مراعات تقوا و خويشتندارى از گناه و محرمات هستند.
بنابراين، پرهيز از نگاههاى حرام و نيز خوددارى از تماس بيش از حدِ ضرورت با اندام بيماران (غير همجنس) بايد همواره سرلوحه كار پزشكان و پرستاران باشد.[1]
از ديدگاه اسلام، فعّاليت زنان در اجتماع و حضور آنان در عرصههاى اجتماعى تا آنجا آزاد است كه منافات و اصطكاكى با عفت و پاكدامنى آنان نداشته باشد و عفت عمومى را به خطر نيندازد. بر اين مبنا آنچه بيش از همه بايد مورد اهتمام زنان پرستار قرار گيرد، مراعات عفت و حفظ حيثيت و شئونات زن در جامعه است. اصل جدا سازى زن و مرد در جامعه اسلامى هم همين هدف را دنبال مىكند. استاد شهيد مرتضى مطهرى چنين مىنويسد:
اسلام در عين اين كه به زنان اجازه شركت در مساجد [و حضور در عرصههاى اجتماعى] مىدهد، دستور مىدهد كه به صورت مختلط نباشد،
[1]- براى آشنايى با نگاههاى حرام و حدود آن به بخش اول مراجعه شود.
محلها از يكديگر جدا باشد. مىگويند پيامبر اكرم در زمان حيات خويش اشاره كرد كه در ورودى زنان به مسجد از در ورودى مردان مجزا باشد ... و نيز مىگويند: پيغمبر اكرم دستور داد كه شب هنگام كه نماز تمام مىشود، اول زنها بيرون روند، بعد مردها. رسول خدا خوش نمىداشت كه زن و مرد در حال اختلاط از مسجد بيرون روند. زيرا فتنهها از همين اختلاطها برمىخيزد. رسول خدا براى اين كه برخورد و اصطكاكى رخ ندهد دستور مىداد مردان از وسط و زنان از كنار كوچه و خيابان بروند.[1]
از اين رو، اصل جداسازى مرد و زن در عرصههاى فعاليت اجتماعى ايجاب مىكند كه در صورت امكان و فراهم بودن شرايط، پرستارى از زنان را بانوان پرستار و پرستارى از مردان را مردان، به عهد بگيرند. تا مرزها حفظ و موازين و ارزشها پاسدارى شود.
[1]- مسأله حجاب، استاد شهيد علامه مرتضى مطهرى، ص 233.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة