رضاعى آنان خواهد بود و با او محرمند و ساير احكام فرزند رضاعى بر آنان بار مىشود. ج: اگر با اسپرم مصنوعى، تخمك زنى بارور گردد و در رحم او كشت شود و دو كودك پسر و دختر به دنيا بيايد، آنان فاقد پدر بوده ولى برادر و خواهر مادرى هستند و لذا ازدواج آنان با يكديگر و با محارمِ مادرى جايز نيست و همچنين است اگر آن مجموعه در رحم مصنوعى پرورش يابد. د: اگر تخمك مصنوعى با اسپرم مصنوعى بارور گردد و در رحم زنى كشت شود و يك پسر و دختر به دنيا بيايند، آن زن، مادر رضاعى آنان است و آن دو حكم خواهر و برادر رضاعى را دارند ولى فاقد پدر و مادر نسَبى هستند. ولى اگر آن مجموعه در رحم مصنوعى پرورش يابد و دختر و پسرى متولد شوند، هيچگونه نسبتى بين آن دو با يكديگر و با فرد ديگرى نخواهد بود، گرچه اسپرم و تخمك مصنوعى از يك ماده به دست آمده باشند.
ملحقات مباحث بارورى مصنوعى
كاهش دوران حاملگى
262- اگر با مصرف دارو و يا روشهاى ديگر بتوان مدت حاملگى را كاهش داد، شرعاً جايز است به شرط اين كه مستلزم ضرر مهمى نباشد.
فرزندان زايمانهاى زودرس و ديررس
263- فرزندى كه از طريق زايمان زودرس يا ديررس به دنيا بيايد به پدر و مادرِ صاحب اسپرم و تخمك ملحق مىشود، خواه زايمان را با كمك روشهاى علمى سرعت ببخشند يا كندتر كنند و خواه به صورت طبيعى چنين شود. و در صورت شك نيز فرزند به آن پدر و مادر ملحق مىشود، زيرا ملاك در الحاق فرزند به پدر و مادر، زوجيّت شرعى است.
برداشتن تخمدان و پيوند آن
264- برداشتن تخمدان اگر موجب عقيم شدن زن گردد، جايز نيست و امّا اگر برداشتن آن ضرورت داشته باشد، گرچه موجب عقيم شدن بشود جايز است ولى بايد از مقدمات حرام اجتناب شود.
265- پيوند زدن تخمدانِ زنى به زن ديگر شرعاً جايز است و بعد از آن كه جزء بدن او شد، تخمدان او مىباشد و فرزندى كه از او متولد شود، فرزند خود اوست و با زنى كه تخمدان را براى پيوند از او برداشتهاند، هيچ نسبتى ندارد، ولى بايد در همه مراحل پيوند و جراحى، از ارتكاب حرام اجتناب شود.
برداشتن بيضه و پيوند آن
266- برداشتن بيضه مرد اگر موجب عقيم شدن گردد، اشكال دارد، مگر در موارد ضرورى كه در آن صورت هم بايد از مقدمات حرام اجتناب شود.
267- پيوند زدن بيضه مردى به مرد ديگر شرعاً جايز است و پس از آن
كه جزء بدن شد، بيضه او محسوب مىشود و فرزندى كه از نطفه او متولد شود، فرزند خود اوست و با مردى كه بيضه او را براى پيوند برداشتهاند، هيچ نسبتى ندارد، ولى بايد در همه مراحل پيوند و جراحى از ارتكاب حرام اجتناب شود.
فصل هشتم: سقط جنين
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
جايگاه حقوقى انسان در فرهنگ اسلامى بر آشنايان به آن پوشيده نيست؛ به گونهاى كه از نطفه آغازين و حتى يك روزه انسان داراى ارزش و حق است و بر ديگران لازم است آن را رعايت كنند وگرنه موجب ضمان است. از ديدگاه اسلام فرزند انسان در بعد تربيتى حتى پيش از تكوين و به هنگام انتخاب همسر داراى حق است. اساساً در بُعد حقوق انسانى، جان، آبرو و مال، سه عنصر اساسى و بنيادين است و رعايت اين سه، براى همگان ضرورت دارد. از اين رو كسى بر بازدارى و منع از پديد آمدن نطفه آدمى مجاز نيست و حتى براى چنين كارى در شريعت مقدس اسلام، ديه مشخص وضع شده است تا چه رسد به نطفه پديد آمده كه در مراحل مختلف، اقدام به سقط يا فراهم آوردن موجبات آن، افزون بر معصيت موجب ضمان و ديه است. مراحل يادشده كه احكام جداگانه آن خواهد آمد به قبل از دميده شدن روح در جنين محدود مىشود، اما بعد از چهارماهگى، جنين در حكم انسان كامل است و حرمت سقط آن شديدتر و ديه آن، ديه انسان كامل است.
على رغم ديدگاههاى اومانيستى- كه انسان را حيوانى هوشمند مىشمارد و متأسفانه امروزه آبشخور رشتههاى علوم جديد شده است- انسان حتى از نظر فيزيكى با ديگر موجودات عالم آفرينش قابل مقايسه نيست تا چه رسد به ابعاد روحى و معنوى وى. گوشهاى از اين توجه را به خوبى از احكام حقوقى اسلام درباره انسان- مانند آنچه در اين فصل به آن پرداختهايم- مىبينيم. دقت در برآيند و بازتاب اجتماعى و تربيتى و حقوقى هر يك از احكام خُرد و كلان در اين قلمرو مبيّن اتصال شريعت مبين اسلام به وحى آسمانى است.
حرمت سقط جنين و پيامدهاى شرعى آن
268- سقط جنين حرام است، پس بر زن حامله جايز نيست چيزى بخورد يا كارى انجام دهد كه موجب سقط جنين او بشود، حتى اگر زنى از زنا باردار شود، جايز نيست بچهاش را سقط كند.
269- از آن جهت كه سقط جنين جايز نيست، پزشك يا شخص ديگرى كه چنين عملى را انجام دهد علاوه بر ارتكاب گناهى بزرگ، بايد بداند: الف: ديه سقط جنين بر او واجب است؛ ب: وجهى كه بابت اجرت اسقاط جنين دريافت مىكند حرام است؛ ج: در بعضى موارد كفّاره هم بر او واجب مىشود كه شرح آن در مسائل آينده خواهدآمد.
270- حرمت سقط جنين و ديه آن در صورتى است كه بدانيم جنين زنده است هر چند با شهادت دو نفر از اهل خبره و به مجرد اين كه حركت
دارد نمىتوان گفت كه جنين زنده است مگر اين كه حركت اختيارى باشد و زنده بودن جنين را برساند.
استفاده از قرص جلوگيرى
271- استفاده از قرصهاى جلوگيرى بعد از آميزش در صورتى جايز است كه زن يقين به حامله بودن خود نداشته باشد، مگر اينكه ضرر مهمّى براى زن داشته باشد.
استفاده از دستگاه «آى، يو، دى»
272- استفاده از دستگاه «آى، يو، دى» و مانند آن به خودى خود اشكال ندارد ولى اگر موجب تلف شدن نطفه بعد از انعقاد آن بشود استفاده از آن حرام و پرداخت ديه هم واجب است.
عدم جواز سقط جنينهاى اضافى
273- در بعضى از روشهاى جديد، براى مقابله با نازايى زنان، گاهى حاملگىهاى چندقلو صورت مىگيرد و اكثراً با زايمان زودرس همراه است و جنينها قبل از تكامل، از بين مىروند. در اين گونه موارد پزشكان مجاز هستند در ماههاى اولِ باردارى، تعدادى از جنينها را از بين ببرند تا بقيه بتوانند رشد كنند و كامل شوند.
وجوب حفاظت مادر از جنين